B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH
NGUYN NGHA M RNG TÍN DNG H GIA ÌNH
TI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIP VÀ PHÁT TRIN
NÔNG THÔN TNH BÌNH PHC
LUN VN THC S KINH T
NGI HNG DN KHOA HC: PGS-TS TRN HUY HOÀNG
TP. H Chí Minh - Nm 2012 iLI CÁM N
Tôi xin bày t li cám n sâu sc đn Quý Thy, Cô Trng i hc
Kinh t Thành ph H Chí Minh đã tn tình ging dy và trang b cho tôi nhng
kin thc quý báu trong thi gian tôi hc ti trng.
Xin chân thành cám n PGS-TS Trn Huy Hoàng đã tn tình hng dn
tôi thc hin lun vn này.
Rt cám n Ban lãnh đo Ngân hàng Nông nghip và PTNT tình Bình
Phc , các bn đng nghip đã h tr cho tôi trong quá trình tôi thu thp thông
tin đ hoàn thành tt nghiên cu ca mình.
Xin cám n Quý thy cô trong Hi đng chm lun vn đã có nhng
đóng góp ý kin thit thc cho lun vn.
Trong quá trình thc hin, mc dù đã c gng ht sc đ hoàn thin lun
vn, song không th tránh khi nhng sai sót. Rt mong nhn đc nhng thông
tin đóng góp, phn hi quý báu t Quý Thy Cô và bn đc.
Xin chân thành cám n!
Nguyn Ngha
iiiMC LC
LI CÁM N i
LI CAM OAN ii
MC LC iii
DANH MC CÁC KÝ HIU, CH VIT TT xiii
DANH MC CÁC BNG BIU ix
DANH MC CÁC TH x
PHN M U i
CHNG 1: C S LÝ LUN CA TÍN DNG H GIA ÌNH TI NGÂN
HÀNG NÔNG NGHIP VÀ PHÁT TRIN NÔNG THÔN 5
1.1. Tín dng h gia đình: 5
1.1.1. H gia đình và nhng đc trng ca nó: 5
1.1.1.1. Khái nim v h gia đình: 5
1.4.2. Kinh nghim phát trin tín dng nông nghip h gia đình Pháp: 16
1.4.3. Kinh nghim phát trin tín dng nông nghip h gia đình Thái Lan:
18
KT LUN CHNG 1 20
CHNG 2: THC TRNG TÍN DNG CA NGÂN HÀNG NÔNG NGHIP
VÀ PHÁT TRIN NÔNG THÔN I VI H GIA ÌNH TI TNH BÌNH
PHC 21
2.1. Gii thiu khái quát v Ngân hàng Nông nghip và Phát trin Nông thôn
tnh Bình Phc: 21
2.2. Thc trng hot đng tín dng Ngân hàng Nông nghip và Phát trin Nông
thôn đi vi h gia đình: 22
2.2.1. Khái quát chung tình hình kinh t - xã hi tnh Bình Phc t khi tái lp
tnh đn nay: 22
2.2.1.1. Tình hình kinh t xã hi chung: 22
2.2.1.2. ánh giá tình hình kinh t tnh Bình Phc đn nm 2011: 24
2.2.2. Vai trò ca h gia đình đi vi nông nghip, nông thôn và chính sách
ca ng và nhà nc đi vi nông nghip, nông thôn: 25
2.2.2.1. Vai trò ca h gia đình đi vi nông nghip, nông thôn: 25
2.2.2.2. Chính sách ca ng và nhà nc đi vi nông nghip, nông thôn:
26
2.2.4. Thc trng hot đng tín dng đi vi h gia đình ti Ngân hàng Nông
nghip & PTNT tnh Bình Phc: 28
2.2.4.1. Thc trng hot đng tín dng đi vi h gia đình ti Ngân hàng
Nông nghip & PTNT tnh Bình Phc: 28
2.2.4.2. Cht lng tín dng h gia đình ti Ngân hàng Nông nghip và
PTNT tnh Bình Phc: 33 v
3.1.2. V phng hng phát trin nông nghip – nông thôn: 49
3.2. nh hng tín dng h gia đình ti Ngân hàng Nông nghip và PTNT tnh
Bình Phc: 50 vi
3.2.1. Tác đng ca tín dng Ngân hàng Nông nghip và Phát trin Nông thôn
tnh Bình Phc nhm thúc đy nông nghip phát trin theo hng công
nghip hóa, hin đi hóa: 50
3.2.2. M rng tín dng nông nghip, nông thôn gn vi nâng cao cht lng
tín dng: 51
3.2.3. M rng các phng thc cp tín dng đi vi h gia đình trong lnh
vc cho vay nông nghip, nông thôn, nông dân: 53
3.2.4. Tng cng vai trò chính sách ca nhà nc và chính quyn đa phng
trong quan h tín dng gia Ngân hàng Nông nghip và Phát trin Nông thôn
vi kinh t h gia đình: 54
3.3. Gii pháp m rng hot đng tín dng h gia đình ti Ngân hàng Nông
nghip và Phát trin Nông thôn tnh Bình Phc: 55
3.3.1. Các gii pháp huy đng vn trong nn kinh t đáp ng nhu cu vn cho
nông nghip, nông thôn đi vi h gia đình: 55
3.3.2. Các gii pháp v cho vay gn vi các sn phm dch v: 56
3.3.2.1. Tính chuyên nghip trong giao dch: 56
3.3.2.2. Cho vay gn vi kt hp s dng các sn phm dch v: 57
3.3.2.3. Nâng cao uy tín và thng hiu Agribank tnh Bình Phc: 58
3.3.2.4. M rng mng li chi nhánh, phòng giao dch và ci cách phng
pháp, l li làm vic: 59
3.3.3. Các gii pháp v m rng cho vay: 60
3.3.4. Gii pháp nâng cao cht lng ngun nhân lc và ci cách th tc cho
vay: 62
viii
DANH MC CÁC CH VIT TT
NHNo&PTNT : Ngân hàng Nông nghip và Phát trin Nông thôn
NHNo : Ngân hàng Nông nghip
PTNT : Phát trin nông thôn
HSBC : Ngân hàng HSBC
NHNN : Ngân hàng Nhà nc
XHCN : Xã hi Ch ngha
SXKD : Sn xut kinh doanh
nhánh Tnh Bình Phc
x
DANH MC CÁC HÌNH V, TH
Biu đ 2.1 : Phân theo loi tin t cho vay
trình nghiên cu v quan h gia đu t và phát trin nông nghip nông thôn, v
khoa hc phát trin kinh t, v các chính sách cho nông nghip nông thôn là ht
sc cn thit cho s phát trin công nghip hóa, hin đi hóa nông nghip, nông
thôn.
Trong c ch th trng, phng châm ca ngân hàng là “đi vay đ cho
vay”, ly nhu cu ca nn kinh t làm c s đt k hoch huy đng vn, quy mô
cp tín dng và các dch v khác theo hng đa dng hoá hình thc, cng nh
phm vi áp dng đáp ng đc nhu cu ngày càng tng ca nn kinh t. Thc
tin hot đng ca h thng ngân hàng nói chung và Ngân hàng Nông Nghip
và Phát trin Nông thôn nói riêng thng gp nhng khó khn và nhng mâu 2
thun: có lúc thiu vn không huy đng đc, ngc li có lúc tha vn không
cho vay đc.Trong khi h sn xut vn có nhu cu vay vn nht là h sn xut
nông nghip. T đó đòi hi phi nghiên cu đy đ v lý lun ngân hàng đng
thi đánh giá đúng đn v thc tin đ xây dng và tìm ra các gii pháp nhm
m rng các dch v hot đng ngân hàng cho phù hp vi c ch th trng
hin nay.
Tnh Bình Phc là mt tnh min núi đc tách ra t tnh Sông Bé c,
kinh t tnh nhà còn nghèo, đi sng nhân dân còn gp nhiu khó khn, sn xut
nông nghip còn kém so vi các tnh khác. Bên cnh đó còn nhiu tim nng th
mnh cha khai thác ht, vì th đã làm chm đi tc đ phát trin kinh t. Ti l
k nim 15 nm ngày tái lp tnh (01/01/1997-01/01/2012) ngày 31/12/2011
tnh y, UBND tnh Bình Phc tip tc nhn mnh kinh t nông nghip, nông
thôn có v trí quan trng hàng đu trong chng trình phát trin kinh t xã hi
ca tnh. phát trin kinh t nông nghip, nông thôn đòi hi phi có s kt
hp đng b ca các ngành các cp trong đó có vài trò các ngân hàng thng
mi, nht là ngân hàng Nông nghip và phát trin Nông thôn là ht sc quan
duy vt bin chng, phng pháp tng hp, so sánh, phân tích các s liu, các
thông tin đ t đó đa ra nhng đánh giá, cách gii quyt nhm làm sáng t mc
tiêu ca đ tài.
4. i tng và phm vi nghiên cu đ tài:
i tng nghiên cu ca đ tài: tín dng đi vi h gia đình; Vai trò
ca nông nghip đi vi nn kinh t và các chính sách liên quan đn nông
nghip, nông thôn. Tình hình đu t tín dng đi vi h gia đình ti Ngân hàng
Nông nghip và Phát trin Nông thôn. Nhng thành tu và hn ch hot đng
tín dng h gia đình và nhng bài hc đc rút ra t trong quá trình cho vay đi
vi h gia đình.
Phm vi nghiên cu ca đ tài: tín dngh gia đình ti Ngân hàng Nông
nghip và Phát trin nông thôn tnh Bình Phc giai đon t nm 2008 – 2011.
4
5. óng góp mi ca đ tài:
- Lun vn làm rõ thc t hot đng tín dng phc v nông nghip, nông
thôn ti Ngân hàng Nông nghip và Phát trin Nông thôn tnh Bình Phc.
- Nêu lên thc trng tín dng, đánh giá nhng thun li khó khn và đa
ra đc nhng bài hc kinh nghim v tín dng phc v nông nghip, nông thôn
ti Ngân hàng Nông nghip và Phát trin Nông thôn chi nhánh tnh Bình Phc.
- Lun vn đ xut mt s đnh hng và gii pháp m rng tín dng h
gia đình ti Ngân hàng Nông nghip và Phát trin Nông thôn chi nhánh tnh
Bình Phc nhm nâng cao hiu qu cho vay phc v Nông nghip, nông thôn.
6. Kt cu đ tài:
Ngoài phn m đu và kt lun, ni dung ca đ tài nghiên cu bao gm
3 chng:
Khi nghiên cu v khái nim h, các t chc quc t và các nhà khoa hc
di góc đ khác nhau, đã đa ra nhiu đnh ngha khác nhau v h. Ti cuc
hi tho quc t ln th IV v qun lý nông tri Hà Lan nm 1980, các đi biu
nht trí cho rng: “h là đn v c bn ca xã hi có liên quan đn sn xut, tái sn
xut, đn tiêu dùng và các hot đng xã hi khác”. Giáo s T.G.MC.GEC, giám
đc vin nghiên cu châu Á trng i hc British Colombia nhn xét rng: “
các nc châu Á hu ht ngi ta quan nim h là mt nhóm ngi cùng chung
huyt tc, hay không cùng chung huyt tc chung trong mt mái nhà, n
chung mt mâm cm và có chung mt ngân qu”. Mt ý kin khác, ông Harice
trng đi hc tng hp Susex Luân ôn cho rng: “H là đn v t nhiên t
to ngun lao đng”.
Qua nhng đnh ngha trên đây v h, có th thy rng khái nim h bao
hàm nhng ni dung ch yu sau đây:
- Là nhóm ngi cùng chung huyt tc hoc không cùng chung huyt tc.
- Có chung mt ngân qu
- Cùng tin hành sn xut chung 6
- Cùng sng chung hoc không cùng sng chung trong mt mái nhà.
Nói đn h gia đình thì chúng ta có th xem nó nh là h sn xut nông
nghip hay là h nông dân. H nông dân là nhng ngi có quyn s hu hoc
quyn s dng mt khon đt đai và trc tip qun lý, t chc sn xut nông
nghip, h sng bng ngh nông là ch yu. Khi nghiên cu v kinh th (h
nông dân) Frank Ellis đnh ngha: “nông dân là các h gia đình làm nông nghip
có quyn kim k sinh nhai trên nhng mnh đt hin có s dng sc lao đng
ca gia đình đ sn xut”.
- Trên th gii kinh t h đc các nhà khoa hc nh C.Mác, Ph.Angghen
nghiên cu. c bit Lênin đã đt nn móng cho s phát trin kinh t h trong
thành sn phm thng d, có th ly công làm lãi đ bo toàn vn sn xut, mc
dù có th gim ti đa nhu cu tiêu dùng. Mt khác, kinh t h có quy mô sn xut
tng đi nh, phù hp vi kh nng lao đng và qun lý ca gia đình, vì vy nó là
mt đn v sn xut gn nh, linh hot thích ng vi sn xut nông nghip trong c
ch th trng.
Bn là, đi vi kinh t h gia đình, có th d dàng điu chnh c cu sn
xut, ci tin k thut, sn xut theo nhu cu ca th trng hn là nhng đn v
kinh t có quy mô ln nh các nông trng, các xí nghip nông nghip, lâm
trng… h sn xut có kh nng tn dng thi gian nông nhàn đ tham gia vào
các hot đng sn xut phi nông nghip đ tng thêm thu nhp. Vì vy, nhìn chung
tính hiu qu ca kinh t h là tng đi cao, nó quy đnh s tn ti khách quan,
lâu dài ca hình thc kinh t h trong sn xut nông nghip, nông thôn.
Nm là, đn v kinh t đc lp, t ch nhng nó không hot đng mt
cách riêng bit, không phi ch là kinh t cá th, mà nó có kh nng tn ti vi
nhiu hình thc s hu khác, có th là thành viên ca các t chc hp tác hay
liên kt vi các t chc kinh t Nhà nc đ làm tng nng lc ca mình.
Sáu là, sn xut ca h gia đình luôn gn lin vi quy mô và đc đim
môi trng sinh thái đc bit là khí hu, th nhng, đa hình, thu vn. H
nông dân cha th khc phc đc nhng bt li ca thiên nhiên đem đn cho
mình. Do vy, kt qu sn xut ca h thng hay gp ri ro cao. Sn phm to 8
ra có thi hn s dng ngn, ch yu mang tính cht ti sng, cho nên trong
sn xut nông nghip phi gn lin vi ch đ bo qun, vn chuyn, ch bin
thích hp và phi có th trng tiêu th.
Ngoài ra, còn có mt s đc trng khác nh kinh t h va là đn v sn
xut, va là mt đn v tiêu dùng, kinh t h là đn v t nhiên t to ngun lao
đng…
nh sau: “Tín dng là mt phm trù kinh t phn ánh s chuyn nhng s
dng vn t ngi s hu sang cho ngi s dng trong mt thi gian nht đnh
vi mt kha chi phí nht đnh”
1.1.2.2. Nhu cu vn và s phát trin kinh t h gia đình:
Th trng vn ra đi xut phát t nhng đòi hi khách quan ca nn sn
xut xã hi, đó là nhu cu giao lu vn gia các ch th kinh t. Trong nn kinh
t th trng, nhu cu giao lu vn là mt tt yu khách quan bi vì vào bt c
thi đim nào cng đu xut hin trng thái có nhng ngi có vn nhng cha
có nhu cu s dng, đng thi cng có nhng nhu cu v vn nhng bn thân
li không có vn đ trang tri các nhu cu y. Trng hp này thng xy ra
đi vi kinh t h. c bit, nc ta đi lên công nghip hóa, hin đi hóa t
mt nn sn xut nh bé lc hu, vic cn mt nhu cu vn nht đnh đ mua
sm t liu sn xut và các chi phí cho sn xut là điu rt cn thit.
i tng đ đu t vn ca h nông dân là rt đa dng, phong phú bi
các h phn ln nông thôn là sn xut kinh doanh tng hp. Nhng nhìn
chung, chi phí cho các đi tng c th cho các ngành ngh đó là:
- Ngành trng trt: thng đu t cho các chi phí ci to đt, ging cây,
chi phí thu li, phân bón, thuc bo v thc vt, chi phí thu hoch, chi phí sau
thu hoch, mua sm thit b công c sn xut, lao đng thuê ngoài…
- Ngành chn nuôi: chi phí chung tri, ao h, con ging, thc n gia súc,
thú y và chm sóc đng vt, chi phí môi trng…
- Ngành ng nghip: chi phí tàu thuyn, ng c, chi phí v ch đ bo
qun, ch bin… 10
- Ngành lâm nghip: chi phí cho vic trng, chm sóc, bo v rng, khai
thác, ch bin lâm sn…
- Các ngành ngh nông thôn: chi phí nguyên liu đu vào tu theo tng
1.2.1.4. Mc đ chp hành ngha v đi vi Ngân hàng ca h gia
đình:
Vic chp hành các qui đnh ca Ngân hàng v tr lãi, n gc đi vi
khách hàng lnh vc nông nghip, nông thôn vùng sâu vùng xa, đc bit đi
vi bà con dân tc thiu s còn li trông ch vào nhà nc, nu đc mùa,
làm n có hiu qu thì tr n, còn mt mùa, thiên tai thì không hoàn thành ngha
v đi vi Ngân hàng, vic x lý tài sn ca Ngân hàng Nông nghip đ thu hi
n vay cng gp nhiu khó khn vì Ngân hàng không ch kinh doanh vì mc
tiêu li nhun mà còn vì mc tiêu chính tr - xã hi.
1.2.2. Vai trò ca tín dng trong vic phát trin kinh t nông nghip,
nông thôn:
Ngân hàng có tác đng rt ln đn nn kinh t, vi nhiu sn phm dch
v khác nhau, trong đó huy đng vn và cho vay đóng vai trò ht sc quan
trng là đòn by giúp nn kinh t phát trin vi công c điu hành là lãi sut huy
đng và lãi sut cho vay. Tín dng đi vi nông nghip và nông thôn có các vai
trò nh sau:
- Cung cp vn cho sn xut kinh doanh: Thông qua tín dng ngân hàng
ngi sn xut có thêm vn sn xut kinh doanh, mua sm máy móc thit b
phc v nông nghip, đu t mua ging, vt t k thut, áp dng khoa hc k
thut vào sn xut góp phn chuyn dch c cu cây trng, vt nuôi hp lý.
- Xóa đói gim nghèo, nâng cao đi sng cho ngi nông dân: Thông qua
các khon vay u đãi nh cho vay vùng sâu vùng xa, cho vay khc phc hu
qu thiên tai… giúp cho ngi dân nông thôn có vn sn xut, các vùng thiên
tai phc hi sn xut, góp phn thit thc vào chng trình “xóa đói gim
nghèo” nông thôn.
- Kích thích nông dân làm n có hiu qu: Vi nguyên tc vay có hoàn tr
gc và lãi, ngi dân không còn li vào s bao cp ca nhà nc, to đng lc
cho ngi dân phi s dng đng vn vay ca ngân hàng sao cho có hiu qu
xut hàng hoá mi trong giai đon phát trin ban đu, mc sng vn còn thp và 13
đang có xu hng tng dn lên. Song bên cnh đó rung đt là t liu sn xut
ch yu, c bn ca h sn xut nông nghip nhng còn rt manh mún, nh l,
đ phì ca đt ngày càng gim, do quá trình canh tác ngi s dng đt thiu
kin thc, thiu thông tin, thiu vn nên vic đu t thâm canh, phc hi đ phì
ca rung đt, cha đ bù đp cho s tiêu hao ca chu k sn xut làm cho đt
ngày càng bc màu. Mt khác, do s manh mún v rung đt nên vic áp dng
c gii hoá trong nông nghip gp khó, nh hng đn nng sut lao đng trong
sn xut nông nghip nói chung và kinh t h nói riêng.
1.3.2. Các nhân t v c ch chính sách đi vi tín dng h gia đình:
Chính sách đi mi trong nông nghip đã to điu kin khách quan thun
li và cn thit cho vic đu t tín dng vào nn kinh t nói chung và đi vi
kinh t h gia đình nói riêng, là bc tin quan trng đ tín dng Ngân hàng
thc hin công cuc đi mi mt cách sâu sc và toàn din, làm cho tín dng
ngân hàng thc s là đòn by kinh t nht là kinh t h gia đình trong s nghip
công nghip hoá, hin đi hoá nông nghip, nông thôn.
1.4. Bài hc kinh nghim phát trin tín dng nông nghip, nông thôn
đi vi h gia đình mt s nc:
1.4.1. Kinh nghim phát trin tín dng nông nghip h gia đình
Trung Quc:
Trung Quc đã đu t, h tr và phát trin khu vc nông thôn, trong đó
nêu rõ các nhim v trng tâm ni bt sau:
Th nht, v vai trò ca Nhà nc trong phát trin nông nghip và nông
thôn:
Coi vic thúc đy nhu cu ca khu vc nông nghip và nông thôn là bin
pháp chính đ thúc đy nhu cu trong nc, Trung Quc giao cho Chính ph