B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH
TRN TH CM NHUNG
NGHIÊN CU VN GIÁM SÁT
TÀI CHÍNH TRONG H THNG
NGÂN HÀNG VIT NAM LUN VN THC S KINH T
TP. H CHÍ MINH – NM 2012
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T THÀNH PH H CHI MINH
TRN TH CM NHUNG NGHIÊN CU VN GIÁM SÁT
TÀI CHÍNH TRONG H THNG
NGÂN HÀNG VIT NAM
3. Phng pháp nghiên cu: 5
4. D liu nghiên cu: 5
5. Ni dung lun vn: 5
CHNG 2: KHÁI NIM VÀ C S Lụ LUN 7
2.1 Các khái nim giám sát tài chính: 7
2.2 Các nghiên cu v giám sát tài chính: 8
CHNG 3: VAI TRÒ CA GIÁM SÁT TÀI CHệNH TRONG CÁC CUC
KHNG HONG KINH T 2008-2009 14
3.1 Nhng sai sót trong giám sát là mt trong nhng yu t góp phn khng
hong các nc trên th gii 14
3.2 Bng chng thc nghim 18
3.2.1 Các t liu nghiên cu liên quan 19
3.2.2 nh lng hai vn đ ca giám sát tài chính 20
3.2.2.1 C cu giám sát 20
3.2.2.2 Qun tr giám sát 26
3.2.3 Kt qa nghiên cu v mi liên quan gia giám sát và phc hi kinh t 27
CHNG 4: GIÁM SÁT TÀI CHệNH TI VIT NAM 35
4.1 Mô hình giám sát tài chính ti Vit Nam: 35
4.2 Nhng bt cp ca h thng giám sát tài chính hin ti Vit nam 38
CHNG 5. KIN NGH GII PHÁP V VN GIÁM SÁT TÀI CHệNH
43
5.1 Tng quan v gii pháp: 43
5.2 S kt hp gia cu trúc giám sát và qun tr giám sát đ tìm ra nhng đng
lc thúc đy giám sát tài chính 46
5.3 Kin ngh hot đng giám sát tài chính Vit nam 49
KT LUN: 53
TÀI LIU THAM KHO
PH LC
UBCKNN
y Ban chng khoán Nhà nc
TTCK
Th trng chng khóan
OTC
Th trng chng khoán phi tp trung
UBGSTCQG
y ban giám sát tài chính quc gia
BHTGVN
Bo him tin gi Vit Nam
NHNN
Ngân hàng nhà nc
TCTD
T chc tín dng
CAMELS
Phng pháp phân tích hat đng ri ro Ngân hàng
IFRS
H thng k tóan quc t
DANH MC BNG BIU, S
Bng 1
Tp hp các nhn đnh v s tht bi trong cu trúc giám sát và
qun tr giám sát
Bng 2
Kh nng phc hi, Cu trúc giám sát và qun tr giám sát
Bng 3
Kh nng phc hi, Quy đnh v cht lng, Cu trúc giám sát
Bng 12
Các kin ngh đ cp đn cu trúc giám sát
Bng 13
Các kin ngh đi vi s tht bi giám sát 1
LI M U
Cuc khng hong tài chính châu Á nm 1997 đánh du mt s khi
đu ca nhng n lc trên toàn cu nhm ci thin hiu qu ca vic giám sát
tài chính. Tuy nhiên, cuc khng hong tr li vào nm 2007 - 2008 mt ln
na làm thc tnh nhng n lc ca các t chc kinh t và các quc gia,nhng
ci trc cuc khng hong 2007 dng nh không th giúp tránh hoc gim
nh các cuc khng hong tip theo.
Lun vn này tng hp nhng nghiên cu và đa ra nhng phân tích
mt cách có h thng đu tiên v vai trò ca s thay đi trong c cu giám sát
tài chính cng nh qun tr giám sát tài chính, và kt lun rng nhng n lc
này không có tác dng đi vi kh nng phc hi ca nn kinh t.
Qua vic s dng nhng khác bit rõ rt gia giám sát vi mô và v mô,
lun vn đúc kt rng cn duy trì hai h thng t chc tách bit nhm kim tra
và cân bng tt hn đ ci thin hot đng qun tr giám sát, qua đó làm gim
t l tht bi ca giám sát tài chính.
2
CHNG 1: GII THIU TÀI NGHIÊN CU
1. Tính cp thit vƠ mc tiêu nghiên cu ca đ tƠi:
Sau cuc khng hong tài chính châu Á, các quc gia liên quan, t chc
Tài chính quc t (IFI), cng nh gii nghiên cu đã dành nhiu công sc đ
ci thin cht lng ca các quy đnh và khung giám sát tài chính. Vic kt
hp gia khung pháp lý cht ch hn và giám sát tài chính hiu qu hn đc
kì vng s giúp tránh hoc gim thiu nh hng ca nhng cuc khng
cng giám sát bao gm s thay đi trong c cu giám sát và qun tr giám
sát (vn đ quan trng trong chng trình ngh s ca các quc gia) đi vi s
phc hi ca nn kinh t. Tác gi mun gii thiu các kt qu thc nghim
chính đc kho sát bi các thành viên đc lp ca IMF, và có th đc tóm
tt nh sau:
(i) Nhng sa đi đc đa ra trong giám sát tài chính bao gm mô hình
giám sát hp nht và sp xp qun tr tt hn không có nh hng tích
cc đi vi s phc hi ca nn kinh t.
(ii) Kt qu thc nghim cng tìm ra rng cht lng qun tr khu vc
công và mc đ t do hóa tài chính cng không tác đng đn s phc
hi kinh t đi vi cuc khng hong này.
(iii) Mc đ tham gia ca ngân hàng trung ng không có bt kì tác đng
đáng k nào đn kh nng phc hi.
Th hai, lun vn đa ra kt lun rng hng giám sát hp nht cho
các lnh vc và sp xp qun tr tt hn đu không nh hng tích cc đn s
4
phc hi ca nn kinh t, đng thi xem xét các đ ngh đã đc đa ra đ ci
thin hiu qu giám sát.
NgoƠi ra, lun vn cng đ ngh nên tin hành giám sát thông qua hai
c quan riêng bit (mt cho giám sát v mô và mt cho giám sát vi mô) đ cân
nhc và kim tra cn thit trong quá trình giám sát nhm làm tng hiu qu
ca qun tr giám sát.
tài nghiên cu là t liu tham kho hu ích đ các nhà nghiên cu,
nhà hoch đnh chính sách cân nhc đ điu chnh mô hình giám sát tài chính
phù hp, hiu qu, tránh lp li sai lm các quc gia khác nhm tái cu trúc
nn tài chính ca Vit Nam hin nay và hng đn mt h thng tài chính
chuyên nghip và hiu qu sao cho xng tm vi s phát trin chung ca kinh
t đt nc.
i mi, hoàn thin và xây dng đc hot đng giám sát tài chính
mt cách tng th cho Vit Nam chính là nn tng cn bn cho mi ngành
Lun vn s dng d liu đc công b chính thc t c quan Chính
ph nh B Tài chính, y Ban Giám sát tài chính quc gia, các hãng tin uy
tín trên th gii nh BMI (Business Monitor International), SSRN (Social
Science Research Network), … các t liu t sách, báo, tp chí chuyên ngành.
5. Ni dung lun vn:
Lun vn này có cu trúc nh sau.
Chng 1: Gii thiu đ tài nghiên cu
6
Chng 2: Khái nim và c s lý lun.
Chng 3: Vai trò ca giám sát tài chính trong cuc khng hong kinh t
2008-2009
Chng 4: Giám sát tài chính ti Vit nam
Chng 5: Trình bày kin ngh v vic làm th nào kt hp c cu giám sát và
qun tr giám sát đ thúc đy giám sát tt hn.
Kt lun.
7
CHNG 2: KHÁI NIM VÀ C S Lụ LUN
2.1 Các khái nim giám sát tƠi chính:
(i) Khái nim giám sát tài chính:
Giám sát tài chính là s giám sát ca chính ph đi vi các t chc tài
chính theo lut. Mc tiêu nhm phát huy nhng quy đnh hin hành liên quan
đn khu vc tài chính và mc tiêu là duy trì s n đnh ca th trng tài
chính (Ngun: Investor dictionary.com)
Theo d tho ca B Tài Chính Vit Nam, “Giám sát tài chính là vic
theo dõi, kim tra đánh giá các vn đ v tài chính, chp hành chính sách pháp
lut ca doanh nghip trong hot đng kinh doanh”.
(ii) Giám sát thn trng v mô:
Giám sát v mô tp trung giám sát vào s n đnh ca h thng tài
chính mt cách tng th, hn là các thành phn ca nó. S cn thit ca
(i) N là các nguyên tc ct lõi Basel đ giám sát ngân hàng hiu qu
(BCPs). Nguyên tc này đc ban hành t nm 1996 (y ban Basel, 1996) và
đc áp dng ít nhiu trc cuc khng hong tài chính châu Á. Mc tiêu ca
BCPs là đy mnh các phng pháp tt nht trong khung quy đnh cng nh
trong s giám sát ngân hàng. BCPs đã đc b sung vài nm sau đó bng các
nguyên tc tng t cho vic giám sát hot đng chng khoán (IOSCO) và
giám sát bo him (IAIS).
9
Vic áp dng BCPs đc đy mnh nhiu hn nhm đi phó vi cuc
khng hong châu Á. Cuc khng hong này đã làm phát sinh nhiu sai sót
ln trong quá trình giám sát bên cnh các l hng pháp lý. Vì vy, các nguyên
tc BCPs đã đc s dng đ cùng đánh giá d án đánh giá khu vc tài chính
(FSAPs) do IMF và ngân hàng th gii phi hp thc hin. (ii) Khuynh
hng ci tin th hai đi vi giám sát tài chính là vic nghiên cu ca các
cp chính quyn quc gia nhm xây dng c cu kim soát tài chính đ giúp
vic giám sát đt đc kt qu cao nht có th.
Bên cnh tm quan trng ca cht lng và quy trình giám sát thì c
cu giám sát vn nhn đc rt nhiu s quan tâm. Vic hp nht tt c các
khu vc giám sát cùng mt c ch đc qun lý bi mt t chc ngày càng
đc và đc xem là gii pháp ti u nht đ xóa m ranh gii gia các t
chc tài chính đng thi là nn tng hot đng cho tt c các tp đoàn tài
chính.
Vào nhng nm 1990, ác quc gia trong khu vc Scandinavia là nhng
nc có nhng “cuc ci ci cách rm r” và đc xem là nhng tiên cho
phong trào này. Ti Anh, c quan dch v tài chính (FSA) cng đc chính
thc thành lp t nm 1997. K t đó, rt nhiu quc gia đã ci t li c cu
giám sát ca h. Tuy nhiên, chc chn không có gii pháp nào phù hp vi tt
c mi quc gia. Vì vy, không phi tt c các quc gia đu la chn hình
thc hp nht, nhng mt s mô hình đã xut hin vi các vai trò khác nhau
ca Ngân hàng Trung ng trong quá trình giám sát.
and Accountability – Paolo Baffi Centre Research Paper, SSRN”
(iv) Th t, mt s hc gi cho rng vic qun tr tài chính có th có
li khi da trên nguyên tc th trng nhiu hn, và s đc b sung trong
quá trình giám sát. Calomiris (1999a và 1999b) lp lun rng vic yêu cu các
ngân hàng duy trì trích mt khon d phòng ti thiu vi các khon n ca
các t chc tài chính con s làm gim ri ro đo đc thng có đc to
ra bi các mng li an toàn ca chính ph (trong đó bao gm giám
11
sát). Cùng ý tng đó, Barth, Caprio và Levine (2006) cng lp lun rng c
ch khuyn khích giám sát không bao gi hoàn toàn ging nhau, ch yu là vì
lý do chính tr và quan liêu. Vì vy, c ch và đng c ca giám sát cn
phi đc to ra đ thúc đy theo quy lut th trng nh là mt s kim tra
b sung v h thng giám sát và qun tr t chc tài chính.
Bng chng thc nghim thu thp đc trc cuc khng hong v tác
đng ca nhng sáng kin giúp tng cng hiu qu giám sát trong khu vc
tài chính lành mnh đã làm gia tng nhng kì vng, mc dù không chc
chn. Nhng phát hin chính đc xem xét theo th t nh trc: BCPs, c
cu giám sát và qun lý giám sát (nguyên tc th trng đc đ cp trong ba
yu t này khi áp dng).
Sundararajan, Marston và Basu (2001) đã có nhng n lc đu
tiên đ đánh giá tác đng ca vic áp dng BCPs trong các h thng tài chính,
nhng h đã không th tìm ra s tác đng trc tip. Nhng gián tip, vic tuân
th các nguyên tc BCPs dng nh có mt tác đng lành mnh ngân hàng
thông qua hiu ng tng tác vi các bin s v mô có liên quan. (Ngun: Bài
nghiên cu “Financial System Standards and Financial Stability: the case of
Basel Core Principles, IMF Working Paper”
Ngc li, Podpiera (2006) nghiên cu vi mt mu ln hn cho thy
đ phù hp cao hn ca BCP có tác đng tích cc đn cht lng tài sn ngân
hàng và cng có xu hng h thp mc lãi ròng.
kho vi hai vn đ c bn: mô hình giám sát và vai trò ca các Ngân hàng
Trung ng. Hai cuc kim tra kinh t da trên mt đc đim k thut thng
13
kê OLS vi các li tiêu chun v phng sai không đng nht cho thy các
quc gia áp dng mt mô hình giám sát hp nht s đt đc mt mc
đ tuân th cao hn, vi mt s bng chng ng h ca nhng ngi trong
các Ngân hàng Trung ng.
Vi mu 140 quc gia giai đon 1998-2006, Eichengreen và Dincer
(2011) tìm ra rng s hin din ca các giám sát viên đc lp nm bên ngoài
các ngân hàng trung ng có liên quan vi ít các khon n xu hn, và rng
nhng quc gia đó ít gp phi các cuc khng hong h thng ngân hàng.
Theo nhóm nghiên cu Donato, Pansini, Quintyn, tác đng ca cht
lng qun tr giám sát v tính lành mnh tài chính ch đc phân tích theo
kinh nghim ca mt nghiên cu. Cht lng ca qun tr là vn đ to nên
tính lành mnh ca ngân hàng. Kt qu cng ch ra rng qun tr tt khu vc
công s khuch đi các tác đng ca qun tr giám sát trong h thng tài chính
lành mnh.
14
CHNG 3: VAI TRÒ CA GIÁM SÁT TÀI CHệNH
TRONG CÁC CUC KHNG HONG KINH T 2008-
2009
3.1 Nhng sai sót trong giám sát lƠ mt trong nhng yu t góp phn
khng hong các nc trên th gii
Bên cnh s mt cân bng kinh t v mô, sai lm trong chính sách kinh
t v mô, thì nhng tht bi v quy đnh trong tt c các phân đon ca h
thng tài chính đã thu hút đc nhiu s chú ý và là yu t góp phn dn đn
khng hong bt đu vào nm 2007, và lan mnh hn trong nm 2008.
Nhiu nhà kinh t đã đ cp đn nhng sai lm trong giám sát tài chính
đã dn đn cuc khng hong kinh t. Nhóm nghiên cu Donato, Pansini,
Quintyn, đã đa ra nhng nghiên cu chuyên sâu hn và đánh giá đy đ hn
Cu trúc giám sát phân mãng M không có kh nng giám
sát th trng tài chính M vn có nhiu phc tp, quan h
chng cht trong thc t.
i vi qun tr giám sát
Builter
(2008)
S thâu tóm quyn lc (c th là FED)
Nhn thc v s thâu tóm quyn lc (do Wall street)
Caprio
(2008)
Mâu thun chính tr và đng c quan liêu đi vi ngi giám
sát
Thiu s giám sát
Nhng ngi giám sát thiu trách nhim
Claessens
(2010)
Thiu ngun lc giám sát
Thiu s quan tâm đn các ri ro mang tính h thng
De
Larosiere
(2009)
Các nhà giám sát đã không kiên trì thu thp thông tin trên mi
liên kt h thng
Các quy trình và hành đng không đy đ đ có nhng quyt
đnh giám sát mang tính thách thc trong hoàn cnh xuyên
quc gia (c th là EU)
Thiu s thng thn và hp tác gia các giám sát viên
Không đng đu v mt quyn hn ca các giám sát viên
các nc
tha thun ba bên cha đy đ
S hp tác ti u gia các t chc giám sát và s giám sát
đc hp nht nhng kém hiu qu ca các nhóm tài chính
ln
Không có s giám sát thc t mt vài t chc giám sát
Tabellini
Quan liêu