B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.H CHÍ MINH
*****************
TRN TH THÙY LINH
PHÁT TRIN SN PHM DCH V
TI NGÂN HÀNG THNG MI C PHN
CÔNG THNG VIT NAM
LUN VN THC S KINH T LUN VN THC S KINH T
NGI HNG DN KHOA HC:
TS TRN TH MNG TUYT TP.H Chí Minh – Nm 2011
- 2 -
LI CAM OAN
Tôi xin cam đoan tt c nhng s liu s dng trong lun vn đc thu thp t
ngun thc t. Các gii pháp, ý kin đ xut là ca cá nhân tôi đúc kt t vic nghiên
cu, phân tích đánh giá và kinh nghim công tác thc t ti Ngân hàng Công thng
Vit Nam; nôi dung lun vn đm bo không sao chép bi bt c công trình nào khác.
Ngi thc hin
Trn Th Thùy Linh
Hc viên cao hc lp Ngân Hàng – đêm 3 – khóa 17
TNHH : Trách nhim hu hn
TMCP : Thng mi C Phn
VCB : Ngân hàng TMCP Ngoi thng Vit Nam
VIETINBANK : Ngân hàng Thng Mi C Phn Công Thng
Vit Nam
- 4 -
DANH MC CÁC BNG S LIU
Trang
Bng 2.1 Vn điu l & ch s hu VietinBank 26
Bng 2.2 Bng s liu ROA, ROE ca Vietinbank t 2005-2011 28
Bng 2.3 Tin gi ca khách hàng theo đi tng KH 34
Bng 2.4 T trng d n theo đi tng KH đn 31/12/2011 36
Bng 2.5 T trng d n theo ngành kinh t 31/12/2011 37
Bng 2.6 D n ca Vietinbank theo thi gian 37
Bng 2.7 S lng SPDV Vietinbank qua các nm 47
Bng 3.1 : Ch tiêu phn đu dài hn ca Vietinbank 59
- 5 -
1.3 Tiêu chí đánh giá SPDV ca NHTM 19
1.3.1 S lng SPDV 19
1.3.2 Cht lng SPDV 20
1.3.3 Thái đ phc v và thi gian giao dch 20
1.3.4 Mng li phc v 20
1.3.5 Giá c ca SPDV (lãi sut, phí) 21
1.4 Kinh nghim phát trin sn phm dch v mt s nc trên th gii và bài
hc cho Vit Nam 21
1.4.1 Kinh nghim phát trin sn phm dch v mt s nc trên th gii 21
1.4.2 Bài hc cho NHTM Vit Nam 23
CHNG 2: THC TRNG CUNG CP
SN PHM DCH V CA NGÂN
HÀNG THNG MI C PHN CÔNG THNG VIT NAM
(VIETINBANK) 25
2.1 Tng quan v VietinBank 25
2.1.1 Khái quát 25
2.1.2 Kt qu hot đng t 2005 đn nay 26
2.1.2.1 Quy mô vn 26
2.1.2.2 Tài sn 27
2.1.2.3 Hiu qu hot đng 28
- 7 -
2.1.2.4 Th phn ca Vietinbank 30
2.1.2.5 Nhân lc Vietinbank 31
2.1.2.6 Công ngh Vietinbank 32
2.2 Thc trng phát trin sn phm dch v ti Vietinbank 32
2.2.1 Sn phm dch v ngân hàng truyn thng ti Vietinbank: 32
2.2.1.1 Huy đng vn 32
2.2.1.2 Tín dng 35
2.2.1.3 Dch v chuyn tin: 39
nh hng phát trin và tm nhìn 59
3.1.2.2 nh hng phát trin SPDV ca Vietinbank 59
3.2 Gii pháp phát trin sn phm dch v trong Vietinbank 60
3.2.1 Nhóm gii pháp c th cho tng mng SPDV 60
3.2.1.1 Huy đng vn :tng cng, tp trung đa dng hóa sn phm 60
- 8 -
3.2.1.2 Tín dng, đu t: tng quy mô và cht lng mt cách an toàn, hiu
qu ti các ngành hàng, lnh vc tim nng 63
3.2.1.3 Thanh toán : đn gin hóa th tc, đy nhanh tc đ thanh toán và to
thêm tin ích cho khách hàng 64
3.2.1.4 Phát trin dch v thanh toán quc t và tài tr thng mi, kinh doanh
ngoi hi 65
3.2.1.5 Dch v ngoi hi: 65
3.2.2 Phát trin dch v th và các SPDV ngân hàng đin t 66
3.2.3 Xây dng các gói sn phm ca VIETINBANK 67
3.2.4 Nhóm gii pháp h tr 70
3.2.4.1 Tng quy mô vn: 70
3.2.4.2 Nâng cao kh nng điu hành ca Vietinbank 71
3.2.4.3 Ci t nhân s 72
3.2.4.4 Phát trin Công ngh 74
3.2.4.5 M rng mng li 74
3.2.4.6 Xây dng thng hiu Vietinbank 75
3.3 iu kin đ thc hin hiu qu các gii pháp 75
3.3.1 Kin ngh vi chính sách ca Nhà nc 75
3.3.2 Chính sách ca NHNN 78
PH LC
DANH MC TÀI LIU THAM KHO
1
tài
CHNG 1: LÝ LUN TNG QUAN V SN PHM DCH V CA
NGÂN HÀNG THNG MI.
CHNG 2 :THC TRNG CUNG CP SN PHM DCH V CA NGÂN
HÀNG THNG MI C PHN CÔNG THNG VIT NAM .
CHNG 3: GII PHÁP PHÁT TRIN SN PHM DCH V TI VIETINBANK
3
1 CHNG 1: LÝ LUN TNG QUAN V SN PHM DCH V CA
NGÂN HÀNG THNG MI
1.1 Ngân hàng thng mi và sn phm dch v ca ngân hàng thng mi
1.1.1 Tng quan v NHTM và sn phm dch v
1.1.1.1 Tng quan v NHTM
a. Khái nim NHTM
Trong nn kinh t hàng hóa, có nhiu doanh nghip, nhiu đn v t chc kinh
t hot đng kinh doanh trong nhiu ngành, ngh, nhiu lnh vc khác nhau. Có ngành
to ra sn phm hàng hóa cho xã hi nh nông nghip, công nghip, xây dng, có
ngành ch làm nhim v lu thông phân phi, li có ngành ch thun túy cung cp dch
v (vn ti, bu chính vin thông, ngân hàng). Trong đó các Ngân hàng Thng mi
hot đng trong lnh vc kinh doanh tin t và dch v ngân hàng. Tt c đu góp phn
thúc đy nn kinh t - xã hi phát trin. Hot đng ca các Ngân hàng Thng mi
trong nhiu lnh vc tin t tín dng và dch v ngân hàng đc coi là mt đnh ch tài
chính đc bit ca nn kinh t th trng.
Ngân hàng Thng mi đã hình thành, tn ti và phát trin hàng trm nm gn
lin vi s phát trin ca kinh t hàng hóa. S phát trin h thng Ngân hàng Thng
mi đã có tác đng rt ln và quan trng đn quá trình phát trin ca nn kinh t hàng
hóa, ngc li kinh t hàng hóa phát trin mnh m đn giai đon cao nht ca nó là
kinh t th trng thì Ngân hàng Thng mi cng ngày càng đc hoàn thin và tr
thành nhng đnh ch tài chính không th thiu đc.
Ti M, NHTM là công ty kinh doanh tin t, chuyên cung cp dch v tài
chính và hot đng trong ngành công nghip dch v tài chính.
b. Vai trò ca NHTM trong nn Kinh t th trng
Cung c
p dch v
ngân hàng
Nhn tin gi Cho vay
Tit kim
-
Công ty
- Xí nghip
- H gia đình
- Các t chc
Ngân
hàng
thng
mi
-
Công ty
- Xí nghip
- H gia đình
- Các t chc
5
NHTM thc hin các hot đng kinh doanh trong lnh vc đc bit là tin t, tín
dng và dch v ngân hàng, có liên quan trc tip đn các ngành, liên quan đn mi
mt ca đi sng kinh t - xã hi, đòi hi s thn trng trong vic điu hành hot đng
ngân hàng đ tránh nhng thit hi cho nn kinh t - xã hi. Thêm vào đó, cht liu
Ngân hàng Thng mi liên doanh: 5
-
Chi nhánh Ngân hàng nc ngoài: 48
-
Ngân hàng 100% vn nc ngoài: 5
Ngoài ra, còn có t chc tín dng khác nh:
-
VP đi din Ngân hàng nc ngoài: 48
-
Công ty tài chính:17
-
Công ty cho thuê tài chính :13
- Ngân hàng Chính sách xã hi Vit Nam
- Ngân hàng phát trin Vit Nam
1.1.1.2 Khái quát v sn phm dch v
a. Khái nim
Hin nay, có nhiu tranh lun v khái nim sn phm, dch v. Sau đây là mt
s khái nim:
Philip Kotler, giáo s
Marketing ni ting th gii; “cha đ”ca marketing hin
đi, đc xem là huyn thoi duy nht v marketing, ông t ca tip th hin đi th
gii, mt trong bn “Nhà qun tr v đi nht mi thi đi”. Philip Kotler đnh ngha
dch v nh sau “Dch v là mi hành đng và kt qu mà mt bên có th cung cp
cho bên kia và ch yu là vô hình và không dn đn quyn s hu cái gì đó. Sn phm
ca nó có th có hay không gn lin vi sn phm vt cht“. Bn thân ngân hàng là
mt dng doanh nghip kinh doanh dch v tin t, thu phí ca khách hàng, đc xét
thuc nhóm ngành dch v. Hot đng ngân hàng không trc tip to ra sn phm c
th, nhng vi vic đáp ng các nhu cu ca dch v v tin t, v vn, v thanh toán…
cho khách hàng, ngân hàng đã gián tip to ra các sn phm dch v trong nn kinh
t”.
sách. Song quan nim nh th nào đi na, thì yêu cu cp bách đt ra cho các NHTM
Vit Nam hin nay là phi phát trin, đa dng và nâng cao cht lng các nghip v
kinh doanh ca mình. Nói c th ngay nh hot đng tín dng hin nay, các NHTM
cng đang thc hin đa dng các sn phm tín dng, nh: tín dng cho vay mua nhà,
8
cho vay mua ô tô, cho vay tin đi du hc, cho vay tiêu dùng qua th tín dng, tín dng
thuê mua, tín dng cha bnh, tín dng ngày ci, tín dng sa cha nhà … Còn
đng nhiên các dch v ngân hàng mi nh: nghip v th, kinh doanh ngoi hi, đu
t trên th trng tin gi, chit khu, chuyn tin, kiu hi, t vn… cng đang đc
các NHTM đu t c v công ngh, máy móc thit b, đào to ngun nhân lc, hot
đng marketing, qung bá thng hiu, gây dng uy tín… cho phát trin đáp ng yêu
cu cnh tranh ngày càng tng.
Vy sn phm dch v ngân hàng là gì?
Khái nim v sn phm nói chung là ht sc phc tp, khái nim v sn phm
ngân hàng li càng phc tp hn vì tính tng hp, đa dng và nhy cm ca hot đng
kinh doanh ngân hàng. ng trên góc đ tho mãn nhu cu khách hàng thì có th hiu:
“sn phm dch v ngân hàng là tp hp nhng đc đim, tính nng, công dng do
ngân hàng to ra nhm tho mãn nhu cu và mong mun nht đnh ca khách
hàng trên th trng tài chính”. Nói chung, tt c hot đng ngân hàng phc v cho
doanh nghip và công chúng là SPDV ngân hàng.
b. Các loi hình sn phm dch v
Nhìn mt cách tng th thì các NHTM hot đng kinh doanh trên ba mng dch
v ln: Nghip v ngun vn, nghip v tín dng và đu t và nghip v kinh doanh
dch v ngân hàng.
Mi nghip v đu có mt v trí và tác dng khác nhau nhng đu hng ti
mc tiêu chung và tng quát ca bt k NHTM nào đó là đáp ng đc nhu cu ca
khách hàng vi hiu qu cao nht thông qua các sn phm dch v mà ngân hàng mang
li cho khách hàng. Sn phm dch v ngân hàng ca NHTM gm 2 loi: sn phm
dch v ngân hàng truyn thng và sn phm dch v ngân hàng hin đi.
- Dch v ngân hàng truyn thng
khu. Ngip v chit khu giúp các ch s hu chng t khôi phc nng lc thanh
toán. ây là nghip v đc a chung không nhng đi vi khách hàng mà còn c
vi ngân hàng vì đây là nghip v cho vay có đm bo bng chng t có giá, ri ro tín
dng mc đ thp.
10
+ Dch v cho vay: Hot đng cho vay bao gm cho vay thng mi, cho vay
tiêu dùng, cho vay chit khu chng t có giá…Tùy theo nhu cu v thi gian vay vn
ca khách hàng mà ngân hàng áp dng các hình thc cho vay ngn hn, trung hn và
dài hn. Lãi sut cho vay áp dng theo cung cu trên th trng hoc theo quan h tín
nhim ln nhau đ áp dng mc lãi sut cho vay phù hp vi tng đi tng cho vay.
+ Dch v thanh toán: Hu ht các giao dch thanh toán gia các khách hàng
trong nc và nc ngoài đu đc thc hin qua ngân hàng. Nh vic nm gi tài
khon ca khách hàng, đng thi thông qua vic kim soát chng t thanh toán mà các
ngân hàng hoàn toàn có kh nng thc hin các dch v thanh toán theo yêu cu ca
khách hàng. Hin nay các NHTM Vit Nam s dng các dch v thanh toán nh:
thanh toán séc, u nhim thu, u nhim chi, th tín dng, hi phiu, lnh phiu, th
thanh toán…
+ Dch v mua bán, trao đi ngoi t: Dch v này rt phát trin trong giai
đon hin nay nhm đáp ng nhu cu trao đi mua bán trong hot đng ngoi thng,
Ngân hàng đng ra mua, bán mt loi tin này đ ly mt loi tin khác nhm mc
đích thu li nhun.
+ Dch v u thác: Ngân hàng nhn thc hin các công vic mà khách hàng u
thác nh: bo qun tài sn cho các cá nhân, bo qun chng th quan trng, bo qun
và lu gi chng khoán ca khách hàng, phát hành c phiu, trái phiu h, tr lãi, tr
gc, tr c tc…cho các t chc phát hành chng t có giá.
Ngoài ra còn có các sn phm dch v truyn thng khác nh dch v ngân qu,
dch v chuyn tin, dch v cung cp các tài khon giao dch…Các sn phm dch v
truyn thng ca ngân hàng đc ci tin theo hng hoàn chnh hn, gn v th tc,
rút ngn v thi gian giao dch, các ngân hàng đã hng ti vic xut phát t nhu cu
ca khách hàng hn là vic áp đt sn phm mà mình có.
này đ chuyn tin cho ngi thân xa hay gi tin cho con đi hc…Dch v này rt
hu ích do chi phí thp, chuyn tin nhanh, an toàn, tin li.
+ Dch v ngân hàng ti nhà: Nh chúng ta đã bit dch v ATM và dch v
chuyn tin đin t là 2 dch v ngân hàng đin t có nhng u th ti đim giao dch,
12
thì dch v ngân hàng ti nhà có nhng u th khác, đó là bng nhng công c h tr
nh đin thoi, máy vi tính chúng ta có th hot đng giao dch, thanh toán, xem thông
tin ti nhà mà không cn phi đn ngân hàng. Mi khách hàng có mt mã s riêng và
mt mt khu riêng do ngân hàng cung cp và đc gi bí mt nhm đm bo an toàn
nht cho các hot đng giao dch ca mình.
+ Dch v bo qun và ký gi: Ngân hàng nhn bo qun các c phiu, chng
ch qu đu t, các hp đng bo him, các chng th tài sn, di chúc và các tài sn có
giá khác. Nhng th này có th đc bo qun theo phng thc “m” trong đó biên
lai s ghi chi tit nhng gì đc lu gi, hoc theo phng thc “kín” đc lu gi
trong nhng hp khoá kín hay nhng phong bì gián kín.
+ Dch v cho thuê tài chính: ây là phng thc mà các doanh nghip nh
đó mà cò th có đc nhng cu kin máy, thit b, xe c…mà không cn đu t vn.
Các doanh nghip thiu vn cn mua sm tài sn phc v cho quá trình sn xut kinh
doanh, h có th đn các công ty thuê mua đ thuê tài sn và tr mt khon phí theo
thng lng gia hai bên, tài sn này vn thuc quyn s hu ca các công ty cho
thuê, doanh nghip đc s dng trong thi gian thuê.
+ Dch v th bo đm d thu: Các khách hàng ca ngân hàng hot đng
trong lnh vc công nghip xây dng, khi tham gia đu thu phi cung cp mt th bo
lãnh d thu trc khi đc phép đu thu mt hp đng. Th bo lãnh d thu cho
bit rng công ty s thc hin nhng cam kt thi công khi trúng thu. Mt ngân hàng
thng đc yêu cu cung cp mt th đm bo nh vy và khi cp th thng có
cam kt đn bù nhng thit hi trong trng hp khách hàng trúng thu không thc
hin hp đng và ngân hàng b yêu cu thanh toán theo các điu khon ca th. Ngoài
ra còn có các loi th bo đm khác nh th bo đm thc hin hp đng, th bo
lãnh bo hành, th bo đm thanh toán…
+ Cho vay tiêu dùng: Trong lch s, hu ht các ngân hàng không tích cc cho
vay đi vi cá nhân và h gia đình bi vì h tin rng các khon cho vay tiêu dùng nói
chung có quy mô rt nh vi ri ro v n tng đi cao và do đó làm cho chúng tr
nên có mc sinh li thp. u th k này, các ngân hàng bt đu da nhiu hn vào
14
tin gi ca khách hàng đ tài tr cho nhng món vay thng mi ln. Và ri s cnh
tranh khc lit trong vic giành git tin gi và cho vay đã buc các ngân hàng phi
hng ti ngi tiêu dùng nh là mt khách hàng trung thành tim nng. Cho ti
nhng nm 1920 và 1930, nhiu ngân hàng ln do Citicorp và Bank of America dn
đu đã thành lp nhng phòng tín dng tiêu dùng ln mnh. Sau chin tranh th gii
th hai, tín dng tiêu dùng đã tr thành mt trong nhng loi hình tín dng có mc
tng trng nhanh nht. Mc du vy, tc đ tng trng này gn đây đã chm li do
cnh tranh v tín dng tiêu dùng ngày càng tr nên gay gt trong khi nn kinh t đã
phát trin chm li. Tuy nhiên, ngi tiêu dùng vn tip tc là ngun vn ch yu ca
ngân hàng và to ra mt trong s nhng ngun thu quan trng nht.
+ Dch v thuê mua thit b: Rt nhiu ngân hàng tích cc cho khách hàng
kinh doanh quyn la chn mua các thit b, máy móc cn thit thông qua hp đng
thuê mua, trong đó ngân hàng mua thit b và cho khách hàng thuê. Ban đu các qui
đnh yêu cu khách hàng s dng dch v thuê mua thit b phi tr tin thuê (mà cui
cùng s đ đ trang tri chi phí mua thit b) đng thi phi chu chi phí sa cha và
thu. Nm 1987, quc hi M đã b phiu cho phép ngân hàng quc gia s hu ít nht
mt s tài sn cho thuê sau khi hp đng thuê mua đã ht hn. iu đó có li cho các
ngân hàng cng nh khách hàng bi vì vi t cách là mt ngi ch thc s ca tài
sn cho thuê, ngân hàng có th khu hao chúng nhm làm tng li ích v thu.
+ Bán các dch v bo him:
T nhiu nm nay, các ngân hàng đã bán bo him tín dng cho khách hàng,
điu đó bo đm vic hòan tr trong trng hp khách hàng vay vn b cht hay b tàn
ph. Trong khi các quy đnh M cm ngân hàng thng mi trc tip bán các dch
v bo him, nhiu ngân hàng hi vng có th đa ra các hp đng bo him cá nhân
thông thng và hp đng bo him tn tht tài sn nh ôtô hay nhà ca trong tng
quan nh pháp lut, bin đng ca nn kinh t th gii và trong nc, các phát sinh
không mong mun ca khách hàng vay…Thc t có rt nhiu NHTM trên th gii b
phá sn do không thu hi đc n. Vì vy, bên cnh các nghip v truyn thng, các
16
NHTM hin đi đang n lc to các SPDV mi làm đa dng danh mc sn phm ,góp
phn phân tán và gim thiu ri ro.
b. Làm tng kh nng cnh tranh ca NHTM trong nn kinh t th trng
Nhu cu ca khách hàng ngày càng cao và đa dng, nht là trong điu kin
công ngh, thông tin phát trin nhanh nh hin nay. Ngân hàng nào mun tn ti và
phát trin, nht là mun có th phn cao, v th hàng đu thì phi ci tin hot đng
kinh doanh linh hot, SPDV phi đáp ng đc nhu cu ca khách hàng. Cnh tranh
lành mnh s giúp các NHTM phát huy đc u th trên th trng tin t.
c. Thúc đy các SPDV khác cùng phát trin
Các SPDV ca NHTM đu có quan h hu c tác đng qua li vi nhau. Huy
đng cn to ngun cho tín dng. phí dch v thu đc ch yu t các phát sinh ca
huy đng vn và cho vay.Ngc li, nu tín dng và dch v phát trin to uy tín cho
khách hàng yên tâm gi ngun huy đng .Hn na, khi nn kinh t th trng phát
trin mnh, nhu cu ca khách hàng cá nhân và doanh nghip tng theo tng ng c
v s lng và cht lng s là đng lc thúc đy các NHTM phát trin các SPDV
tng ng.
d. Tng li nhun cho ngân hàng
Khi các SPDV trong NHTM phát trin cng có nghìa là m rng đc th trng
và khách hàng tng lên. NHTM s tn dng đc ngun lc vn có nh nhân lc, công
ngh, mng li giao dch đ tng th phn, gim chi phí qun lý, chi phí hot đng và
li nhun s tng lên tng ng.
1.2 Các nhân t nh hng đn s phát trin sn phm dch v NHTM
1.2.1 Chính sách pháp lut, yu t v mô
H thng khung pháp lý do Nhà nc thit lp nhm quy đnh các nguyên tc
hot đng c bn ca th trng dch v tài chính. Yêu cu c bn đi vi h thng
khung pháp lý là phi thng nht, n đnh, rõ ràng minh bch, phi kt hp, vn dng