B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TPHCM
HUNH TH LIN

GII PHÁP NÂNG CAO KH NNG NG DNG
HIP C BASEL II VÀO H THNG QUN TR
RI RO CA CÁC NHTM VIT NAM
LUN VN THC S KINH T TP. H Chí Minh - Nm 2013 B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TPHCM HUNH TH LIN

GII PHÁP NÂNG CAO KH NNG NG DNG
HIP C BASEL II VÀO H THNG QUN TR

Danh mc các hình v
Danh mc các phng trình
PHN M U 1
CHNG 1: TNG QUAN V HIP C BASEL II VÀ H THNG QUN
TR RI RO CA CÁC NHTM VIT NAM 4
1.1. Nhng vn đ chung v ri ro và qun tr ri ro NHTM 4
1.1.1. Khái nim ri ro trong hot đng NHTM 4
1.1.2. Qun tr ri ro trong hot đng NHTM 4
1.2. Hip c quc t v qun tr ri ro ngân hàng 6
1.2.1. Hip c Basel 1 7
1.2.1.1. Ni dung c bn ca Basel 1 7
1.2.1.2. Nhng hn ch ca Basel 1 8
1.2.2. B 25 nguyên tc c bn v giám sát ngân hàng 9
1.2.3. Hip c Basel II 10
1.2.4. Hu ích ca Basel II trong qun tr ri ro ngân hàng 11
1.2.5. Ba tr ct ca Basel II 12
1.2.5.1. Tr ct 1 ca Basel II 12
1.2.5.2. Tr ct 2 ca Basel II 16
1.2.5.3. Tr ct 3 ca Basel II 18
1.2.6. Nhng u đim ca Hip c Basel II so Hip c Basel 1 18
1.3. Tình hình ng dng Basel II ti các nc trên th gii 19
1.4 Basel III 23
1.4.1 Nhng đim mi ca Basel III 23
1.4.2 L trình áp dng ca Basel III 24
KT LUN CHNG 1 27
CHNG 2: THC TRNG VIC NG DNG HIP C BASEL II TRONG
QUN TR RI RO CA CÁC NHTM VIT NAM 28
2.1. Thc trng hot đng ca các NHTM Vit Nam 28
2.1.1. Nhng kt qu đt đc trong hot đng ca các NHTM 28
2.1.1.1. S lng ngân hàng gia tng 28

CHNG 3: GII PHÁP NÂNG CAO KH NNG NG DNG BASEL II
TRONG QUN TR RI RO TI CÁC NHTM VIT NAM 67
3.1. S cn thit ng dng Basel II trong qun tr ri ro ngân hàng 67
3.2. L trình và phng pháp 68
3.3. Các gii pháp nâng cao kh nng ng dng Basel II ti các NHTM Vit Nam 72
3.3.1. Hòan thin và phát trin h tng công ngh thông tin 72
3.3.2. Xây dng h thng xp hng tín dng ni b 73
3.3.3. Ci tin quy trình qun tr ri ro 75
3.3.4. Nâng cao cht lng ngun nhân lc 76
3.3.5. Tng tính ch đng và sc mnh tài chính cho các NHTM 77
3.3.6. u t tài chính đ ng dng Basel II 78
3.4. Gii pháp v phía Ngân hàng Nhà Nc 79
3.4.1. Nâng cao cht lng thông tin tín dng 79
3.4.2. Nâng cao hiu qu công tác thanh tra kim soát, giám sát ngân hàng 79
3.4.3. Hoàn thin h thng vn bn pháp lut 82
3.4.4. Minh bch thông tin ca các NHTM 84
KT LUN CHNG 3 86
PHN KT LUN 87
TÀI LIU THAM KHO
PH LC
DANH MC CÁC KÝ HIU, T VIT TT

BCTC Báo cáo tài chính
BS Bt ng Sn
BIS Ngân hàng thanh toán quc t (Bank for International Settlements)
CAR T l vn ti thiu (Capital Adequacy Ratio)
DPRR D phòng ri ro
EAD tng d n ca khách hàng ti thi đim khách hàng không tr đc n
(Exposure at Default)
GDP Tng sn phm quc ni (Gross Domestic Product)


DANH MC CÁC BNG BIU

Bng 1.1 Các phng pháp đo lng ri ro tín dng theo Basel II 14
Bng 1.2 Các phng pháp đo lng ri ro hot đng theo Basel II 15
Bng 1.3 Các phng pháp đo lng ri ro th trng theo Basel II 16
Bng 1.4: Kt qu kho sát ln th 5 (QIS 5) ca y Ban Basel v vic ng dng
các phng pháp Basel II trong đánh giá ri ro tín dng 20
Bng 1.5: Tình hình thc hin Basel 2 ti các quc gia thành viên Basel 21
Bng 1.6: Tình hình thc thi Basel II ti Châu Á 22
Bng 1.7: L trình c th ca vic thc thi Hip c Basel III 25
Bng 2.1: S lng các Ngân hàng Vit Nam 28
Bng 2.2.Vn t có và h s CAR ca các NHTMNN thi đim 31/12/2005 42
Bng 2.3 Tng hp vn t có ca h thng NHTM đn 31/12/2005 (T VND) 43
Bng 2.4. T l an toàn vn ti thiu ca mt s NHTM 44
Bng 2.5. T l an toàn vn ca toàn ngành Ngân hàng nm 2010 – 2011 45
Bng 2.6. T l an toàn vn ti thiu ca mt s NHTM nm 2010 45
Bng 2.7. H s an toàn vn h thng các TCTD ti Vit Nam và mt s quc gia trên th
gii 49
Bng 3.1  xut l trình và phng pháp ng dng Basel II ti Vit Nam 70
DANH MC CÁC BIU 

Phng trình 1.1: H s CAR 7
Phng trình 1.2 Tài sn có ri ro trong Basel I 8
Phng trình 1.3 Vn yêu cu ti thiu theo Basel II 12
1
PHN M U
1. LÝ DO CHN  TÀI
Sau khi Vit Nam gia nhp WTO, các ngân hàng  Vit Nam đã có nhiu n
lc trong vic hoàn thin h thng pháp lý v tin t và hot đng ngân hàng cng
nh nâng cao nng lc qun tr điu hành, đc bit là nng lc qun tr ri ro ca
các ngân hàng tin dn tng bc đn các thông l và chun mc quc t. Theo đó,
vic tng bc áp dng các chun mc ca Basel đc đc bit chú trng, nht là
sau cuc khng hong tài chính và suy thoái kinh t toàn cu thi gian qua.
 Vit Nam, vic ng dng hip c Basel này trong công tác giám sát và
qun tr ngân hàng vn còn nhiu vng mc, nên ch mi dng li  vic la chn
mt s tiêu chí đn gin trong Hip c Basel I đ vn dng và vn cha tip cn
nhiu vi Basel II. Tuy nhiên, trc xu th hi nhp và
m ca th trng dch v
tài chính - ngân hàng
vi nhiu loi hình dch v ngân hàng mi, vic áp dng Basel
II ti Vit Nam là yêu cu cp thit nhm tng cng nng lc hot đng và gim
thiu ri ro đi vi các ngân hàng thng mi. Vì vy, cn thit phi nghiên cu
tht sâu và nm hiu rõ các quy đnh trong Basel II, cng nh nghiên cu nhng
khó khn, vng mc, nguyên nhân vì sao Vit Nam cha ng dng đc Basel II,
cng nh trên c s nghiên cu kinh nghim ca các quc gia trên th gii đã tng
ng dng Basel II, đ xây dng l trình Basel II vào h thng các ngân hàng Vit
Nam. ó cng chính là lý do chn đ tài nghiên cu
“ Gii pháp nâng cao kh
nng ng dng hip c quc t Basel II vào h thng qun tr ri ro ca các
NHTM Vit Nam
”.

Tuy nhiên, trong điu kin nghiên cu ca mình, đ tài ch gii hn thc hin
nghiên cu sâu các chun mc mang tính đnh lng liên quan đn an toàn vn
3
nhm giúp h thng ngân hàng đi phó vi ri ro tín dng, ri ro hot đng và ri ro
th trng. Chun mc v quy trình giám sát hot đng ca h thng ngân hàng và
chun mc v các quy tc th trng, đ tài ch dng li  nêu ni dung chính, xin
đ li cho phn nghiên cu chuyên sâu hn sau này.
5. NI DUNG  TÀI
Ngoài phn m đu và kt lun, lun vn đc kt cu gm 3 chng:
 Chng 1: Tng quan v Hip c Basel II và h thng qun tr ri ro ca các
NHTM Vit Nam
 Chng 2: Thc trng vic ng dng Hip c Basel II trong qun tr ri ro
trong h thng các NHTM Vit Nam
 Chng 3: Gii pháp nâng cao kh nng ng dng Basel II trong qun tr ri ro
ti các NHTM Vit Nam
6. Ý NGHA THC TIN CA  TÀI NGHIÊN CU
Sau quá trình nghiên cu và nhn đc s góp ý ca các thy cô, đ hoàn
thin đ tài hn, hy vng rng đ tài có th đc s dng làm tài liu nghiên cu và
ging dy trong các chng trình đào to chuyên sâu v lnh vc giám sát và qun
tr hot đng ngân hàng.
Ngoài ra, kt qu nghiên cu ca đ tài cng có th đc các c quan thanh
tra và giám sát ngân hàng nhà nc, các c quan qun lý hot đng ca các ngân
hàng thng mi xem xét s dng khi nghiên cu nhm hoàn thin hn quy trình
thanh tra, giám sát hot đng ngân hàng. 4

có h thng nhm nhn dng, kim soát, phòng nga và gim thiu nhng tn tht,
mt mát, nhng nh hng bt li ca ri ro. Qun tr ri ro bao gm các bc:
Nhn dng ri ro, phân tích ri ro, đo lng ri ro, kim soát, phòng nga ri ro
và tài tr ri ro

 Nhn dng ri ro, đây là điu kin tiên quyt trong qun tr ri ro. Nhn dng
ri ro là quá trình xác đnh liên tc và có h thng các hot đng kinh doanh ca ngân
hàng bao gm: vic theo dõi, xem xét, nghiên cu môi trng hot đng và toàn b
hot đng ca ngân hàng nhm thng kê đc tt c các loi ri ro, k c d báo
nhng ri ro mi có th xut hin trong tng lai đ có bin pháp kim soát, tài tr
phù hp cho tng loi ri ro.
 Phân tích ri ro là vic tìm ra nguyên nhân gây ri ro. T vic tìm ra các
nguyên nhân, các nhân t tác đng đn các nguyên nhân, phân tích ri ro s cho ta
bin pháp phòng nga ri ro mt cách hiu qu hn.
 o lng ri ro, công vic này đòi hi phi thu thp s liu, lp ma trn đo
lng ri ro và phân tích.  đánh giá mc đ quan trng ca ri ro đi vi ngân
hàng, ngi ta s dng hai tiêu chí: tn sut xut hin ca ri ro và biên đ ca ri ro
(mc đ thit hi do ri ro gây ra), đây là tiêu chí có vai trò quyt đnh.
 Kim soát, phòng nga ri ro. Kim soát ri ro là trng tâm ca qun tr ri ro,
đó là vic s dng các bin pháp, k thut, công c, chin lc, các chng trình hot
đng đ ngn nga, phòng tránh hoc gim thiu nhng tn tht, nhng nh hng
Nhn din
r



Ph

n h

i

Thông tin m

i

i

u ch

nh

6
không mong đi có th xy ra đi vi ngân hàng. Các bin pháp phòng tránh có th là:
phòng tránh ri ro, ngn nga tn tht, chuyn giao ri ro, đa dng ri ro, qun tr
thông tin
 Tài tr ri ro. Khi ri ro đã xy ra, trc ht cn theo dõi, xác đnh chính xác
nhng tn tht v tài sn, v ngun nhân lc, v giá tr pháp lý. Sau đó, cn có nhng
bin pháp tài tr ri ro và chuyn giao ri ro.
Theo Ông Cn Vn Lc phát biu ti hi tho Qun tr ri ro nm 2013 do
Trung tâm Thông tin tín dng (CIC) đã phi hp vi Tp đoàn D liu quc t IDG t
chc ti Hà Ni thì có 8 nguyên tc trong QTRR giúp ngân hàng kim soát ri ro mt
cách tt nht
 Chp nhn và qun lý ri ro cho phép (khu v ri ro);
 Tính tng quan gia mc đ ri ro và thu nhp;

Phng trình 1.1: H s CAR đc tính nh sau:Tng vn ca Ngân hàng đc chia thành 2 loi:
Vn cp 1_ Vn t có c bn: bao gm c phn thng, c phn u đãi dài
hn, thng d vn, li nhun không chia, d phòng chung các khon d tr vn khác,
các phng tin y thác có th chuyn đi và d phòng
l tín dng. ó chính là phn
vn điu l và các qu d tr đc công b.
Vn cp 2_Vn t có b sung: vn này đc xem là vn có cht lng
thp
hn, bao gm: d tr không đc công b; d tr tài sn đánh giá li; d phòng
chung/d phòng tn tht cho vay chung; các công c vn lai (n/vn ch s hu);
n th cp. Tuy nhiên, các khon n ngn hn không có bo đm không bao gm
trong đnh ngha v vn này.
Các gii hn: Tng vn cp 2 không đc quá 100% vn cp 1; n th cp
8
ti đa bng 50% vn cp 1; d phòng chung ti đa bng 1,25% tài
sn có ri ro; d
tr tài sn đánh giá li đc chit khu 55%; thi gian đáo hn còn li ca n th
cp ti thiu là 5 nm; vn ngân hàng không bao gm vn vô hình (goodwill).
Tài sn có ri ro (RWA): Basel I mi ch đ cp đn ri ro tín dng, và tùy
theo mi loi tài sn s đc gn cho mt h s ri ro.
Phng trình 1.2 Tài sn có ri ro trong Basel I:

Theo Basel I, h s ri ro ca tài sn có ri ro đc chia thành 4 mc là 0%,
20%, 50%, và 100% theo mc đ ri ro ca tng loi tài sn (Ph lc 1)
Theo bin đi ca th trng, nm 1996, Hip c Basel I đc sa đi có tính
đn ri ro th trng và ri ro th trng có th đc tính theo 2 phng thc: bng
mô hình Basel tiêu chun hoc bng các mô hình ni b ca các ngân hàng.

nhng ri ro khác nh ri ro hot đng, ri ro quc gia, ri ro ngoi hi; đ cp cha
đy đ v ri ro th trng.
-
Th t, mt s các quy tc do Basle I đa ra không th vn dng
trong
trng hp ngân hàng sáp nhp hay tp đoàn ngân hàng,….
. Xu th phát trin
hin nay là các ngân hàng dn dn sáp nhp vi nhau đ to thành nhng tp đoàn ln
có kh
nng cnh tranh cao và có tim lc mnh v tài chính, công ngh, các
ngân
hàng không còn ch hot đng trng phm vi lãnh th quc gia mà luôn vn ra tm
quc t, m rng mng li ngân hàng di hình thc
hot đng ca ngân hàng quc
t. Chính vì vy, mt s qui đnh trong
Basle I đã không còn phù hp khi áp dng ti
nhng ngân hàng này, đòi hi phi có mt s ci tin toàn din trong vic xây dng
các chun mc quc t v qun tr ri ro và giám sát hot đng ngân hàng.
1.2.2 B 25 nguyên tc c bn v giám sát ngân hàng (nm 1999)
Tip theo sau Hip c Basel I, đ bo đm an toàn trong hot đng ngân
hàng
ca các TCTD, đc bit là đi vi nhng tp đoàn ngân hàng ln có
phm vi hot
đng quc t, t nm 1999, U ban Basel đã đ ra 25 nguyên tc c bn v giám sát
ngân hàng hu hiu. B nguyên tc c bn bao hàm mt s nhóm ni dung ch yu
liên quan đn vic giám sát ngân hàng, bao gm:
- Nguyên tc v điu kin cho vic giám sát ngân hàng hiu qu: nguyên tc 1.
- Nguyên tc v cp phép và c cu: t nguyên tc 2 đn 5.
10
- Nguyên tc v quy đnh và yêu cu thn trng: t nguyên tc 6 đn 15.


Lu ý:

Ngun : International Convergence of Capital Measurement & Capital Standards
1.2.4

Hu ích ca Basel II trong qun tr ri ro ngân hàng
Hip c Basel II là mt lot các quy tc nhm điu chnh hot đng ngân
hàng đa quc gia. Ngày nay, dng nh không mt ngân hàng nào có th tách ri mà
không có mi liên h vi các ngân hàng trên th gii. Do vy, hiu bit và áp dng
nhng quy đnh Basel II s là rt quan trng đi vi phát trin và hot đng n đnh
ca các ngân hàng.
Basel II đa ra nhiu quy đnh đ các ngân hàng tránh khi nhng ri ro v
Tài sn có
r

i ro


1.2.5

Ba tr ct ca Basel II
1.2.5.1 Tr ct 1 ca Basel II - Yêu cu vn ti thiu
Tng t nh Basel 1, Basel 2 vn qui đnh mc vn an toàn (CAR) ≥ 8%,
đc xác đnh bng cách ly tng vn chia cho tài sn có ri ro.
Phng trình 1.3: Vn yêu cu ti thiu theo Basel II:
- Tng vn: xác đnh tng t nh trong Basel I.
- Tài sn có ri ro (RWA): Ngoài ri ro tín dng và ri ro th trng đã đc
qui đnh ti Basel 1, Basel 2 b sung thêm mt loi ri ro na là ri ro hot đng.
Ngoài ra, cách tính RWA trong Basel II cng phc
tp hn so vi Basel I, và có
kh nng đánh giá chính xác hn mc đ an toàn vn:
RWA
Basel I
= tài sn * h s ri ro (không đ cp đn xp hng
tín dng).
RWA
ri ro tín dng phng pháp chun Basel II
= tài sn * h s ri ro (đ cp đn xp
hng tín dng).
RWA
Basel II
= vn yêu cu ti thiu đi vi tng ri ro (K) *12,5.
13
Hình 1.2 Tóm lc tr ct 1 ca Basel II - Yêu cu v vn ti thiu

Ngun : International Convergence of Capital Measurement & Capital Standards
a. Ri ro tín dng
Theo Basel II, đ đo lng và tính toán h s ri ro đi vi các khon mc