A: Phần mở đầu
I. Đặt vấn đề
Lịch sử có một vị trí, ý nghĩa quan trọng đối với việc giáo dục thế
hệ trẻ. Từ những hiểu biết về quá khứ học sinh hiểu rõ truyền thống dẫn
tộc, tự hào với truyền thống dựng nước và giữ nước của ông cha ta, xác
định nhiệm vụ hiện tại, có thái độ đúng với quy luật của tương lai nhất là
đối với học sinh lớp 9 cuối cấp Trung học cơ sở.
Tuy nhiên hiện tại có những nhận thức sai lệch về vị trí chức năng
của bộ môn trong đời sống xã hội dẫn đến sự giảm sút chất lượng bộ môn
trên nhiều mặt. Tình trạng học sinh không biết những sự kiện lịch sử cơ
bản phổ thông, nhớ sai, nhớ nhầm lẫn kiến thức lịch sử là hiện tượng khá
phổ biến ở nhiều trường hiện nay, trong đó có Trường THCS Thọ Sơn.
Đứng trước tình hình đó, là một giáo viên giảng dạy lịch sử đã trên
10 năm, tham dự nhiều chuyên đề do Phòng, Sở tổ chức, lại trực tiếp dạy
môn lịch sử lớp 9 tôi muốn nêu lên một số kinh nghiệm của bản thân về
Một số Phương pháp ôn tập Lịch sử lớp 9 đã được áp dụng tại trường để
nâng cao nhận thức lịch sử cho học sinh cuối cấp đảm bảo cho các em có
đủ hành trang kiến thức để bước vào cấp học Trung học phổ thông.
Với việc nghiên cứu đề tài này , tôi mong muốn sẽ góp phần nhỏ để
giúp giáo viên tiến hành một tiết dạy ôn tập đạt hiệu quả tốt hơn, học
sinh tích cực chủ động trong việc lĩnh hội kiến thức . Đây cũng là lý do
tôi chọn đề tài này.
Rất mong được bạn đọc góp ý kiến giúp đỡ từ các bạn đồng
nghiệp!
II Nhiệm vụ nghiên cứu:
§Ó thùc hiÖn tèt ®Ò tµi nghiªn cøu b¶n th©n ph¶i thùc hiÖn c¸c nhiÖm vô:
1
- Thc hin theo Ti liu hng dn thc hin theo chun kin thc k
nng mụn Lch s THCS- Nh xut bn giỏo dc Vit Nam
- Nghiên cứu các tài liệu về Phơng pháp dạy học Lịch sử
- Thaogiảng, dự giờ đồng nghiệp trao dồi rút kinh nghiệm qua từng tiết

lch s cho hc sinh cui cp m bo cho cỏc em cú hnh trang kin
thc bc vo cp hc Trung hc ph thụng.Quá trình hoạt động
chung, thống nhất giữa thầy và trò nhịp nhàng sẽ làm cho học sinh nắm
vững hơn những tri thức, hình thành kĩ năng, kĩ xảo và bồi dỡng phẩm
chất đạo đức, hình thành nhân cách cho các em.
Mặt khác nhằm giảm bớt số lợng học sinh yếu kém trong nhà trờng và
phát huy hết năng lực của các em khá giỏi nắm chắc đợc kiến thức ca
tng bi , tng chng, tng phn và hiểu sâu hơn các sự kiện, hiện tợng,
nhân vật lịch sử trong chng trỡnh Lch s lp 9.
Cn c vo ti liu hc tp c bit l Ti liu chun kin thc k
nng v mc ớch truyn th ngi dy phi ra nhng phng phỏp
ụn tp phự hp vi i tng hc sinh giỳp cỏc em nm bt nhanh v lu
gi tt kin thc lch s, bit nhn xột, ỏnh giỏ mt s kin, mt chõn
dung, mt giai on lch s To nờn hng thỳ trong quỏ trỡnh ch ng
lnh hi kin thc ca hc sinh. Vỡ vy phng phỏp tin hnh ụn tp
lch s cú vai trũ quan trng trong quỏ trỡnh ging dy lch s cỏc lp
THCS núi chung v lp 9 cui cp THCS núi riờng.
2) C s thc tin:
L giỏo viờn trc tip ging dy lch s bc THCS trờn 10 nm,
c bit l 9 nm dy lch s lp 9 trng THCS Th Sn tụi thy:
3
a. Về đặc điểm tình hình :
a.1. Thuận lợi
- Học sinh có đầy đủ sách giáo khoa, có kỹ năng làm bài tập lịch
sử.
- Học sinh ham thích tìm hiểu kiến thức lịch sử trong giờ học các
em học tập tích cực, thực sự là trung tâm của quá trình dạy học.
- Khả năng nắm bắt sử liệu tốt, biết so sánh đánh giá sự kiện lịch
sử.
- Giáo viên được cung cấp tài liệu chuẩn kiến thức kĩ năng để làm

vật lịch sử còn yếu. Đa số các em cha độc lập suy nghĩ để trả lời một
câu hỏi mà phải đọc nguyên xi trong sách giáo khoa hay chỉ nêu đợc mốc
thời gian mà không diễn tả đợc thời gian đó nói lên sự kiện gì Nhằm
giảm bớt số lợng học sinh yếu kém và nâng cao chất lợng dạy và học của
nhà trờng bản thân tôi đã thấy đợc điều đó và cố gắng đa ra các phơng
pháp học tập tích cực mà cụ thể là: Mt s Phơng pháp ụn tp Lch S
9.
- Hc sinh cha thc s yờu thớch mụn hc bi trong quỏ trỡnh
ging dy, ụn tp nhiu giỏo viờn cha cú phng phỏp phự hp to
nờn hng thỳ, kớch thớch s suy ngh tỡm tũi ca hc sinh.Mt khỏc, mụn
Lch s hin nay cũn thiu ô ch ng ằ trong xó hi nờn khụng c
cỏc bc ph huynh v hc sinh quan tõm v u t.
- Kh nng nm bt, ỏnh giỏ s kin lch s ca hc sinh cha cao,
cha hiu ht bn cht ca mt s kin, vn lch s.
- Phng phỏp ụn tp cui cp cũn nghốo nn, n iu, kh nng
kt hp a dng cỏc phng phỏp trong ụn tp cha tt, tớnh sỏng to
trong ging dy cha cao.
5
- Kt qu hc tp ca hc sinh cũn thp c bit l k thi hc sinh
gii cp trng, cp huyn v thi kho sỏt cht lng hng nm.
Nh vy, cú th thy rng trờng THCS Th Sn đa số học
sinh còn lời học và cha có sự say mê môn học Lịch sử, cho nên việc ghi
nhớ các sự kiện, hiện tợng, nhân vật lịch sử còn yếu. Đa số các em cha
độc lập suy nghĩ để trả lời một câu hỏi mà phải đọc nguyên xi trong sách
giáo khoa hay chỉ nêu đợc mốc thời gian mà không diễn tả đợc thời gian
đó nói lên sự kiện gì Bởi vậy bản thân các em nên có một phơng pháp
học nh thế nào để chiếm lĩnh kiến thức từ bài giảng của giáo viên Mặt
khác giáo viên giảng dạy bộ môn lịch sử ở trờng một phần nào đó cha đa
ra đợc hệ thông câu hỏi và sử dụng câu hỏi đó trong tit ụn tp nh thế nào
cho phù hợp, cho nên chất lợng kiểm tra một số em ở một số lớp còn thấp

a/ Phát hiện của giáo viên:
a.1/ Đối với học sinh yếu kém: Xác định rõ phần kiến thức học
sinh chưa nắm được và yếu kém ở kĩ năng nào: hạn chế nhớ sự kiện hay
yếu trong cách diễn đạt, trình bày.
a.2/ Đối với học sinh đại trà: Xác định rõ những trọng tâm của các
giai đoạn lịch sử, điều tra những phần học sinh còn hổng kiến thức, hiểu
sơ sài để ôn tập.
a.3/ Đối với học sinh giỏi: Phát hiện là yếu tố quan trọng trong quá
trình ôn luyện học sinh giỏi lịch sử. Đối với học sinh giỏi môn lịch sử cần
chú ý mấy điểm:
+ Cần cù chịu khó, ham hiểu biết lịch sử.
+ Có trí nhớ tốt, khả năng so sánh, nhận xét nhạy bén.
- Chữ viết sạch đẹp, trình bày bài cẩn thận rõ ràng.
b/ Phương pháp ôn tập chung:
b.1/ Ôn tập theo sự kiện lịch sử
Phương pháp ôn tập theo sự kiện là bước khởi đầu cung cấp cho
học sinh nguồn sử liệu cơ bản. Ôn tập theo phương pháp này giúp học
sinh bổ sung các sự kiện lịch sử theo một hệ thống sử thế giới và sử Việt
Nam.
7
Ví dụ: Những sự kiện lịch sử thế giới tiêu biểu từ 1917 đến 1945.
- 7/11/1917: Cách mạng tháng 10 Nga
- 2/3/1919: Thành lập quốc tế cộng sản (Quốc tế III)
- 4/5/1919: Phong trào Ngũ tứ (Trung Quốc)
- 1//9/1939: Chiến tranh thế giới lần thứ 2 bùng nổ.
- 22/6/1941: Đức tấn công Liên Xô
- 2/2/1943: Chiến thắng Xtalingrát.
- 9/5/1945: Đức đầu hàng đồng minh.
- 14/8/1945: Nhật đầu hàng đồng minh, chiến tranh thế giới lần thứ
2 kết thúc

tranh cục bộ" "Việt Nam hoá chiến tranh".
- Nôi dung:
+ Tính nguy hiểm, điểm yếu.
- "Kế hoạch Nava", "Chiến tranh đặc biệt", ''Chiến tranh cục bộ" ,
"Việt Nam hoá chiến tranh" từng bước bị phá sản như thế nào?
+ Bước đầu bị phá sản.
+ Phá sản hoàn toàn.
b.4/ Ôn tập bằng hệ thống lược đồ, đồ thị, sơ đồ:
* Phương pháp này sử dụng ở một số bài dạng tiến trình cách
mạng, quá trình phát triển, tư tưởng nhận thức
Giúp học sinh hứng thú, hiểu và nắm bắt bài nhanh.
Ví dụ: Đồ thị về bước phát triển tư tưởng, nhận thức của Nguyễn ái
Quốc từ 1911 - 1930 (phục vụ cho bài 2, 4, 6).
- Bước 1: Cho học sinh nêu các sự kiện tiêu biểu, đánh dấu sự
chuyển biến.
- Bước 2: Vẽ đồ thị
9
-Bc 3: Cho hc sinh nhn xột ỏnh giỏ bc phỏt trin vt bc
v t tng, chớnh tr v t chc i ti thnh lp ng ca lónh t
Nguyn ỏi Quc.
* ễn tp bng lc , th cú th s dng cho mt s bi lp 8
v lp 9, giỳp cỏc em nm vng kin thc c bit l i tng hc sinh
gii.
* Phng phỏp dựng ss giỳp hc sinh d ghi nh s kin,
vn ca mt bi hoc mt chng.
Vớ d:
- Khi ụn phn s phỏt trin ca phong tro gii phúng dõn tc v s
tan ró ca h thng thuc a giỏo viờn hng dn hc sinh lp s nh
sau:
10

Vĩnh Diện, Ngô Thị Tuyển, Lê Mã Lương
b.6/ Ôn tập theo phương pháp kể chuyện, tường thuật.
Phương pháp này đòi hỏi giáo viên phải sưu tầm truyện kể, về
những chân dung lịch sử, tranh ảnh. Khi ôn tập kết hợp kiến thức sách
giáo khoa và truyện kể học sinh sẽ tiếp nhận một cách hứng thú, hiệu quả
tiếp nhận kiến thức tăng lên rõ rệt.
b.7/ Ôn tập kiến thức kết hợp với đối thoại thực hành.
Hình thức ôn tập này chủ yếu dành cho đối tượng học sinh giỏi.
Khi ôn giáo viên tung các vấn đề sau đó cùng tranh luận, giải đáp với học
sinh. Thầy nêu trò trả lời. Trò đặt vấn đề, thầy giải đáp thắc mắc, sau đó
cho học sinh thực hành bài ở phần đã ôn tập. Ôn tập thực hành đối thoại
học sinh cảm thấy rất thoải mái như đang tham gia trò chơi tìm hiểu kiến
thức lịch sử, giúp các em nắm bắt kiến thức, có khả năng nhận xét đánh
giá, tăng khả năng nhận xét, so sánh sự kiện lịch sử.
c/ Một số dạng câu hỏi thực hành trong ôn tập:
Để các phương pháp ôn tập trên đạt hiệu quả cao đòi hỏi người dạy
phải tăng khả năng thực hành cho học sinh bằng cách trả lời trực tiếp
hoặc viết bài. Sau đây là một số dạng câu hỏi phổ biến để quá trình ôn tập
của học sinh đạt kết quả cao.
c.1/ Câu hỏi trắc nghiệm
Đây là loại câu hỏi học sinh chỉ cần điền Đ, S hoặc dấu X và ô
trống đúng, sắp xếp theo trình tự đúng.
Ví dụ: Điền dấu X vào ô trống em cho là đúng
- Giai cấp công nhân Việt Nam
+ Ra đời trước chiến tranh thế giới thứ nhất
12
+ Ra đời sau chiến tranh thế giới thứ nhất
+ Ra đời sau giai cấp tư sản Việt Nam
+ Ra đời trước giai cấp tư sản Việt Nam
* Sắp xếp nội dung tương ứng:

sinh giỏi)
- Ví dụ: * Trong sách Đại Việt sử ký toàn thư - Ngô Sĩ Liên viết
"Vua đem các tướng đuổi đánh quân của Khâm Tộ thua to chết quá nửa,
thây chết đầy đồng, bắt được tướng là Quách Quân Biên và Triệu Phụng
Huân đem về Hoa Lư"
Ông vua mà Ngô Sĩ Liên viết ở đoạn sử trên là ai? Hãy nêu những
hiểu biết của em về ông vua đó?
* "Lòng ở Đông A thề một chết
Chỉ vì Nam Việt sống thừa sao"
Câu thơ trên của ai? Trình bày hiểu biết của em về tác giả câu thơ
đó.
* Trong bài thơ “Người đi tìm đường của nước” của nhà thơ Chế
Lan Viên có đoạn:
“ Lệ Bác Hồ rơi trên chữ Lê nin,
Bốn bức tường im nghe Bác lật từng trang sách gấp
Tưởng bên ngoài đất nước đợi mong tin,
Bác reo lên như nói cùng dân tộc,
Cơm áo là đây, hạnh phúc đây rồi ”
Em hãy cho biết đoạn thơ trên đề cập đến sự kiện gì?
c.6/ Câu hỏi mang tính thời sự:
14
Câu hỏi thời sự ra dựa vào những sự kiện nóng bỏng đang xảy ra,
hoặc năm kỷ niệm chẵn.
Ví dụ: Năm 2003
* Nguyên nhân nào dẫn đến tình hình Trung Đông luôn căng thẳng
và không ổn định?
* Diễn biến, ý nghĩa của chiến thắng Xtalingát 2/2/1943?
c.7/ Câu hỏi dạng trò chơi Lịch Sử
Ví dụ : Khi dạy bài cuộc cách mạng Khoa học kĩ thuật lần thứ hai.
GV có thể cho HS nắm các nội dung bài học bằng bài tập giải ô chữ

nghiệm đến bài tập nhận thức, thực hành bộ môn, vận dụng kiến thức đã
học vào cuộc sống.
- Ôn tập trên cơ sở hệ thống kiến thức theo một trình tự lôgic, tăng cường
thực hành tại chỗ.
- Nắm vững kiến thức sử địa phương, sự kiện lịch sử nổi bật trong năm,
ôn tập theo chủ đề để học sinh hứng thú học tập, nhớ nhanh, nhớ lâu.
- Có chế độ ưu tiên khuyến khích trong qúa trình ôn tập, tạo nên sự thi
đua lành mạnh trong học sinh.
- Xây dựng "Ngân hàng đề" luôn tạo nên sự bất ngờ hứng thú, ham tìm
hiểu trong mỗi câu hỏi, mỗi giờ kiểm tra thực hành.
- Sử dụng đa dạng phương pháp trong một buổi ôn tập tạo nên sự thoải
mái trong học tập của học sinh.
C: Kết thúc vấn đề:
Tóm lại: Phương pháp ôn tập lịch sử lớp 9 cuối cấp trung học cơ sở
là nhằm cung cấp cho các em một hệ thống kiến thức lịch sử nhằm trang
bị cho học sinh một hành trang để các em bước vào bậc trung học phổ
thông. Với phương pháp này học sinh sẽ tiếp nhận kiến thức một cách
17
nhanh chóng và có sức bền hơn. Tuy nhiên khi sử dụng phương pháp này
đòi hỏi giáo viên phải nắm vững kiến thức lịch sử, sử dụng thành thục hệ
thống phương pháp trong quá trình giảng dạy.
Quá trình thực hiện phương pháp là đúc rút từ kinh nghiệm trong
thực tế giảng dạy. Mong muốn của bản thân là góp một phần tiếng nói
chung vào quá trình đổi mới môn học để học sinh hiểu rõ lịch sử thế giới
và dân tộc một cách hoàn thiện hơn./.
Thọ Sơn, ngày 05 tháng 8 năm 2011
Giáo viên
Lê Thị Lương
18
Mục lục