B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH
……………………
NGUYN TH HU
GII PHÁP PHÁT TRIN NGÂN HÀNG CÔNG THNG
VIT NAM
THÀNH TP OÀN TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG
T NAY N NM 2015
LUN VN THC S KINH T
NGI HNG DN KHOA HC:
PGS.TS. NGUYN NG DN
………………….
TP. H Chí Minh - Nm 2011
-i-
LI CAM OAN
Tôi cam đoan lun vn này là do bn thân t nghiên cu và thc hin theo s
hng dn khoa hc ca PGS.TS Nguyn ng Dn. Các kt qu nghiên cu trong
lun vn là trung thc và cha tng đc công b trong bt k công trình nghiên
cu nào khác.
Tôi hoàn toàn chu trách nhim v tính pháp lý trong quá trình nghiên cu
khoa hc lun vn này.
TP. H Chí Minh, ngày 20 tháng 09 nm 2011.
Ngi Cam oan
1.1.2. c đim 6
1.1.2.1. Cu trúc t chc phc tp 6
1.1.2.2. Quy mô ln 6
1.1.2.3. Dch v tài chính đa dng 9
1.1.3. C cu t chc 10
1.2. Mô hình c bn ca tp đoàn tài chính – ngân hàng 10
1.2.1. Theo mc đ chuyên môn hoá 10
1.2.2. Theo tính cht và phm vi hot đng 11
1.2.3. Mô hình cu trúc ca t chc tp đoàn tài chính – ngân hàng 11
1.3. Phng thc hình thành tp đoàn tài chính – ngân hàng 15
1.3.1. Sáp nhp t chc tín dng 15
1.3.1.1. Khái nim 15
1.3.1.2. Các hình thc sáp nhp 15
1.3.2. Hp nht t chc tín dng 15
1.3.1.1. Khái nim 15
1.3.1.2. Các hình thc hp nht 15
1.3.3. Mua li t chc tín dng 15 -iii-
1.3.1.1. Khái nim 15
1.3.1.2. Các hình thc mua li 16
1.4. S cn thit hình thành tp đoàn tài chính – ngân hàng 19
1.4.1. Sc ép hi nhp, cnh tranh 19
1.4.2. Xu hng toàn cu hoá nn kinh t 20
1.4.3. Phát trin chin lc, qung bá thng hiu 21
1.4.4. S lng ngân hàng ti Vit Nam nhiu nhng quy mô nh 21
1.5. iu kin hình thành tp đoàn tài chính – ngân hàng 22
1.5.1 iu kin khách quan 22
1.5.1.1. Nn tng pháp lý 22
2.1.4. Ngun nhân lc ca Ngân hàng Công thng Vit Nam 44
2.2. Kt qu hot đng ca Ngân hàng Công thng Vit Nam 46
2.2.1. Ngành ngh, phm vi kinh doanh và hot đng 46
2.2.1.1. Huy đng vn 46
2.2.1.2. Hot đng tín dng 46
2.2.1.3.
Hot đng đu t 46
2.2.1.4
.
Dch v thanh toán và ngân qu 46
2.2.1.5. Các hot đng khác 46
2.2.2. Tình hình hot đng kinh doanh ca Ngân hàng Công thng Vit Nam
giai đon nm 2008 – 2010 47
2.2.2.1 Huy đng vn 47
2.2.2.2 Hot đng tín dng 51
2.2.2.3. Các hot đng khác 54
2.2.2.4. Kt qu hot đng kinh doanh ca Ngân hàng Công thng Vit Nam
nm 2010 57
2.2.3. K hoch kinh doanh ca Ngân hàng Công thng Vit Nam t nay đn
2015 60
Kt lun chng II 66
CHNG III: Gii pháp phát trin Ngân hàng Công thng Vit Nam thành
tp đoàn Tài chính – ngân hàng t nay đn 2015 67
3.1. Chin lc phát trin ca Ngân hàng Công thng Vit Nam t nay đn nm
2015 67
3.1.1. Mc tiêu chin lc tng th 67
3.1.2. Mc tiêu chin lc c th 67
3.3.2.4. M rng quy mô và phm vi hot đng trong nc và quc t 81
3.3.2.5. Hin đi hoá công ngh Ngân hàng 82 -vi-
3.3.2.6. ào to và phát trin ngun nhân lc 82
3.3.2.7. Tìm kim, la chn ngân hàng mc tiêu cho chính sách liên kt hp
tác, sáp nhp và mua li ngân hàng 83
3.3.3. L trình bc đi đ thc hin các gii pháp xây dng NHCTVN thành tp
đoàn TC – NH 86
Kt lun Chng III 88
KT LUN VÀ KIN NGH 89
Tài liu tham kho
Ph lc
-vii-
Thu nhp quc dân
HQT
Hi đng qun tr
HOSE
IFC
IMF
S Giao dch chng khoán thành ph H Chí Minh
T chc Tài chính quc t
International Manetary Fund-Qy tin t th gii
M&A
NHNN
Merge & Acquisition-Sáp nhp và mua li
Ngân hàng Nhà nc
NHTM
Ngân hàng thng mi
NHTMCP
Ngân hàng thng mi c phn
NHTMQD
Ngân hàng thng mi quc doanh
NHCTVN
Ngân hàng Công Thng Vit Nam (Vietinbank)
NHTMCP CTVN
Ngân hàng Thng mi C phn Công Thng Vit Nam
-viii-
OCBC
Oversea Chinese Banking
Corporation
ROA
Bng 1.1: Quy mô ca mt s ngân hàng ln trên th gii
Bng 1.2: Quy mô tp đoàn tài chính trong 100 tp đoàn kinh t ln nht th gii
Theo giá tr tài sn (nm 2010)
Bng 1.3: Tng tài sn ca top 10 tp đoàn tài chính – ngân hàng ln nht th gii đn
nm 2010
Bng 1.4: Tóm tt mô hình cu trúc ca tp đoàn tài chính – ngân hàng
Bng 2.1: Tóm tt 06 công ty con ca Ngân hàng Công thng Vit Nam
Bng 2.2: C cu Vn iu l ca Ngân hàng Công thng Vit Nam sao đt IPO
Bng 2.3: Phân loi lao đng ti thi đim 31/12/2010
Bng 2.4: C cu huy đng vn ca NHCTVN giai đon 2008 – 2010
Bng 2.5: C cu tin gi ca khách hàng giai đon 2008 – 2010
Bng 2.6: Kt qu hot đng kinh doanh ca NHCTVN
thi đim 31/12/2010 và 30/06/2011
Bng 3.1: Mt s h s tài chính d kin giai đon 2012 – 2015
-x-
DANH MC CÁC HÌNH V, TH
Hình 2.1: H thng t chc NHCTVN
Hình 2.2: C cu t chc NHCTVN cp chi nhánh (Mô hình 1)
Hình 2.3: C cu t chc NHCTVN cp chi nhánh (Mo hình 2)
Hình 3.1: Mô hình tp đoàn Tài chính – Ngân hàng Công thng Vit Nam
th 2.1: C cu Vn iu l NHCTVN thi đim 31/12/2010
th 2.2: Phân tích hot đng huy đng vn ca NHCTVN thi k 2008 - 2010
th 2.3: C cu tin gi nm 2010 và giai đon 2008-2010
th 2.4: Tc đ tng trng tài sn và d n cho vay
chính công ty m trên c s thành lp, góp vn thành lp hàng lot các công ty trc
thuc trong và ngoài nc và con đng ngoi sinh thông qua vic mua li, sáp
nhp, hp nht các công ty trong lnh vc tài chính ngân hàng đ m rng phm vi,
thâu tóm th trng.
- Vic hình thành mô hình tp đoàn TC-NH Vit Nam là mt xu th tt yu
xut phát t nhu cu phát trin ni ti ca mi ngân hàng, mi đnh ch tài chính.
Do đó, cng nh s trng thành ca mt đa tr, mi giai đon ln lên s cn phi
có “chic áo” đ rng, đáp ng và thích nghi.
- Tuy nhiên, so vi các ngân hàng thng mi (NHTM) nc ngoài, h thng
NHTM Vit Nam còn yu kém v nhiu mt nh ngun vn, kinh nghim qun lý,
kinh doanh, công ngh, k thut, cht lng và loi hình dch v, cng nh kh
nng chng đ ri ro. iu này đòi hi mi NHTM phi có đnh hng và gii pháp
thích hp đ phát trin, nâng cao nng lc cnh tranh, làm ch đc th trng tài
chính trong nc và vn ra th trng nc ngoài. Trong đó, vic hình thành
nhng ngân hàng ln, hot đng đa nng, có kh nng thích ng trc nhng thay
-Trang 2-
đi nhanh chóng trong th gii hin đi đã và đang tr thành mt nhu cu bc xúc
và mt xu th tt yu. Tr thành tp đoàn TC-NH là mt xu hng hp dn, tuy
nhiên không phi bt c ngân hàng nào cng d dàng đt đc nó. Bên cnh tim
lc tài chính khng l, các ngân hàng cng phi đáp ng đc nhng yêu cu c
bn v t chc, c cu hot đng, nhân s … theo tiêu chun quc t.
- Trc nhng din bin phc tp khó lng ca nn kinh t trong nc và quc
t, thi gian qua, Ngân hàng thng mi c phn Công thng Vit Nam
(NHCTVN - Vietinbank) luôn tích cc phát huy vai trò NHTM hàng đu qua vic
thc thi gng mu các gii pháp chính sách tin t quc gia, góp phn đt mc
tiêu điu hành ca Chính ph và Ngân hàng Nhà nc Vit Nam (NHNN) v kim
ch lm phát, n đnh kinh t v mô nhng vn bo đm nhng mc tiêu, nhim v
ln đ ra, trong đó, ln nht là vic chuyn đi mô hình hot đng và chính thc
niêm yt ti S Giao dch Chng khoán TP H Chí Minh (HoSE)…
5. Ý NGHA KHOA HC VÀ THC TIN CA TÀI
Lun vn da trên thc trng tình hình hot đng ca NHCTVN, t đó đi sâu
vào phân tích nhng thun li và khó khn và đa ra các gii pháp đ NHCTVN
hình dung đc hng phát trin thành mt tp đoàn TC-NH trong giai đon t
nay đn 2015.
6. NHNG HN CH CA LUN VN
Vic đa ra nhng gii pháp ch da trên c s lý lun và nhng kinh nghim
đúc kt t các nc. Vì vy, nhng đnh hng, gii pháp còn mang tính ch quan,
đng thi vi thi gian nghiên cu và kin thc còn hn hp, lun vn không
th tránh khi nhng thiu sót. Rt mong nhn đc nhng ý kin đóng góp qúy
báu ca qúy Thy Cô đ hc viên điu chnh, hoàn thin lun vn và m rng
kin thc ca mình trong công tác nghiên cu sau này.
-Trang 4-
7. KT CU CA LUN VN
PHN M U
CHNG I : Tng quan v tp đoàn tài chính – ngân hàng
CHNG II : Thc trng và kt qu hot đng ca NHCTVN
giai đon 2008-2010
CHNG III : Gii pháp phát trin NHCTVN thành tp đoàn
tài chính – ngân hàng t nay đn nm 2015
PHN KT LUN
PH LC
TÀI LIU THAM KHO
-Trang 5-
CHNG I: TNG QUAN V TP OÀN TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG
1.1. Tp đoàn tài chính – ngân hàng (TC-NH):
là không cng ép và không th c “gom” các doanh nghip li là có th thành lp
tp đoàn kinh t. Các thành viên trong tp đoàn TC-NH phi to điu kin h tr,
giúp đ ln nhau, cnh tranh lành mnh, cùng nhau chia s ngun lc nhm gim
các chi phí trong hot đng, tng cng sc mnh và tn dng tng lc ca tp
đoàn đ ngn nga và hn ch ri ro trong lnh vc hot đng tài chính-tin t đy
bt trc.
Mc tiêu ca vic hình thành tp đoàn TC-NH là m rng quy mô hot đng
và đi mi công ngh, gim chi phí đ có th tn ti trong cnh tranh, t đó đem
li li nhun ti đa cho tp đoàn.
1.1.2. c đim
1.1.2.1. Cu trúc t chc phc tp
Tp đoàn kinh t nói chung và tp đoàn TC-NH nói riêng có c cu t chc rt
đa dng, bao gm nhiu tng nc, nhiu mô hình khác nhau. Theo Bank of Japan
(2010), tp đoàn TC-NH có th đc t chc theo 3 mô hình:
- Mô hình ngân hàng đa nng (universal banking)
- Mô hình công ty m - con (parent - subsidiary relationship)
- Mô hình công ty s hu tài chính (financial holding company)
1.1.2.2. Quy mô ln
Các tp đoàn TC-NH có quy mô rt ln v vn, tng tài sn và mng li hot
đng c trong nc và nhiu quc gia trên th gii. Vi quy mô vn ln và tài sn
khng l, các tp đoàn tài chính luôn khng đnh đc uy tín và v th ca mình trên
th trng và nâng cao sc cnh tranh ca tp đoàn trc các đi th cnh tranh.
Trong mt tp đoàn TC-NH, quy mô vn ch s hu và tim lc tài chính đóng
vai trò sng còn trong vic duy trì các hot đng thng nht và đm bo cho tp
đoàn phát trin lâu dài. Ngun vn ca công ty m phi đ mnh đ:
- Th nht, cung cp và phân b vn cho các công ty con trong tp đoàn
- Th hai, đ kh nng đu t cho các chng trình và d án phát trin sn phm
mi, tng cng trang thit b và công ngh hin đi.
-Trang 7-
82 %
MTFG 7
1,568,456 63,891
11,76 Nht
6,365,965
25 %
Bank of China 11
825,555 55,762
11,04 TQ
2,638,926
31 %
Kookmin Bank 76
282,523 12,528
11,01 HQ
1,087,478
26 %
DBS 83
171,922 11,531
15,80 Singapore
167,989
102 %
Maybank 161
74,478 5,122
15,10 Malaixia
188,440
40 %
Bangkok Bank 196
57,646 3,936
13,50 Thái Lan
261,586
Tp đoàn
tài chính
84 88% 93,473.9 94,7% 21 21% 48,607.5
49,3
%
Tp đoàn
kinh t khác
16 12% 5,190.0 5,3% 0 0 0 0
Tng 100 100% 98,663.9 100% 21 21% 48,607.5
49,3
%
(Ngun: tng hp và tính toán t www.forbes.com)
-Trang 8-
Trong 100 tp đoàn kinh t ln nht th gii v tng tài sn nm 2010, đã có đn
84 tp đoàn tài chính, chim gn 95% tng tài sn ca c 100 tp đoàn. Hn na,
trong s 100 tp đoàn này, có 21 tp đoàn có giá tr tài sn lên ti hn 1000 t USD,
điu đc bit là tt c 21 tp đoàn này đu thuc khu vc tài chính và có tng giá tr
tài sn chim gn 50% giá tr tài sn ca 100 tp đoàn ln nht. iu đó đã cho thy
s ln mnh cha tng thy ca lnh vc TC-NH trong nn kinh t toàn cu.
Bng 1.3: Tng tài sn ca Top 10 tp đoàn
TC-NH ln nht th gii đn nm 2010
n v: t USD
2010
1995
1985
Hng
Sumitomo
Bank
135
5 UBS 2,843 Fuji Bank 487
Mitsubishi
Bank
133
6 ICBC
(*)
2,728 Sakura Bank 478
Banque
National de
Paris
123
7 ING Group 2,584
Mitsubishi
Bank
475 Sanwa Bank 123
8
Mitsubishi
UFJ Financial
2,538
Norinchukin
Bank
430
Crédit
Agricole
123
9
Deutsche
-Trang 9-
1.1.2.3. Dch v tài chính đa dng
Bên cnh các dch v ngân hàng ct lõi, tp đoàn TC-NH còn cung cp mt danh
sách rt rng các dch v tài chính khác nh: chng khoán, qun lý tài sn, tài tr tài
chính tiêu dùng, bo him,… Các dch v tài chính phi ngân hàng này do các công
ty con ca tp đoàn cung cp, có liên quan cht ch ti hot đng ngân hàng và
mang li li ích chung cho tp đoàn nh: tng cht lng và h giá thành dch v.
Hn th na, các hot đng và dch v tài chính đang chuyn t phng thc
truyn thng là tp trung vào sn phm (ngân hàng, bo him, chng khoán) sang
phng thc tp trung vào khách hàng, “không phi cung cp cái mình có mà cung
cp cái khách hàng cn”. Vi phng thc này, sn phm ca tp đoàn tài chính
đc phân chia theo đi tng khách hàng: cá nhân và doanh nghip nh (bán l),
các công ty ln (bán buôn) và cá nhân giàu có. Khách hàng có nhu cu ngày càng
tng, đc bit là xu hng v nhng dch v tài chính trn gói.
Trong các đi tng khách hàng trên, tp trung vào phc v khi khách hàng cá
nhân đang là xu hng kinh doanh mi ca các tp đoàn TC-NH. Mt trong nhng
nguyên nhân chính là do s tin b mnh m ca công ngh thông tin, giúp ngân
hàng có th cung cp các dch v hàm lng công ngh cao đáp ng nhu cu đòi hi
v tính tin dng và tit kim cho khách hàng cá nhân: nh dch v ngân hàng trc
tuyn (online banking), ngân hàng qua đin thoi (phone banking),…
Ngoài ra, s ln mnh không ngng ca th trng vn đã to ra s dch chuyn
các khách hàng doanh nghip ln sang th trng chng khoán, đó là mnh đt màu
m cho các công ty chng khoán - công ty con ca tp đoàn khai thác, trong vic
cung ng các dch v liên quan ti chng khoán nh môi gii, t vn đu t chng
khoán, bo lãnh phát hành,…
Dch v tài chính đa dng không ch xut phát t nhu cu ngày càng cao ca
mng li khách hàng rng ln, mà còn t nhu cu ca chính ngân hàng v mc
tiêu ti đa hoá li nhun và phân tán ri ro v dòng tin và ngun thu nhp. Khi
ngân hàng thc hin vic m rng hot đng sn xut kinh doanh ca mình sang các
hoc mt t l nht đnh vn c phn trong các công ty con, đ ra chin lc và
đnh hng phát trin tng th ca tp đoàn, đng thi phân b ngun lc ca tp
đoàn thông qua các hot đng tài chính nh phát hành, mua bán chng khoán, c
-Trang 11-
cu li tài sn ca các công ty con. Ngoài ra, ngân hàng m còn s dng vn ca
mình đ đu t, góp vn c phn, liên doanh, liên kt đ hình thành các công ty con
hoc công ty liên kt.
Các công ty con là nhng pháp nhân đc lp, hot đng t ch và t chu
trách nhim. Hình thc pháp lý ca công ty con khá đa dng, có th là công ty c
phn do ngân hàng m nm gi c phn chi phi; công ty TNHH hai thành viên tr
lên, trong đó ngân hàng m gi t l vn góp chi phi; công ty liên doanh vi
nc ngoài do ngân hàng m nm gi t l vn góp chi phi; công ty TNHH mt
thành viên do ngân hàng m là ch s hu.
1.2.2. Theo tính cht và phm vi hot đng
Tp đoàn TC-NH kinh doanh theo mô hình công ty m-công ty con có hai loi:
Mô hình công ty m nm vn thun túy và mô hình công ty m va nm vn va
trc tip kinh doanh. Trên thc t, không có s tách bch rõ ràng, nhiu tp đoàn
kinh doanh theo mô hình công ty m-công ty con là hn hp ca hai loi hình
trên. Tp đoàn TC-NH theo mô hình công ty m-công ty con cng hot đng theo
mô hình hn hp, trong đó ngân hàng m va nm vn va trc tip kinh doanh
mt s công ty con, đng thi ch nm vn thun túy mt s công ty con khác.
Ngoài hot đng kinh doanh ngân hàng, tp đoàn TC-NH còn cung cp dch v
tài chính phi ngân hàng (do các công ty con thc hin), nhng dch v này liên
quan cht ch vi hot đng ngân hàng và mang li li ích chung cho tp đoàn.
1.2.3. Mô hình cu trúc ca t chc tp đoàn TC – NH
Tp đoàn TC-NH đc xây dng theo ba cu trúc t chc ch yu sau đây:
•
Mô hình ngân hàng đa nng (universal banking)
ây là mô hình tp đoàn ph bin nht Châu Âu. Các c đông ca ngân
-Trang 13-
Bng 1.4: Tóm tt mô hình cu trúc ca tp đoàn TC-NH
Loi hình
Ngân hàng đa nng
Quan h công ty m- con
Công ty s hu tài chính
Mô
hình
him.
Vai trò ca
Ban qun
tr công ty
đng đu
Trc tip điu hành các
hot đng ca mi công
ty con.
-
Trc tip điu hành
hot đng ngân hàng.
- Thc hin quyn
nm gi c phn ti
công ty chng khoán và
công ty bo him.
Ban qun tr công ty m
có quyn nm gi c
phn tt c các công
ty con.
Quan h
vn gia
các lnh
vc kinh
doanh
Không có s tách bit vn
chính thc gia các lnh
vc kinh doanh khác
nhau, song vn có th có
s phân phi vn cho
ly các ri ro.
Nhng tác đng ca
mng an toàn lên mt
lnh vc không tác đng
trc tip đn các lnh
vc khác.
in hình
Châu Âu, ngân hàng có
th thc hin kinh doanh
chng khoán, nhng
không có mt nc công
nghip ln nào cho phép
mt công ty đn l hot
đng c ba lnh vc tài
chính.
M và Nht Bn, mô
hình này ch đc chp
thun khi các ngân hàng
quc gia tham gia kinh
doanh chng khoán
hoc bo him.
Cu trúc này đc áp
dng nhiu tp đoàn
quc t.
c áp dng ph bin
M, Nht Bn và ch
yu là các ngân hàng
ln.
Ngân hàng
Kinh
Công ty
chng
khoánCông
ty bo
him