B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM
PHAN THY BệCH HUYN
KIM NH Lụ THUYT TH TRNG HIU QU
DNG TRUNG BỊNH TRểN TH TRNG
CHNG KHOÁN TP. H CHệ MINH NM 2008 LUN VN THC S KINH T
TP. H CHệ MINH-NM 2012
TP. H CHệ MINH-NM 2012 LI CÁM N
hoàn thành lun vn, tôi đã nhn đc rt nhiu s giúp đ,
h tr t phía Quý thy cô, gia đình và bn bè. Xin trân trng
gi li cám n đn:
- Các Thy Cô trng i hc Kinh t TP. H Chí Minh đã
nhit tình truyn đt kin thc chuyên ngành v kinh t
cho tôi trong sut 3 nm hc Cao hc khoá 18.
- c bit là Thy H Vit Tin đã tn tình hng dn và
đng viên tôi hoàn thành tt lun vn.
- Các bn bè đã chia s kin thc, kinh nghim trong quá
trình thc hin lun vn ca tôi.
Tác gi
Phan Thy Bích Huyn LI CAM OAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cu đc lp
ca bn thân vi s giúp đ ca giáo viên hng dn.
Ni dung lun vn có tham kho và s dng các tài liu,
1.3 Tm quan trng ca vic xơy dng mt th trng hiu qu và Ủ ngha
thc tin ca vic nghiên cu lỦ thuyt th trng hiu qu trung bình 14
1.3.1 Tm quan trng ca vic xây dng mt th trng hiu qu 14
1.3.2 Ý ngha thc tin ca nghiên cu lý thuyt th trng hiu qu trung bình 15
1.3.2.1 i vi các nhà hoch đnh chính sách 15
1.3.2.2 i vi các t chc trung gian tham gia th trng 16
1.3.2.3 i vi các nhà đu t chng khoán 17
TịM TT CHNG 1 18
CHNG 2: PHNG PHÁP NGHIÊN CU LÝ THUYT TH TRNG
HIU QU DNG TRUNG BÌNH 19
2.1 Các nghiên cu và kim đnh trc đơy v lỦ thuyt th trng hiu qu dng
trung bình 19
2.1.1 Khái nim v kim đnh th trng hiu qu dng trung bình 19
2.1.2 Các phng pháp kim đnh ph bin v lý thuyt th trng hiu qu dng
trung bình 21
2.1.3 S khác bit trong nghiên cu lý thuyt th trng hiu qu dng trung bình và
dng yu 21
2.1.4 Các nghiên cu trc đây v th trng hiu qu dng trung bình 23
2.2 Các nghiên cu v tính hiu qu ca th trng chng khoán Vit Nam 25
2.3 Phng pháp nghiên cu s kin 27
2.3.1 S kin 27
2.3.2 Khái nim phng pháp nghiên cu s kin 28
2.3.3 Các ch tiêu, tham s trong phng pháp nghiên cu s kin 30
2.3.3.1 Sut sinh li bt thng (AR-Abnormal Return) 30
2.3.3.2 Sut sinh li bt thng trung bình (AAR-Average Abnormal Return) 30
2.3.3.3 Sut sinh li bt thng tích ly (CAR-Cumulative Abnormal Return) . 31
2.3.4 Kim đnh tham s AAR 31
2.3.4.1 Sut sinh li bt thng ca các c phiu không tng quan vi nhau 32
2.3.4.2 Sut sinh li bt thng ca các c phiu có liên quan vi nhau 32
2.3.5 Kim đnh CAR 32
5.2.1.2 Hoàn thin h thng k toán, kim toán 74
5.2.1.3 Thành lp các t chc xp hng tín nhim 74
5.2.1.4 Nâng cao c s h tng công ngh, hoàn thin h thng truyn ti
thông tin .75
5.2.2 Gii pháp t phía các thành viên tham gia, h tr th trng 75
5.2.2.1 S Giao Dch chng khoán 75
5.2.2.2 Các công ty niêm yt 76
5.2.2.3 Các công ty chng khoán 76
5.2.2.4 Các nhà đu t 76
5.2.2.5 Gii truyn thông 77
TÓM TT CHNG 5 78
KT LUN CHUNG 79
TÀI LIU THAM KHO
DANH MC CÁC HỊNH, BNG, BIU
Hình 1.1: Thông tin và các yu t khác trên th trng
Hình 1.2: Ba dng hiu qu ca lỦ thuyt th trng hiu qu
Hình 2.1: Quan sát phn ng ca th trng vi mc công b thông tin
Hình 2.2: Mi quan h gia các sut sinh li
Hình 2.3: Khung thi gian ca mt nghiên cu s kin
Hình 4.1: Ca s c lng s kin
Bng 3.1: Thông tin mt s công ty IPO trong nm 2007-2008
Bng 3.2: S lng c phiu phát hành b sung qua các nm trên HoSE
Bng 4.1: S lng công ty phát hành b sung theo các phng pháp khác nhau
Bng 4.2: S lng công ty theo phng pháp phát hành và giá tr vn hoá th trng
Bng 4.3: AAR và CAR t giai đon trc 15 ngày và sau 15 ngày k t ngày XR
Bng 4.4: AAR và CAR theo phng pháp phát hành
Bng 4.5: Sut sinh li bt thng phân loi theo vn hoá th trng
Biu đ 3.1: Din bin tình hình VN-Index nm 2007
Biu đ 3.2: Din bin tình hình VN-Index nm 2008
VN-Index Efficient Market Hypothesis
Foreign indirect investment
Ho Chi Minh City Stock
Exchange
Ha Noi Stock Transaction
Center
Initial Public Offering Over the counter market
State Capital Investment
Corpotation
LỦ thuyt th trng hiu qu
u t gián tip nc ngoài
S Giao dch chng khoán Thành
ph H Chí Minh
Trung tâm giao dch chng khoán
Hà Ni
Phát hành ln đu ra công chúng
Ngân hàng nhà nc
Ngân hàng thng mi
Th trng chng khoán phi tp
Vn đ chính đây là th trng chng khoán Vit Nam bao gm tt c các đi
tng tham gia th trng cn nhìn nhn đúng nguyên nhân ca thc trng trên,
hiu rõ u nhc đim ca th trng nhm đm bo th trng phát trin hiu qu.
Mt th trng đc xem là hiu qu v mt thông tin là mt th trng mà các
thông tin đc phn ánh nhanh chóng, ngay lp tc vào giá. Theo các nhà kinh t
hc, đ có th trng hiu qu mt cách hoàn ho là điu khó xy ra trên thc t.
Tuy nhiên, xây dng mt th trng hiu qu mc đ nht đnh là vô cùng Ủ ngha
và là điu kin cn thit không th thiu cho s phát trin chung ca th trng.
Ti Vit Nam, đã có mt s nghiên cu v tính hiu qu ca th trng chng
khoán nhng ch yu ch mc kim đnh hiu qu dng yu và s lng cng rt
hn ch, ngoài ra có rt ít nghiên cu chính thc v mc đ hiu qu dng trung
bình ca th trng chng khoán. 2
có th xem xét và đánh giá tính hiu qu dng trung bình ca th trng
chng khoán, lun vn “Kim đnh lý thuyt hiu qu dng trung bình trên th
trng chng khoán TP H Chí Minh nm 2008” da trên lỦ thuyt th trng hiu
qu và các phng pháp nghiên cu khác nhau, thông qua kim đnh tác đng ca
phát hành b sung đi vi giá chng khoán trên th trng chng khoán TP.HCM
nm 2008, là mt nm th trng có rt nhiu bin đng. T đó, lun vn s kt lun
th trng chng khoán TPHCM có đt mc đ hiu qu trung bình trong nm
2008, gii thích các nguyên nhân và đ xut mt s gii pháp có th ng dng cho
th trng.
2. Mc đích nghiên cu ca lun vn
Lun vn tp trung tr li các câu hi sau:
- Th trng chng khoán TP. H Chí Minh trong nm 2008 có tha mãn
điu kin th trng hiu qu dng trung bình?
- Nu th trng chng khoán cha hiu qu, nguyên nhân cho mc đ cha
hiu qu ca th trng là gì? Có th có gii pháp giúp điu chnh th
trung bình.
- Chng 3: Tình hình th trng chng khoán Vit Nam nm 2008
- Chng 4: Kim đnh lỦ thuyt th trng hiu qu dng trung bình ca th
trng chng khoán TP. H Chí Minh nm 2008.
- Chng 5: Kin ngh mt s gii pháp nhm nâng cao tính hiu qu ca th
trng chng khoán TPHCM nói riêng và th trng chng khoán Vit Nam
nói chung.
4
CHNG 1: Lụ THUYT TH TRNG HIU QU
1.1 Th trng hiu qu
Tính hiu qu ca th trng vn thng đc đnh ngha và hiu theo nhiu
cách khác nhau nh sau:
- Hiu qu phân phi: Th trng hiu qu hiu theo ngha rng liên quan đn
vic phân b các ngun lc kinh t sao cho hiu qu nht vi chi phí thp nht
đc gi là hiu qu phân phi. Mt th trng đc xem là hiu qu v mt
phân phi khi th trng đó có kh nng đa đc các ngun lc khan him đn
ngi s dng, sao cho trên c s ngun lc có đc ngi ta s to ra kt qu
đu ra ln nht, tc là h s dng ngun lc mt cách ti u. Ngi s dng tt
nht ngun lc huy đng đc là ngi có kh nng tr giá cao nht cho quyn
đc s dng ngun lc đó.
- Hiu qu v t chc hot đng: Mt cách hiu khác v hiu qu là hiu qu v
Hình 1.1: Thông tin và các yu t khác trên th trng
Tuy nhiên, trong phm vi lun vn này, nghiên cu ch đ cp đn tính hiu qu
thông tin ca th trng. Trên thc t, các nghiên cu cng ch thng xem xét lỦ
thuyt th trng hiu qu v mt thông tin, đánh giá mc đ hiu qu ca th
trng mà ít đi sâu vào góc đ tìm hiu v th trng hiu qu trên phng din
phân phi hay t chc ca th trng, bi trên th trng chng khoán, tính hiu qu
v mt thông tin có Ủ ngha quyt đnh đi vi s thành công ca toàn th trng.
1.2 LỦ thuyt th trng hiu qu và mt s lý thuyt tài chính khác bên cnh
lý thuyt th trng hiu qu
1.2.1 S hình thành và phát trin ca lỦ thuyt th trng hiu qu
LỦ thuyt th trng hiu qu là mt trong nhng lỦ thuyt chính thng, nn tng
ca ngành tài chính. Cùng vi s phát trin ca th trng chng khoán, lỦ thuyt
này li càng có Ủ ngha quan trng, tr thành kim ch nam cho nhiu hc gi phân
Thông tin
Nhà đu t
Giá c phiu 6
tích chng khoán. Nhà kinh t hc Samuelson đã tng nhn xét: “Nu kinh t hc
tài chính đc coi là các món phc sc ca nhà vua trong các dp l lc thì lỦ thuyt
th trng hiu qu s chim mt na các đ trang sc đó”.
LỦ thuyt th trng hiu qu ch đ cp đn tính hiu qu ca thông tin và tác
đng ca thông tin đn giá. Bachelier là ngi đu tiên đt nn tng cho lỦ thuyt
bc ngu nhiên. Sau đó vào nm 1959, Osborne cng đã góp phn làm rõ hn lỦ
thuyt này. Mô hình bc ngu nhiên do Bachelier và Osborne xây dng da trên
hai gi đnh c bn:
1. Thông tin mà các nhà phân tích s dng đ d đoán giá tr thc ca chng
khoán là đc lp và không có h thng theo thi gian.
2. Vic đánh giá thông tin ca các nhà phân tích cng đc lp vi nhau, hay nói
đoán giá chng khoán trong tng lai đu đã đc phn ánh hoàn toàn trong giá
chng khoán đó. Khi đó, giá chng khoán đc xác đnh ti mc cân bng, vic giá
chng khoán tng hay gim là do chng khoán phn ng vi các thông tin mi mà
thông tin mi li là thông tin không th d đoán đc. Do đó, giá chng khoán thay
đi do tác đng ca các thông tin mi là ngu nhiên và cng không th d đoán
đc.
Mt nghiên cu quan trng khác ca Fama trong nm 1970 đã xem xét, tng kt
li tt c nghiên cu lỦ thuyt cng nh thc nghim và hình thành nên lỦ thuyt th
trng hiu qu ngày nay. Fama cho rng th trng là hiu qu nu giá phn ánh
đy đ tt c thông tin và đa ra ba điu kin đ tn ti th trng hiu qu là:
1. Không có chi phí giao dch
2. Không có chi phí thông tin
3. Giá hin ti ca chng khoán phn ánh đy đ thông tin hin ti.
Nhng điu kin này nhm bo đm tt c các nhà đu t có cùng thông tin s
có cùng mc li nhun. Vic vi phm các điu kin này s khin cho th trng
không hiu qu.
1.2.2 Các dng hiu qu ca th trng
Theo các nhà kinh t hc, có ba mc đ hiu qu ca th trng tng ng vi
ba dng thông tin đc xem xét: 8
1. Thông tin dng yu: thông tin ch bao hàm các d liu lch s v loi chng
khoán đang phân tích, hay giá phn ánh giá quá kh ca chng khoán.
2. Thông tin dng trung bình: thông tin bao gm tt c các d liu phù hp đã
đc công b trong quá kh và hin ti, hay giá phn ánh thông tin do t
chc phát hành công b.
3. Thông tin dng mnh: thông tin bao gm các d liu không đc bit, không
k các d liu có đc công b hay không.
Tng ng vi ba dng thông tin trên, th trng hiu qu đc phân chia thành
đc th hin trong giá chng khoán hin ti”. Nh vy, theo lý thuyt th trng
hiu qu dng yu s không có phân tích k thut nào ch da trên giá chng khoán
quá kh có th giúp nhà đu t đt đc li nhun bt thng.
1.2.2.2 Th trng hiu qu dng trung bình
Lý thuyt th trng hiu qu dng trung bình cho rng giá chng khoán s
điu chnh nhanh chóng trc bt k thông tin công khai nào, tc là mc giá hin
ti phn ánh đy đ mi thông tin công b trong hin ti cng nh trong quá kh. .
Thông tin công khai bao gm: các báo cáo tài chính công khai ca doanh nghip,
các thông báo v thu nhp và c tc, chia c phn, chia tách c phiu, phát hành
thêm c phiu, thng c phiu, và các thông tin v kinh t cng nh chính tr. i
vi ngi tham gia th trng chng khoán, lỦ thuyt th trng hiu qu dng trung
bình có Ủ ngha là các nhà đu t khi ra quyt đnh da trên các thông tin sau khi nó
đc công b s không thu đc li nhun cao hn mc trung bình bi mc giá
chng khoán đã phn ánh mi thông tin công khai đó.
1.2.2.3 Th trng hiu qu dng mnh
Lý thuyt th trng hiu qu dng mnh cho rng giá chng khoán phn ánh
tt c các thông tin t công khai đn ni b. Nh vy, trong mt th trng hiu qu
dng mnh, nhà đu t s dng tt c các thông tin có th có dù các thông tin đó có
đc ph bin ra công chúng hay không và không có nhà đu t nào có th thu
đc li nhun vt tri hn so vi nhng ngi khác.
Tuy nhiên, lỦ thuyt th trng hiu qu dng mnh khó có th tn ti trong thc
t. Nhiu nghiên cu đã ch ra không th có th trng nào mà khi có nhng thông
tin ni gián, ngi s dng chúng li không thu đc li nhun bt thng. 10 Hình 1.2: Ba dng hiu qu ca lý thuyt th trng hiu qu
1.2.3 Mt s lỦ thuyt tài chính khác bên cnh lỦ thuyt th trng hiu qu
không cho phép ngi
s dng chúng thu
đc li nhun bt
thng.
Thông tin: mi thông
tin có th.
c đim: Nu th
trng là hiu qu thì
mi thông tin có th
(k c thông tin u
tiên) không cho phép
ngi s dng chúng
thu đc li nhun bt
thng. 11
mà nhiu nhà kinh t hc cho rng đó kt qu ca tâm lỦ chung ca hu ht nhng
ngi tham gia th trng. LỦ thuyt th trng hiu qu cng không gii thích đc
hin tng mt s các nhà đu t đã luôn đánh bi th trng trong mt khong thi
gian rt dài nh Warren Buffet, George Soros,…
ó chính là lỦ do khin cho các lỦ thuyt, phng pháp phân tích tài chính khác
dù đi ngc vi lỦ thuyt th trng hiu qu nh phân tích c bn, phân tích k
thut, lỦ thuyt tài chính hành vi,… vn tn ti và đc nhiu nhà đu t áp dng
hiu qu cho đn ngày nay.
Di đây lun vn s đim li mt s lỦ thuyt, phng pháp khác đ thy rõ
hn v trí ca lỦ thuyt th trng hiu qu trong mi quan h vi các lỦ thuyt tài
chính khác trong nn tài chính hc hin đi.
1.2.3.1 Phân tích k thut
Phân tích k thut là phng pháp da vào các din bin ca giá c và khi
hn hay cao hn giá tr thc ca chng khoán đó, và điu này s khng đnh giá tr
thc ca mt công ty có mi quan h mt thit nh th nào vi các đc tính tài
chính nh: kh nng phát trin; nhng ri ro mà công ty có th gp phi; dòng
tin Bt k mt s chch hng nào so vi giá tr thc cng là du hiu cho thy
c phiu đó đang di hoc vt quá giá tr thc. Chính vì vy, các nhà phân tích
c bn thng coi đó là kim ch nam cho quyt đnh đu t trong tng lai.
Theo các nhà phân tích c bn, điu quan trng là phi đánh giá công ty mà
mình đu t tht k, đc bit là các thông tin trong các báo cáo tài chính và quyt
đnh mua bán vi suy ngh c phiu mà mình bán ra là đang đc đánh giá cao hn
giá tr thc và nhng gì mình đang mua vào là đang đc đánh giá thp hn giá tr
thc.
Khi th trng hiu qu dng trung bình thì rõ ràng trng phái phân tích này
hoàn toàn không có Ủ ngha đi vi ngi s dng chúng vì giá c chng khoán đã
phn ánh ht nhng thông tin đc công b t chính các báo cáo tài chính ca các
công ty và vic s dng nhng thông tin này cng không th nào mang li ích li
vt tri nào cho ngi đu t. Tuy vy, khi th trng không hiu qu thì rõ ràng
trng phái phân tích c bn tht s chim u th, là mt thách thc đi vi lỦ
thuyt th trng hiu qu. Nhng lỦ thuyt v phân tích c bn cng không th 13
ph nhn hoàn toàn vai trò ca lỦ thuyt th trng hiu qu bi chính nhng nhà
đu t khôn ngoan trên th trng, khi đã s dng công c phân tích c bn, li dn
đa th trng tr nên hiu qu hn do lúc này giá c là tín hiu tt đ phn ánh
đúng giá tr ni ti ca chng khoán.
1.2.3.3 Phân tích tài chính hành vi
Tài chính hành vi là mt phân ngành kinh t hc nghiên cu xem nhng hành vi
(hành đng có nhn thc) ca các ch th kinh t (ngi tiêu dùng, ngi phân
phi, ngi bán hàng hay ngi sn xut) có th nh hng đn vic quyt đnh
kinh t cng nh giá c th trng ra sao. Phng pháp nghiên cu ca lỦ thuyt tài
xu th (momentum effect), vi ngày càng nhiu phiên bn đ xut cách tn dng
hiu ng này đ kim li nhun vt tri mà ri ro không cao vi nhng kt qu
không th gii thích đc bng các mô hình th trng hiu qu.
Các mô hình đc đ xut bi lỦ thuyt tài chính hành vi có th đúng nu trên
th trng tn ti mt trong ba điu kin c bn sau:
- Tn ti hành vi không hp lý.
- Hành vi bt hp lý mang tính h thng.
- Gii hn kh nng kinh doanh chênh lch giá trên th trng tài chính.
Nu c ba đu tn ti, lỦ thuyt tài chính hành vi d báo rng vic đnh giá sai
không nhng tn ti, mà còn rt đáng k và kéo dài.
Nh vy, trong mt th trng nu xut hin nhiu hin tng trong các yu t k
trên thì th trng đó b chi phi nhiu bi lỦ thuyt tài chính hành vi và th trng
khó tuân theo lỦ thuyt th trng hiu qu.
1.3 Tm quan trng ca vic xơy dng mt th trng hiu qu và Ủ ngha thc
tin ca nghiên cu lỦ thuyt th trng hiu qu và hiu qu dng trung
bình
1.3.1 Tm quan trng ca vic xơy dng mt th trng hiu qu
Mt th trng hiu qu dng mnh là mt th trng khó tn ti trên thc t.
Tuy nhiên, vn luôn có các nghiên cu cng nh ng dng lỦ thuyt th trng
hiu qu các th trng khác nhau, bao gm các th trng phát trin cng nh th
trng mi ni vi mc đích tìm kim mt phng thc gia tng tính hiu qu ca
th trng bi mt th trng hiu qu s mang li mt s li ích nh sau: 15
- Khuyn khích phân phi mt cách hiu qu: Trong mt th trng hiu qu,
đng vn cng s t tìm đn đc nhng doanh nghip kinh doanh thc s hiu
qu.
- Hiu đc mc đ hiu qu ca th trng các nhà hoch đnh chính sách s