BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH
==========

Trần Thị Tố Uyên

THÚC ĐẨY HOẠT ĐỘNG
SÁP NHẬP VÀ MUA LẠI NHẰM NÂNG CAO
NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA CÁC
NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN VIỆT NAM
LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ
TP. Hồ Chí Minh – Năm 2013
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH
==========

Trần Thị Tố Uyên

THÚC ĐẨY HOẠT ĐỘNG
SÁP NHẬP VÀ MUA LẠI NHẰM NÂNG CAO
NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA CÁC
NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN VIỆT NAM

DANH MỤC CÁC BIỂU ix
MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG SÁP NHẬP, MUA LẠI VÀ NĂNG
LỰC CẠNH TRANH TẠI CÁC NHTM
1.1 Tổng quan chung về sáp nhập và mua lại 4
1.1.1 Khái niệm về sáp nhập và mua lại 4
1.1.2 Phân loại sáp nhập và mua lại ngân hàng 4
1.1.2.1 Dựa trên hình thức liên kết 4
1.1.2.2 Dựa trên chiến lược mua lại 5
1.1.2.3 Dựa trên phạm vi lãnh thổ 5
1.1.3 Các phương thức thực hiện sáp nhập và mua lại ngân hàng 6
1.1.3.1 Thương lượng với Hội đồng quản trị và Ban diều hành (Friendly
mergers) 6
1.1.3.2 Thu gom cổ phiếu trên thị trường chứng khoán 7
1.1.3.3 Chào mua công khai (Tender offer) 7
1.1.3.4 Mua tài sản 8
1.1.3.5 Lôi kéo cổ đông bất mãn 8
1.1.4 Những lợi ích và hạn chế của thương vụ sáp nhập và mua lại ngân hàng 9
1.1.4.1 Lợi ích của hoạt động sáp nhập và mua lại ngân hàng 9
1.1.4.2 Hạn chế của hoạt động sáp nhập và mua lại ngân hàng 12
1.1.5 Các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động M&A 15
1.1.5.1 Yếu tố pháp lý 15
1.1.5.2 Chủ thể tham gia vào hoạt động M&A 15
1.1.5.3 Hệ thống thông tin 15
ii

1.1.5.4 Văn hóa doanh nghiệp 15
1.1.5.5 Nguồn nhân lực 15
1.2 Tổng quan về năng lực cạnh tranh tại ngân hàng thương mại cổ phần 16

2.1.3.2 Năng lực cạnh tranh về sản phẩm dịch vụ 34
2.1.3.3 Năng lực cạnh tranh về công nghệ 34
2.1.3.4 Năng lực cạnh tranh về thị phần và hệ thống kênh phân phối 34
2.1.3.5 Năng lực cạnh tranh về thương hiệu 36
2.1.3.6 Năng lực cạnh tranh về nguồn nhân lực 36
2.2 Thực trạng hoạt động sáp nhập và mua lại tại các ngân hàng thương mại cổ phần
Việt Nam 36
2.2.1 Tổng quan về hoạt động M&A tại Việt Nam 36
2.2.2 Thực trạng hoạt động M&A tại cácNgân hàng thương mại cổ phần Việt
Nam 38
2.2.2.1 Hoạt động sáp nhập và mua lại tại các NHTMCP Việt Nam giai đoạn
1990-2005 38
2.2.2.2 Hoạt động sáp nhập và mua lại tại các NHTMCP Việt Nam giai đoạn
2005 đến nay 40
2.3 Một số thương vụ M&A Ngân hàng tiêu biểu nhằm nâng cao năng lực cạnh
tranh của các NHTMCP Việt Nam 45
2.3.1 Thương vụ sáp nhập 3 ngân hàng: Ngân hàng TMCP Sài Gòn (SCB), Ngân
hàng TMCP Việt Nam Tín Nghĩa (TinNghiaBank) và Ngân hàng TMCP Đệ Nhất
(Ficombank) 45
2.3.1.1 Khái quát tình hình 3 ngân hàng Sài Gòn – Tín Nghĩa – Đệ Nhất trước
khi sáp nhập 45
2.3.1.2 Cơ hội và thách thức đối với ngân hàng khi sáp nhập 49
2.3.1.3 Đánh giá năng lực cạnh tranh của các ngân hàng sau hợp nhất 49
2.3.2 Thương vụ sáp nhập giữa NHTMCP Liên Việt (LienVietBank) và Công ty
Dịch vụ Tiết kiệm Bưu Điện (VPSC) 52
2.3.2.1 Khái quát tình hình của LienVietBank và VPSC trước khi sáp nhập 52
iv

2.3.2.2 Cơ hội và thách thức của LienViet-Post bank hậu M&A 53
2.3.2.3 Đánh giá năng lực cạnh tranh của LienViet-Postbank hậu M&A 54

3.2.3.2 Tạo điều kiện hỗ trợ cho các ngân hàng thành viên tham gia M&A 80
3.2.3.3 Quy định chặt chẽ đối với việc thành lập ngân hàng mới và điều kiện
sáp nhập bắt buộc đối với các NHTMCP Việt Nam 81
3.2.3.4 Tăng cường giám sát đối với hoạt động M&A của các NHTMCP Việt
Nam 81
KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 83

KẾT LUẬN 84
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 85 vi

DANH MỤC VIẾT TẮT

ABB: Ngân hàng thương mại cổ phần An Bình (AB Bank).
ACB: Ngân hàng thương mại cổ phần Á Châu.
BIDV: Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam.
CAR: Hệ số an toàn vốn.
CN: Chi nhánh.
DongA: Ngân hàng thương mại cổ phần Đông Á (DongA Bank).
EXB: Ngân hàng thương mại cổ phần xuất nhập khẩu Việt Nam (Eximbank).
HBB: Ngân hàng thương mại cổ phần nhà Hà Nội (Habubank).
LVB: Ngân hàng TMCP Liên Việt
LVPB: Ngân hàng TMCP Bưu Điện Liên Việt
M&A: Sáp nhập và mua lại.
Marit Bank: Ngân hàng thương mại cổ phần Hàng Hải (Maritime Bank).
MB: Ngân hàng thương mại cổ phần Quân Đội (Military Bank).
NHLD: Ngân hàng liên doanh.
NHNN & PTNT: Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn.


DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1: Số lượng các NHTMCP Việt Nam giai đoạn 1991 – 2012 27
Bảng 2.2: Thị phần (%) các NHTMCP Việt Nam giai đoạn 1991 – 2012 27
Bảng 2.3: Vốn điều lệ của các NHTMCP Việt Nam giai đoạn 2009 – 2012 30
Bảng 2.4: Hệ số CAR ( %) một số NHTMCP Việt Nam giai đoạn 2009 – 2012 31
Bảng 2.5: Dư nợ tín dụng một số các NHTMCP từ năm 2009 đến 2012 31
Bảng 2.6: Hoạt động M&A ngân hàng Việt Nam giai đoạn 1997 – 2005 40
Bảng 2.7: Bảng tóm tắt 15 thương vụ M&A có yếu tố nước ngoài 41
Bảng 2.8: Các vụ mua bán sáp nhập của Ngân hàng Việt nam giai đoạn cơ cấu lại45
Bảng 2.9: Một số chỉ tiêu tài sản của SCB, TNB and FCB 2009 – Q3/2011 46
Bảng 2.10: Tổng hợp dư nợ tín dụng của SCB, TNB và FCB từ 2009 − 2010 47
Bảng 2.11: Tỷ lệ dư nợ trên vốn huy động của SCB, TNB, và FCB 2009 − 2010 49
Bảng 2.12: Một số chỉ tiêu trước và sau khi hợp nhất tại SCB 50
Bảng 2.13: Một số chỉ tiêu ROE, ROA, NIM trước và sau khi hợp nhất tại SCB 51
Bảng 2.14: Quy mô tổng tài sản của LienVietBank từ 2009 − 2012 55
Bảng 2.15: Chỉ tiêu ROA, ROE, và tỷ lệ nợ xấu (%) của LienVietPostbank từ 2009
− 2012 56
ix

DANH MỤC CÁC BIỂU

Biểu 2.1: Bảng tăng trưởng tín dụng từ năm 2001 đến 2012 29
Biểu 2.2: Tỷ lệ nợ xấu toàn ngành từ năm 2009 đến 2012 32
Biểu 2.3: Tỷ lệ nợ xấu tại một số các NHTMCP Việt Nam trong năm 2012 32
Biểu 2.4: Tỷ lệ ROA, ROE, NIM trung bình của toàn ngành từ 2009 – 2012 33

s cnh tranh gay gt cc ngoài.





2

g

Nam
2. Mc tiêu nghiên cu:
 H th lý lun v hoc cnh tranh và
mi quan h gic cnh tranh và hong M&A ti các NHTMCP.
 Phân tích thc trng hong M&A ti các NHTMCP Vit Nam hin nay,
nhng thành công, và hn ch trong quá trình thc hin M&A ca các NHTMCP
Vit Nam.
  xut giy hong M&A nhc cnh
tranh ca các NHTMCP Vit Nam.
3. Phng nghiên cu:
 Phm vi nghiên cu: Mt s i Vit Nam và các t
chc tài chính có liên quan. Ngun s ling niên ca Ngân hàng nhà
c Ving niên ca các NHTMCP Vin 2009-
2012.
 ng nghiên cu: Thc trc cnh tranh và tình hình hot
ng M&A ti các NHTMCP Vit Nam. Thông qua thc tin din ra hot ng
M&A cc trên th gi d báo các hình thc M&A mà các ngân hàng
Vit Nam s i các chính sách cc trong ving
        c cnh tranh thông qua hot ng
M&A.

Thc -NHNN ngày 11
 

 Sáp nhp: Là vic mt hoc mt s TCTD (gi là TCTD b sáp nhp) sáp
nhp vào mt TCTD khác (gi là TCTD nhn sáp nhp). Sau khi sáp nhp, TCTD
b sáp nhp s chuyn toàn b tài sn, quy và li ích hp pháp sang
TCTD nhn sáp nhng thi chm dt s tn ti ca TCTD b sáp nhp.
 Hp nht: Là vic hai hay nhiu TCTD (gi là TCTD b hp nht) hp
nht thành mt TCTD mi (TCTD hp nht). Sau khi hp nht, TCTD b hp nht
s chuyn toàn b tài sn, quy và li ích hp pháp sáng TCTD hp
nhtng thi chm dt s tn ti ca TCTD b hp nht.
 Mua li: Là hình thc mt TCTD (gi là TCTD mua li) mua toàn b tài
sn, quy và li ích hp pháp ca TCTD khác (TCTD b mua li). Sau
khi mua li, TCTD b mua li tr thành công ty trc thuc ca TCTD mua li.


 Sáp nhp theo chiu ngang (Horizontal merger): là giao dch M&A gia
hai ngân hàng và cnh tranh trc tip v mt dòng sn phm và dch v trong cùng
mt th ng. Kt qu ca giao dch này có th mang li cho bên sáp nhp nhiu
5

l rng th ng, gim bi th cnh tranh, tn dng ngun lc v
i, h thng công ngh k thu
 Sáp nhp và mua li theo chiu dc (Vertical merger): là giao dch
M&A gia mt ngân hàng vi mt doanh nghip c
tin  forward) hoc gia mt ngân hàng vi mt doanh nghip là nhà cung ng cho
h (M&A lùi  backward). M&A theo chiu dc mang li cho ngân hàng bên mua
các lc ri ro khi cp tín dng cho khách hàng, gim các chi
phí trung gian
 Sáp nhp hình thành t hp (Conglomerate merger): Là giao


               

            
mergers)

ngân hàng. 
        



 



Ngoài c





7




  












 




        









9

n 

m



  

hàng.
 Li th nh quy mô. Hai hay nhiu ngân hàng sáp nhp vào nhau s to
c quy mô l vi, s   to ra
c kh ng vn cho nhng d án li vn nhiu và kéo
10

dài vi lãi sut ca, vi s  s ng chi nhánh, ngân
hàng sau sáp nhp s c nhu ca khách hàng mt
cách tc sáp nhp s dn s ct gim nhng chi nhánh ca hai hay
nhia bàn hot  duy trì mt chi nhánh,
phòng giao dch t  ct gic mt s ng nhân viên, ct gim chi phí
           hot ng ca chi nhánh,
phòng giao dch. Chi phí hong s gim xu là yu t
làm cho hiu qu hot ng ca ngân hàng sau sáp nhng thi, hai
hay nhiu ngân hàng riêng l có nhng sn phm khác nhau khi kt hp li s to ra
vic s dng các sn phm h tr cho nhau hoc thay th ln nhau s 
tính tin ích ca sn phm dch v ngân hàng sau sáp nhp t  thu hút nhiu
 dch v ca sn phm s n hiu
qu hong ca ngân hàng 
 . 

          
cá nhân và



thì h


 

mô  
  này qua ngân
hàng khác.



12

 kinh doanh

 
 
 . 




 




 


 Quyn li ca các c u s b ng. Trong quá trình sáp
nhp và mua li ngân hàng làm cho quyn li ca các c  u s b nh
ng. Các quyn li và ý kin ca c u s có th b b qua trong cuc



 








Trích đoạn Những mặt hạn chế Những nguyên nhân tồn tại Nhân tố góp phần thúc đẩy hoạt động sáp nhập và mua lại ngân hàng Nhóm giải pháp đối với các NHTMCP ViệtNam Các giải pháp hạn chế hoạt động thiếu hiệu quả của ngân hàng mới

---