Khóa hc LTả KIT-1: Môn Hóa hc (Thy V Khc Ngc)
Lý thuyt và bài tp đc trng v amino axit

Hocmai.vn – Ngôi trng chung ca hc trò Vit
Tng đài t vn: 1900 58-58-12
- Trang | 1 -
I. KHÁI NIM CHUNG
1. nh ngha
Amino axit là loi hp cht hu c tp chc mà phân t cha đng thi nhóm amino (-NH
2
) và nhóm
cacboxyl (-COOH).
2. Danh pháp
Coi amino axit là axit cacboxylic có nhóm th -NH
2
 gc hiđrocacbon.
- Tên thay th:
Tên Amino axit = S ch v trí + amino + tên h thng ca axit tng ng.
- Tên na h thng:
Tên Amino axit = Ký hiu ch v trí + amino + tên thông thng ca axit tng ng.
- Tên thông thng: Glyxin, Alanin, Valin,
- H thng ký hiu 3 ch: các  – amino axit còn có th ký hiu bng 3 ch cái đu tiên trong tên thông
thng.
3. Tính cht vt lý
Các amino axit là nhng cht rn  dng tinh th không màu, có nhit đ nóng chy cao và d tan trong
nc do chúng tn ti  dng lng cc (mui ni phân t - hp cht ion).
R-CH-COO
-

môi trng baz, qu tím chuyn thành màu xanh. VD: Lys,
+
k < 1
môi trng axit, qu tím chuyn thành màu đ hng. VD: Glu,
Có các dung dch riêng bit sau:
VD: C
6
H
5
NH
3
Cl (phenylamoni clorua), NH
2
–CH
2
–CH
2
–CH(NH
2
)–COOH, ClNH
3
–CH
2
–COOH, HOOC–
CH
2
–CH
2
–CH(NH
2

2 2 2 5 2 2 5
H N-CH -COOH + C H OH H NCH COOC H + H O



VD
1
: t cháy hoàn toàn mt lng cht hu c X thu đc 3,36 lít khí CO
2
, 0,56 lít khí N
2
(các khí đo 
đktc) và 3,15 gam H
2
O. Khi X tác dng vi dung dch NaOH thu đc sn phm có mui H
2
N-CH
2
-
COONa. Công thc cu to thu gn ca X là:
A. H
2
N-CH
2
-CH
2
-COOH. B. H
2
N-CH
2

2
-COONa
loi A.
VD
2
: Cho 1 mol amino axit X phn ng vi dung dch HCl (d), thu đc m
1
gam mui Y. Cng 1 mol
amino axit X phn ng vi dung dch NaOH (d), thu đc m
2
gam mui Z. Bit m
2
– m
1
=7,5. Công thc
phân t ca X là:
A. C
4
H
10
O
2
N
2.
B. C
5
H
9
O
4

ClH N R COOH
khi lng tng 36,5a gam.
+ NaOH
2
ab
H N R COONa
khi lng tng 22b gam.
Do đó, 22b – 36,5a = 7,5
a = 1 và b = 2 X có 2 nguyên t N và 4 nguyên t O.
Phng pháp Ệinh nghim:
Ta thy 1 mol –NH
2

1 mol –NH
3
Cl thì khi lng tng 36,5g.
1 mol –COOH
1 mol –COONa thì khi lng tng 22g.
th mà đ bài li cho m
2
> m
1s nhóm –COOH phi nhiu hn s nhóm –NH
2.

*
Cng có th suy lun rng: 7,5 là 1 s l (0,5) nên s nhóm –NH
2

= 0,1 mol
đáp án đúng là 9,4g hoc 6,8g.
Trong trng hp bài này, ta buc phi chn đáp án đúng là C, đây là mt thiu sót ca đ bài.
Bài tp này không khó, ch đòi hi nhng suy lun c bn nhng khá hay.
3. Phn ng ca nhóm –NH
2
vi HNO
2
Tng t amin.
2 2 2 2 2
H N-CH -COOH + HONO HO-CH -COOH + N + H O

4. Phn ng trùng ngng
Các amino axit có th kt hp vi nhau to thành các polime bng phn ng trùng ngng do nhóm –COOH
phn ng vi nhóm –NH
2
gii phóng H
2
O.
Khóa hc LTả KIT-1: Môn Hóa hc (Thy V Khc Ngc)
Lý thuyt và bài tp đc trng v amino axit

Hocmai.vn – Ngôi trng chung ca hc trò Vit
Tng đài t vn: 1900 58-58-12
- Trang | 3 -

IV. NG DNG
- Là nguyên liu cu to nên peptit – protein trong c th sng.
- Là nguyên liu cho công nghip dc phm và thc phm (thuc b, gia v, ).
- Là nguyên liu sn xut nilon – 6, nilon – 7,