B GIỄO DC VẨ ẨO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHệ MINH NGUYN TH CM TÚ
THC TRNG VẨ GII PHỄP PHÒNG NGA
RI RO TệN DNG TI NGỂN HẨNG TMCP Ễ CHÂU
Chuyên ngành:
Mƣ s:
Ngân hàng
60340201
LUN VN THC S KINH T
NGI HNG DN KHOA HC:
TS. HOÀNG CÔNG GIA KHÁNH
Tp. H Chí Minh ậ Nm 2013
1
LI CM N
LI CAM OAN
“Thc trng và gii pháp phòng nga ri ro tín dng ti Ngân hàng TMCP Á Châu”
là công trình nguyên cu khoa hc, đc lp ca tôi. ây là lun vn Thc s kinh t,
chuyên ngành Ngân hàng. Lun vn này cha đc ai công b di bt k hình
thc nào.
Tác gi: NGUYN TH CM TÚ
1.2.4.3. nh hng đn nn kinh t xã hi 22
1.3. Phòng nga ri ro tín dng ngơn hƠng thng mi 23
4
1.3.1. Khái nim 23
1.3.2. S cn thit phòng nga ri ro tín dng 23
1.4. Phng thc phòng nga ri ro tín dng ngơn hƠng thng mi 24
1.4.1. Nhn din ri ro tín dng 24
1.4.1.1. Nhóm các du hiu liên quan đn quan h tín dng vi ngân hàng 24
1.4.1.2. Nhóm các du hiu liên quan đn tình hình hot đng ca khách hàng 24
1.4.2. o lng ri ro tín dng 25
1.4.2.1. Ch tiêu đo lng (đnh tính, đnh lng) 25
1.4.2.2. Các mô hình đo lng 31
1.4.3. Bin pháp phòng nga ri ro tín dng 33
Kt lun chng 1 35
Chng 2: Thc trng ri ro tín dng ti NHTM c phn Á Châu
2.1. Gii thiu chung v ACB 36
2.1.1. Quá trình hình thành và phát trin 36
2.1.2. Kt qu hot đng kinh doanh trong thi gian qua 37
2.2. Thc trng ri ro tín dng ca ACB 41
2.2.1. Tình hình chung v n quá hn 41
2.2.2. Tình hình n xu 43
2.2.3. Tình hình trích lp và s dng d phòng ri ro tín dng 44
2.2.4. Mc đ tp trung tín dng 45
2.2.4.1. Mc đ tp trung tín dng theo đi tng khách hàng 45
2.2.4.2. Mc đ tp trung theo thi hn vay 46
2.2.4.3. Mc đ tp trung theo loi tin 46
2.2.7. Công tác đo lng ri ro tín dng 47
2.3. Công tác kim soát ri ro tín dng ca ACB 51
2.3.1. B máy t chc cp tín dng 51
3.2.6. S dng các công c bo him và bo đm tin vay 81
3.2.7. Mt s kin ngh vi ngân hàng nhà nc và chính ph 81
3.2.71. Kin ngh đi vi ngân hàng nhà nc 81
3.2.7.2. Kin ngh đi vi chính ph 84
Kt lun chng 3 86
Tài liu tham kho 87
6
DANH MC T VIT TT
T vit tt
T đc vit tt
NHTM
Ngân hàng thng mi
TCTD
T chc tín dng
ACB
Ngân hàng thng mi c phn Á Châu
8
PHN M U
1. t vn đ
Quá trình toàn cu hóa làm tng thêm mc đ ph thuc ln nhau gia các
nn kinh t trên th gii. Trong lnh vc tài chính, ngân hàng cng không ngoi l.
Khng hong tín dng đã có nhng nh hng không nh đn nn kinh t. Thi
gian qua, cuc khng hong tín dng ti M là khi ngun cho cuc khng hong
kinh t toàn cu. Các quc gia phi thc hin ci cách, xây dng h thng qun lý
tài chính và c ch phòng nga ri ro tài chính quc t, công khai, minh bch trong
hot đng ngân hàng đ tránh nhng nguy c bin đng mnh ca th trng tài
chính, hot đng tuân theo quy lut chung ca th trng.
Trong kinh doanh ngân hàng ti Vit Nam, li nhun t hot đng tín dng
chim t trng ch yu trong thu nhp ca các ngân hàng. Tuy nhiên, hot đng này
luôn tim n ri ro cao, đc bit là các nc có nn kinh t mi ni nh Vit Nam
bi h thng thông tin thiu minh bch và không đy đ, trình đ qun tr ri ro còn
nhiu hn ch, tính chuyên nghip ca cán b ngân hàng cha cao…
Ri ro tín dng luôn tn ti và n xu là mt thc t hin nhiên bt c ngân
hàng nào, k c các ngân hàng hàng đu trên th gii bi có nhng ri ro nm ngoài
tm kim soát ca con ngi. Tuy nhiên, s khác bit c bn ca các ngân hàng có
nng lc qun tr ri ro tín dng là kh nng qun tr n xu mt t l có th chp
nhn đc nh xây dng mt mô hình qun tr ri ro hiu qu, phù hp vi môi
phng pháp thng kê, so sánh, phân tích, … đi t c s lý thuyt đn thc tin
nhm gii quyt và làm sáng t mc tiêu nghiên cu ca lun vn. ng thi, tip
thu ý kin phn bin ca nhiu chuyên gia, cán b qun lỦ, điu hành có liên quan
đ hoàn thin gii pháp.
5. Kt cu ca lun vn
Lun vn đc chia làm 3 chng, c th nh sau:
- Chng 1: Tng quan v hot đng tín dng và ri ro tín dng
- Chng 2: Thc trng ri ro tín dng ti ACB
- Chng 3: Mt s gii pháp phòng nga ri ro tín dng ti ACB
10
CHNG 1
TNG QUAN V HOT NG TệN DNG VẨ RI RO TệN DNG
TI NGỂN HẨNG THNG MI
1.1. Tín dng ngơn hƠng thng mi
1.1.1. Khái nim v tín dng ngơn hƠng
Tín dng ngân hàng là mi quan h vay mn đc biu hin di hình thc
tin t hay hin vt da trên nguyên tc có hoàn tr. Trong quan h này, bên cho
vay (ngân hàng) ch nhng li quyn s dng vn cho bên đi vay (cá nhân, doanh
nghip) trong mt thi gian nht đnh và bên đi vay có trách nhim hoàn tr c vn
ln lãi cho bên cho vay vô điu kin khi đn hn đã tha thun. Chc nng tp trung
và phân phi li vn tin t. Tín dng đc xem nh chic cu ni gia ngun cung
– cu v vn tin t trong nn kinh t.
1.1.2. Bn cht ca tín dng ngơn hƠng
T khái nim trên, bn cht ca tín dng ngân hàng là mt giao dch v tài
sn trên c s hoàn tr và có các đc trng sau:
các doanh nghip đ h tin hành sn xut và kinh doanh.
- Tín dng tiêu dùng: là loi tín dng đc cp phát cho cá nhân đ đáp ng
nhu cu tiêu dùng. Loi tín dng này thng đc dùng đ mua sm nhà ca, xe c,
các thit b gia đình tín dng tiêu dùng ngày càng có xu hng tng lên.
Cn c vƠo tính cht đm bo ca các khon cho vay, có các loi tín
dng ngơn hƠng sau:
- Tín dng có bo đm: là loi hình tín dng mà các khon cho vay phát ra đu
có tài sn tng đng th chp, có các hình thc nh: cm c, th chp, chit khu
và bo lãnh.
- Tín dng không có bo đm: là loi hình tín dng mà các khon cho vay phát
ra không cn tài sn th chp mà ch da vào tín chp. Loi hình này thng đc
áp dng vi khách hàng truyn thng, có quan h lâu dài và sòng phng vi ngân
hàng, khách hàng này phi có tình hình tài chính lành mnh và có uy tín đi vi
ngân hàng nh tr n đy đ, đúng hn c gc ln lãi, có d án sn xut kinh doanh
kh thi, có kh nng hoàn tr n
12
Trong nn kinh t th trng vic phân loi tín dng ngân hàng theo các tiêu
thc trên ch có Ủ ngha tng đi. Khi các hình thc tín dng càng đa dng thì cách
phân loi càng chi tit. Phân loi tín dng giúp cho vic nghiên cu s vn đng ca
vn tín dng trong tng loi hình cho vay và là c s đ so sánh, đánh giá hiu qu
kinh t ca chúng.
1.1.4. c đim ca tín dng ngân hàng
- Huy đng vn và cho vay vn đu thc hin di hình thc tin t;
- Ngân hàng đóng vai trò trung gian trong quá trình huy đng vn và cho vay;
- Quá trình vn đng và phát trin ca tín dng ngân hàng không hoàn toàn
phù hp vi quy mô phát trin sn xut và lu thông hàng hóa;
- Tín dng ngân hàng thúc đy quá trình tp trung và điu hòa vn gia các
ch th trong nn kinh t.
1.1.5. Vai trò ca tín dng ngơn hƠng
li nhun cho bn thân cng nh đ đm bo ngha v tr n cho ngân hàng.
1.1.5.3. i vi nn kinh t
- Trong nn kinh t hàng hóa các doanh nghip không th tin hành sn xut
kinh doanh dch v nu không có vn.
- nc ta hin nay thiu vn là hin tng xy ra thng xuyên đi vi các
đn v kinh t, vì vy vn tín dng ngân hàng đóng vai trò ht sc quan trng, nó
thành đng lc trong quá trình phát trin ca nn kinh t nc nhà.
- Nh có vn tín dng các đn v kinh t đm bo quá trình sn xut kinh
doanh bình thng mà còn m rng sn xut, ci tin k thut, áp dng khoa hc
k thut tiên tin trong lnh vc cnh tranh.
- Ngày nay tín dng ngân hàng đc s dng nh mt đòn by kinh t, giúp
cho nn kinh t phát trin, tín dng ngân hàng có Ủ ngha rt quan trng đi vi vic
phát trin nn kinh t th trng nc ta. Trong phn di đây chúng ta s đ cp
đn nhng vai trò c th ca tín dng ngân hàng trong nn kinh t th trng đc
bit là đi vi nn kinh t nc ta hin nay.
14
Tín dng ngơn hƠng đƣ thúc đy quá trình tích t, tp trung vn cho sn
xut:
- Hot đng tín dng đáp ng đ nhu cu vn cho nn kinh t quc dân đóng
vai trò đu ni gia cung và cu v vn, hot đng tín dng đóng vai trò điu tit
vn t ni tha sang ni thiu vn. Mt điu kin không th ph nhn là còn tn ti
quan h hàng hóa tin t thì tín dng ngân hàng s không mt đi mà ngày càng phát
trin.
- Vi t cách là mt đn v kinh doanh trong lnh vc tin t vi mc đích li
nhun, các ngân hàng c gng ti đa hoá li nhun ca mình. Li nhun thu đc t
quá trình kinh doanh ca Ngân hàng thng mi Vit nam ch yu là t hot cho
hàng, tín dng ngân hàng đã góp phn điu hoà vn trong toàn b nn kinh t, to
cho quá trình sn xut đc din ra liên tc.
- Trong điu kin nn kinh t nc ta hin nay các doanh nghip rt cn có
vn đ đi mi công ngh, m rng sn xut kinh doanh phù hp vi nhu cu phát
trin ca xã hi. Do vy đ thành công trong công cuc đi mi, ngành Ngân hàng
cn c gng hn na thì mi có th đáp ng nhu cu v vn cho các doanh nghip.
Mun nh vy Ngân hàng phi làm tt công tác huy đng vn tm thi nhàn ri ca
các tng lp dân c cng nh ca các t chc kinh t xã hi.
- Trong tình hình hin nay cnh tranh trong kinh doanh Ngân hàng tr nên
quyt lit hn bao gi ht. Ngoài bn Ngân hàng thng mi quc doanh còn có rt
nhiu Ngân hàng thng mi c phn, Ngân hàng liên doanh vi nc ngoài, các
Chi nhánh Ngân hàng nc ngoài, các t chc tài chính phi ngân hàng, cho nên vn
đ đt ra cho mi Ngân hàng là phi xây dng cho mình mt chin lc kinh doanh
hp lỦ, phù hp vi xu th pháttrin ca các thành phn kinh t vi c cu công
nghiphóa hin đi hoá đt nc. Có nh vy công tác tín dng ngân hàng mi đáp
ng nhu cu vn cho các doanh nghip đy nhanh quá trình tái sn xut m rng
đa nn kinh t ngày càng phát trin.
Tín dng ngơn hƠng có vai trò quan trng trong t chc điu hòa, lu
thông tin t:
- Trong quá trình thc hin nghip v tín dng ca mình, các Ngân hàng đã
huy đng và tp trung vn tm thi nhàn ri đng thi đã rút ra khi lu thông mt
b phn tin t không cn thit (vic Ngân hàng Nhà nc phát hành tin t đ to
16
ngun vn đu t phát trin s làm tng khi lng tin t trong lu thông gây mt
cân đi trong quan h tin – hàng dn đn lm phát cho nn kinh t), mt khác da
vào quy lut lu thông tin t trong quá trình cân đi ngun vn tín dng vi nhu
cu vay, Ngân hàng Nhà nc trung ng thc hin pháp lnh đa tin vào lu
thông, do đó s vn đng ca vn tín dng là trên nguyên tc đm bo hiu qu
xut nhp khu hàng hóa dch v. Mt chính sách tín dng u đãi đi các sn phm
xut khu s làm tng s cnh tranh ca hàng hóa này trong th trng quc t đem
li nhiu li ích cho quc gia.
1.2. Ri ro tín dng ngơn hƠng thng mi
1.2.1. Khái nim
Là ri ro do mt khách hàng hay mt nhóm khách hàng vay vn không tr
đc n cho Ngân hàng. Trong kinh doanh ngân hàng ri ro tín dng là loi ri ro
ln nht, thng xuyên xy ra và gây hu qu nng n có khi dn đn phá sn ngân
hàng.
Ngày nay, nhu cu v vn đ m rng sn xut kinh doanh, ci tin trang
thit b k thut, nâng cao công ngh và các nhu cu phc v sn xut kinh doanh
luôn tng lên. đáp ng nhu cu này, các NHTM cng phi luôn m rng quy mô
hot đng tín dng, điu đó có ngha là ri ro tín dng cng phát sinh nhiu hn.
Ri ro tín dng là loi ri ro phc tp nht, vic qun lỦ và phòng nga nó
rt khó khn, nó có th xy ra bt c đâu, bt c lúc nào Ri ro tín dng nu
không đc phát hin và x lỦ kp thi s ny sinh các ri ro khác.
1.2.2. Phơn loi
Nu cn c vào nguyên nhân phát sinh ri ro, ri ro tín dng đc phân chia
thành các loi sau:
- Ri ro giao dch: là mt hình thc ca ri ro tín dng mà nguyên nhân phát
sinh là do nhng hn ch trong quá trình giao dch và xét duyt cho vay, đánh giá
khách hàng. Ri ro giao dch có ba b phn chính là ri ro la chn, ri ro bo đm
và ri ro nghip v.
Ri ro la chn là ri ro có liên quan đn quá trình đánh giá và phân tích tín
dng, khi ngân hàng la chn nhng phng án vay vn có hiu qu đ ra
quyt đnh cho vay.
Ri ro bo đm phát sinh t các tiêu chun đm bo nh các điu khon
trong hp đng cho vay, các loi tài sn đm bo, ch th đm bo, hình thc
đm bo và mc cho vay trên giá tr ca tài sn đm bo.
18
dng t phía ngân hàng có th đc khái quát c bn di đây:
19
- Ngân hàng không có đ thông tin v các s liu thng kê, ch tiêu đ phân
tích và đánh giá khách hàng dn đn vic xác đnh sai hiu qu ca phng án xin
vay, hoc xác đnh thi hn cho vay hoc tr n không phù hp vi phng án kinh
doanh ca khách hàng.
- S li lng trong quá trình giám sát trong và sau khi cho vay nên không phát
hin kp thi hin tng s dng vn sai mc đích.
- Quá tin tng vào tài sn th chp, bo lãnh, bo him, coi đó là vt đm bo
chc chn cho s thu hi c gc và lãi tin vay.
- Chy theo s lng (hoc theo k hoch) mà sao lãng vic coi trng cht
lng khon vay, quá lc quan và tin tng vào s thành công ca phng án kinh
doanh ca khách hàng.
- Ngân hàng thiu mt b phn chuyên trách theo dõi, qun lỦ ri ro, qun lỦ
hn mc tín dng ti đa cho tng khách hàng thuc tng ngành ngh, sn phm đa
phng khác nhau đ phân tán ri ro, các d báo cn thit trong tng thi k.
- Nng lc và phm cht đo đc ca mt s cán b tín dng ngân hàng cha
đ tm và vn đ qun lỦ s dng, đãi ng cán b ngân hàng cha tha đáng.
- Ngân hàng không gii quyt hp lỦ quan h gia ngun vn huy đng và
ngun vn s dng, c th là: d tr vn quá ít so vi nhu cu bo đm thanh toán,
t đó mt kh nng thanh toán nu khách hàng có nhu cu rút vn nhiu, gây
đng vn, lãng phí trong quá trình s dng vn, hoc ly vn ngn hn cho vay
trung dài hn quá mc quy đnh.
- Cnh tranh gia các TCTD cha thc s lành mnh, vic chy theo quy mô,
b qua các tiêu chun, điu kin trong cho vay, thiu quan tâm đn cht lng
khon vay.
Nguyên nhơn thuc v phía khách hƠng
- S dng vn sai mc đích, không có thin chí trong vic tr n vay. a s
các doanh nghip khi vay vn ngân hàng đu có các phng án kinh doanh c th,
tht cho khách hàng vay vn kinh doanh.
- S thay đi quá nhanh và không d đoán đc ca th trng th gii.
21
- Ri ro do môi trng pháp lỦ cha thun li và s kém hiu qu ca c quan
pháp lut đa phng trong vic trin khai lut, các vn bn di lut hng dn thi
hành lut liên quan đn hot đng tín dng ca ngân hàng li ht sc chm chp và
còn nhiu bt cp.
- S thanh tra, kim tra, giám sát cha hiu qu ca ngân hàng Nhà nc. Bên
cnh nhng c gng và kt qu đt đc, hot đng thanh tra ngân hàng và đm bo
an toàn h thng cha có s ci thin cn bn v cht lng, nng lc cán b thanh
tra, giám sát cha đáp ng đc yêu cu, ni dung và phng pháp thanh tra giám
sát còn lc hu, chm đc đi mi, vai trò kim toán cha đc phát huy và h
thng thông tin cha đc t chc mt cách hu hiu, thanh tra ti ch vn là
phng pháp ch yu, kh nng kim soát toàn b th trng tin t và giám sát ri
ro còn yu
- H thng thông tin qun lỦ còn bt cp. Hin nay, trung tâm qun lỦ tín dng
ngân hàng (CIC) ca Ngân hàng Nhà nc đã hot đng hn mt thp niên và đã
đt đc nhng kt qu bc đu đáng khích l trong vic cung cp thông tin tín
dng. Tuy nhiên, thông tin cung cp còn đn điu, thiu cp nht, cha đáp ng
đc đy đ yêu cu tra cu thông tin.
- S thay đi v lãi sut, t giá hi đoái, lm phát, ch s giá c tng, nguyên
vt liu đu vào tng làm nh hng đn kt qu kinh doanh ca khách hàng, khó
khn tài chính dn đn không có kh nng tr n.
1.2.4. nh hng ca ri ro tín dng đn hot đng kinh doanh ca ngơn
hƠng, khách hƠng vƠ nn kinh t xƣ hi
1.2.4.1. nh hng đn hot đng kinh doanh ca ngơn hƠng
- Khi ri ro tín dng xy ra, ngân hàng không thu đc vn tín dng đã cp và
lãi cho vay, nhng ngân hàng phi tr vn và lãi cho khon tin huy đng khi đn
hn, điu này s làm cho ngân hàng mt cân đi trong vic thu chi, vòng quay vn
ca các ngân hàng nh hng rt ln đn toàn b nn kinh t. Nó làm cho nn kinh
t b suy thoái, giá c tng, sc mua gim, tht nghip tng, xã hi mt n đnh.
Ngoài ra, ri ro tín dng cng nh hng đn nn kinh t th gii vì ngày nay, nn
kinh t mi quc gia đu ph thuc vào nn kinh t khu vc và th gii. Kinh
nghim cho ta thy cuc khng hong tài chính Châu Á (1997) và mi đây là cuc
khng hong tài chính Nam M (2001-2002) và cuc khng hong tài chính hin
23
nay đã làm rung chuyn toàn cu. Mt khác, mi liên h v tin t, đu t gia các
nc phát trin rt nhanh nên ri ro tín dng ti mt nc nh hng trc tip đn
nn kinh t các nc có liên quan.
Tóm li, ri ro tín dng ca mt ngân hàng xy ra mc đ khác nhau: nh
nht là ngân hàng b gim li nhun khi không thu hi đc lãi cho vay, nng nht
khi ngân hàng không thu đc vn lãi, n tht thu vi t l cao dn đn ngân hàng
b l và mt vn. Nu tình trng này kéo dài không khc phc đc, ngân hàng s b
phá sn, gây hu qu nghiêm trng cho nn kinh t nói chung và h thng ngân
hàng nói riêng. Chính vì vy đòi hi các nhà qun tr ngân hàng phi ht sc thn
trng và có nhng bin pháp thích hp nhm gim thiu ri ro trong cho vay.
1.3. Phòng nga ri ro tín dng ngơn hƠng thng mi
1.3.1. Khái nim
Phòng nga ri ro tín dng là vic nghiên cu và đ ra các gii pháp nhm
ngn chn đn mc ti đa vic phát sinh nhng ri ro có th xy ra nh vic khách
hàng nhn vn vay mà không thc hin hoc thc hin nhng không đy đ ngha
v đi vi ngân hàng, gây tn tht cho ngân hàng, khách hàng không tr hoc
không tr đy đ, đúng hn c gc và lãi ngân hàng. Làm nh hng đn cht lng
tín dng ca mt ngân hàng th hin qua mt s ch tiêu nh t l n xu trên tng
d n, t l n đã xóa, đã x lỦ trên tng d n, chi phí d phòng tín dng hay s
d d phòng ri ro tín dng trên tng d n…
1.3.2. S cn thit phòng nga ri ro tín dng
Khi gp ri ro tín dng, ngân hàng không thu hi đc vn tín dng và lãi
xuyên và mc đ ngày càng ln thì đây chính là du hiu rõ ràng nht ca ri
ro tín dng.
1.4.1.2. Nhóm các du hiu liên quan đn tình hình hot đng ca khách hƠng
- Doanh nghip gia tng bt thng hàng tn kho, các khon bán chu và các
khon n: đnh mc tn k hoch nguyên liu, hàng hóa hp lỦ là điu kin
cn thit đ các doanh nghip đm bo n đnh sn xut kinh doanh, xong
nu mc tn kho vt quá mc gii hn cho phép chng t kh nng tiêu th
sn phm ca doanh nghip là không bình thng. S gia tng hàng tn kho
nh giá c, cht lng, chng loi hàng hóa…dn đn doanh thu, thu nhp