B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH
K
K
H
H
N
N
G
GS
S
K
K
I
TP.H CHÍ MINH ậ NM 2012
LI CM N
Xin chân thành cm n QuỦ Thy Cô Vin ào to Sau đi hc, Khoa Ngân
hàng trng i hc Kinh t Thành ph H Chí Minh. c bit gi li cám n chân
thành đn PGS.TS Trn Huy Hoàng, ngi đã dành nhiu thi gian, công sc hng
dn và giúp đ tôi trong sut quá trình tip cn đ tài và hoàn thành lun vn này. LI CAM OAN
Tôi xin cam đoan lun vn này là do chính tôi nghiên cu và thc hin. Các
thông tin và s liu đc s dng trong lun vn đc trích dn đy đ ngun tài liu
ti danh mc tài liu tham kho là hoàn toàn trung thc.
TP.H Chí Minh, tháng nm 2012
1.3.3 Hiu qu ca cho vay bt đng sn 15
1.3.3.1 Các ch tiêu đánh giá hiu qu cho vay BS trên góc đ ca ngân hàng 16
1.3.3.2 Các ch tiêu đánh giá hiu qu cho vay BS trên góc đ ca khách hàng 18
1.3.4 Ri ro ca cho vay BS 18
1.4 Cho vay bt đng sn mt s nc trên th gii và bài hc kinh nghim cho Vit Nam 20
1.4.1 Kinh nghim v chính sách tài chính tin t cho BS ca mt s nc trên th gii 20
1.4.1.1 Nhng kinh nghim chung 20
1.4.1.2 Chính sách tín dng ậ Kinh nghim ca Úc và Niu Di Lân 21
1.4.1.3 Áp dng mô hình ngân hàng th chp ậ kinh nghim ca an Mch 22
1.4.1.4 Kinh nghim ca Malaysia v kênh huy đng vn đu t bt đng sn da trên
chng khoán hóa tài chính bt đng sn 23
1.4.2 Mt s bài hc rút ra v chính sách tài chính tin t cho s phát trin th trng BS
23
KT LUN CHNG 1 26
CHNG 2: THC TRNG CHO VAY BT NG SN CA NGÂN HÀNG TMCP QUC
T VIT NAM - TP. HCM 27
2.1 Thc trng th trng bt đng sn TP.HCM 27
2.1.1 u th ca th trng bt đng sn TP.HCM 27
2.1.2 Tng quan v th trng bt đng sn TPHCM 28
2.1.3 Thc trng các yu t tác đng đn th trng bt đng sn 32
2.1.3.1 Kinh t TP.HCM phát trin, vn đ đô th hóa vƠ gia tng dơn s 32
2.1.3.2 Các yu t tác đng v phía ắcung” bt đng sn 34
2.1.3.3 Các yu t qun lỦ, điu tit ca nhƠ nc v bt đng sn 38
2.1.3.4 Các yu t v lãi sut, chính sách thu 39
2.2 Thc trng cho vay bt đng sn ca Ngân hƠng VIB trên đa bàn TPHCM 40
2.2.1 Khái quát v NH TMCP Quc T Vit Nam (VIB) 40
2.2.2 Thc trng ngun vn cho vay ca Ngơn hƠng VIB đi vi th trng BS 42
3.3.1 i vi chính ph 73
3.3.2 i vi NHNH 79
3.4 Các gii pháp phát trin cho vay BS ti Ngân hàng 80
3.4.1 V ngun vn và sn phm tín dng bt đng sn 80
3.4.2 Các gii pháp nâng cao hiu qu thm đnh các d án, các hp đng tín dng đi vi
BS ti Ngơn hƠng trên đa bàn TP.HCM 84
PHN KT LUN CHUNG
TÀI LIU THAM KHO
DANH MC CÁC T VIT TT
BS
Bt đng sn
CBRE
Công ty t vn – nghiên cu - qun lý bt đng sn CB Richard
Ellis
CIC
Trung tâm thông tin tín dng ngân hàng
FDI
Vn đu t trc tip nc ngoài
GHB
Ngân hàng nhà Chính ph Thái Lan
GHLC
Công ty cho vay v nhà ca Chính ph Nht Bn
HDB
y ban phát trin nhà Singapore
NHNN
TP.HCM
Bng 2.6 Ch s giá vt liu xây dng ch yu ti TP.HCM (Nm 2006=100)
Bng 2.7 T trng d n tín dng BS qua các nm
Hình v
Hình 1.1 Quy trình thm đnh tín dng các d án kinh doanh BS
Hình 2.1 Lng cung cn h ti TPHCM qua các nm
Hình 2.2 Giá cho thuê vn phòng ti các Thành ph ln trong khu vc
Hình 2.3 Mc đ gia tng nhu cu các loi hình bt đng sn trong nm 2011 – 2012
Hình 2.4 T trng vn đu t trc tip nc ngoài vào lnh vc bt đng sn trong tng
vn đu t trên đa bàn TPHCM qua các nm
Hình 2.5 D n tín dng bt đng sn ti Ngân hàng trên đa bàn TPHCM
t 2007 đn 2011
Hình 2.6 Tc đ tng trng d n cho vay bt đng sn ca ngân hàng
Hình 2.7 T trng d n tín dng bt đng sn trong tng d n ca ngân hàng trên đa
bàn TPHCM
Hình 2.8 Xu hng tín dng bt đng sn trong nm 2012
Hình 2.9 T l n xu BS trên tng d n tín dng BS
M U
1. Tính thc tin ca đ tài
Nhu cu v nhà luôn là mt trong nhng nhu cu c bn thit thc ca con ngi.
6. Kt cu ca đ
tài gm có 3 chng:
- Chng 1: Nhng vn đ c bn v bt đng sn và cho vay bt đng sn.
- Chng 2: Thc trng cho vay bt đng sn ti VIB TPHCM giai đon 2007-
2011.
- Chng 3: Các gii pháp và kin ngh.
Do thi gian nghiên cu và kin thc hn ch, lun vn không tránh khi nhng
thiu sót, rt mong nhn đc nhng ý kin đóng góp ca Quý Thy Cô và nhng
ngi quan tâm đn lnh vc bt đng sn, cho vay bt đng sn, nhm giúp hoàn thin
các gii pháp trong công tác nghiên cu và trin khai các gii pháp theo tình hình thc
t.
1 CHNG 1: CÁC VN Lụ LUN CHUNG V BT NG SN VÀ CHO
VAY BT NG SN
1.1. Lý lun c bn v bt đng sn
1.1.1. Khái nim bt đng sn
Ti mi nc đu có ngun tài sn quc gia bao gm các tài sn do thiên nhiên
ban tng và tài sn do con ngi to ra qua nhiu th h. Tài sn quc gia là ngun lc
- t nông nghip
- t lâm nghip
- t khu dân c nông thôn
- t đô th
- t chuyên dùng
- t cha s dng
Vt kin trúc đã xây dng xong bao gm các loi sau:
- Công trình làm nhà
- Công trình thng nghip, khách sn, vn phòng…
- Công trình công nghip
- Công trình đc bit: quc phòng, an ninh…
1.1.2. c đim hàng hóa bt đng sn
- Bt đng sn là mt hàng hóa có v trí c đnh không th di di: c đim này
là do hàng hóa bt đng sn luôn gn lin vi đt đai nên c đnh v v trí, v đa đim
và không có kh nng chuyn dch, khó có kh nng tng thêm v s lng, din tích.
Mc khác, đt đai là ngun tài nguyên do thiên nhiên ban tng, nên có hn và b gii
hn v không gian. c đim này có nh hng rt ln đn th trng bt đng sn,
đn hot đng kinh doanh bt đng sn. V trí ca hàng hóa bt đng sn, bao gm các
yu t nh: đa đim c th, tình hình phát trin kinh t, vn hóa – xã hi và môi
trng cnh quan cng nh kt cu h tng khu vc có đc đim ca hàng hóa bt
đng sn.
3 - Bt đng sn là hàng hóa có tính lâu bn: đc đim này là do đt đai là tài sn
do thiên nhiên ban tng, mt loi tài nguyên đc xem nh không th b hy hoi (tr
trng hp đc bit). ng thi, các công trình kin trúc và vt cht kin trúc có th
tn ti hàng trm nm. Chính vì tính cht lâu bn ca hàng hóa bt đng sn và do đt
đai không b mt đi, không b thanh lý sau mt quá trình s dng, li có th s dng
vào nhiu mc đích khác nhau, nên hàng hóa bt đng sn rt phong phú và đa dng,
đng sn khác. c bit, trong trng hp Nhà nc đu t xây dng các công trình
kt cu h tng k thut và h tng xã hi s làm tng tính thm m và nâng cao giá tr
ca đt đai và các công trình xây dng trong khu vc đó.
- Hàng hóa bt đng sn ph thuc vào nng lc qun lý: Hàng hóa bt đng sn
đòi hi kh nng và chi phí qun lỦ cao hn so vi các hàng hóa thông thng khác.
Vic đu t xây dng các công trình rt phc tp, đòi hi cn có kh nng qun lý thích
hp.
1.1.3. Phân loi bt đng sn
T kinh nghim ca nhiu nc và kt qu nghiên cu nc ta, theo Cc qun
lý nhà – B Xây Dng thì bt đng sn có th phân thành ba loi: bt đng sn có đu
t xây dng, bt đng sn không đu t xây dng và bt đng sn đc bit.
- Bt đng sn có đu t xây dng gm:
+ BS nhà
+ BS nhà xng và công trình thng mi – dch v
+ BS h tng (h tng k thut, h tng xã hi)
+ BS là tr s làm vic v.v…
Trong bt đng sn có đu t xây dng thì nhóm bt đng sn nhà đt (bao gm
đt đai và các tài sn gn lin vi đt đai) là nhóm bt đng sn c bn, chim t trng
rt ln, tính cht phc tp rt cao và chu nh hng ca nhiu yu t ch quan và
khách quan. Nhóm này có tác đng rt ln đn quá trình công nghip hóa, hin đi hóa
đt nc cng nh phát trin đô th bn vng. Nhng quan trng hn là nhóm bt đng
5 sn này chim tuyt đi đa s các giao dch trên th trng bt đng sn nc ta cng
nh các nc trên th gii.
- Bt đng sn không đu t xây dng: bt đng sn thuc loi này ch yu là
đt nông nghip (di dng t liu sn xut) bao gm các loi đt nông nghip, đt
rng, đt nuôi trng thy sn, đt làm mui, đt him, đt cha s dng v.v
- Bt đng sn đc bit là nhng bt đng sn nh các công trình bo tn quc
* Cung – cu v bt đng sn: din bin cung cu v bt đng sn trong tng
giai đon nht đnh có th đy giá bt đng sn lên cao hoc ngc li. Yu t này
mang tính th trng và có khi làm cho giá tr bt đng sn b tng, gim mt cách bt
ng lên cao hoc thp hn so vi giá tr thc ca chính bt đng sn đó.
Nhóm 2:
Nhóm các yu t v pháp lỦ liên quan đn bt đng sn:
- Tình trng pháp lý ca bt đng sn: các giy t chng minh quyn s dng
đt, s hu nhà, giy phép xây dng… hin có.
- Các quy đnh xây dng và kin trúc gn vi bt đng sn, các hn ch v
quyn s dng đt, s hu nhà và công trình xây dng khác gn vi bt đng sn, tình
trng cho thuê, th chp bt đng sn, tình trng tranh chp quyn s dng đt, s hu
nhà, s hn ch s tng xây dng v.v
Nhóm 3:
Nhóm các yu t chung bên ngoài:
- Các yu t v chính sách: S thay đi v đng li chính sách ca Nhà nc
và chính quyn s ti có th có nhng tác đng đn hot đng ca th trng bt đng
sn nói chung và s đu t vào lnh vc bt đng sn nói riêng. C th là:
* Các chính sách có tác đng gián tip nh: s khuyn khích đu t bên ngoài
vào đa phng có th làm tng nhu cu v bt đng sn qua đó có th làm cho giá bt
đng sn gia tng.
* Các chính sách tác đng trc tip nh:
Chính sách cho phép Vit kiu mua bt đng sn ti Vit Nam.
7 Chính sách cho phép nhng ngi không có h khu thành ph đc mua nhà
ti thành ph.
Chính sách tín dng đi vi hot đng đu t vào lnh vc bt đng sn
Chính sách tài chính áp dng đi vi nhng ngi đc nhà nc giao đt, cho
thuê đt …
- Có ý kin cho rng th trng bt đng sn và th trng đt đai là mt, bi vì, tài
sn là nhà, công trình xây dng phi gn vi đt đai mi tr thành bt đng sn đc.
Do đó đt đai bn cht nó là bt đng sn, đng thi nó là yu t đu tiên ca bt k
bt đng sn nào khác. Tuy nhiên trên thc t, th trng đt đai ch là mt b phn ca
th trng bt đng sn và hàng hóa đt đai ch là mt phn ca hàng hóa bt đng sn.
- Trên thc t có mt s ngi cho rng th trng bt đng sn là th trng nhà,
đt (th trng đa c). Quan nim này khá ph bin nc ta vì cho rng, ch có nhà
đt mi mang ra mua bán chuyn nhng trên th trng, bt đng sn nhà, đt gi vai
trò quan trng trong đi sng kinh t xã hi và an ninh quc phòng ca đt nc; nhà,
đt là bt đng sn ch yu c v khi lng và giá tr. Cng ging nh quan nim trên
bt đng sn nhà, đt ch là mt b phn quan trng ca hàng hóa bt đng sn trên th
trng. Vì vy quan nim này là không đy đ.
- Mt quan nim khá ph bin cho rng, th trng bt đng sn là hot đng mua
bán, trao đi, cho thuê, th chp, chuyn nhng quyn s hu hoc quyn s dng bt
đng sn theo quy lut ca th trng. Khái nim này phn ánh trc din các hot đng
ca th trng c th. Khái nim này làm cho ngi ta d nhn bit phm vi và ni
dung ca th trng bt đng sn hn là mt khái nim có tính khái quát. Cng có Ủ
kin b sung cho khái nim này, cho rng th trng bt đng sn là th trng ca hot
đng mua bán, trao đi, cho thuê, th chp, chuyn dch, s hu hoc quyn s hu bt
đng sn theo quy đnh ca th trng có s qun lí ca nhà nc.
T nhng phân tích nêu trên, có th thy cn phi đa ra mt khái nim tng
quát v th trng bt đng sn nh sau: th trng bt đng sn là tng hòa các giao
9 dch dân s v bt đng sn ti mt đa bàn nht đnh, trong mt thi gian nht đnh.
nh ngha này va đn gin, va d hiu, đng thi nó cha đng đy đ phm vi và
ni dung ca th trng bt đng sn. ó là th trng ca các hot đng giao dch bt
đng sn nh: chuyn nhng, mua, bán, cho thuê th chp… trong phm vi không
gian và thi gian nht đnh. Hot đng ca th trng này tt yu phi tuân theo quy
phng din hin vt, bt đng sn tham gia quá trình sn xut kinh doanh hoc phc
v đi sng. Trên phng din đc tính thành giá tr, bt đng sn đc th chp đ
đm bo tin vay. Vic dùng bt đng sn làm tài sn th chp vay vn làm ny sinh
các giao dch liên quan đn bt đng sn th chp nh là nhu cu đnh giá bt đng sn.
+ Th trng giao dch bt đng sn dùng đ góp vn kinh doanh: Ngi s hu
bt đng sn, ch yu là đt đai, s dng đ góp vn kinh doanh, vi giá tr góp vn là
giá tr ca bt đng sn. i vi các nc đang phát trin, vic s dng đt đai làm vn
góp liên doanh đ làm ngun vn đi ng thu hút các ngun vn đu t, thu hút công
ngh, tip thu kinh nghim qun lí t nc ngoài thông qua các d án liên doanh.
+ Th trng các giao dch khác v bt đng sn: Bên cnh các giao dch ch yu
nêu trên v bt đng sn, còn mt s loi hình giao dch khác v bt đng sn. Vic
thc hin c phn hóa, t nhân hóa các doanh nghip Nhà nc các nc dn đn
vic bán, chuyn dch quyn s hu các bt đng sn là tài sn nhà nc thuc s hu
toàn dân thành s hu t nhân và s hu hn hp v bt đng sn. Chính vì vy vic
tin hành c phn hóa, t nhân hóa làm ny sinh các giao dch v bt đng sn, thuc
phm vi ca th trng bt đng sn.
- Cn c vào trình t bt đng sn gia nhp th trng
Cn c vào trình t v thi gian ca hàng hóa bt đng sn gia nhp th trng có th
chia th trng bt đng sn thành 2 cp:
11 + Th trng s cp: th trng s cp hình thành khi nhà nc giao hoc cho
thuê đt. Ch th tham gia th trng này là nhà nc - đi din ch s hu - vi nhà
đu t hoc ngi có nhu cu s dng đt.
+ Th trng th cp: giai đon t sau khi nhn quyn s sng đt, ngi s dng
đt tin hành đu t to lp bt đng sn (xác đnh v trí to lp, xác lp quyn s hu
hoc s dng, xây dng c s h tng, công trình kin trúc, ) sau đó tin hành các
giao dch v hàng hóa BS nhà đt nh mua bán, chuyn nhng, cho thuê, th chp,
bo him giai đon này đc gi là th trng th cp hay còn gi là th trng mua
Cung bt đng sn: Là khi lng bt đng sn nh nhà, đt, vt kin trúc gn
lin vi đt và giá c và nhóm ngi cung cp mun và sn sàng bán ra trên th trng
bt đng sn ti mt thi đim. V c bn, các yu t tác đng đn cung bt đng sn
là :
- Tng cung hàng hóa bt đng sn: các d án đu t bt đng sn, xây dng cn h
cao cp, phát trin khu đô th mi trong thi gian qua ti Vit Nam đã tác đng mnh
làm tng ngun cung bt đng trên th trng.
- S phát trin th trng vn: th trng vn phát trin kéo theo s phát trin ca
các th trng khác, đc bit có tác đng mnh m ti th trng bt đng sn. Bt
đng sn gn nh mi quan tâm thng trc ca cá nhân mi khi tim lc tài chính
đc ci thin rõ hn khi nn kinh t Vit Nam có nhng bc tin tích cc, ca ci
tích ly ca ngi dân nhiu hn. Hàng hóa bt đng sn có đc đim và cng là li
th so vi các hàng hóa khác là có th dùng làm tài sn th chp. Nu ngun cung tín
dng di dào, phong phú s tác dng tích cc đn s lu thông ca hàng hóa bt đng
sn.
- u t vn ca các doanh nghip kinh doanh bt đng sn, ca ngân hàng, ca
các thành phn kinh t khác vào th trng bt đng sn đã làm cho ngun cung v bt
đng sn tng mnh vi nhiu d án đu t khu đô th, khu dân c, d án cn h cao
cp
13 - Các yu t đu vào to ra bt đng sn và giá c dch v liên quan đn bt đng
sn. Các yu t này nh giá xi mng, st, thép, giá nhân công, giá đu thu, giá thm
đnh d án, giá thi công, giá thit k, giá t vn Các yu t này nh hng đn tin
đ cng nh cht lng ngun cung bt đng sn vào th trng.
- Nhng tin b k thut ng dng trong xây dng và kin trúc. Nhng tin b k
thut ng dng trong xây dng và kin trúc góp phn làm cho thi gian thi công rút
ngn, cht lng công trình nâng cao, là c s đ đy nhanh ngun cung bt đng sn
nht là các sn phm nh nhà, cn h, vn phòng cho thuê trên th trng bt đng
Trên đây là nhng nét ln v các yu t tác đng đn th trng bt đng sn.
Tuy nhiên, trên thc t s có nhng yu t tác đng khác nh tâm lỦ ca ngi dân,
ca các nhà đu t đi vi tim nng và s phát trin ca th trng bt đng sn; s
tin tng hay lo lng ca h đi vi chính sách điu tit th trng bt đng sn ca
nhà nc; các yu t v tính khu vc ca bt đng sn, các yu t v tp quán, truyn
thng và th hiu ca ngi dân đi vi bt đng sn, các yu t nh giá vàng, th
trng chng khoán, li ích trong vic đu t vào kênh nào cho có hiu qu… cng
góp phn nh hng đn s phát trin hay đóng bng ca th trng bt đng sn ti
Vit Nam.
1.3 Cho vay bt đng sn
1.3.1 Khái nim v cho vay bt đng sn
Cho vay bt đng sn đc hiu là quan h cho vay gia ngân hàng vi khách
hàng liên quan đn lnh vc bt đng sn. Theo đó, cho vay bt đng sn là vic ngân
hàng cp vn cho khách hàng cn c vào mc đích vay vn ca khách hàng đ thc
hin các giao dch và các hot đng liên quan đn bt đng sn.
Trong trng hp này, ngân hàng cho khách hàng vay đ đu t kinh doanh bt
đng sn, xây dng nhà đ bán, sa cha mua bán nhà ca, xây dng hoàn thin c s
h tng các d án, mua nhà tr góp, xây dng vn phòng cho thuê…