ĐẤT NƯỚC
( Trích trường ca “Mặt đường khát vọng” của Nguyễn Khoa Điềm ) Bài liên quan:
Tìm hiểu đoạn trích "Đất nước" (Nguyễn Khoa Điềm)
Đất nước-Nguyễn Khoa Điềm
Những sắc màu thi ca trên dòng sông đất nước
Nét mới trong cảm nhận về bài "Đất nước" (Nguyễn Khoa Điềm)

Mục tiêu bài học
- Thấy thêm một cái nhìn mới mẻ về đất nước qua cảm nhận của nhà thơ Nguyễn
Khoa Điềm: Đất nước là sự hội tụ và kết tinh bao công sức và khát vọng của nhân
dân. Nhân dân là người làm ra đất nước Năm được một số nét đặc sắc về nghệ
thuật: giọng thơ trữ tình- chính luận, sự vận dụng sáng tạo nhiều yếu tố của văn
hoá và văn học dân gianlàm sáng tỏ thêm tư tưởng “Đất nước của Nhân Dân” .

I. Tìm hiểu chung

1. Tác giả :

- Sinh ra trong một gia đình trí thức, giàu truyền thống yêu nước và tinh thần cách
mạng.

- Học tập và trưởng thành trên miền Bắc, tham gia chiến đấu và hoạt động văn
nghệ ở miền Nam.

- Phong cách sáng tác :

+ Giàu chất suy tư , xúc cảm dồn nén .


* Cảm nhận về đất nước ở phương diện lịch sử - văn hoá :

- Đất nước được cảm nhận gắn liền với nền văn hoá lâu đời của dân tộc:

+ Câu chuyện cổ tích, ca dao.

+ Phong tục của người Việt: ăn trầu, bới tóc.

- Đất nước lớn lên đau thương vất vả cùng với cuộc trường chinh không nghỉ ngơi
của con người :

+ Cuộc kháng chiến chống ngoại xâm, gắn với hình ảnh cây tre- biểu tượng cho
sức sống bất diệt của dân tộc.

+ Gắn với nền văn minh lúa nước, lao động vất vả.

- Đất nước gắn liền với những con người sống ân tình thuỷ chung.

=> Đất nước không trừu tượng mà ở ngay trong cuộc sống của mỗi chúng ta.

* Cảm nhận đất nước ở phương diện chiều rộng của không gian:

- Là không gian hò hẹn của tình yêu (Lối chiết tự đầy ý nhị vừa mang tính cá thể
vừa hết sức táo bạo , tác giả đã định nghĩa đất nước thật độc đáo)

- ĐN là nơi chốn sinh tồn của cả cộng đồng dân tộc qua bao thế hệ( nơi dân mình
đoàn tụ )

=>Là sự thống nhất giữa cá nhân với cộng đồng.
- Đất nước còn là không gian rộng lớn tráng lệ hùng vĩ của núi cao, biển cả.


. Đoàn kết trong đấu tranh, lao động sinh tồn

+ Một Đất nước của ca dao, thần thoại , của những vẻ đẹp tâm hồn nhân hậu thuần
phác

=>Tg chọn 3 dẫn chứng để nói về truyền thống của nhân dân :

+ Say đắm, lạc quan trong tình yêu ( Yêu em từ thuở trong nôi .

+ Biết quý trọng tình nghĩa ( Biết quý công )

+ Quyết liệt trong căm thù và chiến đấu ( biết trồng tre )

=> Sự phát hiện thú vị và độc đáo của tg về ĐN trên các phương diện địa lí, lịch
sử, văn hoá với nhiều ý nghĩa mới : Muôn vàn vẻ đẹp của ĐN đều là kết tinh của
bao công sức và khát vọng của nhân dân , của những con người vô danh , bình dị .
ĐN từ nhân dân mà ra, do nhân dân mà có và nhờ nhân dan mà tồn tại

3. Nghệ thuật :

- Thể thơ tự do phóng túng .

- Sử dụng phong phú, đa dạng và đầy sáng tao chất liệu văn hoá dân gian.

- Giọng thơ trữ tình - chính trị .

4. Chủ đề : Văn bản đã thể hiện một cái nhìn mới mẽ về đất nước : ĐN là sự hội tụ
và kết tinh bao công sức và khát vọng của nhân dân . Nhân dân là người làm ra đất
nước.