B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. HCM NGUYN XUÂN TÂN NÂNG CAO HIU QU QUN LÝ VN U T XÂY
DNG C BN T NGUN VN NGÂN SÁCH NHÀ
NC TRÊN A BÀN TNH K LK
Chuyên ngành: Kinh t tài chính –Ngân hàng
Mã s: 60.31.12
LUN VN THC S KINH T
FDI u t trc tip nc ngoài
GDP Tng sn phm quc ni
HND Hi đng nhân dân
ICOR Incremental Capital Output Ratio
NH Ngân Hàng
NSNN Ngân sách nhà nc
ODA Vin tr chính thc phát trin
QLDA Qun lý d án
TSC Tài sn c đnh
UBND y ban nhân dân
XDCB Xây dng c bn DANH MC CÁC HÌNH V, TH Hình 2.1 C cu GDP các ngành ca tnh k Lk giai đon 2001-2010 25
Hình 2.2 Tng vn đu t toàn xã hi ca tnh k Lk giai đon 2001-2010 26
Hình 2.3 u t NSNN/GDP ca tnh k Lk so vi c nc giai đon 2001-2010 32
Hình 2.4 C cu vn đu t toàn xã hi ca tnh k Lk giai đon 2001-2010 34
Hình 3.1 H s ICOR ca tnh k Lk so vi c nc giai đon 2001-2010 39
Hình 3.2 T l GDP/T ca tnh k Lk so vi c nc giai đon 2001-2010 41
Bng 3.1 H s ICOR ca tnh k Lk so vi c nc giai đon 2001-2010 38
PHN M U 1
1. Lý do chn đ tài 1
2. Mc tiêu nghiên cu 1
3. i tng và phm vi nghiên cu 2
4. Phng pháp nghiên cu 2
5. Ý ngha thc tin ca đ tài 2
6. Kt cu đ tài 2
CHNG 1: TNG QUAN V QUN LÝ VN U T XDCB 4
1.1 Mt s khái nim 4
1.1.1 Khái nim v đu t xây dng c bn 4
1.1.2 Ni dung và đc đim ca đu t xây dng c bn 4
1.1.2.1 Ni dung ca vn đu t xây dng c bn 4
1.1.2.2 c đim ca đu t xây dng c bn 5
1.1.3 Ngun hình thành và đi tng s dng ngun vn đu t xây dng c bn 8
1.1.3.1 Ngun hình thành vn đu t xây dng c bn 8
1.1.3.2 i tng s dng vn đu t xây dng c bn 11
1.1.4 Quy trình thc hin d án đu t 12
1.1.5 Khái nim v hiu qu qun lý vn đu t 13
1.2 Nhng nhân t nh hng đn hiu qu đu t xây dng c bn 14
1.2.1 Các chính sách kinh t 14
1.2.2 Công tác t chc qun lý đu t xây dng 14
1.2.3 T chc khai thác s dng các đi tng đu t hoàn thành 15
1.4 Các ch tiêu đo lng hiu qu đu t 16
1.4.1 Phng pháp phân tích chi phí – li ích 16
1.4.2 o lng hiu qu đu t tm v mô 17
1.4.2.1 H s gia tng vn sn phm 17 1.4.2.2 Hiu sut tài sn c đnh 18
1.4.2.3 Hiu sut vn đu t 18
3.1 Hiu qu qun lý vn đu t xây dng c bn ca tnh kLk 36
3.1.1 ánh giá hiu qu kinh t bng ch tiêu V mô 36
3.1.1.1 C s s liu và phng pháp tính toán 36
3.1.1.2 KQ tính toán, đánh giá, so sánh vi ch tiêu trung bình ca c nc 37
3.2 ánh giá hiu qu kinh t bng các ch tiêu vi mô thông qua chn
mu kho sát 41
3.3 Phân tích nhng hn ch làm gim hiu qu đu t xây dng c bn
t ngun vn ngân sách nhà nc 49
3.3.1 S đ khái quát nhng hn ch làm gim hiu qu đu t xây dng
c bn t ngun vn NSNN 49
3.3.2 Nghiên cu các hn ch trong qun lý vn đu t xây dng c bn 54
3.3.2.1 u t dàn tri 54
3.3.2.2 Kéo dài 56
3.3.3.3 Kém hiu qu 59
3.3.3.4 Tht thoát vn xây dng công trình 59
CHNG 4: MT S GII PHÁP NÂNG CAO HIU QU QUN LÝ
VN U T XÂY DNG C BN T NGUN VN NSNN TRÊN
A BÀN TNH KLK 66
4.1 Chin lc phát trin ca Tnh kLk giai đan 2010-2020 66
4.1.1 Mc tiêu tng quát 66
4.1.2 Mc tiêu c th 67
4.1.3 Phng hng phát trin các ngành và lnh vc 68
4.2 Gii pháp t phía các c quan Trung ng 72
4.2.1 Tip tc hoàn thin h thng vn bn quy phm pháp lut v
qun lý cht lng công trình xây dng 72
4.2.2 Ban hành các chính sách nâng cao nng lc ca các ch th tham gia hot đng xây dng và cht lng công trình 73
4.2.3 Xây dng các th ch qun lý chi tiêu công trong tng thi k
k Lk là tnh có v trí trung tâm khu vc Tây Nguyên, vi điu kin đc thù v
đa lý, k Lk luôn có mt v trí chin lc quan trng c v kinh t, chính tr và quc
phòng, an ninh không ch đi vi Tây Nguyên mà đi vi c nc. Trong nhng nm gn
đây, tc đ tng trng GDP bình quân hàng nm đt trên 10%; C s h tng đc quan
tâm đu t xây dng, c bn đáp ng đc nhu cu cho nn kinh t - xã hi ca tnh phát
trin mt cách n đnh và bn vng. c bit, đu t bng ngun vn nhà nc đã thúc
đy mnh m quá trình chuyn dch c cu kinh t, to nên s chuyn bin quan trng v
kt cu h tng kinh t - xã hi, tng nng lc ca nhiu ngành kinh t và ci thin đi
sng nhân dân. Tuy nhiên, bên cnh nhng kt qu đt đc, công tác qun lý đu t xây
dng ca tnh vn còn nhiu hn ch: Công tác quy hoch, k hoch, thm đnh và phê
duyt d án cha đc quan tâm đúng mc, công tác gii phóng mt bng chm làm cho
tin đ thi công và gii ngân mt s d án, công trình chm so vi k hoch; tình trng vi
phm các quy đnh v qun lý đu t xây dng vn còn tn ti, gây lãng phí và gim hiu
qu đu t. Mun vt qua đc nhng thách thc này, tnh k Lk cn phi mnh m
ci cách hn na cht lng qun lý nhà nc nói chung và hiu qu qun lý đu t t
ngun vn NSNN nói riêng. ây là lý do tác gi la chn nghiên cu đ tài “Nâng cao
hiu qu qun lý vn đu t xây dng c bn t ngun vn NSNN trên đa bàn tnh
k Lk”.
2. Mc tiêu nghiên cu.
ánh giá hiu qu qun lý đu t công k Lk, tìm ra nhng nguyên nhân dn
đn lãng phí, tht thoát trong đu t xây dng c bn, nhng bt hp lý trong phân cp, y
quyn qun lý vn đu t. Trên c s đó đ xut gii pháp nhm hn ch tht thoát, lãng
phí nâng cao hiu qu qun lý vn đu t xây dng c bn t ngun vn NSNN trên đa
bàn tnh k Lk.
2 3. i tng và phm vi nghiên cu.
- i tng nghiên cu ca lun vn là hot đng qun lý vn đu t xây dng c
Chng 3: ánh giá hiu qu vn đu t xây dng c bn ca tnh k Lk qua các ch
tiêu v mô và vi mô
Chng 4: Mt s gii pháp nâng cao hiu qu qun lý vn đu t xây dng c bn t
ngun vn NSNN trên đa bàn tnh k Lk.
4
CHNG 1
TNG QUAN V QUN LÝ VN U T XÂY DNG C BN 1.1 Nhng ni dung c bn v đu t và qun lý đu t
1.1.1 Khái nim v đu t xây dng c bn
u t là phn sn lng đc tích ly nhm đ gia tng nng lc sn xut tng
lai ca nn kinh t. Sn lng đây có th do nn kinh t t sn xut hay là do nhp khu
t bên ngoài, có th là các sn phm hu hình nh máy móc, thit b, nhà xng, hay là
các sn phm vô hình nh bng phát minh, sáng ch Cng có đnh ngha đu t là hot
đng b vn hin ti nhm mc đích sinh li tng lai. Vn đây có th là tin, là tài
sn, là sc lao đng, là trí tu. ó là quá trình chuyn hóa vn thành các yu t phc v
cho quá trình sn xut ra hàng hóa và dch v đ làm tng tài sn quc gia. Quá trình tích
ly vn đn đu t đc th hin qua ba khâu: tit kim, huy đng tit kim vào h thng
tài chính và cui cùng là đu t.
u t phát trin ca NSNN là vic Nhà nc s dng mt phn vn tin t đã
đc huy đng vào NSNN đ đu t xây dng c s h tng kinh t - xã hi, đu t phát
trin sn xut và đ d tr vt t hàng hóa Nhà nc nhm đm bo thc hin các mc
tiêu n đnh và tng trng kinh t.
u t xây dng c bn ca NSNN là hot đng đu t mang tính tích ly ca nhà
nc nhm thc hin tái sn xut gin đn và tái sn xut m rng tài sn c đnh, tng
bc tng cng và hoàn thin c s vt cht k thut cho nn kinh t xã hi.
1.1.2 Ni dung và đc đim ca đu t xây dng c bn
1.1.2.1 Ni dung ca vn đu t xây dng c bn
vn đu t. Nh s chuyn hóa vn đu t thành vn kinh doanh tin hành hot đng, t
đó tng trng và sinh li. Trong các yu t to ra s tng trng và sinh li này vn đu
t đc coi là mt trong nhng yu t c bn. iu này không ch nói lên vai trò quan
trng ca đu t trong vic phát trin kinh t mà còn ch ra đng lc quan trng kích thích
6
các nhà đu t nhm mc đích sinh li. Tuy nhiên, đng lc này thng vp phi nhng
lc cn bi mt s đc đim sau:
Th nht, vn đu t xây dng c bn là khon ch yu và ln nht trong vn dành
cho đu t phát trin ca NSNN.
Khi lng vn đu t xây dng c bn ln là mt tt yu khách quan nhm to ra
nhng điu kin vt cht k thut cn thit đm bo cho tng trng và phát trin kinh t
xã hi nh: Xây dng mt h thng c s h tng, xây dng các c s công nghip luyn
kim, ch to máy, công nghip hóa du, công nghip lng thc thc phm, ngành đin
nng
Vì s dng mt khi lng vn ln, nên nu s dng vn kém hiu qu s gây
nhiu phng hi đn s phát trin kinh t xã hi. c bit s dng vn đu t nc ngoài
vi khi lng vn ln mà kém hiu qu thì gánh n nc ngoài ngày càng chng cht vì
không có kh nng tr n, tình hình tài chính khó khn s dn đn khng hong tài chính
tin t. Các cn lc khng hong tài chính tin t Mêhicô và các nc ông Nam Á va
qua là nhng đin hình v tình trng này.
Th hai, đu t xây dng c bn phi tri qua mt quá trình lao đng rt dài mi có
th đa vào s dng đc và thi gian thu hi vn đòi hi nhiu nm vì sn phm xây
dng c bn mang tính đc bit và tng hp.
Sn xut không theo mt dây chuyn hàng lot mà mi công trình, d án có kiu
cách, tính cht khác nhau li ph thuc vào nhiu yu t điu kin t nhiên, đa đim hot
đng, thi gian khai thác và s dng dài thng là 10 nm, 20 nm, 50 nm hoc lâu hn
tùy thuc vào tính cht d án.
Quá trình thc hin d án gm ba giai đon: chun b d án, thc hin và khai thác
d án.
quan tâm đn nhng u đim min, gim thu trong thi k đu v khu hao cao, v lãi
sut vay vn thp, v chuyn vn và lãi v nc nhanh, thun tin (vn đu t nc ngoài)
1
Giáo trình Kinh t hc, Nhà xut bn Tài chính (2007)
8
1.1.3 Ngun hình thành và đi tng s dng ngun vn đu t xây dng c bn
1.1.3.1 Ngun hình thành vn đu t xây dng c bn
Vn đu t xây dng c bn ca NSNN là vn ca Nhà nc đc cân đi trong d
toán Ngân sách hàng nm, là khon tài chính Nhà nc đc đu t cho các chng trình
phát trin kinh t có tính cht hình thành th cân đi ca nn kinh t, to ra tin đ kích
thích quá trình vn đng vn ca các doanh nghip và t nhân nhm mc đích tng trng
kinh t. Chi đu t xây dng c bn t NSNN hng vào cng c và phát trin h thng
c s h tng ca nn kinh t, các ngành công nghip c bn, các công trình kinh t có
tính cht chin lc, các công trình trng đim phc v phát trin vn hóa xã hi, phúc li
công cng. Thc cht loi chi này đm bo tái sn xut gin đn và tái sn xut m rng
tài sn c đnh cho các ngành sn xut vt cht và không sn xut, có ý ngha quyt đnh
đi vi s phát trin ca nn kinh t và xã hi. Vn đu t xây dng c bn ca NSNN
đc hình thành t hai ngun ch yu: vn trong nc và vn nc ngoài.
Vn trong nc:
Vn đu t trong nc là phn tích ly ca ni b nn kinh t bao gm tit kim
ca khu vc dân c, các t chc kinh t, các doanh nghip và tit kim ca Chính ph
đc huy đng vào quá trình tái sn xut ca xã hi. Nn kinh t càng phát trin thì t l
tích ly càng cao. Xét v lâu dài thì ngun vn đu t trong nc là c s đ đm bo cho
s tng trng kinh t mt cách liên tc, đa đt nc đn s phn vinh mt cách bn
vng và không l thuc vào bên ngoài. ng thi là c s vt cht k thut đ có th tip
thu và phát huy tác dng ca ngun vn đu t nc ngoài đi vi s phát trin ca đt
kinh nghim qun lý, tác phong làm vic theo li công nghip ca nc ngoài, gián tip có
ch đng trên th trng th gii; nhanh chóng đc th gii bit đn thông qua quan h
làm n vi nhà đu t. Nc nhn đu t trc tip phi chia s li ích kinh t do đu t
đem li vi ngi đu t theo mc đ góp vn ca h. Vì vy, có quan đim cho rng đu
t trc tip s làm cn kit tài nguyên ca nc nhn đu t.
Trong nhng nm gn đây, do nhu cu cn đa dng hóa các hình thc đu t ca
các nhà đu t nc ngoài, các hình thc hp đng nh: hp đng Xây dng – Kinh
doanh – Chuyn giao (hp đng BOT), hp đng Xây dng – Chuyn giao – Kinh doanh
10
(hp đng BTO) hay hình thc hp đng Xây dng - Chuyn giao (hp đng BT) đã đc
áp dng đ tng cng thu hút vn đu t nc ngoài.
- Tín dng thng mi thông qua vic Chính ph phát hành Trái phiu trên th
trng Quc t: Vi xu hng toàn cu hóa, mi liên kt ngày càng tng ca các th
trng vn quc gia vào h thng tài chính quc t đã to nên s đa dng v các ngun
vn cho mi quc gia và làm tng khi lng vn lu chuyn trên phm vi toàn cu. Do
đó, ngun huy đng qua th trng vn cng đc Chính ph quan tâm. Vic phát hành
trái phiu ra th trng quc t va có nhng thun li nhng cng có nhng hn ch nht
đnh.
V thun li:
+ Thông qua phát hành trái phiu có th huy đng vn vi khi lng ln trong
thi gian dài đ đáp ng nhu cu v vn cho nn kinh t mà không b ràng buc bi các
điu kin v tín dng. Bên cho vay khó s dng quan h cho vay đ gây sc ép vi nc
huy đng vn trong các quan h khác;
+ To điu kin tip cn vi th trng vn quc t
;
+ Kh nng thanh toán cao do có th mua bán, trao đi trên th trng th cp,
chính vì vy hình thc này tng đi hp dn đi vi các nhà đu t nc ngoài. Lý do
này cho phép ngi phát hành có th có đc mc lãi sut u đãi hn so vi các hình thc
vay n thng mi khác;
+ Xây dng các công trình vn hóa, xã hi, th dc – th thao, phúc li công
cng;
+ Qun lý Nhà nc, khoa hc k thut;
+ Bo v môi trng sinh thái khu vc, vùng lãnh th.
- Các d án quc phòng, an ninh không có kh nng thu hi vn.
- H tr các d án ca các doanh nghip đu t vào các lnh vc cn thit có s
tham gia ca Nhà nc theo quy đnh ca pháp lut.
- Công tác điu tra, kho sát, lp d án quy hoch tng th phát trin kinh t - xã
hi vùng, lãnh th, quy hoch xây dng đô th và nông thôn.
12
1.1.4 Quy trình thc hin d án đu t
Quá trình hình thành và thc hin mt d án đu t tri qua 3 giai đon : chun b
đu t, thc hin đu t và vn hành các kt qu đu t.
+ Giai đon chun b đu t.
Trong 3 giai đon thì giai đon chun b đu t là giai đon to tin đ và quyt
đnh s thành công hay tht bi 2 giai đon sau, đc bit là giai đon vn hành kt qu
đu t. Giai đon này bao gm:
- Nghiên cu v s cn thit phi đu t và quy mô đu t;
- Tin hành xúc tin thm dò thì trng đ tìm ngun cung ng vt t, thit b hoc
tiêu th sn phm. Xem xét kh nng có th huy đng vn đ đu t và la chn hình thc
đu t;
- Tin hành điu tra, kho sát và chn đa đim xây dng;
- Lp d án đu t;
- Thm đnh d án đ quyt đnh đu t.
+ Giai đon thc hin đu t.
Giai đon này bao gm các công vic sau:
- Xin giao đt hoc thuê đt;
- Xin giy phép xây dng và giy phép khai thác tài nguyên (nu có);
- Gii phóng mt bng, chun b mt bng xây dng;
T các khái nim trên, ta có th đa ra nhn đnh v hiu qu qun lý vn đu t
nh sau:
Hiu qu qun lý vn đu t là s tác đng có t chc và điu chnh bng quyn
lc Nhà nc nhm h tr các Ch đu t thc hin đúng vai trò, chc nng, nhim v
ca ngi đi din s hu vn Nhà nc trong các d án đu t; ngn nga các nh
hng tiêu cc ca các d án; kim tra, kim soát nhm tránh tht thoát, lãng phí Ngân
sách Nhà nc; đm bo hot đng đu t đt đc mc tiêu phát trin kinh t - xã hi
vi chi phí thp nht. Ch khi đáp ng đc nhng yêu cu này thì hot đng qun lý đu
t mi đc coi là có hiu qu. 2
Tài liu bi dng v Qun lý hành chính nhà nc ca Hc vin hành chính Quc gia
14
1.2 Nhng nhân t nh hng đn hiu qu đu t xây dng c bn
Có rt nhiu nhân t nh hng đn hiu qu đu t xây dng c bn. Các nhân t
nh hng này tác đng đn c hai thành phn ca hiu qu vn đu t. Li ích công dng
ca các đi tng do kt qu ca quá trình đu t to nên khi đc đa vào s dng và
vn đu t chi ra nhm to nên kt qu y. Do đó, các nhân t này tn ti dc theo sut
thi gian ca quá trình đu t: t khi có ch trng đu t, trong quá trình thc hin đu
t và đc bit là c quá trình khai thác, s dng các đi tng đu t đc hình thành.
1.2.1 Các chính sách kinh t
Các chính sách kinh t là nhóm nhân t tác đng mnh m đn hiu qu s dng
vn đu t. Các chính sách này gm chính sách đnh hng phát trin kinh t nh: Chính
sách công nghip, chính sách thng mi, chính sách đu t và các chính sách làm công
c điu tit v mô và vi mô nh: Chính sách tài khóa (công c ch yu là chính sách thu
và chi tiêu ca Chính ph), chính sách tin t (công c là chính sách lãi sut và mc cung
ng tin), chính sách t giá hi đoái, chính sách khu hao,
Các chính sách kinh t tác đng đn hiu qu s dng vn đu t, to điu kin cho
Nhân t này thuc mt xích cui cùng ca si dây chuyn hiu qu. T chc khai
thác các đi tng đu t hoàn thành s mang li mt khi lng cung ng hàng hóa, dch
v nht đnh. So sánh khi lng hàng hóa dch v này vi nhu cu hàng hóa dch v ca
nn kinh t s xác đnh li ích kinh t ca vn đu t. ây là mt trong hai nhân t cu
thành hiu qu vn đu t.
T chc khai thác các đi tng đu t hoàn thành có kt qu tt hay không li ph
thuc vào nhiu nhân t:
+ Do tác đng ca vic chn mô hình chin lc kinh t và tác đng ca công tác t
chc qun lý đu t xây dng, các nhân t này tùy theo mc đ đúng đn, thích hp ca
chúng mà tác đng tích cc hay tiêu cc đn kt qu khai thác các đi tng đu t hoàn
thành.
+ Các nhân t thuc bn thân t chc khai thác, s dng các đi tng đu t hoàn
thành nh công tác qun lý, t chc sn xut, công tác nghiên cu trin khai áp dng các
16
thành tu khoa hc công ngh tiên tin vào sn xut, công tác tip th chim lnh và m
rng th trng tiêu th sn phm, công tác ci tin mu mã, cht lng sn phm
Các nhân t này, theo v trí riêng ca chúng, có th tác đng đc lp và tác đng
tng hp đn hiu qu s dng vn đu t.
1.4 Các ch tiêu đo lng hiu qu đu t
1.4.1 Phng pháp phân tích chi phí – li ích
Phân tích chi phí – li ích th hin k thut có tính thc hành đ xác đnh mc đóng
góp tng đi ca các d án có tính loi tr ln nhau. S dng phân tích chi phí - li ích
góp phn nâng cao hiu qu phân b ngun lc bng vic đm bo rng, nhng d án mi
có chi phí xã hi biên ln hn li ích xã hi biên thì s không đc chp thun. im ct
lõi ca phng pháp phân tích li ích – chi phí là hình thành mt quy trình có tính h
thng phc v cho vic đánh giá tng th các d án công, qua đó cung cp thông tin cn
thit cho các nhà hoch đnh chính sách đ quyt đnh liu có nên tin hành thc hin d
án hay không. Nh vy, phng pháp phân tích chi phí - li ích giúp cho các nhà hoch
đnh chính sách tp trung n lc thc hin tt vn đ mà th trng đang làm, đó là phân
H s ICOR do hai nhà kinh t hc là Roy Harrod và Evsay Domar đa ra trong
nghiên cu mô hình tng trng kinh t nhm xác đnh nhu cu vn đu t cn thit cho
mt nn kinh t. Ch tiêu này cho bit trong tng thi k c th mun tng thêm mt đng
GDP thì cn bao nhiêu đng vn đu t mi vào nn kinh t. H s ICOR càng thp thì
hiu qu s dng vn càng cao.
ICOR = Vn đu t tng thêm/GDP tng thêm = u t trong k/GDP tng thêm
hay ICOR = (t l vn đu t/GDP)/Tc đ tng trng kinh t
Trong ni b nn kinh t, vic so sánh h s ICOR gia các ngành s thy đc
ngành nào có hiu qu đu t cao hn.
H s ICOR ca nn kinh t cao hay thp chu nh hng ca rt nhiu nhân t.
Th nht, do thay đi c cu đu t ngành. C cu đu t ngành thay đi nh
hng đn h s ICOR tng ngành, do đó, tác đng đn h s ICOR chung.