B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM Dng Xuơn Tho

HOÀN THIN C CH QUN LÝ VN TP
TRUNG TI NGỂN HÀNG U T VÀ PHÁT
TRIN VIT NAM LUN VN THC S KINH T NGI HNG DN KHOA HC:
PGS. TS. TRM TH XUỂN HNG

TP. H Chí Minh ậ Nm 2011
1

MC LC
DANH MC CÁC CH VIT TT, GII THÍCH T NG 3
DANH MC CÁC BNG, BIU 6
DANH MC CÁC HÌNH V,  TH 6
LI M U 7
CHNG 1: 9
TNG QUAN V C CH QUN LÝ VN TI NGÂN
HÀNG THNG MI 9
1.1. Khái nim, phân loi và thành phn ca tài sn có, tài sn n: 9
1.2. C ch Qun lý vn ti NHTM: 13
1.2.1. Th nào là qun lý vn ti NHTM? 14
1.2.2. C ch qun lý vn phân tán: 14
1.2.2.1. Khái nim và mc đích: 14
1.2.2.2. Nguyên tc thc hin: 14
1.2.2.3. u đim/nhc đim: 15
1.2.3. C ch qun lý vn tp trung: 17

GII PHÁP HOÀN THIN C CH QUN LÝ VN TP
TRUNG TI NGỂN HÀNG U T VÀ PHÁT TRIN VIT
NAM 66
3.1. nh hng phát trin ca Ngân hàng u t và Phát trin Vit Nam: 66
3.1.1. Mc tiêu chin lc: 66
3.1.2. Các đnh hng chính: 66
3.2. Gii pháp hoàn thin c ch qun lý vn tp trung ti Ngân hàng u t và Phát trin
Vit Nam: 67
3.2.1. Thc hin c ch qun lý vn linh đng, cân đi k hn cho h thng: 68
3.2.2. C ch qun lý vn cn là đng lc kinh doanh ca các chi nhánh đi vi ngun vn
không k hn n đnh 68
3.2.3.  xut áp dng các Trung tâm qun lý vn theo khu vc 69
3.3. Kin ngh đi vi Chính ph, Ngân hàng Nhà nc: 73
KT LUN CHNG 3 74
KT LUN 76
TÀI LIU THAM KHO 77
PH LC ậ KHÁI QUÁT CHNG TRỊNH FTP 1.1 78 3

DANH MC CÁC CH VIT TT, GII THÍCH T NG
1. ALCo (Asset/Liability Management Committee): Hi đng qun lý tài
sn n - có
2. ATM (Automatic teller machine): Máy rút tin t đng
3. ATM-POST: dch v thanh toán bng th ATM
4. BIDV (Bank for Investment and Development of Vietnam): Ngân hàng
u t và Phát trin Vit Nam
5. Các khon cho vay lãi sut th ni là các khon cho vay có tho thun li
lãi sut cho vay khách hàng so vi lãi sut cho vay ban đu, các khon cho vay lãi

b. Giao dch th ni lãi sut theo lãi sut c bn do Ngân hàng Nhà nc
công b hoc điu hành lãi sut ca Ngân hàng u t và Phát trin Vit Nam.
c. Giao dch có lãi sut tho thun vi khách hàng là lãi sut c đnh
nhng đn v kinh doanh điu chnh lãi sut trong k do lãi sut th trng
bin đng.
14. H thng: là h thng ngân hàng u t và phát trin Vit Nam.
15. Hi s chính(HSC: Tr s chính, điu hành tt c hot đng ca các chi
nhánh trong cùng mt ngân hàng.
16. K hn danh ngha: K hn danh ngha ca mt giao dch đc xác đnh
cn c trên tho thun gia Ngân hàng và khách hàng khi thc hin giao dch.
17. K hn đnh giá li: i vi các giao dch có lãi sut th ni: k hn đnh
giá li là khong thi gian tính t ngày phát sinh giao dch (hoc ngày xác đnh li
lãi sut) đn ngày xác đnh li lãi sut cho k tip theo (hoc ngày đn hn) hoc
đc BIDV quy đnh đi vi nhng khon mc tài sn N, tài sn Có không xác
đnh đc k hn.
18. K hn FTP: là k hn mà theo đó k hn danh ngha ca giao dch vn
đc đa v mt k hn nht đnh đ áp dng giá chuyn vn.
19. K xác đnh thu nhp/chi phí: là khong thi gian tính toán thu nhp
hoc chi phí gia các đn v kinh doanh và Trung tâm vn.
5

20. Lãi sut huy đng th trng 1: là lãi sut huy đng t nn kinh t ca t
chc, cá nhân; không phi lãi sut huy đng t th trng liên ngân hàng.
21. LNTT: Li nhun trc thu
22. NHTM: là Ngân hàng thng mi.
23. NHTMCP: Ngân hàng thng mi c phn
24. NIM (Net Interest Margin): H s thu nhp lãi ròng cn biên
25. NVKDTT: Ngun vn kinh doanh tin t
26. TDH: Trung dài hn.
27. Thu nhp bán vn: là s tin các đn v kinh doanh “nhn” đc t

Hình 2.3: Minh ha phn thu nhp ca Chi nhánh do chênh lch lãi sut gia giá
mua và giá bán vn cho Trung tâm và gia giá mua vn t Trung tâm vi lãi sut
cho vay.
Hình 2.4: Huy đng vn và tín dng toàn ngành ngân hàng 2006-2010
Hình 3.1: Mô hình hot đng ca c ch qun lý vn tp trung theo đ xut.

7

LI M U

Ngân hàng u t và Phát trin Vit Nam (BIDV) là NHTM thuc s hu
Nhà nc, đc thành lp t ngày 26/4/1957. Trc tháng 01/2007, khi ngân hàng
này cha áp dng c ch điu chuyn vn tp trung, mô hình công ty m - công ty
con là mô hình đã đc t chc và vn hành tn ti trong thi gian dài. Vi mô hình
này, các chi nhánh (công ty con) ca BIDV đc hch toán đc lp, đc đc lp
trin khai các chin lc c th nhm hoàn thành ch tiêu đc giao. Vì th, các chi
nhánh có th cnh tranh vi nhau và cnh tranh vi c công ty m, dn đn s
không công bng trong vic xác đnh phn đóng góp ca công ty con vào thu nhp
chung và vic phân b chi phí ca công ty m cho các công ty con.
Thc hin ch trng tái c cu li hot đng ngân hàng theo mô hình ngân
hàng hin đi, đáp ng yêu cu hi nhp phù hp vi thông l quc t, đng thi
chun b tng bc cho k hoch hình thành các tp đoàn tài chính qui mô ln trong
tng lai, mt trong nhng vn đ BIDV cn phi thc hin chính là công tác qun
tr ri ro, qun tr tài sn n, qun lý vn, mà trng tâm là gii quyt công tác điu
hành vn ni b trong ngân hàng. Ngày 13/01/07, BIDV đã chính thc trin khai c
ch qun lý vn tp trung (FTP) trong toàn h thng. C ch Qun lý vn tp trung
mi s chuyn c ch qun lý vn ni b hin nay ca BIDV t c ch “vay-gi”
sang c ch “mua-bán” vn làm c s xác đnh thu nhp và chi phí chính xác cho
tng chi nhánh và quan trng là qun lỦ đc các ri ro trong công tác qun lý vn
nh ri ro lãi sut, ri ro thanh khon.

- Chng 2: Thc trng c ch qun lý vn tp trung ti Ngân hàng u t và
Phát trin Vit Nam
- Chng 3: Gii pháp hoàn thin c ch qun lý vn tp trung ti Ngân hàng
u t và Phát trin Vit Nam

9

CHNG 1:
TNG QUAN V C CH QUN LÝ VN TI NGÂN
HÀNG THNG MI
1.1. Khái nim, phân loi và thành phn ca tài sn có, tài sn n:
1.1.1. Tài sn có:
Khái nim:
Tài sn có là kt qu ca vic s dng vn ca ngân hàng, là nhng
tài sn đc hình thành t các ngun vn ca ngân hàng trong quá trình hot đng.
Phân loi
:
- Cn c vào hình thc tn ti, tài sn Có ca ngân hàng có th tn ti di dng
tài sn thc, tài sn tài chính và tài sn vô hình.
- Cn c vào ngun gc hình thành, tài sn ca ngân hàng đc hình thành ch
yu t ngun vn ch s hu, vn tích ly trong quá trình kinh doanh, vn huy
đng và vn đi vay,…
- Cn c vào v trí trong Bng tng kt tài sn, tài sn Có ca ngân hàng bao gm
tài sn ni bng và tài sn ngoi bng
Các thành phn ca tài sn có:

- Ngân qu: Là khon tài sn có tính thanh khon cao mà ngân hàng phi duy trì
đ đm bo an toàn trong hot đng kinh doanh, bao gm tin mt ti qu và
tin gi ti các ngân hàng khác, đ đáp ng nhu cu chi tr tin mt cho khách
hàng, chi phí hot đng ngân hàng, bù đp thiu ht trong thanh toán bù tr và

cp các dch v thanh toán cho khách hàng. Ngoài ra, ngân hàng có th s
dng mt phn ngun vn t loi tin gi này đ thc hin cho vay ngn hn
đem li thu nhp cao cho ngân hàng vì chi phí huy đng rt thp.
 Tài khon vãng lai: Tài khon vãng lai cng tng t nh tài khon thanh
toán nhng có chc nng cho phép thu chi nht đnh. i vi loi tài khon
này, ngoài phí thu t hot đng cung cp dch v thanh toán, ngân hàng còn
thu đc phn phí cp hn mc thu chi.
- Các tài khon phi giao dch:
 ây là loi tài khon tin gi có k hn phc v mc đích sinh li ca các t
chc và cá nhân. Lãi tr cho loi tin gi này cao hn tùy thuc vào thi gian
gi ca khách hàng. Do tính cht n đnh cao, ngân hàng s dng ngun này
11

đ thc hin cho vay trung dài hn nhng thu nhp thp hn do chi phí huy
đng cao hn.
- Vay vn trên th trng tin t:
 Vay vn gia các NHTM: Các NHTM có th cho vay ln nhau qua th
trng liên ngân hàng nhm đáp ng nhu cu chi tr tc thi trong ngày di
s ch trì ca ngân hàng Nhà nc. Hot đng vay mn đc thc hin
thông qua tài khon thanh toán ca mi ngân hàng m ti ngân hàng Nhà
nc. Ngoài ra, các NHTM có th cho vay trc tip ln nhau không thông
qua th trng liên ngân hàng.
 Vay ngân hàng trung ng: Ngân hàng trung ng thc hin cho các NHTM
vay thông qua nghip v chit khu và tái chit khu các giy t có giá, cho
vay li theo h s tín dng. Tuy nhiên, điu kin cho vay ca ngân hàng
Trung ng còn tùy thuc vào mc tiêu chính sách tin t trong tng thi k,
uy tín, cht lng hot đng ca các NHTM.
 Phát hành chng ch tin gi: ây là loi giy t có giá có th chuyn
nhng đc có hng lãi và lãi sut tùy theo s tha thun gia khách hàng
vi ngi phát hành.  các nc phát trin, chng ch tin gi do ngân hàng

t gi là REPO chng khoán. ây thc cht là nghip v mua-bán chng
khoán có k hn. Nghip v này có u đim là: ngi bán chng khoán có
quyn đc mua li chng khoán đã bán vi mt giá xác đnh, vn đc
hng c tc và các quyn li phát sinh khác t chng khoán đã bán.
- Bán và chng khoán hóa các khon cho vay
 Bán các khon cho vay: Vic bán các khon n giúp các NHTM đáp ng nhu
cu vn và là mt trong nhng phng pháp x lý n xu khi bán các khon
n khó đòi cho các Công ty mua bán n. Các khon n đc mua, bán là các
khon n mà t chc tín dng cho khách hàng vay đang hch toán ni bng;
các khon n đã đc t chc tín dng x lý bng d phòng ri ro hoc bng
ngun khác hin đang đc hch toán theo dõi ngoi bng. Bên mua các
khon n thng là các ngân hàng (bao gm c nhng ngân hàng nc ngoài
13

có mc đích tìm kim mt v trí chc chn trong th trng ni đa), công ty
bo him, công ty tài chính, qu tng h. Theo qui đnh ca ngân hàng
Trung ng, mt khon n có th đc bán mt phn hoc toàn b, bán cho
nhiu bên mua n và có th đc mua, bán nhiu ln. Vic mua-bán n đc
thc hin theo mt trong hai phng thc và do các bên t chn là phng
thc mua-bán n thông qua đu giá các khon n và phng thc thông qua
đàm phán trc tip gia bên bán n và bên mua n.
 Chng khoán hóa các khon cho vay: Các ngân hàng s dng các khon cho
vay nh tài sn th chp trong vic phát hành chng khoán đ thu hút các
ngun vn mi. Ngân hàng li tip tc s dng ngun vn này đ đu t, cho
vay,… Khi các khon n đc thanh toán, ngân hàng s chuyn khon thanh
toán này cho ngi s hu nhng chng khoán đó. ây là phng pháp giúp
ngân hàng thay đi mt tài sn có thành ngun vn cho mình. Thông thng,
nhng khon n đc chng khoán hóa này là nhng khon n có cht
lng cao. Tuy nhiên, mt khi hot đng này không đc kim soát cht ch
s dn đn nhng ri ro ln trên th trng tài chính t đó tác đng đn nn

ngân hàng nhà nc. Chi nhánh phi m ít nht 1 tài khon ti ngân hàng nhà nc
đa phng và ti mt t chc tín dng khác đ đáp ng nhu cu thanh khon tc
thi và an toàn vn.
Mc đích: c ch qun lý vn phân tán mang tính cht lch s khi công ngh
hin đi cha đc phát trin mnh m, cha đáp ng đy đ đc nhu cu thng
nht d liu, s dng cùng ngun d liu trong công tác qun tr ngân hàng. Do đó,
c ch qun lý vn phân tán phn nào đã đáp ng kp thi nhu cu phát trin trong
thi gian qua ca các NHTM. Trong mô hình đó, hi s chính nh mt ngân hàng
m qun lý h thng các ngân hàng con là các chi nhánh thông qua các qui đnh ca
ngành và ca h thng v qun lý ri ro, qun lý thanh khon và d tr bt buc ti
ngân hàng nhà nc và k hoch kinh doanh hàng nm.
1.2.2.2. Nguyên tc thc hin:
15

Hot đng theo c ch vay-gi vi lãi sut áp dng là lãi sut điu chuyn vn
ni b.
Ngân hàng ch chuyn vn phn chênh lch gia tài sn n và tài sn Có. Hi s
chính nhn vn/chuyn vn đi vi phn vn d tha/thiu ht ca chi nhánh. Lãi
sut điu chuyn vn ni b (cho vay, nhn gi) cng ch áp dng cho phn chênh
lch này.

Hình 1.1: C ch qun lý vn phân tán
Ti mi chi nhánh đu có bng Tng kt tài sn cân bng gia tài sn n và tài
sn Có.
Chi nhánh hot đng nh mt “ngân hàng nh”, t cân đi tài sn Có và tài sn
n, ch nhn hoc gi vn trung ng trong trng hp thiu ht hoc d tha. Mi
ri ro lãi sut, ri ro thanh khon đu do chi nhánh chu trách nhim.
1.2.2.3. u đim/nhc đim:
u đim:


ánh chính xác nng lc hot đng ca các ngân hàng. Các chi nhánh, di áp lc
hoàn thành k hoch kinh doanh, dùng bin pháp k thut tm thi đ s d huy
đng cui nm đ đt mc k hoch nh: phát vay vào tài khon khách hàng nhng
cha thanh toán ngay, đàm phán các khách hàng là các công ty hoãn các khon
17

thanh toán không gp, hoc tm thi chuyn tin vào tài khon. iu này dn đn
tình trng, s d huy đng ca các ngân hàng tng cao vào cui nm và gim nhanh
vào nhng ngày đu nm sau nhng không có c ch kim soát.
 ánh giá mc đ đóng góp ca chi nhánh vào kt qu chung toàn ngành
cha chính xác thông qua vic giao ch tiêu doanh thu và chi phí; Các chính sách
cha th hin đc tính nht quán và bình đng chung trong h thng.
 Quy mô hot đng ca các chi nhánh ngày càng phát trin, đng ngha
vi khi lng phát sinh giao dch vn ni b ngày càng gia tng, đòi hi s lng
thao tác cho nghip v chuyn vn ni b ngày càng nhiu, mt nhiu thi gian cho
x lý s v.
1.2.3. C ch qun lý vn tp trung:
1.2.3.1. Khái nim và mc đích:
Khái nim: C ch qun lý vn tp trung còn đc gi là c ch FTP (Fund
Transfer Pricing). C ch qun lý vn tp trung là c ch qun lý vn t Trung tâm
qun lý vn đt ti Hi s chính ca ngân hàng. Các chi nhánh tr thành các đn v
kinh doanh, thc hin mua bán vn vi Hi s chính (thông qua trung tâm vn).
Hi s chính s mua toàn b tài sn N ca chi nhánh và bán vn đ chi nhánh s
dng cho tài sn Có. T đó, thu nhp và chi phí ca tng chi nhánh đc xác đnh
thông qua chênh lch mua bán vn vi Hi s chính. Tp trung ri ro thanh khon
và ri ro lãi sut v Hi s chính.
Mc đích thc hin C ch Qun lý vn tp trung:
- Qun lý tp trung ngun vn ca toàn h thng đáp ng cho các mc tiêu s
dng vn phù hp vi đnh hng và k hoch kinh doanh, đm bo các gii hn an
toàn theo quy đnh, kim soát ri ro thanh khon, ri ro lãi sut trong hot đng

lãi sut toàn h thng. Chi nhánh thc s tr thành các đn v kinh doanh, tìm kim
li nhun t các hot đng cung cp dch v cho khách hàng.
1.2.3.3. u đim/nhc đim:
u đim:

- Qun lý tp trung ri ro thanh khon, ri ro ngoi hi và ri ro lãi sut: ây
là ba ri ro trong các loi ri ro chính trong hot đng kinh doanh ngân hàng. Trc
khi ng dng c ch qun lý vn tp trung, các chi nhánh t chu trách nhim v
vic qun lý ri ro trong trong hot đng dn đn s phân tán trong chin lc hot
đng kinh doanh, không hiu qu và không kim soát đc thng xuyên hot đng
ca các chi nhánh. Vi c ch mi, các chi nhánh ch tp trung vào công vic kinh
doanh, toàn b ri ro nêu trên chuyn v hi s chính qun lý.
- Hn ch tình trng tha/thiu thanh khon: Trong c ch qun lý vn tp
trung, mi giao dch ca chi nhánh đu phi tp trung v hi s chính thông qua
trung tâm vn. Khi huy đng đc ngun tin gi, chi nhánh thc hin bán toàn b
cho trung tâm, khi có nhu cu thanh toán, đu t, cho vay,… chi nhánh thc hin
mua li vn t trung tâm. Trung tâm vn s thc hin đng tác luân chuyn vn
gia các chi nhánh. Vì th, các chi nhánh không cn quan tâm đn vn đ thanh
khon và s không tn ti tình trng tha hoc thiu thanh khon ti chi nhánh ca
mình.
- Phng pháp qun lý ngun vn thng nht nhng không can thip vào hot
đng kinh doanh c th ca tng chi nhánh: iu này th hin qua vic hi s chính
đnh mt giá điu chuyn vn thng nht cho các chi nhánh và thc hin mua-bán
vn vi các chi nhánh mà không can thip c th vào hot đng c th ca tng chi
nhánh.
- B máy qun lý gn nh, hin đi, loi b đc mt s công tác báo cáo, báo
cáo th công: Kt qu hot đng kinh doanh ca tng chi nhánh đc thc hin mi
ngày thông qua h thng qun lý ca c ch qun lý vn tp trung – H thng báo
20



- Thiu tính ch đng trong chính sách huy đng vn – cho vay, cha kp thi
linh hot trong điu chnh c cu k hn ngun vn – s dng vn ngay ti chi
nhánh.
1.3. Mi liên h mt thit gia c ch FTP vi qun lý Tài sn n/có ca
NHTM:
Vic hiu rõ các b phn khác nhau trong bng cân đi k toán liên h qua li
nh th nào là rt cn thit đi vi qun tr NHTM. Mt h thng FTP đc xây
dng tt s giúp ngân hàng xác đnh đc, đnh giá đc và qun lý ri ro lãi sut,
đa ra nhng đng lc phù hp cho các đn v kinh doanh, đng thi nhn din
đc tác đng ca chuyn giao ri ro lãi sut trong b phn cân đi ngun vn.
Bng vic chuyn giao ri ro lãi sut sang b phn cp vn trong ngân hàng, h
thng FTP giúp trng các b phn kinh doanh tp trung vào các quyt đnh kinh
doanh c bn (bao gm c các quyt đnh v ri ro tín dng), chuyn giao vic qun
lỦ đu c lãi sut cho các nhà qun lý ri ro lãi sut chuyên nghip. Tách bch ri ro
lãi sut và ri ro tín dng là mt trong nhng mc tiêu ch yu ca quy trình FTP.
Mt trong nhng tin b ln nht v quan đim trong đánh giá kh nng sinh li
ca ngân hàng là s tách bch gia đnh giá TSC và đnh giá TSN. Có ngha là, vic
đo lng kh nng sinh li đã tr nên hu ích hn và chính xác hn khi ngân hàng
không còn c liên kt nhng TSC riêng l trong bng cân đi vi mt TSN na.
Thay vào đó, mt b phn qun lý tp trung (thng đc gi là b phn qun lý
vn hay ngân qu) đc thành lp đ hot đng nh mt ni thc hin bù tr trong
đnh giá vn ni b. Ngoài mc đích phc v vic đo lng kh nng sinh li, FTP
còn là mt yu t không tách ri ca chc nng qun lý TSC/TSN.
Rõ ràng, mc đích ca FTP là đánh giá mt cách chính xác vic huy đng vn
và s dng vn theo tng b phn, tng sn phm, tng đn v trong ngân hàng và
theo khách hàng…, đây là nhng ch th cn phi đo lng kh nng sinh li. FTP
là mt tp hp các thông l và thc tin k toán qun lý. Tùy thuc vào quy mô ca
ngân hàng mà xác đnh đc nhng mc tiêu chính ca FTP bao gm:
22

d phòng tn tht tín dng) vi chi phí điu chuyn vn h phi tr cho b phn
qun lý vn. Ngc li, chênh lch lãi sut thun ca b phn to TSN là mc
chênh gia lãi sut h phi tr cho khách hàng tính trên tng d n huy đng vi
thu nhp điu chuyn vn h nhn đc t trung tâm qun lý vn.
Thu nhp lãi sut thun ca trung tâm qun lý vn là phn còn li gia phn
thu v và phn tr ra cho các b phn khác trong ngân hàng. Nó cng bao gm các
giao dch mua vn hoc bán vn trên th trng tin t. Nhng giao dch này không
nht thit phi bù đp chính xác s l hoc lãi trong điu chuyn (kinh doanh) vn
vi các b phn kinh doanh trong ngân hàng. Kt qu thun ca trung tâm qun lý
vn phn ánh tng mc ri ro lãi sut mà ngân hàng sn sàng chp nhn, da theo
k vng v bin đng lãi sut trong tng lai mà trung tâm đa ra.
Các nguyên tc chung ca mt h thng FTP:
- Tt c các mc trong bng cân đi k toán đu phi đc đnh giá vn điu
chuyn thông qua h thng FTP. Có ngha là, toàn b TSC s phi tr chi phí điu
chuyn vn và toàn b TSN và vn t có s nhn đc thu nhp điu chuyn vn.
- Các mc lãi sut FTP áp dng phi giúp các b phn kinh doanh trong ngân
hàng tránh đc ri ro chênh lch. Ri ro chênh lch phi đc đnh giá tp trung
và qun lý bi b phn qun lý vn. Các b phn kinh doanh phi nhn đc/tr
phn thu nhp FTP/phí FTP phn ánh đc giá tr k hn ca vn. Các mc lãi sut

Trích đoạn ánh giá theo mđ ng lc kinh doanh ti BIDV

---