B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH
NGUYNăVITăDNG

CỄCăNHỂNăTăTỄCăNGăNăSăGIAăNHPăNGÀNHă
CPă2ăTRONGăNGÀNHăCỌNGăNGHIPăCHăTO:
ăăTRNGăHPăăVITăNAMăGIAIăONă2006-2011.
LUNăVNăTHCăSăKINHăT

TP.ăHăChíăMinhănmă2013 B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH
MC LC
TRANGăPHăBÌA
LIăCAMăOAN 1
MCăLC i
DANHăMCăCỄCăKệăHIU,ăTăVITăTT ii
DANHăMCăBNG iii
DANHăMCăHÌNHăVăBIUă iv
DANHăMCăPHăLC iv
TịMăLCăNGHIểNăCU v
CHNGă1:ăGIIăTHIU 1
1.1. tăvnăđ 
Doanh nghip va và nh  Vit Nam 
Doanh nghip va và nh trong ngành công nghip ch to 
1.2. Cơuăhiănghiênăcu 
1.3. Phmăviănghiênăcu 
CHNGă2:ăCăSăLụăTHUYT 7
2.1. Môăhìnhălýăthuyt 
2.1.1. Khái nim gia nhp ngành 
2.1.2. Hàng rào gia nhp ngành 
2.1.3. Các yu t đc đim ngành tác đng đn gia nhp ngành 
2.2. Cácănghiênăcuăthcănghim 
CHNGă3:ăPHNGăPHỄPăNGHIểNăCU 21
3.1. Khungăphơnătích 
3.2. Môătăcácăbinătrongămôăhình 
3.2.1. Bin ph thuc 
3.2.2. Bin đc lp 
3.3. Dăliu 
3.4. Phngăphápăxălýăsăliu 

Bng 4.10. H s tng quan gia gia nhp ngành và xut khu 43
Bng 4.11. H s tng quan gia gia nhp ngành và t l R&D 45
Bng 4.12. H s tng quan gia gia nhp ngành và đ tui doanh nghip 46
Bng 4.13. H s tng quan gia gia nhp ngành và bin gi theo nm 48
Bng 4.14. Bng tóm tt kt qu tng quan gia gia nhp ngành và các nhân t nh
hng 49
Bng 4.15. Kt qu hi quy 51 DANHăMCăHÌNH VăBIUă
Hình 1.1. T trng và s lng SMEs phân theo ngành cp 2 trong ngành công nghip ch
to Trung bình giai đon 2006 – 2011 4
Hình 4.1. Biu đ phân tán ca gia nhp ngành và mc đ tp trung ngành 30
Hình 4.2. Biu đ phân tán ca gia nhp ngành và vn trang b trên lao đng 33
Hình 4.3. Biu đ phân tán gia nhp ngành và tng trng li nhun gp trên doanh thu . 34
Hình 4.4. Biu đ phân tán gia nhp ngành và chi phí giao dch không chính thc 36
Hình 4.5. Biu đ phân tán gia nhp ngành và quy mô tài sn 38
Hình 4.6. Biu đ phân tán gia nhp ngành và t l qung cáo 39
Hình 4.7. Biu đ phân tán gia nhp ngành và chi phí s hu CLUR 41
Hình 4.8. Biu đ phân tán gia nhp ngành và xut khu 42
Hình 4.9. Biu đ phân tán gia nhp ngành và t l R&D 44
Hình 4.10. Biu đ phân tán gia nhp ngành và đ tui doanh nghip 46

DANHăMCăPHăLC
Ph lc 1: Bng phân ngành cp 2 và cp 4 ca ngành công nghip ch to 1
Ph lc 2: Tng s doanh nghip và s lng SME ti thi đim cui nm phân theo
ngành cp 2 ca ngành ch to 3
Ph lc 3: S quan sát trong tng mu điu tra SME 4
Ph lc 4: Kt qu trong các lnh Stata 5
Bng ma trn tng quan gia các bin 5

Nn kinh t Vit Nam giai đon t sau nm 2000 bt đu có s chuyn bin ln bi
lut doanh nghip 1999 ra đi cho phép các thành phn kinh t t nhân t do tham
gia hot đng kinh doanh hn. Theo kt qu tng điu tra c s kinh t, hành chính,
s nghip nm 2012 ca Tng Cc Thng Kê, ti thi đim 31/12/2011 có 341.600
doanh nghip đang hot đng. S lng doanh nghip đư tng lên gp 2,6 ln so vi
nm 2006 và 8,07 ln so vi nm 2000. Nn kinh t Vit Nam cng đng thi bt
đu thi kì m ca vi hip đnh thng mi song phng (BTA) vi M vào nm
2001. Tuy nhiên, đn nm 2005, s thay đi mi thc s rõ rt. Tc đ tng trng
GDP vào nhng nm 2005, 2006, 2007 ln lt là 8,44%, 8,23% và 8,46%. ây là
nhng mc tng trng cao k lc k t sau cuc khng hong tài chính Châu Ễ
1998 tr li đây. Tng trng cao đi kèm theo đó là lng vn đu t di dào đư
kích thích s lng doanh nghip thành lp mi tng vt k t nm 2006. Có hai
nguyên nhân chính gii thích cho hin tng này. Th nht là vic hoàn thin lut
doanh nghip vào 2005 và bt đu có hiu lc vào nm 2006 đư to điu kin cho
vic thành lp doanh nghip và kinh doanh d dàng hn. ng thi, Vit Nam gia
nhp t chc Thng mi Quc t (WTO) vào cui nm 2006 m ca mt phn
thng mi và m ca h thng tài chính. iu kin thành lp d dàng hn, nhu cu
gia tng, dòng vn đu t di dào là nhng nhân t giúp thúc đy nhiu doanh
nghip mi ra đi. Theo B K hoch đu t (2013), kt qu ca vic lut doanh
nghip ra đi là s tng trng nhanh chóng v s lng doanh nghip (trung bình
tng 21,1%/nm), tng s lao đng (trung bình tng 10%/nm), tng ngun vn
(trung bình tng 31,5%/nm) và tng doanh thu (trung bình tng 26,3%/nm) trong
giai đon 2002 – 2011.


DoanhănghipăvaăvƠănhăăVităNam
Tuy s lng doanh nghip mi tng nhiu nhng phn đông trong s này li là các
doanh nghip va và nh (SMEs)
1
. Theo s liu ca tng điu tra c s kinh t,

2,7
2,2
2,1
Quy mô ln
6,5
4,3
2,8
2,4
Ngun: CIEM (2012)
DoanhănghipăvaăvƠănhătrongăngƠnhăcôngănghipăchăto
Ngành công nghip ch to là ngành quan trng trong c cu hot đng ca nn
kinh t. Ngành này chim phn ln lng lao đng trong nn kinh t và đóng góp
nhiu vào tng sn lng quc gia. Theo s liu ca Niên giám thng kê 2012,
ngành công nghip ch to chim 16,1% tng s lng doanh nghip đang hot
đng, đóng góp 18% vào sn lng GDP theo giá thc t, chim 44,7% tng s lao

1
Theo ngh đnh s 56/2009/NDCP ngày 30/6/2009 ca chính ph, đnh ngha doanh nghip nh và va là doanh nghip có s lng
lao đng di 300 ngi hoc có tng tài sn nh hn 50 t đng.


đng và chim 31,8% trong tng doanh thu thun sn xut kinh doanh. Mc dù vy,
t trng s lng doanh nghip mi tham gia vào ngành công nghip ch to trong
giai đon 2006 – 2011 có xu hng gim. T l s lng doanh nghip hot đng
trong ngành công nghip ch to là 19,5% vào nm 2005 đư gim xung còn 16,1%
vào nm 2011. Tuy vy, ngành công nghip ch to vn duy trì quy mô lao đng ln
trong nn kinh t.
Phn ln các doanh nghip hot đng trong ngành công nghip công nghip ch to
li là nhng doanh nghip nh và va (SMEs). T trng s lng SMEs trong ngành
công nghip ch to trung bình trong giai đon 2006 – 2011 là 93,5%. Ngành công

T trng SMEs
S lng SMEs

Ngun: tác gi tính toán t Tng cc thng kê (2012)
S lng các doanh nghip tng trng nhanh chóng đi cùng vi tc đ tng trng
kinh t. S tham gia ca nhng doanh nghip mi vào nn kinh t là rt quan trng.
Các doanh nghip mi đc xem nh là ngun cung mi b sung thêm cho ngun
0.0000 0.2000 0.4000 0.6000 0.8000 1.0000
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31

đnh và li nhun ca mt doanh nghip ph thuc vào mc giá và sn lng. Trong
dài hn, vi s tham gia ca nhng doanh nghip mi, li nhun doanh nghip s
ph thuc vào s lng doanh nghip tham gia cnh tranh trên th trng. Doanh
nghip mi gia nhp s b sung thêm lng vn mi, hoc gii thiu sn phm mi,
hoc gii thiu công ngh mi gia tng nng sut ca ngành, t đó nh hng lên
giá bán sn phm và li nhun ngành.
Vic tham gia ngành cp 2 nào trong ngành công nghip ch to là mt s la chn
ca ngi ch doanh nghip tim nng. S la chn này b tác đng bi các hàng
rào gia nhp ngành và các nhân t nh hng khác bao gm c hn ch và khuyn
khích vic gia nhp. Hiu đc gia nhp ngành là hiu đc đc đim cu trúc th
trng ca các ngành cp 2 trong ngành công nghip ch to. Ngoài ra, điu này
cng đc bit quan trng đi vi các nhà điu hành chính sách vi mc tiêu gi t l
tht nghip  mc ti thiu khi gia nhp ngành đng thi gia tng c hi vic làm.
Vic quan sát và theo dõi gia nhp ngành còn cho thy s tng tác và phn ng
ca các doanh nghip gia nhp tim nng và các doanh nghip c đang hot đng
trc các cú sc kinh t hoc bin đng th trng.
1.2. ăCơuăhiănghiênăcu
Nhng phân tích  trên cho thy mt s la chn gia nhp ngành có th b tác đng
bi nhiu nhân t. Vì th, nghiên cu tp trung tr li cho các câu hi sau:
- Li nhun có nh hng nh th nào đn quyt đnh gia nhp ngành cp 2
trong ngành công nghip ch to?
- Ngoài li nhun, còn có yu t nào khác tác đng đn quyt đnh gia nhp
ngành cp 2 trong ngành công nghip ch to?


1.3. Phmăviănghiênăcu
Nghiên cu này tp trung vào vic tìm hiu các doanh nghip va và nh trong giai

nhng cha chc là hàng rào đi vi các doanh nghip c đa dng hóa hot đng.
Chng hn, các doanh nghip c đa dng hóa hot đng có th d dàng huy đng
vn hn t th trng vi chi phí thp hn là doanh nghip mi bi vì tùy thuc vào
mc đ ri ro. Các doanh nghip c hoc các doanh nghip mi vào cng có th


nhn đc u đưi trong các ngành liên quan nhng s u đưi này s không ging
nhau. Trong trng hp v doanh nghip c m rng các nhà máy hoc tng nng
lc sn xut, các doanh nghip này s đi mt vi ít khó khn hn là nhng doanh
nghip mi vào hoc các doanh nghip đang đa dng hóa  các lnh vc mi vì đư
có sn kinh nghim hot đng và lng khách hàng nht đnh.  mt trng hp
khác, các yêu cu và quy đnh ca lut doanh nghip và lut đu t s khác bit
nhau gia doanh nghip ni đa hoc ngoi quc. Ngoài ra, các doanh nghip gia
nhp tim nng cng s đi mt vi hàng rào khác nhau nu khác nhau v quy mô.
Chng hn, mt doanh nghip tim nng có quy mô vn ban đu ln thì d dàng
vt qua rào cn v vn đ tham gia vào nhng ngành đòi hi vn ban đu ln. Vì
vy, các doanh nghip tim nng này chu tác đng ca các yu t hàng rào khác
nhiu hn là rào cn v vn.
Nghiên cu này da trên khái nim doanh nghip gia nhp ngành là nhng doanh
nghip hoàn toàn mi và không xem xét hành vi đa dng hóa hot đng ca các
doanh nghip c trên th trng.
2.1.2. ăHƠngărƠoăgiaănhpăngƠnh
Hàng rào gia nhp ngành tr thành khái nim trung tâm trong vic nghiên cu v th
trng trong tình hung th trng cnh tranh vì nó có liên quan đn các đc đim
hot đng ca ngành. Bain (1956) là ngi đu tiên đa ra đnh ngha v hàng rào
gia nhp và nhiu nghiên cu sau này phát trin nó thành tr thành trng phái cu
trúc trong lý thuyt v kinh t hc t chc ngành. Theo đó, hàng rào đi vi nhng
ngi cnh tranh mi là mt tp hp các đc đim cu trúc ca mt ngành mà trong
đó các đc đim này gây ra nhng điu kin bt li cho s gia nhp th trng ca
các đi th tim nng. C ch tác đng ca hàng rào này da trên mô hình gii hn

khác bit ln nht gia trng phái Chicago và trng phái cu trúc là trng phái
Chicago tp trung vào s khác bit gia doanh nghip mi gia nhp và doanh


nghip c trong thi kì hu gia nhp. Doanh nghip c và doanh nghip gia nhp
tim nng không có hiu qu bng nhau sau khi chi phí đư đc b ra. Trong khi đó,
trng phái cu trúc li so sánh trng thái trc khi gia nhp và trng thái sau khi
gia nhp, tp trung vào điu kin th trng cho phép doanh nghip c nâng giá bán
đ hn ch gia nhp.
Mt dòng lý thuyt khác ra đi sau này đi theo hng phân tích chin lc ca
doanh nghip nhiu hn thay vì ch quan sát các đc đim ca ngành. ó là nhóm
các nhà nghiên cu theo trng phái phân tích v qun tr chin lc ca doanh
nghip mà đi din là Porter (1980), Harrigan (1981) và Yip (1982). Mt trong
nhng đóng góp chính ca trng phái này là khái nim đng dn gia nhp, đc
đa ra bi Yip (1982). ng dn gia nhp là mt khái nim bao gm các yu t
khuyn khích s gia nhp ngành da trên ý tng phân loi đc đim ca doanh
nghip gia nhp và đc đim ca ngành. Theo đó, ngoài hàng rào truyn thng và
điu kin cu trúc th trng, các doanh nghip có thái đ chin lc rõ ràng có th
to ra đc đng dn khuyn khích các doanh nghip gia nhp đc vào th
trng nhiu hn, ngay c khi các hàng rào gia nhp truyn thng đang  mc cao.
ng dn gia nhp th hai là đng dn gia nhp ca cu trúc doanh nghip.
ng dn này bao gm các yu t đc đim và chin lc ca doanh nghip gia
nhp tim nng. Theo Yip (1982), vic phân tích hàng rào gia nhp phc tp bi vì
không ch có đc đim th trng mà còn ph thuc vào ngi gia nhp và chin
lc cnh tranh ca h. Porter (1980) đ xut rng đ cao ca hàng rào gia nhp có
th vt qua bi ngun lc và k nng ca doanh nghip mi gia nhp. Nhiu ngun
lc ca đng dn là các nhân t nh tip cn ti kênh phân phi, nguyên vt liu
thô, vn, và lao đng. Và chính đng dn cu trúc ngành có tác đng riêng phn
lên loi đng dn này. Mt khác, trng phái phân tích chin lc ph thuc nhiu
vào các công c ca lý thuyt trò chi khi các nhà kinh t phi phân tích tình hung


Doanh nghip có th to ra s chú ý v nhưn hiu và gia tng lòng trung thành gia
ngi mua thông qua hành vi khác bit sn phm, mà c th  đây là có th thông
qua qung cáo. Nu các doanh nghip mi mun cnh tranh v khác bit sn phm,
h s phi to ra s khác bit sn phm tt hn các doanh nghip c. Chi phí mà
doanh nghip mi gánh chu do đó s luôn cao hn tng quan vi chi phí ca
doanh nghip c bi vì mc đ nhy cm v giá ca khách hàng đi vi sn phm
ca doanh nghip c gim. Phân tích này da trên gi đnh rng lòng trung thành s
khin ngi mua la chn các sn phm có sn thay vì các sn phm ca nhng
doanh nghip mi. Khác bit sn phm khin khách hàng tr nên ít nhy cm vi
giá hn. Và khi đó lòng trung thành vi nhưn hàng ca khách hàng cho phép các
doanh nghip đang hot đng nâng giá bán mà không làm mt khách hàng (Bain
1956).ăNgoài ra, doanh nghip c có li th kinh t theo quy mô, h có th nâng
tng chi phí ca doanh nghip mi nhiu nh mc nâng giá, kt qu là làm gia tng
mc quy mô hiu qu ti thiu ca các doanh nghip mi, chng hn nh ép buc
các doanh nghip mi gia nhp cam kt mc sn lng cao hn.
Bng vic qung cáo, các đi th đang to hàng rào thông qua hành vi khác bit sn
phm hoc c gng duy trì lòng trung thành ca khách hàng (Harrigan, 1983). Mc
dù các qung cáo có th là mt chiu, thông tin ca khách hàng v sn phm là
không hoàn ho v giá và s lng. Tuy vy, qung cáo có th đa li li th cho
ngi tiên phong và ngn chn sn phm mi. Schmalensee (1982) ch ra rng t
khi ngi mua không có thông tin hoàn ho v cht lng ca sn phm mi, h
thông thng s a thích sn phm ca ngi c hn. Sn phm này tr thành tiêu
chun chng li các sn phm khác. Schmalensee (1983) thm chí còn phát hin ra
mi quan h lý thuyt v đu t qung cáo cao dn đn mc giá cao hn, do đó
khin ngành đó hp dn hn vi ngi mi gia nhp.
Còn theo Porter (1980), các ngành có mc đ khác bit sn phm thp cng s
không hp dn đ gia nhp, mt khi các ngành này thng nhn đc mc đ hiu
qu cao hn do li th kinh t theo quy mô. Tuy nhiên, điu này không d gp vi


cho chi phí trung bình  mc thp.
McăđătpătrungăngƠnh
Theo Bain (1956) cng nh Stigler (1958) và trng phái phân tích theo hng
qun tr chin lc doanh nghip, mc đ tp trung ngành là mt hàng rào quan
trng. Th trng thng xuyên din ra s tng tác gia các doanh nghip vi
nhau đ giành ly th phn. Chính vì th s lng doanh nghip trong ngành cha
hn phn ánh đc mc đ cnh tranh trong th trng đó và do đó s lng không
phi là mt phng pháp tt đ đo lng. Ngay c khi th trng có nhiu doanh
nghip hot đng, nhng th phn li ri vào mt s ít các doanh nghip nm gi thì
th trng đó đang có mt hàng rào gia nhp đi vi các doanh nghip tim nng.
Vnătrangăbătrênămtălaoăđng
Trong kinh t hc c đin, vn và lao đng cng là hai nhân t đc kho sát và
nghiên cu nhiu nht. Trong hot đng ca doanh nghip, vn và lao đng là hai
ngun lc chính. Theo Bain (1956), nhu cu v vn đc xem là đc đim t nhiên
ca mt ngành và đng thi là mt hàng rào gia nhp ngành. Khi thành lp mt
doanh nghip, cn phi có mt lng vn ban đu nht đnh. Do đó, các doanh
nghip tim nng s đi mt vi hàng rào v vn trc nhng doanh nghip đư đi
vào hot đng. Trong mt s ngành nht đnh, quy mô vn ban đu là rt quan
trng. Chng hn nh các ngành lc hóa du hay sn xut dc phm. Vì th, nó
đc xem nh mt hàng rào gia nhp c bn.
NghiênăcuăvƠăphátătrin
Nghiên cu và phát trin (R&D) đc xem nh là nhân t hn ch gia nhp ngành.
Các ngành có mc đ nghiên cu phát trin cao đc xem là hàng rào gia nhp
ngành. Các ngành nhy cm vi R&D có th không khuyn khích doanh nghip


mi nhy vào bi áp lc giá có sn hoc li th chi phí tuyt đi (Harrigan, 1981).
Mt khác, doanh nghip c có th ngn chn đi th bng cách đu t thêm vào
R&D đ (1) gia tng hiu qu li th kinh t theo quy mô theo công ngh ca h
hoc (2) ép buc ngành hin ti phi tin hóa theo phng pháp sn xut mi khin

khi hot đng. Chi phí này còn đc đnh ngha là chi phí giao tip. Chng hn nh
chi phí tip cn vi các dch v công cng ca các đn v hành chính công hoc chi
phí đ giao tip vi khách hàng, chi phí đ có đc hp đng vi chính ph/các
doanh nghip nhà nc, hoc có giy phép cn thit đ hot đng (chng hn nh
các tiêu chun v sn xut hay tiêu chun v môi trng) hoc các chi phí khác. Các
chi phí này không đc đa vào nhóm chi phí chính thc nhng gn nh đc chp
nhn rng rưi  Vit Nam. Các giy t ph thuc phn nhiu vào các c quan qun
lý nhà nc. Các ngành khác nhau s có các chi phí khác nhau và đó là rào cn gia
nhp ngành. Chng hn nh công ty sn xut nha s phi có tiêu chun môi trng
khác vi công ty sn xut sa. Nghiên cu này cha tìm thy các hàng rào gia nhp
ngành theo lý thuyt và các nghiên cu thc nghim có liên quan v mi quan h
gia chi phí không chính thc và gia nhp ngành. Trong nghiên cu này, chi phí
không chính thc đc đo lng bng t l chi phí không chính thc trên doanh thu
ca ngành.
Xutăkhuă
Doanh nghip có th xut khu vi mc giá cnh tranh khi quy mô ngành trong th
trng ni đa không tha mưn. Mt doanh nghip có mng li xut khu tt vn
có th đi vào ngành có mc đ tp trung cao hoc có li th kinh t theo quy mô cao
bng cách hot đng xuyên th trng. Nói cách khác, vic t do hóa thng mi có
th m rng không gian cho ngành, giúp các doanh nghip ni đa nh ly đc
thêm th phn. Th trng xut khu cung cp c hi cho doanh nghip ni đa đang
hot đng cng nh doanh nghip tim nng trong nhng ngành có khuynh hng
xut khu nhiu hn. Gi đnh c bn  đây là cht lng xut khu ca h tt và
h có th m rng sn phm xut khu. Vai trò ca xut khu ít xut hin trong các
nghiên cu gn đây. Xut khu là mt đng lc quan trng cho các doanh nghip


trong ngành công nghip ch to  Vit Nam, đc bit là khi Vit Nam tham gia
WTO vào nm 2007. Nghiên cu này đo lng xut khu bng kim ngch xut
khu trung bình ca ngành.