B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM
TRNG TH THÚY VÂN MT S GII PHÁP GÓP PHN
XÂY DNG VN HÓA T CHC
TRONG CÁC DOANH NGHIP
NHÀ NC TRÊN A BÀN TP.
PLEIKU – GIALAI LUN VN THC S KINH T
TP. H Chí Minh - Nm 2011 LI CM N
hoàn thành chng trình cao hc và vit lun
vn này, tôi đã nhn đc s giúp đ tn tình ca quý
thy cô, gia đình và bn bè. Tôi xin chân thành gi li
cám n đn:
Khoa Sau i Hc Trng i hc Kinh t TP.
H Chí Minh đã tn tình giúp đ, to điu kin thun
li đ tôi hoàn tt chng trình hc tp và hoàn thành
lun vn.
Th vin Khoa hc T
ng hp Thành ph, Th vin
Trng i Hc Kinh T Tp. H Chí Minh đã cung cp
cho tôi nhng t liu quý giá.
Tác gi ca các t liu, bài vit, tôi s dng trong
lun vn.
TP. H Chí Minh, ngày tháng n
m NHN XÉT CA GIÁO VIÊN PHN BIN
MC LC
LI M U 1
1. Tính cp thit ca đ tài nghiên cu 1
2. Mc tiêu nghiên cu 3
3. i tng và phm vi nghiên cu 3
4. Các nghiên cu có liên quan đn đ tài 3
5. Ý ngha khoa hc và thc tin ca đ tài nghiên cu 6
6. Phng pháp nghiên cu và ngun t liu 6
7. Kt cu ca lun vn 7
CHNG I: LÝ LUN CHUNG V VN HÓA T CHC 8
1.1. Mt s khái nim 8
1.1.1. Vn hóa 8
1.1.2. Vn hóa t chc 8
1.2. c trng ca vn hóa t chc 9
1.3. Ngun gc ca vn hóa t chc 11
1.4. Mi quan h gia vn hóa t chc và vn hóa dân tc 12
1.5. Biu trng ca vn hóa t chc 13
1.5.1. Các biu trng trc quan ca vn hóa t chc 13
1.5.2. Các biu trng phi trc quan ca vn hóa t chc 17
1.6. Li ích ca vic xây dng vn hóa t chc 19
1.6.1. i vi t chc 19
1.6.2. i vi bên ngoài t chc 21
1.6.3. i vi vic xây dng thng hiu cho sn phm 22
3.2.2. nh hình các giá tr ct lõi 58
3.2.3. Xây dng vn hóa lãnh đo 59
3.2.4. Xây dng vn hóa giao tip và ng x 61
3.2.5. Xây dng vn hóa kinh doanh 62
3.2.6. Xây dng logo, khu hiu 62
3.3. Nhng kin ngh đi vi các t chc nhà nc khác 63
3 3.1. i vi t chc giáo dc Vit Nam 63
3.3.2. i vi các c quan nhà nc khác 64
KT LUN 69
PH LC 71
TÀI LIU THAM KHO 86
Trong bi cnh toàn cu hóa, bên cnh s giao thoa các ngun lc còn có s giao
lu gia các dòng vn hóa đa dng, nh hng ti phong cách, thái đ làm vic ca
doanh nghip. Nhu cu ca con ngi cng chuyn sang chú trng ti mt giá tr vn
hóa. Cnh tranh bng công ngh k thut trong thi đi th gii phng không còn
chim đa v lâu dài do tính cht khuch tán nhanh ca công ngh k thut. Thay vào
đó là vai trò then cht ca vn hóa t chc, bi l khác vi công ngh k thu
t, vn hóa
t chc rt khó hoc không th bt chc đc toàn b, nó s to nên nhng nét riêng,
sc hp dn cho doanh ghip.
Cùng vi à Lt và Buôn Ma Thut, Pleiku – Gia Lai đc Trung ng xác đnh
là trung tâm kinh t ln ca khu vc Tây Nguyên. Theo đó, vic đu t phát trin trong
nhng nm gn đây bc đu đc chú trng, nhng vn còn nhiu hn ch nên kt
qu đt đc cha cao. phát trin kinh t, hi nhp thành công, thành ph Pleiku đã
tìm cho mình bc đi riêng mang tính đt phá nh: Xây dng phát trin các khu công
nghip, khu kinh t ca khu, dch chuyn c cu kinh t, chú trng phát trin thu hút
đu t vào du lch…Tuy nhiên, đ góp phn thc hin thng li các mc tiêu kinh t -
xã hi trong thi gian ti thành ph Pleiku xác đnh xây dng vn hóa doanh nghip là 2quá trình đu t dài hn nhm hng đn mt s phát trin bn vng. Vì vy, nhiu
doanh nghip trên đa bàn thành ph đã đu t khá nhiu công sc cho vic này và ít
nhiu đã gt hái đc nhng kt qu nht đnh.
Trong quá trình nghiên cu thc trng vn hóa t chc trong các doanh nghip
nhà nc tiêu biu ti thành ph Pleiku thi gian qua, tôi nhn thy r
ng nhiu nhà
qun tr ca các doanh nghip nhà nc cha quan tâm đúng mc đn vic hình thành
và phát trin vn hóa t chc. Các khái nim “Vn hóa doanh nghip, trit lý kinh
m gi vai trò then cht tht s
trong vic phát trin kinh t ca đt nc, giúp kinh t Vit Nam rút ngn khong cách
so vi kinh t khu vc và th gii, tôi đã chn đ tài “Vn hóa t chc trong các
doanh nghip nhà nc trên đa bàn Pleiku – Gia Lai” nhm làm rõ thc trng vn
hóa t chc trong doanh nghip nhà nc và đ xut nhng gii pháp c bn nhm
giúp loi hình doanh nghip này hình thành và phát trin vn hoá t chc, xây dng
đc mt trong nhng ngun lc vô hình quan trng nhm góp phn thúc đy Vit
Nam phát trin bn vng.
2. Mc tiêu nghiên cu.
- Nhn din, phân tích và đánh giá thc trng vn hóa t chc trong các doanh
nghip nhà nc ti Thành ph Pleiku và các yu t ca môi trng kinh doanh tác
đng đn thc trng này.
- xut nhng gii pháp mang tính đnh hng đ hình thành và phát trin vn
hóa t chc bn vng cho các doanh nghip trên đa bàn thành ph Pleiku, phát trin
mt ngun lc vô hình quan trng đ h tr doanh nghip xây dng các li th cnh
tranh trên con đng phát trin.
3. i tng và phm vi nghiên cu.
- i tng nghiên cu ca lân vn là các doanh nghip nhà nc Vit Nam trên
đa bàn thành ph Pleiku – Gia Lai do ngi Vit Nam thành lp và qun lý trên lãnh
th Vit Nam, bao gm các doanh nghi
p Nhà nc và doanh nghip ngoài Nhà nc,
không bao gm doanh nghip có yu t nc ngoài, các hp tác xã, h kinh t cá th. 4- Vn hoá doanh nghip là mt vn đ tng đi rng ln, bao gm rt nhiu vn
đ ca doanh nghip và liên quan đn nhiu lnh vc nghiên cu mà trong phm vi ca
lun vn cao hc không th bao quát ht đc. Do đó, Phm vi nghiên cu ca lun
cu vn hoá doanh nghip, tác gi Thanh Tâm đã phác tho, phân tích đc nhng
kiu/loi hình vn hóa doanh nghip và trên c s đó đ xut loi hình vn hóa phù hp
cho doanh nghip Vit Nam.
- V.v
V c bn, nhng bài vit trên đ cp khái nim vn hóa t chc cha c th v
cu trúc. Mt s tác gi quy vn hóa t chc v
vn hóa ng x (ng x trong công ty,
ng x ngoài công ty, ng x vi khách hàng, ng x vi đi tác ); nhiu ngi ch
xét vn hóa doanh nghip cp đ biu hin “b ni”, nh khu hiu, logo, cách chào
hi, nói nng, các sinh hot vn hoá ngh thut trong doanh nghip nh ca hát, các
truyn thuyt, huyn thoi, tín ngng, v.v Theo TS. ào Duy Quát trong bài “Xây
dng vn hóa doanh nghip Vit Nam” ti Hi tho “Vn hoá doanh nghip và vn hoá
doanh nhân trong quá trình hi nhp” do báo in t ng Cng sn Vit Nam phi
hp vi Phòng Thng mi và Công nghip Vit Nam, Hip hi Doanh nghip nh và
va t chc 7/11/2004 ti Hà Ni vi s tham gia ca các chuyên gia, nhng nhà hoch
đnh kinh t cùng lãnh đo các doanh nghip, vn hóa doanh nghip là “toàn b hot
đng sáng to ca toàn th cán b
, công nhân viên ca doanh nghip nhm to ra các
giá tr, các sn phm vt cht, tinh thn ngày càng hoàn thin theo hng chân, thin,
m, góp phn phát trin doanh nghip mnh m và bn vng”. Theo cách hiu này, vn
hóa doanh nghip vn đc quy v mt danh sách nhng phm cht quen thuc nh
lòng yêu ngh, yêu công ty, hp tác gn kt mi thành viên vi công ty; tinh thn ham
hc, cu tin; lao đng chm ch, sáng t
o; lòng nhân ái, khoan dung, trng ngha tình
đo lý, tôn trng k lut, k cng; phong cách sng công nghip,v.v.
Tuy nhiên, vic nghiên cu thc trng vn hóa t chc trong các doanh nghip nhà
nc đ đ xut gii pháp phát trin vn hóa t chc thì cha thy có công trình nào
nghiên cu chính thc.
cp c bn :
- Ngun t liu th cp: Là nhng tài liu có sn mà tôi thu thp đ s dng bao
gm các loi sách tham kho trong và ngoài nc, các
bài vit trên các tp chí, các t
báo phát hành hàng ngày hay đnh k có liên quan đn đ tài nghiên cu.
7- Ngun t liu s cp: Là nhng tài liu thu thp ln đu tiên thông qua vic
phng vn hay trò chuyn vi các thành viên trong các doanh nghip nhà nc và ý
kin ca các nhà chuyên môn trong lnh vc qun tr doanh nghip.
7. Kt cu ca lun vn.
Lun vn này đc chia thành 3 chng cùng vi phn m đu và kt lun.
CHNG I: LÝ LUN CHUNG V V
N HÓA T CHC
CHNG II: THC TRNG VN HÓA T CHC TRONG CÁC DOANH
NGHIP NHÀ NC TI PLEIKU – GIA LAI
CHNG III: GII PHÁP PHÁT TRIN VN HÓA T CHC TRONG CÁC
DOANH NGHIP NHÀ NC TRÊN A BÀN PLEIKU – GIA LAI
Vn hóa th hin tng hp các giá tr và cách hành x ph thuc ln nhau ph bin
trong t chc và có xu hng t lu truyn, thng trong thi gian dài. (Kotter, J.P. &
Heskett, J.L.)
Vn hóa t chc là nhng nim tin, thái đ và giá tr tn ti ph bin và tng đi n
đnh trong t chc. (Williams, A., Dobson, P. & Walters, M.)
Tt c đnh ngha v vn hóa cng nh vn hóa t chc đu nêu lên đc đim này
hay đc đim kia ca vn hóa, rt khó có đc mt đnh ngha đy đ trn vn. Tuy
nhiên, mt đnh ngha đc đa s
đng tình đó là :
Vn hóa t chc là toàn b các giá tr vn hoá đc gây dng nên trong sut quá
trình tn ti và phát trin ca mt t chc, tr thành các giá tr, các quan nim và tp 9quán, truyn thng n sâu vào hot đng ca t chc y và chi phi tình cm, np suy
ngh và hành vi ca mi thành viên ca t chc trong vic theo đui và thc hin các
mc đích. Vn hóa t chc là cái còn li khi tt c nhng cái khác b quên đi.
1.2. C TRNG CA VN HÓA T CHC
Khi nghiên cu vn hóa t chc, các nhà nghiên c
u nhn thy yu t quan trng
này có nhng đc trng tiêu biu nh sau:
- Tính h thng: Vn hóa t chc là mt thc th có tính h thng, bao gm các
yu t hu hình và vô hình đan xen vào nhau và cùng tác đng đn suy ngh, thái đ và
hành vi ca mi thành viên trong t chc. Con ngi nhn din đc vn hóa t chc
thông qua nhiu mi quan h trong ng x nh:
ng x gia con ngi vi con ngi
trong các tin trình thc hin các khâu công vic, ng x gia con ngi vi xã hi
hay môi trng hot đng, gia con ngi vi thiên nhiên nhiên hay môi trng sng
hóa ca t chc) đ cung cp cho khách hàng, đáp ng tt các nhu cu và mong mun
luôn thay đi ca h, v.v… nhm giúp doanh nghip có th thành công và đt hiu qu
lâu dài. Vn hóa t chc có tính nhân sinh và cht lng ngun nhân lc gia các
doanh nghip không ging nhau nên giá tr vn hóa ca doanh nghip này có nhng
khác bit v
i giá tr vn hóa ca doanh nghip khác. Theo thi gian, giá tr vn hóa t
chc s bin đi c lng ln cht phù hp vi s nâng cao giá tr vn hóa ca các
thành viên trong t chc (do vic thc hin hot đng đào to, tái đào to, t đào to
nhm b sung kin thc, nâng cao kh nng nhn thc, điu chnh hành vi ng x,
hoàn thin sn phm hay biu tng vn hóa ca doanh nghip).
- Tính lch s: Vn hóa t chc có quá trình phát sinh, phát trin và tn ti riêng;
trong quá trình này, con ngi có xu hng duy trì các giá tr vn hóa bn vng, b
sung nhng giá tr mi và loi b các yu t phi vn hóa không còn thích nghi vi môi
trng hot đng hin ti và xu hng. Tuy nhiên, vì các giá tr vn hóa ca t chc
th hin thông qua con ngi nên s phát sinh và phát trin này rt phc tp, đy mâu
thun và mt nhiu thi gian. Do đó, các nhà qun tr có trách nhim không th quyt
đnh bin đi vn hóa t chc có giá tr thp thành vn hóa t chc có giá tr cao ngay 11tc khc, hoc h cng không th xóa b ngay nhng suy ngh và hành vi hin ti ca
các thành viên. Mun thay đi nhng gì không còn thích nghi vi xu hng ca thi
đi cn phi có thi gian và nhng nhà qun tr cp cao cn to ra nhng tin đ, nhng
đng c phù hp đ bin đi suy ngh và hành vi ca các thành viên trong t chc
nhm hình thành, phát trin và nâng cao giá tr v
n hóa t chc theo quan đim hay
trit lý kinh doanh hin đi ca doanh nghip.
1.3. NGUN GC CA VN HÓA T CHC
và quc t. C th hn là trit lý qun tr marketing ca nhng công ty hàng đu trên
th gii khi đu t “quan đim sn xut, quan đim sn phm, quan đim bán hàng”
– lúc by gi, h bán cái mà công ty có, doanh s và li nhun càng nhiu càng tt,
không quan tâm đn s hài lòng ca khách hàng và nhng vn đ liên quan đn môi
trng sng ca con ngi; ngày nay “quan đim marketing và marketing - xã hi” đã
tr nên ph bin, các doanh nghip n lc nghiên cu nhu cu và mong mun ca
khách hàng, ci tin sn phm liên tc đ cung cp cho khách hàng cái mà h cn, đem
đn cho khách hàng ngày càng nhi
u li ích hn t bn thân sn phm và các dch v
h tr, quan tâm đn vic bo v sc khe lâu dài ca ngi tiêu dùng và môi trng
sng ca con ngi, v.v…
1.4. MI QUAN H GIA VN HÓA T CHC VÀ VN HÓA DÂN TC
Vn hóa dân tc có ý ngha quyt đnh to ln đi vi Vn hóa t chc. Bi vì t
chc là mt t bào c
a xã hi, trong đó bao gm nhng cá nhân đng thi là thành viên
ca xã hi, dân tc ni t chc tn ti. Nhng con ngi ca t chc trc khi tr
thành nhng thành viên ca t chc, đu đc nuôi dng, thm nhun vn hóa dân
tc ni mình sinh ra và ln lên.
Vn hóa dân tc s giúp hình thành nên bn sc vn hóa riêng, đc thù cho vn
hóa t chc. Ngi Trung Quc vi tính c
ng đng cao nên đc thù ca Vn hóa t
chc Trung Quc cng là tính cng đng, liên kt, hp tác ln nhau cao. Ngi Hàn
Quc vi s cn cù, quyt tâm nên h đc mnh danh là nhng ngi c ca Châu
Á, trong kinh doanh h rt quyt tâm đt bng đc mc tiêu đt ra.
Hiu đc mi quan h gia vn hóa dân tc và vn hóa t chc càng có ý ngha
to ln trong thi đi ngày nay, khi hi nhp kinh t ngày càng rng rãi và các quc gia
trên th gii ngày càng xích li gn nhau thì vn hóa dân tc tr thành trung tâm ca s 13
thc giao tip, phn ng và thc hin công vic; Công trình kin trúc có th đc coi là 14mt “linh vt” biu th mt ý ngha, giá tr nào đó ca mt t chc, xã hi; Kiu dáng
két cu có th đc coi là biu tng cho phng châm chin lc ca t chc; Công
trình kin trúc tr thành mt b phn hu c trong các sn phm ca t chc; Trong
mi công trình kin trúc đu cha đng nhng giá tr lch s gn lin vi s ra đi và
trng thành ca t chc, các th h nhân viên.
- Nghi l, nghi thc: Mt trong s nhng biu trng ca vn hóa t chc là nghi
l. ó là nhng hot đng đã đc d kin t trc và chun b k lng di hình
thc các hot đng, s kin vn hóa - xã hi chính thc, nghiêm trang, tình cm đc
thc hin đnh k hay bt thng nhm tht cht mi quan h t chc và thng đc
t chc vì li ích ca nhng ngi tham d. Nhng ngi qun lý có th s dng l
nghi nh mt c hi quan trng đ gii thiu v nhng giá tr đc t chc coi trng.
ó cng là dp đc bit đ nhn mnh nhng giá tr riêng ca t chc, to c hi cho
mi thành viên cùng chia s cách nhn thc v nhng s kin trng đi, đ nêu gng
và khen tng nhng tm gng đin hình đi biu cho nhng nim tin và cách thc
hành đng cn tôn trng ca t chc.
Nghi l thng đc tin hành theo mt cách thc nht đnh, các nghi thc
thng đc thit k mt cách k lng và s dng nh nhng hình thc chính thc
thc hin nghi l. c đim v hình thc và ni dung ca nghi thc không ch th hin
nhng giá tr và trit lý ca vn hóa t chc mà t chc mun nhn mnh, chúng còn
th hin quan đim và cách tip cn ca nhng ng
i qun lý. Mc đ nghiêm túc
trong vic thc hin nghi thc là du hiu phn ánh nhn thc ca các thành viên t
chc v ý ngha và tm quan trng ca các giá tr và trit lý này đi vi h.
- Biu tng: Mt công c khác biu th đc trng ca vn hóa t chc là biu
nim tin trong t chc. Các mu chuyn có tác dng duy trì sc sng cho các giá tr
ban đu ca t chc và giúp thng nht v nhn thc ca tt c mi thành viên.
- Ngôn ng, khu hiu: Mt dng biu trng quan trng khác thng đc s
dng đ gây nh hng đn vn hóa t chc là ngôn ng. Nhiu t chc đã s dng
nhng câu ch đc bit, khu hiu, ví von, n d hay mt sc thái ngôn t đ truyn ti
mt ý ngha c th đn nhân viên ca mình và nhng ngi hu quan.
Khu hiu là hình thc d nhp tâm và không ch nhân viên mà c khách hàng và
nhiu ngi khác trích dn. Khu hiu thng rt ngn gn, hay s dng các ngôn t
đn gin, d nh, do đó đôi khi có v “sáo rng” v hình thc. Khu hiu là cách din