B GIÁO DO
I HC KINH T TP. H CHÍ MINH NGUYN TH HI YN

NG CÁC YU T C TÂM LÝ
N HIU QU CÔNG VIC CA
I KHU VC TP.HCM LU TP. H CHÍ MINH  2
L

Tôi xin cam đoan lun vn thc s ng các yu t c tâm lý nh
n hiu qu công vic ci khu v là kt qu
ca quá trình hc tp, nghiên cu khoa hc đc lp và nghiêm túc. Các s liu trong
lun vn đc thu thp t thc t, có ngun gc rõ ràng, đáng tin cy, đc x lý trung
thc, khách quan và cha tng đc công b trong bt c công trình nào.

Thành ph H Chí Minh, ngày 12 tháng 10 nm 2012
Ngi thc hin lun vn NGUYN TH HI YN
Hc viên cao hc khóa 19 – i Hc Kinh T TP.HCM
iii
LI C

 hoàn thành nghiên cu này, tác gi xin chân thành c
Quý Thy, Cô Trng i hc Kinh t TP.HCM đã ht lòng truyn đt kin
thc quý báu trong sut thi gian hc tp ti Trng. c bit tác gi xin gi li cm
n sâu sc nht đn Thy Tin s Trn Hà Minh Quân – Ging viên Khoa Qun tr
Kinh doanh, vì s quan tâm, tn tình ch dy. Tác gi vô cùng bit n nhng hng dn
sâu sc, nhng đnh hng nghiên cu đúng đn cng nh nhng hng gii quyt tt
nht ca Thy đi vi đ tài.
Trong quá trình nghiên cu, mc dù tác gi đã ht sc c gng tham kho
nhiu tài liu, trao đi và tip thu nhiu ý kin ca quý Thy Cô, bn bè và các đng
nghip đ hoàn thành nghiên cu mt cách có giá tr nht, song nghiên cu cng không

2.1.2. C 6
 9
2.2. H 10
2.2.1 Khái nim hành vi t chc và hành vi t chc tích cc 10
2.2.2. Hy vmt sc mnh tâm lý tích cc 12
2.2.3. Kh hi phc tinh thn t sc mnh ca tâm lý tích cc . 12
2.2.4. Lmt sc mnh tâm lý tích cc 13
2.2.5. T t sc mnh tâm lý tích cc 13 v
2.3.  14
 14
 15
 17
2.5. Nghiên cc tâm lý và hiu qu ng ti Vit Nam 18
 19
2.6 19
h 20
2.7.  21
 22
3.1.  2
 22
 22
 23
 24
 liu 24
3.4.1. Bng tn s 24
 24
3.4.3. Phân tích nhân t khám phá EFA 25

 65
5.5.  ngh c nghiên cu 66
 67
vii

Trang
Bng 3.1. Ti nghiên cu 24
-  26
-  27
-  27
-  27
 28
 30
 32
Bng 4.3. Kt qu phân tích nhân t các yu t c tâm lý 36
Bng 4.4. Kt qu EFA cu qu công vic 37
 38
 39
Tóm  41
 41
Thông  41
Tóm   41
 42
Thông  42
 47
 49


T vit tt Ting Anh ng Vit
DN Doanh nghip
EFA Exploratory Factor Analysis Phân tích nhân t khám phá
F-test Kim đnh F
KMO Kaiser-Mever-Olkin H s KMO
P-value Probability value Giá tr xác sut
POB Positive Organizational Behavior Hành vi t chc tích cc
SPSS Statistical Package for Social Sciences
Phn mm x lý s liu thng kê SPSS
T-test Kim đnh T
TP.HCM Thành ph H Chí Minh

1
. M U

1.1. Lý do ch tài
Trong mt t chc, vn đ hiu qu công vic luôn là mc tiêu hàng đu ca các
nhà qun tr. Mt thành tích, sn phm hay ngun li nhun c th là thành qu ca tp
hp nhiu yu t nh: chính sách hot đng, k nng chuyên môn ca nhân viên, công
ngh và thit b, nng lc lãnh đo và yu t thuc v hành vi ca ngi lao đng.
Trong đó, yu t hành vi ca ngi lao đng đã đc chng minh là có tác đng nhân
qu theo nhiu cách thc khác nhau đn hiu qu công vic. C th, bên cnh nng lc
chuyên môn, yu t tâm lý nh s yêu thích công vic, s t tin, s hy vng vào công
vic cng nh tinh thn lc quan s giúp nâng cao thành tích hot đng ca t chc.
Ngc li, ngi lao đng cm thy không còn nhit huyt, môi trng làm vic không
phù hp vi nguyn vng cá nhân d dn đn thiu s đu t cho công vic, h qu là
nng sut lao đng kém, sn phm to ra thiu cht lng và li nhun ngày càng gim

ty, t chc trong nc trong vic tn dng các ngun lc sn có. Chính vì vy, rt cn có
nhng đ tài nghiên cu đc tin hành mt cách khoa hc đ cung cp nhng s liu
đáng tin cy giúp ti u hóa vic vic s dng ngun nhân lc trong lnh vc hành ngh
dc ti Vit Nam nói chung và ti các t chc công ty trong nc nói riêng.
ó chính là lý do tác gi la chn đ tài nghiên cu: ng các yu t
 lc tâm lý n hiu qu công vic ci  ti khu vc
.  tài đc tin hành rng rãi trên nhiu lnh vc hành ngh dc nhm
đo lng nh hng ca yu t nng lc tâm lý ca ngi Dc s, phân tích xu hng
tác đng tích cc hay tiêu cc và đo lng mc đ mnh yu ca các vn đ đó đn
hiu qu công vic. Kt qu nghiên cu là c s chính xác và khách quan đ các t
chc, công ty xây dng môi trng làm vic, chính sách s dng nhân lc ngày càng
hiu qu hn.
3
1.2. Mc tiêu nghiên cu
Nghiên cu này xác đnh c s khoa hc ca vic đo lng các yu t chính
trong nng lc tâm lý ca ngi Dc s nh hng đn hiu qu công vic ti khu vc
TP.HCM. Vì vy, mc tiêu nghiên cu ca lun vn đc xác đnh gm có 3 mc tiêu
quan trng sau:
1. Xây dng thang đo các thành phn nng lc tâm lý và hiu qu công vic ca
ngi Dc s.
2. o lng mi quan h gia các thành phn nng lc tâm lý vi hiu qu công
vic ca ngi Dc s ti TP.HCM.
3. Da vào các kt qu phân tích, đ xut mt s hàm ý nhm nâng cao hiu qu
công vic ca ngi Dc s ti TP.HCM.
1.3. ng và phm vi nghiên cu
ng nghiên cu: Các thành phn thuc v nng lc tâm lý có kh nng
nh hng đn hiu qu công vic ca ngi Dc s đang làm vic ti TP.HCM.

nhng nghiên cu chính quy đu tiên v lnh vc này, m đng cho nhiu nghiên cu
khác sâu hn, rng hn trên tng lnh vc, đi tng c th.
1.6. B cc lu
Kt cu ca lun vn bao gm 5 chng.
M u - Trình bày lý do chn đ tài, đi tng nghiên cu, mc
tiêu nghiên cu và phng pháp nghiên cu. Nêu rõ kt cu ca lun vn.
 lý thuyt v n lc tâm lý và hiu qu công vic ca
i  - Trình bày c s lý thuyt liên quan đn các khái nim nghiên cu. t
ra các gi thuyt nghiên cu và xây dng mô hình nghiên cu.
u - Trình bày quy trình nghiên cu, đo
lng các khái nim nghiên cu vi hi quy tuyn tính.
  Phân tích kt qu nghiên cu - Trình bày phân tích kt qu
nghiên cu đnh lng vi hi quy tuyn tính. 5
Hàm ý và kt lun - Tóm tt các kt qu và đa ra các hàm ý ng
dng thc tin. ng thi nêu lên nhng hn ch ca nghiên cu và đ ngh các bc
nghiên cu tip theo.
6
 LÝ THUYT V C TÂM LÝ
VÀ HIU QU CÔNG VIC C

Chng 1 đã gii thiu tng quan v đ tài. Chng 2 gii thiu các lý thuyt
v nng lc tâm lý và hiu qu công vic ca ngi Dc s đã đc phát trin trên th
gii và Vit Nam. Mt mô hình lý thuyt và các gi thuyt cng đng thi đc xây
dng. Chng 2 bao gm các phn chính sau:

trng làm vic có xu hng đc duy trì tính n đnh theo thi gian, không có nhiu
s đt bin và làm cho tâm lý ca nhân viên có phn ít đa dng. Tuy nhiên xét v mt
áp lc, đây đc xem là công vic to ra nhiu áp lc cho nhân viên. Các lãnh đo nhà
máy luôn mun ngi Dc s làm th nào tng nng sut, tng s lng và chng loi
sn phm đc bào ch, trong khi vn phi đm bo tính vô khun, tính an toàn và cht
lng ca sn phm. Nghch lý này đã to ra mt áp lc rt ln trên vai nhng ngi
Dc s, vn là đim tht nút cho mi hot đng ca mt nhà máy bào ch dc phm.
- c kinh doanh phân phc phm: mng công vic này bao gm
Dc s làm trong các công ty, tp đoàn phân phi dc phm trong và ngoài nc, các
h thng bán l thuc. Hin nay, đây là lnh vc hành ngh dc thu hút nhiu Dc s
tham gia nht. Nhân viên trong loi hình hành ngh này phi có k nng giao tip và
thuyt phc tt nhm giúp truyn đt, cp nht kin thc v thuc cho rng rãi các đi
tng bác s và ngi dân (đi vi Dc s làm vic  nhà thuc). Tuy nhiên, do doanh
s bán hàng cng là mt phn mc tiêu công vic, nên gánh nng áp lc tâm lý là điu
không tránh khi. Dc s làm vic trong lnh vc này phn ln có tính th đng, ph
thuc nhiu vào nhng din bin ca công vic vn có s chi phi mnh ca đi tác
nh: tính cách, nng lc, cách làm vic ca các bác s nh hng trc tip đn vic tip
thu, cp nht kin thc v thuc t Dc s cng nh la chn mt hàng thuc đ s
dng và kê đn. Ngoài ra còn có tác đng t quan đim ca ngi dân và phng tin
truyn thông đi vi mng công vic này, nên nng lc tâm lý ca nhóm Dc s làm
trong khi ngành này có tính đa dng. 8
- o nhân lc: đây đc xem là lnh vc dc đòi hi s
đu t rt ln v mt ngun lc cng nh có tm quan trng hàng đu đi vi ngành
Dc. Vic đào to nhân lc dc hin nay đc chia thành nhiu cp bc t s cp
dc, trung cp, cao đng, đi hc và sau đi hc nhm đáp ng các nhu cu bc thit
v nhân lc ca nhiu vùng min khác nhau trong c nc. Dc s hot đng trong
lnh vc này không ch đn thun tham gia công tác đào to mà còn thc hin các

chúng đn hiu qu công vic đã đc tranh lun, nhng cho đn nay cha có mt
nghiên cu nào thc s đc tin hành mt cách khoa hc và cht ch trên đi tng
Dc s trong các lnh vc hành ngh dc khác nhau. Do vy, vic tin hành nghiên
cu đ khng đnh vai trò ca các yu t nng lc tâm lý, lng hóa mi quan h gia
chúng vi hiu qu công vic ca ngi Dc s có vai trò quan trng và ý ngha thc
tin trong s phát trin ca ngành Dc TP.HCM nói riêng và c nc nói chung.
2.1.3. Nhng phm cht cn có c
Theo Giáo trình T chc qun lý y t ca i hc Y Dc TP.HCM, ngi
Dc s cn có nhng phm cht sau:
“- Nhân hu, luôn đt y đc lên hàng đu vì “o làm thuc là mt nhân thut
chuyên bo v sinh mng con ngi, phi lo cái lo ca ngi, vui cái vui ca ngi, ch
ly vic cu sng mng ngi làm nhim v ca mình không nên cu li k công.”
(Hi Thng Lãn Ông). Ngày nay, vi s phát trin mnh m ca nn kinh t nói
chung và kinh t dc nói riêng, vn đ y đc trong hành ngh dc luôn là mi quan
tâm hàng đu ca chng trình ging dy v dc  tt c các cp bc.
- Thn trng và cn thn là hai đc tính quan trng hàng đu cùng vi y đc.
Biu tng ca ngành Dc là mt hình tng con rn qun quanh cái ly, trong đó, con
rn tng trng cho s khôn ngoan và thn trng đã cho thy hàm ý v đc tính cn có
ca ngi Dc s. Thuc là hàng hóa đc bit nh hng trc tip đn sinh mng bnh
nhân và do đó, s thn trng và cn thn trong mi khâu t bào ch, bo qun, lu
thông và hng dn s dng thuc luôn là yêu cu quan trng nht cn phi tuân th
mt cách tuyt đi. 10

Hình 2.1. Bic
- Có tinh thn hc hi không ngng, có tính cu tin đ có th liên tc cp nht
các kin thc mi v thuc cha bnh và các phác đ điu tr mi đc phát minh.
Các phm cht cn có ca ngi Dc s cng bao hàm c vic duy trì đc

chc tích cc (POB: Positive Organizational Behavior), và nng lc tâm lý
(Psychological Capital: vit tt là PsyCap) phn ln đc rút ra t lý thuyt và nghiên
cu v tâm lý hc tích cc áp dng cho ni làm vic. n gin ch cn đt tâm lý hc
tích cc có liên quan vi nhng đim mnh ca con ngi và làm th nào có th phát trin.
Luthans và ctg (2007) cho rng hành vi t chc tích cc “nghiên cu và ng dng
v con ngi theo thiên hng tích cc, nng lc tâm lý và sc mnh ngun lc có th
đo đc, phát trin, và qun tr mt cách hiu qu cho s ci tin hiu qu ti ni làm
vic” Vì vy, POB có tiêu chun bao gm rt c th., không ch là mt sc mnh tích
cc hay nng lc tâm lý mà phi đc cn c trong lý thuyt và nghiên cu, có phng
pháp hp l, và có l quan trng nht là đ phân bit t các khái nim thiên hng tích
cc khác đc tìm thy trong các lnh vc hành vi t chc trong nhng nm qua, và do
đó m ra hng cho s phát trin và qun lý đ ci thin hiu qu công vic.
Cho đn nay, các khái nim tâm lý tích cc đã đc xác đnh đáp ng mt cách
tt nht vi các tiêu chí ca POB là hy vng, kh nng hi phc, lc quan, và t tin
(Luthans, 2002a; Luthans và ctg, 2004; Luthans & Youssef, 2004; Luthans & Youssef,
2007; Luthans, Youssef, Avolio, 2007). Tuy nhiên, cn lu ý rng các khái nim tâm lý
tích cc khác có th và có kh nng s đc bao gm trong tng lai. Mt s đi din
các ví d v các khái nim tích cc nh: tham gia công vic (Schaufeli & Bakker,
2004; Schaufeli & Salanova, 2007), tâm lý lành mnh (Wright & Cropanzano, 2000,
2004), tâm lý quyn s hu (Avey, Avolio Crossley & Luthans), trí tu, lòng can đm, 12
và s tha th (Luthans và ctg, 2007), và Peterson và Seligman (2004) tho lun v mt
lot nhng đc tính tích cc mà cng có th đáp ng các tiêu chí ca POB vi các mc
đ khác nhau.
2.2.2. Hy vt sc mnh tâm lý tích cc
Mt trong nhng lý thuyt và nghiên cu đc cho là ý ngha nht và đc ng
dng rng rãi gn đây v hy vng là ca nhà tâm lý hc C. Rick Snyder (1996).
Snyder và các đng nghip ca ông đã xác đnh c th hy vng nh là mt “s ch ra

Nn tng lý thuyt cho s lc quan nh là mt sc mnh POB phn ln đc rút
ra t các cuc tho lun ca nhà tâm lý tích cc Martin Seligman (1998). C th, ông
đnh ngha lc quan là mt thuc tính toàn cc, tng đi n đnh, ni b v các s kin
tích cc nh đt đc mc tiêu hay n lc t nhng khó khn đ đt đc mc tiêu.
POB có xu hng nhn mnh đn thc t lc quan (Luthans và ctg, 2007;
Schneider, 2001). Nói cách khác, lc quan không da trên mt quá trình không kim soát
mà không có đánh giá thc t. Lc quan thc t nh là mt trng thái bao gm mt đánh
giá khách quan nhng gì ngi ta có th hoàn thành trong mt tình hung c th, các
ngun lc sn có ti thi đim đó (Peterson, 2000).
Tng t nh nng lc tâm lý tích cc, nghiên cu thc nghim v lc quan ti ni
làm vic ch là mi gn đây. Seligman (1998) đã tìm thy là s lc quan đáng k và tích
cc liên quan đn hiu qu ca đi lý bán hàng bo him. Ngoài ra, trong nghiên cu ca
các công nhân nhà máy Trung Quc đã đ cp trc đó bi Luthans và ctg (2005), s lc
quan cng đc tìm thy đ có mt mi quan h đáng k vi hiu qu có t l. Và nghiên
cu ca Youssef và Luthans (2007) đã tìm thy s lc quan ca ngi lao đng có liên
quan đn hnh phúc, s tha mãn và hiu qu ca h.
2.2.5. T t sc mnh tâm lý tích cc
áp ng các tiêu chí POB tt hn so vi bt k nng lc nào khác chính là s t
tin. Khái nim tích cc này da trên lý thuyt toàn din và mt lot nghiên cu ca
Albert Bandura (2007). Áp dng cho ni làm vic, Stajkovic và Luthans (1998) xác đnh 14
s t tin là nim tin ca cá nhân v kh nng đ huy đng đng lc, nhn thc ngun lc
và các khóa hc cn thit đ thành công trong thc hin mt nhim v c th tmt bi
cnh nht đnh. Trong mt phân tích bao gm 114 nghiên cu, h đã tìm thy mt mi
quan h tích cc gia s t tin và hiu qu công vic (Stajkovic & Luthans, 1998).
c bit là liên quan đn các tiêu chí phát trin ca POB, Bandura (1997) thy
rõ rng s t tin có th đc tng cng trong bn cách rt c th. u tiên, s t tin
đc phát trin khi mt nhân viên có kinh nghim thành công (làm ch đc nhim

(1) T tin, (2) Lc quan, (3) Hy vng, (4) Hi phc tinh thn. Luthans và cng s nhn
mnh rng nng lc tâm lý là ngun đng viên v nhn thc và c v kinh nghim.
- Hy vng: phn ánh “nim tin rng ta có th tìm thy con đng dn đn nhng
thành qu mong mun và có đng lc đ bc tip trên con đng y”. Hy vng bao
gm 2 yu t: con đng đi và nng lc ý chí. Con đng đi chính là kh nng xây
dng mt l trình làm vic nhm đt đc nhng thành qu mong mun và nng lc ý
chí chính là nhn thc, lnh hi đc con đng đi đn thành công. Con đng đi h
tr cho nhân viên nhn ra mc tiêu mà công ty đt ra và cách chuyn nhng mc tiêu
đó thành hành đng ca chính nhân viên nhm đt thành qu mong mun. Nng lc ý
chí giúp cho nhân viên trong vic điu khin hành đng ca h nhm đt mc tiêu đ ra
và đc bit và đa ngun đng lc cn thit vào con đng đi ca h.
- Lc quan: đc đnh ngha nh là khuynh hng duy trì mt cái nhìn tích cc.
Nhng hành đng tích cc có t chc tp trung vào s lc quan mang tính thc t liên
quan đn vic nâng cao và tp trung vào nhng khía cnh mà mình có li th. Nhng
nhân viên lc quan luôn khác bit  ch h luôn mong đi kt qu tích cc trong môi
trng làm vic thay đi.
Khi mi ngi đng đu vi nghch cnh, khó khn, h tri nghim cm xúc
khác nhau, t s phn khích và háo hc đn tc gin, lo lng, và trm cm. S cân
bng gia các cm xúc xut hin liên quan đn trình đ ca ngi lc quan hay bi
quan. Ngi lc quan là nhng ngi mong đi kt qu tích cc, thm chí khi mi vic
khó khn. S t tin mang li s kt hp ca cm giác tng đi tích cc. Nhng ngi

Trích đoạn ng 3.1 Ti năđ nghiên cu Ph nt ch các gi thuy t trong mô hình ng ha cách shi quy riêng p hn trong mô hình ào to liên t cv chuyên môn và kn ng

---