Tài liệu khóa học Luyện thi Đại học môn Ngữ văn - cô Trịnh Thu Tuyết

Đất Nước
- Nguyễn Khoa Điề
m

Hocmai.vn – Ngôi trường chung của học trò Việt Tổng đài tư vấn: 1900 58-58-12
- Trang | 1
-ĐẤT NƯỚC
- Nguyễn Khoa Điềm

Đề 2: Phân tích phần 2 đoạn trích Đất Nước trong trường ca Mặt đường khát vọng của Nguyễn Khoa Điềm để
làm sáng tỏ tư tưởng chủ đạo: Đất Nước của nhân dân.

I. Mở bài
- Nguyễn Khoa Điềm là một trong số những nhà thơ tiêu biểu nhất của thế hệ các nhà thơ trưởng thành trong
cuộc kháng chiến chống Mĩ. Thơ ông giàu chất suy tư, xúc cảm dồn nén, thể hiện tâm tư, ý thức của một công dân
yêu nước về vai trò, trách nhiệm của thế hệ trẻ trong cuộc chiến đấu chung của cả dân tộc, thể hiện những nhận thức
sâu sắc về nhân dân, đất nước qua những trải nghiệm của chính mình.
- Đoạn trích mang tên Đất Nước thuộc phần đầu chương V, trường ca Mặt đường khát vọng được Nguyễn
Khoa Điềm viết ở chiến khu Trị - Thiên năm 1971, in lần đầu 1974. Bản trường ca viết về sự thức tỉnh của tuổi trẻ
các thành thị bị tạm chiếm miền Nam, mở rộng ra là sự tự ý thức của tuổi trẻ Việt Nam, hướng về nhân dân, đất
nước, ý thức được sứ mệnh của thế hệ mình trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc.
- Đoạn thơ được bình giảng thuộc phần đầu của đoạn trích Đất Nước, góp phần lí giải một trong những
bình diện đầu tiên của tư tưởng Đất Nước của nhân dân, đó là quan niệm: Đất Nước hoà quyện gắn bó sâu sắc trong
cuộc sống hàng ngày của nhân dân, Đất Nước làm nên cuộc sống nhân dân, mỗi cá nhân phải có trách nhiệm đối với
Đất Nước.
- Đoạn thơ được bình giảng thuộc phần cuối của đoạn trích, trong đó, cảm nhận về Đất Nước được mở ra theo

- Ý nghĩa của các cụm động từ góp cho Đất Nước góp nên góp mình dựng đất góp dòng sông góp cho
Hạ Long góp tên
- Chủ thể của những sự đóng góp ấy là những người vợ nhớ chồng, là cặp vợ chồng yêu nhau, là người học
trò nghèo, là những người dân nào tất cả đều vô danh, đó chính là nhân dân, qua năm tháng, lặng lẽ, bền bỉ, kiên
cường, đã tạo dựng nên Đất Nước, đã đặt tên, in dấu sâu đậm trên dáng hình của quê hương xứ sở.
- Cách nhìn vừa mới mẻ vừa mang đậm sắc thái dân gian đã giúp nhà thơ khẳng định và ca ngợi công lao của
nhân dân đối với Đất Nước.
 Tư tưởng Đất Nước của nhân dân đã được thể hiện trước hết ở bình diện không gian, khi chính nhân
dân, lớn lao và thầm lặng, bằng tình yêu và nỗi đau, bằng sự dũng cảm hay cần cù nhẫn nại, bằng cách sống và cách
nghĩ nhân hậu, thuỷ chung, bằng những ước mơ đẹp đẽ, những khát khao bình dị đã in dấu cuộc đời lên hình sông
dáng núi, đã làm nên Đất Nước muôn đời.
2. Đoạn từ câu 55-90: Những suy ngẫm của nhà thơ về thời gian lịch sử của Đất Nước trong mối quan hệ
với cuộc sống nhân dân.
- Sau những phát hiện mới mẻ và độc đáo về sự đóng góp của nhân dân để làm nên những không gian hữu hình
của Đất Nước, nhân vật trữ tình lại cất tiếng gọi thiết tha tới người con gái yêu thương, cùng nhau hướng cái nhìn suy
tư và hoài niệm vào dòng chảy xa xăm, sâu thẳm, vô hình của bốn nghìn năm Đất Nước, nhìn để quan sát và chiêm
nghiệm về công sức của nhân dân với sự nghiệp dựng nước và giữ nước.
- Tiếp theo, Nguyễn Khoa Điềm đề cập đến cách sống, cách nghĩ và khẳng định công lao của nhân dân trong
bốn câu thơ đặc biệt hàm súc:
Họ đã sống và chết
Giản dị và bình tâm
Không ai nhớ mặt đặt tên
Nhưng họ đã làm ra Đất Nước
- Sau bốn câu thơ khái quát công lao của nhân dân, lực lượng đông đảo nhất, vĩ đại nhất và cũng thầm lặng
nhất suốt bốn nghìn năm qua kiên cường bền bỉ tạo dựng, giữ gìn, làm ra Đất Nước, đoạn thơ nối tiếp đã đề cập cụ
thể hơn công lao to lớn của nhân dân với Đất Nước trong sự tôn vinh và lòng ngưỡng mộ.

Tài liệu khóa học Luyện thi Đại học môn Ngữ văn - cô Trịnh Thu Tuyết

Đất Nước

sáng tác phản ánh tâm hồn, tính cách và số phận nhân dân, Nguyễn Khoa Điềm đã có một lựa chọn độc đáo khiến tư
tưởng Đất Nước của nhân dân được thể hiện sâu sắc và đầy sức thuyết phục.
- Tóm lại, đoạn thơ đã cảm nhận, phát hiện về Đất Nước trong cái nhìn tổng hợp, toàn vẹn, mang đậm tư tưởng
nhân dân, đã sử dụng phong phú các yếu tố của văn hóa, văn học dân gian một cách sáng tạo, hòa nhập trong cách
diễn đạt và tư duy hiện đại, đem đến màu sắc thẩm mĩ vừa quen thuộc, vừa mới mẻ, phù hợp với tư tưởng cốt lõi của
tác phẩm, cũng là tư tưởng bao trùm trong văn học 1945-1975: tư tưởng Đất Nước của nhân dân.

Giáo viên: Trịnh Thu Tuyết
Nguồn:
Hocmai.vn