B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM
NGUYN HU TRINH
PHÁT TRIN KINH T T NHÂN TRONG QUÁ
TRÌNH CÔNG NGHIP HÓA, HIN I HÓA
THÀNH PH H CHÍ MINH GIAI ON 2011- 2020
LUN VN THC S KINH T
THÀNH PH H CHÍ MINH – NM 2011
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM
MC LC
PHN M U 1
CHNG 1 : C S LÝ LUN V KINH T T NHÂN 6
1.1 Khái nim và đc đim ca Kinh t t nhân 6
1.1.1. Khái nim kinh t t nhân 6
1.1.2. c đim ca kinh t t nhân 8
1.2. Khái quát lch s hình thành và phát trin kinh t t nhân Vit Nam 9
1.3. u, nhc đim ca kinh t t nhân 12
1.3.1. u đim ca kinh t t nhân 12
1.3.2. Khuyt đim ca kinh t t nhân 17
1.4. Vai trò ca kinh t t nhân trong quá trình CNH, HH 19
1.5. Mt s kinh nghim phát trin KTTN trong quá trình CNH, HH
mt s nc trong khu vc ông Nam Á 23
1.5.1. Kinh nghim phát trin kinh t t nhân ca Singpore 23
1.5.2. Kinh nghim phát trin kinh t t nhân ca Malaysia 25
1.6. Nhng bài hc kinh nghim cho qun lý và phát trin kinh t t
nhân Tp.HCM 27
1.7. Mt s vn đ lý lun c bn v công nghip hóa, hin đi hóa 28
1.7.1. Khái nim CNH, HH nn kinh t quc dân 28
1.7.2. Quan đim công nghip hóa, hin đi hóa Vit Nam 29
KT LUN CHNG 1 31
CHNG 2 : THC TRNG CA KTTN TRONG QUÁ TRÌNH
CNH, HH TP.HCM THI GIAN QUA 32
2.1. Tng quan v kinh t t nhân Tp.HCM 32
2.2. Thc trng ngun vn đu t và môi trng kinh doanh ca kinh t t
nhân Tp.HCM 33
2.3. Tc đ tng trng, phát trin ca kinh t t nhân 41
sn xut và qun lý 77
3.2.5. Nâng cao cht lng ngun nhân lc và phát huy tài nng trí tu,
kinh nghim ca các ch doanh nghip t nhân 80
3.2.6. M rng th trng và nâng cao kh nng tip cn c hi kinh doanh
cho doanh nghip 82
3.2.7. Gii pháp v liên kt và h tr doanh nghip hi nhp vi kinh t
th gii 84
3.3. Kin ngh 85
3.3.1. Kin ngh đi vi Chính ph và các B, Ngành liên quan 85
3.3.2. Kin ngh đi vi chính quyn Tp.HCM 87
KT LUN CHNG 3 90
KT LUN CHUNG 91
TÀI LIU THAM KHO 93
PH LC 96
ANH MC BNG & BIU
Trang
Biu đ 2.1: Vn đu t ca KTTN Tp.HCM giai đon 2001 - 2010 34
Bng 2.1 : S doanh nghip hot đng sn xut kinh doanh trên đa bàn
Tp.HCM giai đon 2001- 2009 phân theo khu vc kinh t 37
Bng 2.2: Tng giá tr GDP ca các khu vc kinh t trên đa bàn
Tp.HCM giai đon 2005 - 2010 43
Bng 2.3: C cu t l GDP ca các khu vc kinh t trên đa bàn
Tp.HCM giai đon 2005 - 2010 44
Bng 2.4: Tc đ tng trng GDP trên đa bàn Tp.HCM giai đon
TNHH : Trách nhim hu hn
XHCN: Xã hi ch ngha
WTO : T chc thng mi th gii
1 PHN M U
1. Tính cp thit ca đ tài
Hin nay nc ta đang trong thi k công nghip hóa, hin đi hóa. Vi
mc tiêu c bn tr thành nc công nghip vào nm 2020. Thc hin phát
trin kinh t nhiu thành phn, kinh t Nhà nc làm ch đo có s điu tit
ca Nhà nc theo đnh hng xã hi ch ngha. To điu kin cho các thành
phn kinh t ngoài quc doanh có c hi phát trin, đóng góp vào s phát
trin chung ca đt nc.
ng li đi mi ca ng ta bt đu t i hi VI và đc hoàn thin
dn qua các k i hi tip theo. V kinh t, ti i hi IX, ng Cng sn
Vit Nam khng đnh “ch trng thc hin nht quán và lâu dài chính
sách phát trin nn kinh t hàng hoá nhiu thành phn vn đng theo c
ch th trng, có s qun lý ca Nhà nc theo đnh hng xã hi ch
ngha, đó chính là nn kinh t th trng đnh hng xã hi ch ngha”
(ng Cng sn Vit Nam. Vn kin i hi đi biu toàn quc ln th IX.
Nxb Chính tr Quc gia, Hà Ni, 2001, tr.86).
Qua mt thi gian thc hin, vi ch trng đúng đn ca ng, Nhà
nc, nn kinh t nc ta có bc phát trin vt bc. Nhiu mc tiêu ch
yu ca Chin lc 2001- 2010 đã thc hin đc, kinh t tng trng nhanh,
đt tc đ bình quân 7,26%/nm, nm 2010 GDP bình quân đu ngi đt
xp x 1.168 USD. Thu hút rt nhiu nhà đu t nc ngoài vào làm n, m ra
Vi s phát trin mnh m ca các ngành kinh t, thành phn kinh t.
ng và Nhà nc đã không ngng nghiên cu đa ra các ch trng, hoàn
thin các chính sách h tr phát trin. Trong đó có chính sách đi vi s phát
trin ca khu vc kinh t t nhân. iu này m ra c hi ln cho thành phn
kinh t t nhân không ngng phát trin đóng góp vào s phát trin chung ca
nn kinh t đt nc.
Hin nay, khi nc ta đã gia nhp WTO, hi nhp sâu vào nn kinh t th
gii, đng trc nhiu c hi và thách thc cho s phát trin kinh t đt nc
3 nói chung và thành ph H Chí Minh nói riêng, trong đó có s tác đng ti
khu vc kinh t t nhân.
Vic nghiên cu, tìm hiu thc trng phát trin, cng nh tác đng ca
kinh t t nhân ti s phát trin kinh t là rt cn thit, t đó kp thi có các
gii pháp phát huy nhng mt mnh, hn ch nhng tác đng tiêu cc, có các
c ch thúc đy khu vc kinh t t nhân tip tc phát trin, đóng góp nhiu
hn na cho kinh t đa phng và c nc.
Xut phát t các lý do trên tác gi chn đ tài: "Phát trin kinh t t
nhân trong quá trình công nghip hóa, hin đi hóa thành ph H Chí
Minh giai đon 2011-2020".
2. Mc tiêu nghiên cu
2.1.Mc tiêu chung
Nghiên cu phát trin kinh t t nhân: h cá th, các doanh nghip thuc
khu vc kinh t t nhân trên đa bàn thành ph H Chí Minh t nm 2001-
2010, t đó đ ra các gii pháp nhm thúc đy s phát trin ca loi hình kinh
t t nhân thành ph H Chí Minh giai đon tip theo 2011-2020.
2.2. Mc tiêu c th
- H thng hóa nhng vn đ lý lun và thc tin v phát trin kinh t t
nhân nói chung, h cá th, doanh nghip thuc thành phn kinh t t nhân ch
H Chí Minh nói riêng.
- Lun vn có th dùng làm tài liu tham kho cho sinh viên, nhng ngi
làm công tác nghiên cu hoc quan tâm đn các lnh vc: kinh t hc, kinh t
- chínhh tr, kinh t t nhân…
- Kt cu ca lun vn: Ngoài phn m đu, kt lun và danh mc tài liu
tham kho, lun vn gm 3 chng, trong đó:
Chng 1: C s lý lun v kinh t t nhân
5 Chng 2: Thc trng ca kinh t t nhân trong quá trình công nghip
hóa, hin đi hóa thành ph H Chí Minh thi gian qua
Chng 3 : nh hng và gii pháp đ phát trinkinh t t nhân nhm
thúc đy quá trình công nghip hóa, hin đi hóa thành ph H Chí
Minh
nhân hay các hp tác xã, các công ty hp danh ca mt nhóm ngi hay các
công ty c phn xuyên quc gia cng đu có đc đim chung là nhng đn v
sn xut kinh doanh không phi ca Nhà nc, các quyt đnh cho hot đng
ca doanh nghip luôn do cá nhân, hay đi din ca mt nhóm cá nhân đ ra.
Vic nhìn nhn này không ch thy ht tim lc kinh t t nhân ca mt quc
gia, mà còn là c s cho phng thc qun lý thng nht, bình đng đi vi
các loi hình sn xut kinh doanh trong xã hi.
7 Vit Nam cng có nhng cách hiu khác nhau v khu vc kinh t t nhân:
* Cách hiu th nht: Khu vc kinh t t nhân gm các doanh nghip t
nhân trong nc và các doanh nghip có vn đu t nc ngoài di dng
liên doanh hay 100% vn nc ngoài. Các DNTN trong nc bao hàm c
các hp tác xã nông nghip và các doanh nghip phi nông nghip. Vic
hiu khu vc KTTN theo ngha rng nh vy to c s đánh giá ht tim
nng ca KTTN đi vi phát trin kinh t Vit Nam, song li gp khó khn
trong thng kê, khi mun tách bch phn góp vn ca Nhà nc trong các
công ty c phn, cng nh trong các doanh nghip có vn đu t nc
ngoài. Hn na, theo cách phân bit này, vic phân tích đôi khi s gp khó
khn, bi không phi tt c các b phn trong khu vc KTTN đu đc
Nhà nc đi x nh nhau. Các doanh nghip có vn đu t nc ngoài
nhìn chung luôn nhn đc nhng điu kin thun li hn các DNTN trong
nc, cng nh công ty trách nhim hu hn, h kinh doanh cá th.
* Cách hiu th hai: Khu vc KTTN cng có th đc hiu là khu vc
kinh t ngoài quc doanh. Cách nhìn này da trên vic chia nn kinh t thành
ba khu vc kinh t: Khu vc kinh t quc doanh, khu vc kinh t ngoài quc
doanh và khu vc kinh t có vn đu t nc ngoài. Mt s chuyên gia cho
rng vic đa khu vc kinh t có vn đu t nc ngoài ra khi khu vc
KTTN trong nc s không đánh giá đúng tim nng, cng nh vai trò ca
đnh có vai trò quan trng, là đng lc ca nn kinh t.
Theo cách hiu ca tác gi, kinh t t nhân có th đc khái quát nh sau:
Kinh t t nhân là thành phn kinh t gm kinh t cá th, tiu ch và kinh
t t bn t nhân hot đng di hình thc h kinh doanh cá th và các
loi hình doanh nghip kinh doanh da trên vn s hu t nhân.
1.1.2. c đim ca kinh t t nhân
9 Th nht, kinh t t nhân là thành phn kinh t da trên hình thc s hu
t nhân v vn, t liu sn xut. Quy mô và hình thc s hu rt đa dng: s
hu t nhân mt ch (doanh nghip t nhân), s hu hn hp (công ty c
phn, công ty TNHH, công ty hp danh).
Th hai, b máy và đi ng qun lý gn nh và rt nng đng, b máy t
chc điu hành doanh nghip do ch doanh nghip quyt đnh; có th t điu
hành hoc thuê mn ngi điu hành doanh nghip.
Th ba, vic la chn lnh vc đu t và sn xut, phân phi sn phm do
ch doanh nghip t quyt đnh. Quy mô, s lng sn phm sn xut ph
thuc vào nng lc tài chính, kh nng vn ca doanh nghip và hu ht các
sn phm sn xut ra trc ht là nhm phc v cho th trng trong nc.
Hin nay, tuy kinh t t nhân Vit Nam đã đc tha nhn và khuyn
khích phát trin nhng các loi hình doanh nghip thuc khu vc kinh t này
hu ht là các doanh nghip va và nh; h kinh t cá th, tiu ch chim đi
đa s nên thc s còn gp nhiu khó khn và hn ch. ó s mt khó khn và
thách thc không nh trong quá trình phát trin kinh t ca Vit Nam trong
quá trình công nghip hóa, hin đi hóa đt nc.
1.2. Khái quát lch s hình thành và phát trin ca kinh t t nhân Vit
Nam
Nhng nm trc khi đt nc ta cha đc gii phóng, min Nam nói
chung và thành ph H Chí Minh nói riêng nm di ách thng tr ca thc
Kinh t đt nc nh vy, nên kinh t thành ph H Chí Minh cng không
thoát khi bc tranh m đm đó, và trc nhng yêu cu bc bách ca thi
đi, trc nhng đòi hi ca lch s, trc yêu cu phát trin kinh t đ công
nghip hóa, hin đi hóa đt nc, hi nhp vi kinh t Quc t, ng ta đã
ch trng khi xng và lãnh đo công cuc đi mi đng li kinh t
nhm đa đt nc thoát khi trì tr đói nghèo vi cách t duy mi: đi mi
11 trên mi phng din, đi mi c trong t duy nhn thc và đi mi c trong
hành đng.
Sau i hi ng toàn quc ln VI (1986) nn kinh t nhiu thành phn ti
Vit Nam đã đc tha nhn c trên thc tin và trong lý lun. T đây kinh t
t nhân có điu kin tri dy mnh m. Trong các vn kin i hi ng tip
theo (VII, VIII, IX, X và XI) ng và Nhà nc tip tc khng đnh phi phát
trin nn kinh t nhiu thành phn theo đnh hng XHCN, và trong quá trình
phát trin đó phi phát trin nn kinh t nhiu thành phn trong đó có kinh t
t bn t nhân và kinh t t bn Nhà nc.
Thc hin mc tiêu đa Vit Nam tin lên con đng công nghip hóa,
hin đi hóa và tr thành nc công nghip vào nm 2020, ng ta tip tc
la chn con đng phát trin kinh t Vit Nam là: phát trin kinh t th
trng đnh hng XHCN, kt hp nhun nhuyn gia tính quy lut vn đng
ca xã hi, quan đim lch s, tính thi đi cùng nhng bài hc kinh nghim
phát trin lc lng sn xut di ch ngha t bn.
Kinh t Vit Nam sau giai đon đi mi mang nhiu màu sc khác nhau,
các hình thc s hu cng đa dng, phong phú và có tác đng qua li vi
nhau. Trong quá trình tin lên ch ngha xã hi dù vn còn đó s khác nhau
v thu nhp, đa v gia con ngi vi nhau trong xã hi và s khác nhau
nhiu mt gia các thành phn kinh t nhng s có s thu hp s khác bit
trong tng lai khi có s phát trin bình đng ca các quan h s hu, bi s
Khu vc KTTN bao gm các h kinh doanh cá th, tiu ch và các loi
hình doanh nghip t nhân, đây là khu vc kinh t rt đa dng v quy mô và
hình thc hot đng sn xut. Các h kinh doanh cá th, các h sn xut gia
đình thng có qui mô hot đng sn xut nh, vn ít, s hu riêng l trong
khi các loi hình ca doanh nghip t nhân nh: DNTN, công ty TNHH 1
13 thành viên, công ty TNHH 2 thành viên tr lên, công ty c phn thì qui mô
hn v vn, v hình thc hot đng sn xut kinh doanh.
Do li nhun là mc tiêu hàng đu ca kinh t t nhân, li ích gn lin vi
đng lc kinh doanh nên vic đu t ca khu vc kinh t này luôn bám sát th
trng cung - cu sn phm, phát huy ti đa li th riêng ca doanh nghip
cng nh nm bt li th ca đa bàn đu t. Cng vì đa dng và phong phú
v quy mô, hình thc sn xut nên kinh t t nhân rt linh hot trong vic
chuyn đi lnh vc đu t và phng thc sn xut mt khi gp khó khn
trên th trng kinh doanh, hoc cng có th thay đi ch đu t ca doanh
nghip bng cách sang nhng phn vn góp mi khi mun rút khi thng
trng.
Mt thun li khác là lãnh đo ca doanh nghip thuc khu vc kinh t
này có th t quyt đnh các hot đng ca doanh nghip, các quyt đnh
thng đc đa ra nhanh chóng, và h là nhng ngi chu trách nhim cui
cùng cho các quyt đnh đó và chu trách nhim bng chính tài sn ca mình.
Trong khi đó, các lãnh đo doanh nghip Nhà nc thng rt thn trng
trong các quyt đnh kinh doanh vì các quyt đnh có th sai lm và gây tn
hi đn tài sn Nhà nc, s thn trng đó có khi li đánh mt nhng c hi
kinh doanh ca doanh nghip.
Ngoài ra các doanh nghip khu vc KTTN s không ngn ngi thay đi
lnh vc kinh doanh, ngành hàng đang theo đui mt khi trên th trng kinh
doanh có s bin đng theo chiu hng xu. Chính s t ch và d dàng
đng khu vc kinh t này luôn hp lý, b trí lao đng đúng vi chuyên môn
tay ngh nên lao đng làm vic luôn đt hiu qu cao.
Có mt thc t đã và đang din ra Vit Nam chúng ta là tình trng d tha
lao đng trong các doanh nghip thuc khu vc kinh t Nhà nc mà lý do
chính là vì s tn ti quá lâu ca c ch bao cp. iu đó có ngha tính hiu
15 qu trong s dng lao đng ca kinh t Nhà nc kém xa KTTN và đây chính
là mt trong nhng u đim ln ca khu vc kinh t này.
Th ba, mc tiêu, đng lc kinh doanh ca KTTN rt rõ ràng c th.
Khi kinh t t nhân Vit Nam cha có môi trng đ phát trin, ngun
lc lao đng hu ht tp trung khu vc kinh t Nhà nc. Lc lng lao
đng này đc Nhà nc bo bc t khâu lao đng cho đn khâu phân phi
sn phm, vic ý thc lao đng và xác đnh mc tiêu kinh doanh ca đi ng
này rt kém vì đây là loi hình doanh nghip không đt nng mc tiêu kinh
doanh - nu làm n thua l s có s tip vn t ngân sách Nhà nc.
K t khi KTTN đc tha nhn và bt đu phát trin, cùng vi vic c
phn hóa mt s doanh nghip Nhà nc thì vic tinh gin lao đng đã làm
cho nhiu ngi trong khu vc kinh t này mt vic. Mt trong s h không
đc trng dng trong đn v mi đã chính thc ngh vic, mt s khác có
nng lc, có vn đã ngh đn vic làm kinh t cho riêng mình và đó là lý do
đa h đn vi KTTN.
Tht ra thành phn tham gia làm kinh t t nhân rt đa dng, h đn vi
KTTN t nhiu thành phn, giai cp khác nhau, trc khi đn vi doanh
nghip t nhân, h có th là ngi dân buôn bán nh, cng có th là giám đc
ca mt s doanh nghip Nhà nc hoc thuc khu vc kinh t khác đã v
hu, cng có th là phó giám đc hoc trng phòng ban ca mt công ty nào
đó có xu hng mun kinh doanh riêng nhng li có mc tiêu chung đó là
kinh doanh t nhân bng hình thc doanh nghip đ tìm kim li nhun. H
nng công ngh ca doanh nghip mình. Vì là doanh nghip va và nh, quy
mô dây chuyn công ngh ca doanh nghip chc chn s không phc tp và
vn đu t vào công ngh giai đon đu là không ln, mc khác luôn t ch
v vn và phng án kinh doanh nên khi đng trc yêu cu cnh tranh phi
ci tin quy trình sn xut, nhng yêu cu ngày càng cao v tính nng, mu
17 mã sn phm doanh nghip s sn sàng đu t mua sm đ thay đi công
ngh nhm đáp ng yêu cu ca th trng mà không chu nhiu áp lc v các
khon phi chi cho quá trình đu t này. Vit Nam chúng ta, hin nay vn
còn mt s ln các doanh nghip Nhà nc hin vn còn đang s dng nhng
công ngh sn xut lc hu t nhng nm 1980 trong khi nhng công ngh
này không còn phù hp cho quá trình sn xut, nhng vic b ra mt khon
chi phí rt ln đ đi mi công ngh gn nh là chuyn không h đn gin đi
vi các doanh nghip này vì không th t ch v tài chính và da dm qua
nhiu vào ngân sách Nhà nc.
Cng cn nói thêm rng, vi khu vc kinh t có vn đu t nc ngoài thì
vn đ công ngh phc v sn xut luôn đc chú trng, đây cng là th
mnh rt ln ca h góp phn đánh bi các doanh nghip khác trong vic cnh
tranh th phn trong cùng lnh vc kinh doanh.
Thi gian gn đây, ngoài vic do áp lc cnh tranh giá c sn phm và m
rng th trng sn xut cùng vi các chính sách ca Nhà nc trong khuyn
khích đu t đi mi công ngh tiên tin, các đn v KTTN đã rt mnh dn
đu t cho lnh vc này và đây là lnh vc đc d báo trong thi gian sp ti
s đc din ra rng khp vi tc đ cao mi loi hình doanh nghip.
1.3.2. Khuyt đim ca KTTN
Th nht, do kinh t t nhân là hình thc kinh doanh mà li ích luôn đc
đt lên hàng đu, hay nói cách khác là li ích gn lin vi đng lc phát trin
nên ch đu t kinh doanh thng chy theo các li ích cá nhân trc mt