Website: Email : Tel : 0918.775.368
Phần mở đầu
Thời kỳ quá độ là thời kỳ mô hình kinh tế tập trung quan niêu, bao cấp
bộc lộ một cách toàn diện mặt tiêu cực của nó mà hậu quả tập trung là cuộc
cách mạng kinh tế-xã hội sâu sắc vào cuối những năm 1970 đầu những năm
1980.
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ năm của Đảng cộng sản Việt Nam
đã đánh giá tình hình đất nớc, đặc iệt là trong lĩnh vực kinh tế ,luôn luôn ở
tình trạng trì trệ , chậm phát triển, đời sống nhân dân gặp rất nhiều khó khăn,
tình hình trì trệ ấy có nguyên nhân khách quan khách quan nh nền kinh tế
đang gánh chịu những hậu quả hết sức nặng nề của chiến tranh lâu dài, viện
trợ từ bên ngoài giảm so với thời kỳ trong chiến tranh nhng nguyên nhân chủ
yếu làm trầm trọng thêm tình hình khó khăn về kinh tế và xã hội vẫn là mô
hình kinh tế không phù hợp với quy luật kinh tế khách quan. Chính những
khó khăn của đất nớc buộc Đảng ta phải suy nghĩ, phân tích tình hình nguyên
nhân , tìm tòi các giải pháp , trong đó Đảng ta đã khẳng định sự cần thiết của
nền kinh tế nhiều thành phần, đây là mô hình kinh tế đợc xây dựng trên cơ sở
tổng kết thực tiễn xây dựng CNXH ở nớc ta, vận dụng một cách sáng tạo
những quan điểm của Lênin về chính sách kinh tế mới vào điều kiện lịch
sử ở nớc ta và thế giới ngày nay, đặc biệt là từ khi Liên Xô và các nớc XHCN
ở Đông âu sụp đổ.
Thực hiện mô hình kinh tế mới nhằm mục tiêu căn bản cấp thiết là
tăng nhanh lực lợng sản xuất , từng bớc cải thiện đời sống nhân dân, tạo cơ sở
vật chất và xã hội cho việc từng bớc hoá nền sản xã hội.
Chính trong sự cấp thiết về tầm quan trọng của vấn đề cơ cấu kinh tế
nhiều thành phần ở nớc ta mà em đã chọn đề tài Phân tích cơ cấu kinh tế
nhiều thành phần ở nớc ta mà đại hội Đảng IX đã nêu và ích lợi của việc sử
dụng nó vào việc phát triển KT-XH ở trong thời kỳ quá độ lên CNXH ở Việt
Nam.
Em hi vọng bài viết của em sẽ nhận đợc sự đánh giá và góp ý của thầy
để đề án đợc hoàn thiện hơn. Em xin chân thành cảm ơn.

tính tự phát tiểu t sản và tính kỷ luật nghiêm ngặt của giai cấp vô sản là một
trong những đặc điểm nổi bật của giai doạn đặc biệt , giai đoạn quá độ.
Thứ t, đó là thời kỳ lâu dài, có rất nhiều khó khăn phức tạp , phải trải
qua nhiều lần thử nghiệm để rút ra những kinh nghiệm, những hớng đi đúng
đắn; và trong quá trình thử nghiệm ấy , nói nh C. Mac, có thể phải trả giá cho
những sai lầm trầm trọng. Lênin đã nhận thức đợc điều đó khi ông viết: Còn
chúng ta thì biết rằng việc chuyển từ CNTB lên CNXH là cuộc đấu tranh vô
cùng khó khăn. Nhng chúng ta sẵn sàng chịu hàng nghìn khó khăn, thực hiện
hàng nghìn lần thử, và khi chúng ta đã thực hiện đợc hàng nghìn lần thử rồi,
thì chúng ta sẽ giữ cái lần thứ một nghìn lẻ một.
VI.Lênin còn nhận thấy những nớc có nền kinh tế lạc hậu, chẳng hạn
nh nớc Nga có nền kinh tế tiểu nông, khi quá độ lên CNXH càng gặp nhiều
khó khăn, phức tạp, càng phải trải qua nhiều bớc quá độ , nhiều bớc thử
nghiệm. Ông nhắc lại nhiều lần quan điểm này vào những năm năm 1918-
1921. Chẳng hạn, tháng 10-1921, Lênin đã nói: Kể từ năm 1917, khi nhiệm
vụ nắm chính quyền đợc đề ra và đợc những ngời bạn Bôn-sê-vích nói rõ cho
toàn thể nhân dân biết , thì các tác phẩm lý luận của ta đã nhấn mạnh một
cách rõ ràng rằng: Tất yếu phải có một thời kỳ quá độ lâu dài và phức tạp từ
XHTBCN (xã hội đó càng ít phát triển, thì thời kỳ đó càng dài)... tiến lên xã
hội cộng sản chủ nghĩa.
* Đặc điểm kinh tế -xã hội:
Những năm sau cách mạng tháng Mời (trớc chính sách kinh tế mới)
VI. Lênin có nhiều luận điểm về sự không thuần nhất, sự đan xen giữa CNTB
và CNXH trong thời kỳ quá độ . Đặc điểm đó đợc biểu hiện trong tất cả các
lĩnh vực của cuộc sống xã hội, nhng rõ nét nhất là trong lĩnh vực kinh tế. VI
Lênin đã định nghĩa danh từ thời kỳ quá độ trong lĩnh vực kinh tế : Vậy
danh từ có nghĩa là gì? Vận dụng vào kinh tế có nghĩa là trong chế độ hiện
3
Website: Email : Tel : 0918.775.368
nay có những thành phần , những bộ phận, những mảnh của cả CNTB lẫn

KTXH sâu sắc vào cuối những năm 1970 và đầu những năm 1980.
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 5 của đảng cộng sản Việt Nam đã đánh
giá tình hình đất nớc từ những năm 1975-1980 là thời kỳ nền kinh tế ở trạng
thái trì trệ, trên mặt trận kinh tế , đất nớc ta đứng trớc nhiều vấn đề gay gắt ,
kết quả thực hiện khoa học kỹ thuật 5 năm (1976-1980) cha thu hẹp đợc
những mất cân đối nghiêm trọng của nền kinh tế quốc dân. Sản xuất phát
triển chận trong khi dân số tăng nhanh, thu thập quốc dân cha bảo đảm đợc
tiêu dùng xã hội, một phần tiêu dùng XH dựa vào vay và viện trợ, nền kinh tế
cha tạo đợc tích luỹ lơng thực , vai trò của các hàng tiêu dùng thiết yếu còn
thiếu , tình hình cung ứng vật t,giao thông vận tải rất căng thẳng ,chênh lệch
lớn giữa thu và tri tài chính, giữa hàng và tiền , giữa xuất khẩu và nhập
khẩu.Thị trờng và vật giá không ổn định, số ngời lao động cha đợc sử dụng
còn đông, đời sống nhân dân còn rất nhiều khó khăn.
Chính những khó khăn của đất nớc buộc Đảng ta phải suy nghĩ phân
tích, tình hình và nguyên nhân , tìm tòi các giải pháp , từ đó đổi mới các cơ
sở điạ phơng, đề ra những chính sách cụ thể, có tính chất đổi mới từng phần
nh: Khẳng định sự cần thiết của nền kinh tế nhiều thành phần ở miền Nam
trong một thời gian nhất định, cải cách một phần mô hình hợp tác xã qua chỉ
thị khoán sản phẩm đến nhóm và ngời lao động trong hợp tác xã cải tiến công
tác khoa học hoá và hạch toán kinh tế ở các xí nghiệp quốc doanh nhằm phát
huy quyền chủ động sản xuất kinh doanh và quyền tự chủ về tài chính của
doanh nghiệp...
Tóm lại, đã có những quan niệm chủ trơng ban đầu đổi mới mô hình
hình kinh tế cũ theo t tởng: Làm cho sản xuất bung ra nghĩa là đổi mới
hình thức quan hệ sản xuất để giải phóng lực lợng sản xuất và phát triển lực l-
ợng sản xuất.
Điều đáng ghi nhận nhất là ở thời kỳ này là t tởng mới từng bớc đợc
hình thành và phát triển. Biểu hiện chủ yếu ở nghị quyết hội nghị lần thứ 6
5
Website: Email : Tel : 0918.775.368

Website: Email : Tel : 0918.775.368
Phát triển nền kinh tế thị trờng định hớng XHCN, mục tiêu đến năm
2010, hình thành về cơ bản và tiến hành thông suốt theo cơ chế thị trờng, là
chính sách nhất quán, lâu dài nhằm thực hiện đại đoàn kết toàn dân và phát
huy dân chủ trong đời sống kinh tế.
Đại hội Đảng IX của Đảng đã nhấn mạnh : Động lực chủ yếu để phát
triển đất nớc là đại đoàn kết toàn dân, phát triển kinh tế cũng là phát huy
khả năng của mọi ngời dân, mọi thành phần kinh tế ... đều là bộ bộ phận cấu
thành quan trọng của nền kinh tế thị trờng định hớng XHCN... trên đất nớc
ta. Chính sách này thể hiện một nhận thức mới, phù hợp với thực tế là mặc
dầu có nhiều hình thc sở hữu về t liệu sản xuất , nhiều thành phần kinh tế, có
nhiều giai cấp và tầng lớp xã hội, nhng mối quan hệ giữa các giai cấp, các
tầng lớp xã hội là hệ hợp tác và đấu tranh trong nội bộn nhân dân, đoàn kết
và hợp tác lâu dài trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc dới sự lãnh đạo
của Đảng . Thực tế vừa qua rằng, chúng ta đã bớc đầu phát huy đợc sức
mạnh của sự thống nhất trong tính đa dạng của nền kinh tế, nhiều thành phần
kinh tế thực sự đã là cơ sở tốt cho đại đoàn kết toàn dân.
Đại hội Đảng IX tiếp tục khẳng định, trong nền kinh tế nhiều thành
phần, kinh tế nhà nớc vẫn giữ vai trò chủ đạo,bảo đảm cho toàn bộ nền kinh
tế quốc dân phát triển ổn định và bền vững theo định hớng XHCN. Dẫu rằng
kinh tế nhà nớc đang còn một số mặt yếu kém nhng trên thực tế, đã nắm
những cân đối lớn của nền kinh tế và đang giữ vai trò chủ đạo .Trong mấy
năm tới chúng ta tiếp tục đẩy nhanh quá trình đổi mới để nâng cao hiệu quả
hoạt động của các doanh nghiệp nhà nớc, trên cơ sở đó kinh tế nhà nớc làm
tốt hơn vai trò chủ đạo của mình. Hội nghị lần thứ III của ban chấp hành
trung ơng Đảng ( Khoá IX) .Đã có những quyết định quan trọng về vấn đề
này, yêu cầu các cấp các ngành phải quán triệt và thực hiện nghiêm túc để
tạo ra một bớc chuyển biến cơ bản trong những năm tới.
Kinh tế nhà nớc nắm giữ vai trò chủ đạo chính là để phát huy khả năng
của kinh tế nhà nớc và phát huy khả năng các thành phần kinh tế khác. Đảng

ở nớc ta trong thời kỳ quá độ , muốn phát triển mạnh mẽ lực lợng sản
xuất thì phải xã hội hoá và chuyên môn hoá lao động. Quá trình ấy chỉ có thể
diễn ra một cách thuận lợi trong nền kinh tế hàng hoá . Sản xuất càng xã hội
hoá, chuyên môn hoá , thì càng đòi hỏi phát triển sự hiệp tác và trao đổi hoạt
động trong xã hội, càng phải thông qua sự trao đổi hàng hoá giữa các đơn vị
sản xuất để đảm bảo những nhu cầu cần thiết của các loại hoạt động sản xuất
khác nhau. Chỉ có đẩy mạnh sản xuất hàng hoá mới làm cho nền kinh tế nớc
ta phát triển năng động. Kinh tế tự nhiên , do bản chất của nó chỉ duy trì tái
sản xuất giản đơn. Trong cơ chế kinh tế cũ , vì coi thờng quy luật kinh tế giá
trị nên các cơ sở kinh tế cũng thiếu sức sống và động lực để phát triển sản
xuất . Sử dụng sản xuất hàng hoá là sử dụng quy luật giá trị , quy luật này
buộc mỗi ngời sản xuất phải tự chịu trách nhiệm về hàng hoá do mình làm
ra . Chính vì thế mà nền kinh tế trở nên sống động . Mỗi ngừời sản xuất đều
chịu sức ép buộc phải quan tâm tới sự tiêu thụ trên thị trờng sao cho sản
phẩm của mình đợc xã hội thừa nhận và cũng từ đó họ mới có đợc thu nhập.
Phát triển sản xuất hàng hoá là sự phát triển của lực lợng sản xuất xã
hội , cũng có nghĩa là sản phẩm xã hội ngày càng phong phú, đáp ứng nhu
cầu đa dạng của mọi ngời. Ơ nông thôn nớc ta , sự phát triển kinh tế hàng
hoá và việc tăng tỷ lệ hàng hoá nông sản đã làm cho hàng hoá bán ra của
nông dân nhiều lên, thu nhập tăng lên, đồng thời các ngành nghề của nông
thôn cũng ngày một phát triển , tạo cho nông dân nhiều việc làm . Đó cũng là
đIều đã diễn ra ở thành phố, đối với những ngời lao động thành thị.
Phát triển hàng hoá có thể đào tạo ngày càng nhiều cán bộ quản lý và
lao động. Muốn thu đợc lợi nhuận , họ cần phải vận dụng nhiều biện pháp để
quản lý kinh tế, thúc đẩy tiến bộ KT hạ giá thành sản phẩm làm cho sản xuất
phù hợp với nhu cầu của thị trờng , nâng cao hơn nữa hiệu quả kinh tế . Qua
các cuộc cạnh tranh trên thị trờng những nhân tài quản lý kinh tế và lao động
thành thạo xuất hiện ngày càng nhiều và đó là một dấu hiệu quan trong của
tiến bộ KT.
9