DNG NI B TI NGỂN HÀNG U T
& PHÁT TRIN VIT NAM
LUN VN THC S KINH T

TP. H CHÍ MINH ậ NM 2011



LUN VN THC S KINH T
NGI HNG DN KHOA HC:
GS-TS NGUYN THANH TUYN
TP. H Chí Minh – Nm 2011



Trn Th M Hơn
DANH MC NHNG T VIT TT

T vit tt
Din gii
Basel
Hip c v giám sát hot đng ngơn hƠng
BCTC
Báo cáo tài chính
BIDV
Ngơn hƠng u t vƠ Phát trin Vit Nam
BIDV.HCM
Chi nhánh Ngơn hƠng u t vƠ Phát trin Tp.HCM
CIC
Trung tơm Thông tin Tín dng ca Ngơn hƠng NhƠ nc
Vit Nam
DN
Doanh nghip
DNNN
Doanh nghip NhƠ nc
MTN
nh mc tín nhim
E&Y
Công ty Trách nhim hu hn Ernst & Young Vit Nam
Fitch’s
Công ty nh mc tín nhim
Moody’s
Công ty nh mc tín nhim Moody’s
NHNN


Bng 2.1
Bng 2.2
Bng 2.3
Bng 2.4
Bng 2.5
Bng 2.6
Bng 2.7
Bng 2.8
Bng 2.9
Bng 2.10
Bng 3.1
Bng 3.2

Bng 3.3
Bng 3.4
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

:

C cu vn huy đng theo thƠnh phn kinh t
Thu nhp dch v ròng qua các giai đon 2008 – 2010
HÌNH V
Hình 1.1
Hình 2.1
Hình 3.2

:
:
:

S đ ri ro tín dng
S đ c cu t chc ca BIDV.HCM
S đ mô hình xp hng doanh nghip ca BIDV

i

MC LC

LI CAM OAN
DANH MC T VIT TT
DANH MC BNG BIU

LI M U 1
1. Lý do chn đ tài 1
2. Mc đích nghiên cu 2
3. i tng và phm vi nghiên cu 2
4. Phng pháp nghiên cu 3
5. Ý ngha khoa hc và thc tin ca đ tài nghiên cu 3
6. Kt cu ca đ tài 3

2.2 THC TRNG CHT LNG TÍN DNG CA BIDV.HCMC: 32
2.3 THC TIN ÁP DNG H THNG XP HNG TÍN NHIM
NI B TI BIDV.HCM 34
2.3.1. Gii thiu v h thng xp hng tín nhim ti BIDV 34
2.3.2. Thc tin vn hành h thng xp hng tín nhim ni b ti BIDV.HCM 37
2.4 ÁNH GIÁ NHNG U IM VÀ HN CH CA H THNG
XHTD NI B CA BIDV 45
2.4.1. u đim 46
2.4.2. Hn ch 47
Kt lun chng 2 50
CHNG 3 51
GII PHÁP HOÀN THIN H THNG XP HNG TÍN DNG NI B
TI NGỂN HÀNG U T VÀ PHÁT TRIN VIT NAM
Mc tiêu hoàn thin h thng xp hng tín nhim ni b ca Ngân hàng
u t vƠ Phát Trin Vit Nam 51
3.1. iu chnh, b sung mt s ch tiêu tài chính và phi tài chính 52
3.1.1. Nhóm các ch s v lu chuyn tin t: 52
3.1.2. Tc đ tng trng doanh thu quý đánh giá so vi quý cùng k
nm trc ca doanh nghip 53
3.1.3. Ngun tr n ca khách hàng trong ngn hn (quý/6 tháng/nm ti) 54
3.1.4. Tính phù hp trong c cu t chc ca doanh nghip 54
3.1.5. ánh giá v khuynh hng chin lc ca Doanh nghip 55
iii

3.1.6. ánh giá nét vn hóa vƠ bn sc ca doanh nghip 55
3.1.7. Mc đ n đnh ca th trng đu ra 55
3.1.8. B sung mt s ch tiêu đánh giá mc đ ri ro ca ngành ngh
kinh doanh 55
3.1.9. B sung mt s ch tiêu đc trng ngƠnh 56
3.2. Xây dng b ch tiêu đánh giá các khách hƠng không đ điu kin xp hng

cui th k 19 vi các t chc MTN ni ting nh Moody’s, Standard&Poor’s
(S&P), Công ty MTN vƠ thông tin đu t R&I (Nht Bn), ầ Nhng kt qu
XHTN do các t chc nƠy đa ra không ch đc s dng trong phm vi quc gia
ni nó ra đi, mƠ còn đc nhiu nc trên th gii tha nhn lƠ có mc đ tin cy
rt cao vƠ đóng vai trò rt quan trng trong hiu qu hot đng ca các th trng tài
chính nói chung vƠ ca h thng ngơn hƠng nói riêng. Khu vc ông Nam Á cng
đc bit đn nh khu vc tham gia khá sm vƠo lnh vc nƠy, t nm 1982,
Philippines đƣ thƠnh lp trung tơm xp hng tín nhim ca mình, tip sau đó nm
1991 là Malaysia, 1993 lƠ Thái Lan vƠ nm 1995 lƠ Indonesia. Trong khi hot đng
XHTN đƣ xut hin trên th gii t rt lơu, thì đi vi Vit Nam, cách đơy hn
mi nm, XHTN vn còn lƠ mt khái nim khá mi m.
1. LỦ do chn đ tƠi
Trong nhng nm gn đơy, đc bit lƠ sau khi Vit Nam gia nhp WTO vƠ
thc hin l trình cam kt m ca th trng tƠi chính, hot đng ngơn hƠng đƣ có
nhng bin chuyn sơu sc c v lng vƠ cht. Nhng thay đi nƠy va đem đn
nhng tác đng tích cc va cha đng nhiu ri ro, điu đó đòi hi bn thân các
ngơn hƠng phi nơng cao hiu qu qun tr ri ro, đc bit lƠ trong mng cho vay,
mt hot đng mang li ngun thu nhp ch yu cho các TCTD nhng li cha
đng nhiu nguy c v n nu cht lng tín dng không đm bo. Mt trong
nhng k thut qun tr ri ro tín dng tiên tin đc nhiu nc trên th gii s
dng lƠ tin hƠnh phơn tích chm đim đ xp hng uy tín v mt tín dng ca mi
đi tng có nhu cu s dng vn vay bng mt h thng đánh giá chuyên bit
đc áp dng ti các ngơn hƠng, h thng đó còn đc gi lƠ h thng đnh mc tín
nhim khách hƠng.
Nhm tip cn các chun mc quc t trong qun tr ri ro vƠ giám sát hot
đng ca các NHTM theo phng pháp hin đi, đng thi, đ đm bo thc hin
2

nguyên tc 8 theo tiêu chun Basel 2, NHNN đƣ ban hƠnh Quyt đnh s
493/2005/Q-NHNN ngƠy 22/04/2005, trong đó yêu cu các NHTM VN phi xơy

nghiên cu, kho sát mƠ trong phm vi đ tƠi nƠy không th thc hin đc.
4. Phng pháp nghiên cu
Lun vn đc nghiên cu trên c s lý thuyt tƠi chính hin đi, lý thuyt
qun tr ri ro tƠi chính, cùng vi phng pháp thng kê, mô t, phơn tích vƠ tng
hp d liu đ khái quát hóa lên bn cht ca các vn đ cn nghiên cu.
5. Ý ngha khoa hc vƠ thc tin ca đ tƠi nghiên cu
Trên c s nghiên cu vƠ đ ra các gii pháp nhm hoƠn thin, b sung cho
H thng xp hng doanh nghip hin nay ca BIDV, tác gi tin rng h thng xp
hng theo lun vn khá hoƠn thin vƠ đy đ, có th thc hin trin khai vƠ áp dng
ngay trong toƠn h thng BIDV hoc đ tham kho áp dng cho các t chc tín
dng khác ti Vit Nam.
6. Kt cu ca đ tƠi
Vi phm vi nghiên cu nh trên, ni dung chính ca Lun vn đc kt
cu gm 03 chng
- Chng 1: Khái quát v hot đng tín dng ngơn hƠng vƠ h thng xp hng
tín dng ni b
- Chng 2: Thc tin áp dng h thng xp hng tín dng ni b ti Chi Nhánh
Ngơn HƠng u T VƠ Phát Trin Tp.HCM
- Chng 3: Gii pháp hoƠn thin h thng xp hng tín dng ni b ti Ngơn
hƠng u t vƠ Phát trin Vit nam 4

CHNG 1
KHÁI QUÁT V HOT NG TÍN DNG NGỂN HÀNG
VÀ H THNG XP HNG TÍN DNG NI B
1.1 TÍN DNG NGÂN HÀNG
Tín dng lƠ mt giao dch v tƠi sn (tin hoc hƠng hoá) gia bên cho vay
(ngơn hƠng vƠ các đnh ch tƠi chính khác) vƠ bên đi vay (cá nhơn, doanh nghip vƠ

ln, hoc tùy theo tha thun trong hp đng thuê tài chính. Khi kt thúc hp đng
ngi đi thuê có quyn mua hoc kéo dƠi thi hn thuê, hoc tr li thit b cho
công ty cho thuê tài chính.
- Bo lãnh ngân hàng (Bank Guarantee)
Là loi hình nghip v mƠ Ngơn hƠng s cp bo lƣnh cho khách hàng, nh
đó khách hƠng s đc vay vn Ngơn hƠng khác hoc đc tham gia d thu, đc
ký kt hp đng kinh t, đc ng vn đ thc hin hp đng, ầ
- Các hình thc khác
NgoƠi các loi hình cp tín dng k trên ngơn hƠng còn có nhiu loi hình
cp tín dng khác nh: tƠi khon thu chi, th tín dng ầ
Hot đng cp tín dng không nhng có ý ngha đi vi bn thơn ngơn hƠng
thng mi bi vì nh cho vay to ra ngun thu nhp ch yu cho ngơn hƠng đ t
đó hoƠn tr đy đ c gc ln lƣi tin gi cho khách hƠng, bù đp các chi phí kinh
doanh vƠ to ra li nhun cho ngơn hƠng, mƠ nó còn có ý ngha đi vi toƠn b hot
đng nn kinh t xƣ hi thông qua s chuyn hóa t vn tin gi nhƠn ri thƠnh vn
tín dng đ b sung cho các nhu cu sn xut kinh doanh đang thiu ht vn trong
nn kinh t.
Tuy nhiên hot đng cho vay lƠ hot đng mang tính ri ro ln. Vì vy, cn
phi qun lý các khon vay mt các cht ch thì mi có th ngn nga hoc gim
thiu ri ro.
6

1.2 RI RO TÍN DNG NGÂN HÀNG
1.2.1 Khái nim ri ro
Ri ro (risk) lƠ mt s không chc chn hay mt tình trng bt n. Nhng
không phi s không chc chn nƠo cng lƠ ri ro. Ch có nhng tình trng không
chc chn nƠo có th c đoán đc xác xut xy ra mi đc xem lƠ ri ro. Còn
tình trng không chc chn nƠo không th c đoán đc xác xut vƠ cha tng xy
ra ch đc xem nh lƠ s bt trc ch không phi lƠ ri ro.
 có th đo lng đc, ri ro đc đnh ngha nh lƠ s khác bit gia

vi d kin hoc phi b ra thêm mt khon chi phí đ có th hoƠn thƠnh đc mt
nghip v tƠi chính nht đnh.
Trong hot đng ca các công ty, ri ro tín dng phát sinh khi công ty bán
chu hƠng hóa vƠ khách hƠng mua chu không có kh nng tr n. Trong hot đng
7

ngân hàng, ri ro tín dng xy ra khi khách hƠng mt kh nng tr n mt khon
vay nƠo đó.
Ri ro tín dng hay còn đc gi lƠ ri ro mt kh nng chi tr vƠ ri ro sai
hn, lƠ kh nng xy ra tn tht trong hot đng cp tín dng ca t chc tín dng
do khách hƠng không thc hin hoc không có kh nng thc hin ngha v ca
mình theo nh đƣ cam kt. Ri ro tín dng phát sinh trong trng hp ngân hàng
không thu đc đy đ hoc thu không đúng k hn c gc ln lãi ca khon vay.
Vic hoƠn tr đc n gc trong tín dng ngân hàng có ngha là vic thc
hin đc giá tr hàng hoá trên th trng, còn vic hoàn tr đc lãi vay trong
tín dng là vic thc hin đc giá tr thng d trên th trng. Do đó, có th xem
ri ro tín dng cng lƠ ri ro kinh doanh nhng đc xem xét di góc đ ca ngân
hàng. Ri ro tín dng không ch gii hn  hot đng cho vay, mà còn bao gm
nhiu hot đng mang tính cht tín dng khác ca NHTM nh bo lãnh, cam kt,
chp thun tài tr thng mi, cho vay  th trng liên ngân hàng, tín dng thuê
mua, cho vay đng tài tr.
Ri ro tín dng bao gm hai loi chính sau đơy:
- Ri ro giao dch: lƠ ri ro liên quan đn tng khon vay hoc tng
khách hƠng c th. ơy lƠ ri ro có th phát sinh liên quan đn quá trình thm đnh
xét duyt cho vay, kim soát sau khi cho vay hoc do s h trong vic thc hin bo
đm tin vay vƠ nhng cam kt rƠng buc trong hp đng tín dng.
- Ri ro danh mc tín dng: lƠ ri ro phát sinh liên quan đn s kt hp
nhiu khon tín dng trong danh mc tín dng ca ngơn hƠng do sn phm không
phù hp hoc quá tp trung cho vay vƠo mt ngƠnh, lnh vc.
8

ro xut phát t nguyên nhơn ch quan hay khách quan, t phía khách hƠng hay ngơn
hƠng, thì khi ri ro tín dng xy ra, đu dn đn hu qu khó lng. Trc tiên lƠ s
nh hng trc tip đn hiu qu kinh doanh ca ngơn hƠng bi đng vn đa ra
không đc thu hi c gc ln lƣi do khách hƠng không tr đc n. ng thi, uy
tín ca Ngơn hƠng cng b gim sút nghiêm trng, lòng tin ca ngi gi tin b tác
đng lƠm cho kh nng thanh toán gp tr ngi. ó lƠ điu lo lng nht ca các t
chc tín dng.
VƠ nh hng không ch dng  phm vi ngơn hƠng, ri ro tín dng gơy
tơm lý hoang mang lo s cho ngi gi tin vƠ có th h s  t rút tin lƠm cho
toƠn b h thng ngơn hƠng gp khó khn. S hong lon nƠy nh hng rt ln đn
toƠn b nn kinh t, lƠm cho sc mua gim, giá c tng, xƣ hi mt n đnh. c
bit trong trng hp quc gia có nn kinh t m ca hi nhp thì ri ro tín dng
trong nc cng nh hng đn các nc liên quan do có s gn cht trong mi liên
h v tin t vƠ đu t gia các quc gia. Cuc khng hong tƠi chính toƠn cu xy
ra nm 2007 mƠ hu qu ca nó đn nay còn cha th khc phc đc lƠ mt minh
chng rõ rƠng nht cho thit hi đn t ri ro tín dng.
Do đó, ngoƠi vic trích lp qu d phòng đ bù đp ri ro, thông thng các
ngơn hƠng thng phi s dng các bin pháp đm bo nh: th chp, cm c tài
10

sn, bo lƣnh ca bên th baầ đng thi phi thng xuyên hoƠn thin, ci tin các
bin pháp nghip v đ có th hn ch ti đa ri ro có th xy ra trong hot đng tín
dng.
Vì vy, vic tìm ra bin pháp qun tr ri ro tín dng phù hp có ý ngha
sng còn đi vi hu ht các ngơn hƠng, trong đó vic s dng h thng xp hng
tín dng đ đánh giá khách hƠng lƠ mt trong nhng bin pháp đc t chc tín
dng quan tơm hƠng đu.
1.2.5 Qun tr ri ro tín dng bng h thng xp hng tín dng ni b
Qun tr ri ro lƠ vic nhn din, đánh giá, đo lng đng thi đ ra các
bin pháp qun lý nhm hn ch s xut hin ca ri ro vƠ nhng thit hi khi

vƠ lƠ c s đ NHTM xơy dng chính sách tín dng, phơn loi n vƠ trích lp d
phòng ri ro đi vi nhng khon n đc đánh giá di tiêu chun nhm nơng cao
cht lng ca hot đng tín dng. XHTD còn lƠ công c h tr NHTM trong vic
xơy dng phng thc qun lý danh mc tín dng, hoch đnh chin lc kinh
doanh hp lý, hiu qu theo hng có li nht cho Ngơn hƠng.
1.3 TNG QUAN V XP HNG TÍN DNG
1.3.1 Khái nim xp hng tín dng.
Xp hng tín dng khách hƠng vay vn ca ngơn hƠng thng mi lƠ vic
ngơn hƠng thng mi s dng h thng xp hng tín dng ni b ca mình đ đánh
giá kh nng tr n ca khách hƠng vay, mc đ ri ro ca khon vay, lƠm c s đ
đa ra quyt đnh cp tín dng, qun lý ri ro, xơy dng các chính sách khách hƠng
phù hp đi vi tng loi khách hƠng theo kt qu xp hng.
1.3.2 i tng xp hng tín dng
H thng xp hng ni b đc các ngơn hƠng dùng đ xp hng cho hai
đi tng: xp hng ngi vay, da trên kh nng chi tr ca ngi vay, bao gm
khách hƠng lƠ t chc kinh t, t chc tín dng, cá nhơn; vƠ xp hng khon vay,
da trên mc đ ri ro ca tng khon vay.
Xp hng ngi vay tp trung vƠo ri ro tín dng ca ngi đi vay, nói
cách khác lƠ đánh giá xem ngi đi vay có th b mt kh nng thanh toán (v n)
hay không. Xp hng ngi đi vay ch yu d báo nguy c v n theo ba cp đ c
12

bn lƠ nguy him, cnh báo vƠ an toƠn da trên xác sut không tr đc n PD
(Probability of Default). Trên c s phân tích d liu v các khon n trong quá
kh, thng lƠ trong vòng 5 nm gn nht ca khách hƠng, gm các khon n đƣ
tr, khon n trong hn vƠ khon n không thu hi đc. Có ba nhóm d liu chính,
gm: (i) nhóm d liu tƠi chính liên quan đn các h s tƠi chính ca khách hƠng
cng nh các đánh giá ca các t chc xp hng; (ii) nhóm d liu đnh tính phi tƠi
chính liên quan đn kh nng nghiên cu vƠ phát trin sn phm mi, các d liu v
kh nng tng trng ca ngƠnh, trình đ qun lý; và (iii) nhóm d liu mang tính

trng hp nh các khon vay món, vay đu t d án, đu t bt đng sn, ầ ngân
hƠng s s dng thêm phng pháp xp hng khon vay nhm đánh giá mc đ ri
ro ca giao dch.
1.3.3 Vai trò ca xp hng tín dng
Vic s dng h thng xp hng tín dng khách hƠng, các t chc tín dng
s có đc nhiu li ích, c th:
- Bng cách xp hng tín dng, ngân hàng cng có th tính toán đc
mc đ ri ro bng cách c tính kh nng ngi đi vay không tr đc n, t đó
có th kim soát mc đ tín nhim tín dng ca ngi đi vay vƠ hiu qu giao dch
tín dng.
- Da vƠo h thng đnh mc ni b s cho phép các ngơn hƠng đa ra
quyt đnh cho vay có hiu qu hn do đƣ chn lc nhng đi tng khách hƠng
phù hp.
- Bng mt h thng tiêu chun thng nht, nhng phơn tích mang tính
nht quán, toƠn din vƠ khách quan nƠy lƠm nn tng cho vic qun tr ngơn hƠng
mt cách khoa hc.
- Vic xơy dng mt h thng xp hng tín dng không ch mang li li
ích trong vc ci thin công tác qun tr ri ro tín dng mà còn mang đn cho các t
chc tƠi chính nhng c s nht quán trong chin lc qun tr ngơn hƠng, ví d
nh: da trên mc đ tín nhim ca ngi đi vay đ thit lp mc lƣi sut vay tng
ng nht trên c s tính toán, cơn đi gia ri ro có kh nng xy ra vƠ li nhun
14

thu đc hoc thc hin chính sách m rng đi tng khách hƠng mc tiêu, các
khách hƠng mang li nhiu nhun hay thu hp, gim dn d n đi vi nhng đi
tng khách hƠng có mc đ tín nhim yu, kém, có kh nng mang đn nhiu ri
ro cho hot đng tín dng ca ngơn hƠng.
- NgoƠi ra, h thng xp hng tín dng khách hƠng còn h tr ngơn
hƠng trong mc đích phơn loi vƠ giám sát danh mc tín dng bng cách giám sát s
thay đi ca s tin cho vay vƠ s lng ngi vay trong mi mc hng, t chc tƠi

đánh giá thêm các yu t đnh tính khác nhm đánh giá đc tng th tình hình hot
đng ca doanh nghip di tác đng ca môi trng bên trong ln bên ngoƠi, cng
nh đ xác đnh đc v th hin ti ca doanh nghip. Các d liu đnh lng lƠ
nhng quan sát đc đo lng bng s, các quan sát không th đo lng bng s
đc xp vƠo d liu đnh tính. Các ch tiêu phơn tích có th thay đi phù hp vi
s thay đi ca trình đ công ngh vƠ yêu cu qun tr ri ro. Cách thc thu thp vƠ
x lý các thông tin đnh tính hay còn gi lƠ thông tin phi tƠi chính rt đa đng vƠ tùy
thuc vƠo mc tiêu đánh giá mƠ các s lng, mc đ nh hng ca các ch tiêu
nƠy s khác nhau. V c bn chúng gm các nhóm ch tiêu sau:
 V môi trng v mô:
- Môi trng kinh t, vn hoá, xƣ hi, chính tr, pháp lut;
- Môi trng t nhiên;
- Môi trng công ngh.
 V ngƠnh hot đng ca Doanh nghip:
- Kh nng gia nhp ngƠnh ca các đi th;
- Chính sách bo h ca chính ph, nhƠ nc;
- Trin vng phát trin ngƠnh;
- Mc đ cnh tranh trong ngƠnh;
 V th trng vƠ sn phm ca Doanh nghip:
- Cht lng, công ngh sn xut sn phm ca Doanh nghip;
- Ngun nguyên liu đu vƠo, th trng đu ra;
- Th phn ca Doanh nghip.
 Yu t bên trong Doanh nghip:
16

- Pháp lý Doanh nghip.
- Quy mô, c cu t chc, môi trng nhơn s ni b Doanh nghip.
- Nng lc, uy tín ca b máy qun tr điu hƠnh.
- Tm nhìn, chin lc kinh doanh ca doanh nghip.
 đm bo tính khách quan, nht quán thì vic phân tích đnh tính cn phi

17

Trong đó:

j
phn ánh mc đ quan trng ca ch tiêu th j trong vic gii thích quá
kh chi tr ca ngi vay.
 Z
i
phn ánh xác sut bình quơn ri ro mt vn ca ngi vay E(Z
i
)=(1-p
i
);
p
i
lƠ xác sut tr n ca khon vay.
- Mô hình Logit
Mô hình này gii hn xác sut ly k ca ri ro mt vn đi vi mt khon
tín dng nm trong khong t 0 đn 1 vƠ gi s xác sut nƠy đc phơn b theo
dng hƠm s : F(Z
i
) =
)e1(
1
Zi

Trong đó :
 e lƠ c s t nhiên.
 F(Zi) lƠ xác sut ly k ca mc ri ro đi vi mt khon vay.