B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH PHM ÌNH TUN

CÁC NHÂN T TÁC NG N MC
TRÍCH LP D PHÒNG RI RO TÍN DNG
VÀ VIC TRÌNH BÀY D PHÒNG RI RO
TÍN DNG TRÊN BCTC TI CÁC NGÂN
HÀNG THNG MI VIT NAM Chuyên ngành: K toán
Mã s: 60340301 LUN VN THC S KINH T

NGI HNG DN KHOA HC:
TS. Nguyn Th Thu Hin

3. i tng và phm vi nghiên cu 4
4. Phng pháp nghiên cu 5
5. óng góp ca nghiên cu 7
6. Kt cu đ tài 7
CHNG I: TNG QUAN LÝ THUYT 8
1.1 Tip cn các nghiên cu trên th gii 8
1.1.1 Nghiên cu ca Larry D. Wall và Ifterkhar Hasan (2003) 8
1.1.2 Nghiên cu ca Grace T. Chen và các cng s ( 2005) 9
1.1.3 Nghiên cu ca Asokan Anvàarajan và các cng s (2005) 10
1.1.4 Nghiên cu ca Ruey-Dang Chang và các cng s (2008) 12
1.1.5 Nghiên cu ca Mahmuod O. Ashour và các cng s (2011) 13
1.1.6 Nghiên cu ca Mohd Yaziz Bin Mohd Isa (2011) 14
1.2 Tng hp các nhân t trong các mô hình nghiên cu trc đây 16
1.2.1 Quy mô ngân hàng 16
1.2.2 Lãi sut cho vay 17
1.2.3 N xu 17
1.2.4 Thu nhp ròng trc thu và d phòng 17
1.2.5 H s ri ro tài chính 18
1.2.6 T l cho vay phi bt đng sn trên bt đng sn 18
1.2.7 T l vn ch trên tng tài sn ca nm trc 18
1.2.8 Kh nng thu hi n xu 19
1.2.9 T l cho vay và đu t trên tin gi khách hàng 19
CHNG II: C S LÝ THUYT 20
2.1 Khái nim ri ro tín dng và d phòng ri ro tín dng trong ngân hàng 20
2.1.1 Khái nim ri ro trong hot đng ngân hàng 20
2.1.2 Khái nim tín dng, ri ro tín dng 20
2.1.3 D phòng ri ro tín dng trong ngân hàng 24

3.2.6 H s ri ro tài chính (CE) 46
3.3 Mô hình nghiên cu 47
3.4 Quy trình thc hin nghiên cu 50
CHNG IV: KT QU NGHIÊN CU 53
4.1 Thc trng d phòng ri ro tín dng ca các ngân hàng thng mi Vit Nam
hin nay 53
4.1.1. C s pháp lý 53
4.1.1.1. Giai đon 2000 – 2005 53
4.1.1.2. Giai đon 2005 đn nay 54
4.1.2. Thc trng trích lp d phòng ri ro tín dng và trình bày ri ro tín dng
trên BCTC trong ngân hàng thng mi ti Vit Nam 55
4.1.2.1. Phân loi n 55
4.1.2.2 K toán d phòng ri ro tín dng ti các NHTM Vit Nam 58
4.1.2.3 Trình bày d phòng ri ro tín dng trên Báo cáo tài chính 61
4.2 Kt qu nghiên cu 63
4.2.1 Thng kê mô t 63
4.2.2 Ma trn h s tng quan 65
4.2.3 Kt qu nghiên cu 66
4.2.3.1 Kim đnh Hausman 66
4.2.3.2 Kt qu hi quy theo FEM 67
4.2.3.3. ụ ngha rút ra t kt qu nghiên cu 72
CHNG V: KT LUN VÀ KIN NGH 75
5.1 Kt lun 75
5.2 Kin ngh 75
5.2.1 B sung quy đnh v mc lp d phòng ri ro tín dng cho các ngân hàng
thng mi 75
5.2.2 i vi nhà qun lý ngân hàng 77

Stock Bank
EIB
Ngân hàng Thng mi c phn Xut nhp
khu Vit Nam
Vietnam Export Import
Commercial Joint Stock
Bank
FEM
Mô hình nhân t tác đng c đnh
Fixed – Effects Model
GDP
Tng sn phm quc ni
Gross domestic product
HDB
Ngân hàng Thng mi c phn Phát trin nhà
thành ph H Chí Minh
Housing Development
Commercial Joint Stock
Bank
KLB
Ngân hàng Thng mi c phn Kiên Long
Kiên Long Commercial Joint
Stock Bank
IAS
Chun mc k toán Quc t
International Accounting
Standards
IFRS
Chun mc báo cáo tài chính quc t
International fiannacial

Petrolimex
Petrolimex Group
Commercial Joint Stock
Bank
PNB
Ngân hàng Thng mi c phn Phng Nam
SouthernCommercial Joint
Stock Bank
PTB
Ngân hàng Thng mi c phn Phng Tây
Western Commercial Joint
Stock Bank
REM
Mô hình nhân t tác đng ngu nhiên
Random-Effects Model
SCB
Ngân hàng Thng mi c phn Sai Gòn
Saigon Commercial Joint
Stock Bank
SGB
Ngân hàng Thng mi c phn Sài Gòn Công
thng
Saigon Bank for Industry
and Trade
SHB
Ngân hàng Thng mi c phn Sài Gòn Hà
Ni
Saigon Hanoi Commercial
Joint Stock Bank
STB

Vietnam Joint Stock
Commercial Bank for
Private Enterprises
NHNN
Ngân hàng Nhà nc

NHTM
Ngân hàng thng mi

BCTC
Báo cáo tài chính

TCTD
T chc tín dng

VCSH
Vn ch s hu

TSTC
Tài sn tài chính

DANH MC CÁC BNG VÀ S 
Bng 1.1: Tng hp các nghiên cu và mô hình phân tích 15
Bng 2.1: i tng xét ri ro tín dng trong NHTM 23
Bng 3.1: Bng phân b mu điu tra 39
Bng 3.2: Tng hp các nhân t nghiên cu 49
Bng 4.1: Mô t tóm tt các nhóm n 55
Bng 4.2: Bng xp hng tín dng ca ngân hàng Quân đi (MB) 57
Bng 4.3: T l khu tr tài sn bào đm 59
Bng 4.4: Bng thng kê mô t 64

n xu đu tng gp đôi. Chính điu này dn đn hàng lat các hot đng sáp nhp
gia các ngân hàng hin nay nh: s hp nht ca SCB, TinNghiaBank và
FicomBank t cui nm 2011. iu này cho thy n xu đang gây khó khn cho
hot đng ca Ngân hàng, đc bit khi chúng chuyn thành nhng khon ri ro tín
dng mà Ngân hàng phi gánh chu khi đi tng mt kh nng thanh toán.
2 Bn cht ca ri ro tín dng là s tn tht tài chính trc tip hoc gián tip
xut phát t vic ngi đi vay không thc hin ngha v tr n đúng hn theo cam
kt hoc mt kh nng thanh toán. iu này đòi hi bên cho vay phi tìm mi cách
đ kim soát đc kh nng tr n ca ngi đi vay, phán đoán đc mc đ ri ro
khi cho vay cng nh kim soát tt mc đ ri ro tín dng ca ngân hàng. Và mt
trong nhng hot đng góp phn vào vic kim soát các khon tn tht chính là
công tác k toán các khon ri ro tín dng trong vic ghi nhn kp thi, chính xác
các khon tn tht cng nh lp d phòng ri ro tín dng đy đ.
Vi các chc nng to tin, trung gian và kinh doanh khin hot đng kinh
doanh ngân hàng có nhiu đc thù khác vi các doanh nghip sn xut kinh doanh
và chu s điu hành, giám sát cht ch ca NHNN. Chính vì vy, k toán các hot
đng ngân hàng nói chung và k toán d phòng ri ro tín dng ngân hàng nói riêng
chu s chi phi không ch ca h thng chun mc k toán mà còn phi tuân th
các quy đnh ca NHNN. Trong đó, quan đim ca nhà lp quy vi k toán dn tích
yêu cu k toán ghi nhn tn tht cho vay trên c s các s kin xy ra trong k báo
cáo cng nh các s kin d kin xy ra khin nh hng đn thu hi các khon
cho vay. Bên cnh đó, các nhà điu hành ngân hàng (nh NHNN) li quan tâm
nhiu hn đn vic đm bo an toàn vn, nên có quan đim lp d phòng ri ro tín
dng nhiu hn trong giai đon kinh doanh tt đ có ngun bù đp khi ri ro thc
s xy ra (Wall & Koch, 2000). Nh vy cho thy, thc hành k toán d phòng ri
ro tín dng ti các NHTM s b chi phi không ch bi CMKT mà còn chu nh
hng ca các quy đnh đc ban hành ca NHNN. Hay nói cách khác, đ đm bo

2005), Mohd Yaziz Bin Mohd Isa (2011), hay vi mc đích xác đnh đim chung
và khác bit v nhân t tác đng đn trích lp d phòng ri ro tín dng gia các
nc khác nhau nh nghiên cu ca Larry D. Wall và Ifterkhar Hasan (2003). Các
kt qu nghiên cu trên đu đa ra các nhân t tài chính và phi tài chính tác đng
đn trích lp d phòng ri ro tín dng trong lnh vc ngân hàng. Tuy nhiên, các
nhân t tác đng s có th ging hoc khác nhau tùy theo v trí đa lỦ, đt nc và
đc đim ngân hàng.
4 Vì vy, vi s khác bit trong lnh vc ngân hàng gia Vit Nam và các
nc s có nhng nhân t khác bit nh hng đn lp d phòng ri ro tín dng,
đc bit là  Vit Nam vi lnh vc ngân hàng còn non tr và tim tàng nhiu ri ro.
Vic đánh giá các nhân t tác đng đn trích lp d phòng ri ro tín dng s
giúp cho k toán ngân hàng có th xác đnh đc mc tng hoc gim ca khon d
phòng d phòng ri ro tín dng, tng ng vi s tác đng ca các nhân t đó.
Ngoài ra, nhà qun tr ngân hàng thông qua đó có th nm bt v các khon tn tht
mà ngân hàng đư, đang và s gánh chu mt cách chính xác, đ t đó đa ra các
quyt đnh qun tr v vn hiu qu nht. i vi kim toán thì da vào các nhân t
tác đng này có th kim tra vic tng hoc gim mc trích lp d phòng trong tng
nm có tht s phù hp hay không. Còn nhà đu t s có cn c đánh giá hot đng
ca ngân hàng thông qua vic đánh giá tính chính xác ca ngân hàng trong lp d
phòng ri ro tín dng.
Xut phát t yêu cu ca thc tin, tác gi đư xác đnh ni dung nghiên cu
“Các nhân t tác đng đn mc trích lp d phòng ri ro tín dng và vic trình bày
d phòng ri ro tín dng trên BCTC ti các ngân hàng thng mi Vit Nam”.
2. Mc tiêu nghiên cu
 Kim đnh mô hình lỦ thuyt v mi quan h gia quy mô ngân hàng, lưi
sut cho vay, n xu, thu nhp trc thu và d phòng, t l tng d n trên vn
ch s hu vi d phòng ri ro tín dng trong ngân hàng thng mi Vit Nam.

 Phng pháp thu thp:
Thu thp đy đ báo cáo thng niên, báo cáo tài chính ca các ngân hàng trong
thi gian 5 nm, bt đu t 2008 đn nm 2012 thông qua Website ca các ngân
hàng và các Website liên quan.
 Phng pháp phân tích d liu:
6 S dng các k thut phân tích thng kê mô t, phân tích h s tng quan và
phân tích các nhân t tác đng nhm xác đnh nhân t và mc đ tác đng ca các
nhân t đn mc trích lp d phòng các khon ri ro tín dng ti ngân hàng thng
mi Vit Nam.
 Quy trình nghiên cu: tác gi thc hin nghiên cu theo mô hình di đây
nhm thc hin đy đ ni dng và mc tiêu ca đ tài.


hàng, các kim toán viên và nhà đu t có th kim tra, đánh giá tính chính xác, hp
lý ca các khon d phòng ri ro tín dng đc trình bày trên BCTC ca ngân hàng.
 i vi ngi nghiên cu:
Nghiên cu hoàn thành s giúp ngi nghiên cu hoàn thin kh nng
nghiên cu khoa hc cùng vi vic nâng cao kin thc, kinh nghim trong lnh vc
k toán các khon ri ro tín dng ti ngân hàng thng mi.
6. Kt cu đ tài
Ni dung đ tài đc chia làm 5 chng
Chng I: Tng quan nghiên cu
Chng II: C s lỦ thuyt
Chng III: Thit k nghiên cu
Chng IV: Kt qu nghiên cu
Chng V: Kt lun và kin ngh
8 CHNG I
TNG QUAN NGHIÊN CU
1.1 Tip cn các nghiên cu trên th gii
Trong phn này, ngi nghiên cu trình bày nhng nghiên cu thc nghim
cùng kt qu nghiên cu đư đc thc hin trên th gii.
1.1.1 Nghiên cu ca Larry D. Wall và Ifterkhar Hasan (2003)
Bài nghiên cu phân tích các yu t quyt đnh đn d phòng ri ro tín dng
ca các ngân hàng, vi mu nghiên cu đc la chn t các ngân hàng M và các
ngân hàng ngoài nc M bao gm Canada, Nht và mt nhóm 21 quc gia. Tác
gi s dng mô hình nhân t tác đng c đnh (fixed effects) đ xác đnh và đo
lng mc đ tác đng ca các nhân t đn mc trích lâp d phòng ri ro tín dng.

it
+


1
Y
it
+ u
it
Trong đó :
NPL
it
: t l n xu trên tng tài sn ti thi đim t
NCO
it
: t l giá tr tn tht ròng c nm t trên tng tài sn ti thi đim t
LOAN
it
: t l tng n trên tng tài sn ti thi đim t
ER
i,t-1
:

t l vn ch trên tài sn cho ngân hàng i ti thi đim kt thúc nm trc
RETN
it
: t l thu nhp trc thu và d phòng trên tng tài sn ca ngân hàng i ti
thi đim t
Y
it

it
= A
0t
+ A
1t
NPL
it
+ A
2t
NRE/RE
it
+ A
3t
INT
it
+ A
4t
CHAOFF
it
+ A
5t
SIZE
it

+A
6t
RECOVE
it
+ e
t

mc đích này là bao nhiêu. Tác gi s dng hi quy OLS đ phân tích mô hình sau:
LLPR = a
0
+ a
1
LLA + a
2
GDP + a
3
MCAP + a
4
EBT + a
5
LISTED + a
6
POST + a
7
TA + a
8
CFEER + a
9
LISTED * MCAP + a
10
LISTED * EBT + a
11
MCAP * POST
+ a
12
EBT*POST + a
13

không tìm ra mi quan h gia d phòng ri ro và qun lỦ vn. Bên cnh đó, bài
nghiên cu nhn thy chi phí d phòng ri ro tín dng không đc xem trng trong
giai đon hu Basel so vi thi k trc Basel. iu này cho thy rng các báo cáo
thu nhp có l không phn ánh đúng thc t s kin kinh t phát sinh di nhng
con s.
12 1.1.4 Nghiên cu ca Ruey-Dang Chang và các cng s (2008)
Vi ngun d liu đc ly t các ngân hàng niêm yt trên th trng chng
khoán ài Loan trong giai đon t nm 1996 đn 2004 vi 164 quan sát. Nhóm tác
gi tin hành điu tra mi quan h gia d phòng ri ro tín dng và 6 ch s v hiu
sut hot đng ca ngân hàng trong giai đon 1996 – 2004 di s kim soát v loi
hình ngân hàng, tình trng s hu và quy mô tài sn. Ngoài ra, bài nghiên cu cng
điu tra xem liu các nhà qun lỦ ngân hàng có Ủ đnh s dng d phòng ri ro tín
dng nh mt công c đ qun lỦ thu nhp. Tác gi thc hin hi quy các bin thu
nhp trc thu và d phòng, thu nhp nm sau, n xu, t l n xu, t l d phòng
n xu và kim tra các gi thuyt thông qua mô hình sau:
DLLPt=0 + 1GOVERNt + 2CATAt + 3lnASSET +4BP_EARNt + 5EARNt+1
+ 6BISt + 7 R_NPL t+ 8NPLt + 9R_COVERt + t
Trong đó:
DLLPt: chi phí d phòng ri ro tín dng trong nm t
GOVERNt: là bin gi (bng 1 khi là ngân hàng nhà nc, ngc li là 0)
CATAt: là bin gi (bng 1 khi là ngân hàng thng mi, ngc li là 0)
lnASSETt: log (tng tài sn)
BP_EARNt: thu nhp trc d phòng
EARNt+1: thu nhp nm sau
BISt: t l vn (vn ca ngân hàng ít nht bng 8% ri ro tín dng)
NPLt: tng n xu
R_NPLt: t l n xu

LLP: mc trích lp d phòng trên tng n
CROA: thu nhp trc thu và d phòng trên tng tài sn
LD: t l cho vay và đu t trên tin gi ca khách hàng
DE: t l tng d n trên vn ch
RD: chênh lch gia d tr hin ti ca ngân hàng tr đi d tr bt buc / vn ch
14 LOGTA: log (tng tài sn)
CAR: t l an toàn vn ca ngân hàng tr đi t l an toàn vn ti thiu
TYPE: Bin gi (bng 1 nu là ngân hàng Hi giáo và ngc li bng 0)
Kt qu nghiên cu cho thy không có bng chng nào chng t là các nhà
qun lỦ ngân hàng s dng d phòng cho vay đ làm đp báo cáo thu nhp ca h.
Kt qu cng bác b gi thuyt cho rng t l tng d n trên vn ch càng cao thì
mc đ d phòng ri ro ca ngân hàng càng thp. Tuy nhiên, kt qu ch ra rng các
nhà qun lỦ đư gim d phòng ri ro cho vay khi có yêu cu tng d tr pháp lỦ cao
hn mc d tr hin ti ca ngân hàng. Tng t nh vy, t l cho vay và đu t
trên tin gi khách hàng có tng tác ngc chiu vi d phòng ri ro, vì khi t l
này càng cao thì ngân hàng càng cn nhu cu vn bên ngoài. Vì vy, ngân hàng có
đng c đ gim d phòng ri ro tín dng nhm gim nguy c nhn thc ri ro t
khách hàng đ thu hút vn t bên ngoài. Ngoài ra, không có bng chng nào chng
minh s khác bit gia ngân hàng Hi giáo vi ngân hàng thông thng.
1.1.6 Nghiên cu ca Mohd Yaziz Bin Mohd Isa (2011)
Bài nghiên cu s dng d liu ca 12 ngân hàng đc thu thp trong thi
gian 14 nm, bt đu t nm 1996 đn nm 2009. Tác gi nhn thy rng không có
mt tài liu nào đ cp đn vic tìm hiu lỦ do ti sao các ngân hàng thng mi
Malaysia đư không thc hin vic trích lp d phòng đy đ và hp lỦ các khon ri
ro tín dng ca h trong giai đon khng hong kinh t bt đu t tháng 07 nm
1997. Vì vy, tác gi tin hành nghiên cu điu tra các yu t tác đng đn vic
không trích lp d phòng ri ro tín dng đy đ và hp lỦ.

1
D. Wall và Ifterkhar Hasan (2003);
Mohd Yaziz Bin Mohd Isa (2011)
S dng mô hình các nhân t tác đng
c đnh (Fixed Effect Model) trong
nghiên cu các nhân t tác đng đn chi
phí d phòng ri ro tín dng
2
Grace T. Chen và các cng s (
2005)
S dng mô hình Pooled (Pooled
Model) trong nghiên cu các nhân t tác
đng đn d phòng ri ro tín dng

Trích đoạn Lý thuy t thông tin bt cân x ng ng 3.2: T ngh p các nhâ nt nghiên cu

---