I, Sự cần thiết phải phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành prhần ở nước
ta.
Chủ trương phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần được Đảng ta đề ra
lần đầu tiên tại Đại hội VI. Có thể nói, đây là một chủ trương hoàn toàn đúng đắn
của Đảng, bởi lẽ phát triển kinh tế nhiều thành phần lúc này được coi là một tất
yếu:
- Thời kỳ trước đổi mới, nước ta đang tồn tại nhiều loại trình độ lực lượng sản xuất
khác nhau. Để đáp ứng yêu cầu của quy luật quan hệ sản xuất phải phù hợp với
tính chất và trình độ phát triển của lực lượng sản xuất thì đòi hỏi phải có nhiều
hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế.
- Trước thời kỳ đổi mới, nền kinh tế ở nước ta là nền kinh tế tập trung, bao cấp.
Kinh tế tập trung, bao cấp được đặc trưng bằng việc nhà nước quản lý nền kinh tế
chủ yếu bằng mệnh lệnh hành chính dựa trên hệ thống chỉ tiêu pháp lệnh chi tiết áp
đặt từ trên xuống dưới; các doanh nghiệp làm ăn lỗ thì nhà nươc bù, lãi thì nhà
nước thu; các cơ quan hành chính can thiệp quá sâu vào hoạt động sản xuất kinh
doanh của các doanh nghiệp nhưng lại ko chiu trach nhiệm về vât chất và pháp lý
dối với các quyết định của mình; quan hệ hàng hóa tiền tệ bị coi nhẹ chỉ là hình
thức quan hệ hiện vật là chủ yếu.nhà nước quản lý kinh tế thông qua chế độ "cấp
phát -giao nộp"; bộ máy quản lý cồng kềnh nhiều cấp trung gian hoat đông kém
hiệu quả sinh ra quan liệu phong cách cửa quyền nhưng lai dược hưởng quyền lợi
cao hơn người lao động... Chế độ bao cấp đã trở thành vật cản lớn trên con đường
phát triển của nước ta kéo nước ta, kinh tế khủng hoảng, trì trệ
1
. Lúc này, một tình
thế đặt ra cho đất nước thời bấy giờ là "đổi mới hay là chết”? Đổi mới kinh tế mà
nội dung là phát triển kinh tế nhiều thành phần là sự lựa chọn tất yếu lúc này.
- Nước ta có lực lượng lao động dồi dào (gần 40 triệu lao động) cần cù thông minh
nhưng số người chưa có việc làm còn nhiều, vừa lãng phí sức lao động, vừa gây
1
Trích dữ liệu cụ thể tại PHỤ LỤC
những khó khăn lớn về kinh tế. Trong khi khả năng thu hút lao động của khu vực

sự quản lý của Nhà nước”
Đại hội VIII của Đảng nêu 5 thành phần kinh tế: Kinh tế nhà nước, kinh tế hợp tác,
kinh tế tư bản nhà nước, kinh tế cá thể tiểu chủ, kinh tế tư bản tư nhân.
Đại hội IX của Đảng xác định, ở nước ta hiện nay, cần phát triển 6 thành phần
kinh tế, tức là ngoài 5 thành phần kinh tế nêu trên, có thêm thành phần kinh tế có
vốn đầu tư nước ngoài và nhấn mạnh các thành phần kinh tế đó đều là bộ phận cấu
thành quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa cùng phát
triển lâu dài, hợp tác và cạnh tranh lành mạnh, trong đó kinh tế nhà nước cùng với
kinh tập thể ngày càng trở thành nền tảng vững chắc của nền kinh tế quốc dân. Có
thể nói đây là quá trình đổi mới tư duy kinh tế của Đảng có tầm quan trọng đặc
biệt, nó tạo điều kiện cho mọi cá nhân, đơn vị, tập thể khai thác phát huy mọi tiềm
năng, nội lực, tạo ra một tổng hợp lực thật sự cho việc phát triển nền kinh tế thị
trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
Tại Đại hội X (năm 2006), Đảng ta xác định cơ cấu nền kinh tế nước ta gồm năm
thành phần kinh tế: kinh tế nhà nước, kinh tế tập thể, kinh tế tư nhân, kinh tế tư bản
nhà nước, kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Điểm mới ở đây là đã gộp kinh tế cá
thể, tiểu chủ và tư bản tư nhân thành thành phần kinh tế tư nhân, đồng thời khẳng
định đảng viên được phép làm kinh tế tư nhân. Văn kiện Đại hội X cũng khẳng
định các thành phần kinh tế đều là bộ phận cấu thành của nền kinh tế thị trường
định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta, các thành phần kinh tế bình đẳng với nhau.
Điều này có tác dụng tích cực tạo sự yên tâm phát triển sản xuất kinh doanh của tất
cả các doanh nghiệp trong các thành phần kinh tế phi nhà nước. Sự phát triển
không đồng đều của lực lượng sản xuất, tính kế thừa trong phát triển, cũng như đặc
điểm cụ thể của đất nước trong thời kỳ quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội, v.v. quy
định sự tồn tại đa dạng, đan xen của các hình thức sở hữu và tương ứng với đó là
sự tồn tại của nền kinh tế nhiều thành phần ở nước ta hiện nay. Trong cơ cấu nền
kinh tế đó, kinh tế nhà nước được Đảng xác định là thành phần đóng vai trò chủ
đạo, các thành phần kinh tế khác góp phần quan trọng trong việc huy động mọi
tiềm năng, nguồn lực vào sản xuất, kinh doanh, phát triển lực lượng sản xuất.
Trong nền kinh tế nhiều thành phần ở nước ta hiện nay, có những thành phần kinh

nông dân để tiến lên sản xuất lớn xã hội chủ nghĩa. Rút bài học kinh nghiệm sâu
sắc từ phong trào tập thể hoá trước đổi mới và thực tế những năm đổi mới vừa qua,
Đảng và Nhà nước ta rất quan tâm đến việc phát triển thành phần kinh tế này, chủ
trương xây dựng các hợp tác xã kiểu mới phù hợp với trình độ của lực lượng sản
xuất và nhu cầu của các chủ thể sản xuất. Những năm qua, mặc dù được xác định
là cùng với kinh tế nhà nước ngày càng trở thành nền tảng vững chắc của nền kinh
tế quốc dân, song sự phát triển của kinh tế tập thể còn nhiều hạn chế: hoạt động
chưa có hiệu quả, cơ sở vật chất - kỹ thuật còn lạc hậu, tỷ trọng GDP liên tục giảm.
Do vậy, để kinh tế tập thể cùng với kinh tế nhà nước thật sự trở thành nền tảng của
nền kinh tế quốc dân, chúng ta cần có những biện pháp tích cực để kinh tế tập thể
phát triển từng bước, vững chắc.
Kinh tế tư nhân bao gồm cá thể, tiểu chủ và tư bản tư nhân. Nhìn chung, sau hơn
20 năm đổi mới, kinh tế tư nhân đã có bước phát triển mạnh mẽ và đóng vai trò
ngày càng quan trọng trong nền kinh tế nước ta. Trong những năm gần đây, kinh tế
dân doanh phát triển khá nhanh, hoạt động có hiệu quả trên nhiều lĩnh vực, chiếm
45,7% GDP (trong đó kinh tế hợp tác đóng góp 6,8%GDP). Như vậy, kinh tế tư