1

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
&

DỰ ÁN TĂNG CƢỜNG KHẢ NĂNG SẴN SÀNG
ĐI HỌC CHO TRẺ MẦM NON MÔ ĐUN MN1-B
GIÁO DỤC PHÁT TRIỂN NHẬN
THỨC(Dành cho giáo viên) TÀI LIỆU BỔ TRỢ VÀ TÀI LIỆU THAM KHẢO

2

GIỚI THIỆU
Phát triển các kĩ năng nhận thức là vô cùng quan trọng với việc học của trẻ.
 Kĩ năng tư duy như so sánh và phân loại, quan sát, tập trung, ghi nhớ và sáng tạo rất quan
trọng với trẻ. Những kĩ năng này cho phép trẻ nhận biết và giải quyết vấn đề.
 Phát triển nhận thức được mở rộng thông qua việc học toán và khám phá khoa học, xã hội.
 Kết quả EDI năm 2011-2012 trên trẻ 5 tuổi cho thấy rằng một nửa số trẻ được khảo sát bị
thiết hụt ở ít nhất một lĩnh vực phát triển hoặc có nguy cơ bị thiếu hụt, trong số đó tỉ lệ bị

Kỹ năng cơ bản cần phát triển cho trẻ mầm non
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
3

Để phát triển nhận thức theo quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, trẻ đƣợc:
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
Để phát triển nhận thức theo quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, giáo viên nên:
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
Giáo dục lấy trẻ làm trung tâm cần đảm bảo
• Hứng thú, nhu cầu, khả năng, thế mạnh của mỗi đứa trẻ đều được hiểu , đánh giá đúng và
được tôn trong.
• Mỗi đứa trẻ đều có cơ hội tốt nhất có thể để thành công
• Mỗi đứa trẻ đều có các cơ hội để học bằng nhiều cách khác nhau kể cả thông qua vui chơi.


• Xác định và tổ chức các hoạt động để hỗ trợ các nội dung đã lựa chọn để phát triển nhận
thức cho trẻ.
• Lựa chọn hoạt động phù hợp với từng giai đoạn phát triển nhận thức của trẻ và phù hợp
với điều kiện ở địa phương.
• Lựa chọn các hoạt động phù hợp với cá nhân và với nhóm trẻ.
• Yêu cầu đa dạng các hoạt động, không để trẻ ngồi một chỗ quá lâu.
• Tổ chức xen kẽ một số hoạt động sôi nổi và hoạt động yên tĩnh khác .
• Chú ý đến hoạt động chơi – là hoạt động chủ đạo của lứa tuổi mẫu giáo.
2. Các loại hoạt động:
• Hoạt động trong lớp và hoạt động ngoài trời
• Đóng vai
• Chơi với đồ dùng, đồ chơi
• Hoạt động trong các góc (góc đóng vai, góc đọc sách, góc lắp ghép, góc xây dựng, góc
thiên nhiên, góc khoa học, góc tạo hình, góc âm nhạc, góc chơi cát, sỏi, nước, vườn cây
trong trường.)
• Sinh hoạt hằng ngày (trước giờ ăn, làm vệ sinh, ăn, uống, dọn dẹp, sinh hoạt trong lớp)

Điều quan trọng là áp dụng các phương pháp giáo dục theo cách tiếp cận “Giáo dục lấy trẻ em làm
trung tâm” để hỗ trợ trẻ đạt hiệu quả trong học tập và phát triển nhận thức.

PHƢƠNG PHÁP PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC QUA LÀM QUEN VỚI TOÁN
Trẻ có thể học và sử dụng toán qua các hoạt động và các sự kiện diễn ra hằng ngày xung quanh trẻ.
Điều quan trọng là giáo viên cần quan sát, lắng nghe, phát hiện những cơ hội giúp trẻ học toán.

Phƣơng pháp dạy trẻ làm quen với Toán.

Phƣơng pháp trực quan
trình bày vật mẫu, tranh ảnh, biểu bảng, mô hình, sử dụng hành động mẫu
Với trẻ lớn:
 Trẻ đếm số lượng các nhóm hình được xếp theo các cách khác nhau.

Các hoạt động và ý tƣởng dạy Toán cho trẻ
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
6
KẾ HOẠCH HÀNH ĐỘNG CÁ NHÂN

Thực tế giáo dục lấy trẻ làm trung tâm tại trƣờng anh/chị làm việc/ làm với
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
Một điều gì đó có thể đạt mà anh/chịcó thể làm để cải thiện môi trƣờng học tập và anh/chị có
thể làm trong

Môi trƣờng học tập trong nhà

o quan sự vật,
o được hỏi
o nêu ý kiến của mình về những gì trẻ thấy trong môi trường sống.

Những điều trẻ học và biết đƣợc qua khám phá khoa học là gì?
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
Các khía cạnh khám phá khoa học trong chƣơng trình giáo dục mầm non
Các bộ phận của cơ thể con người
 giác quan và các bộ phận cơ thể
Đồ vật
 đồ dùng
 đồ chơi
 phương tiện giao thông
Hệ động thực vật
 tăng trưởng và chu kỳ sống thực vật và động vật
Hiện tượng thiên nhiên
 khí hậu và mùa
 ngày, đêm, mặt trời và mặt trăng
 nước
 ánh sáng
 không khí
 đất, cát, khoáng sản…

Đây là những lĩnh vực đa dạng của Khoa học.Khi trẻ chơi, có nhiều cơ hội để giúp trẻ hiểu các
khía cạnh của các chủ đề này.

Âm thanh:
 Một số âm thanh phát ra tiếng to và một số âm thanh yên tĩnh
 Âm thanh phát ra khi mọi thứ di chuyển
Không khí:
 Không khí có trong không trung.
 Không khí có thể nóng dần lên
Nước:
 Nước có thể được tìm thấy ở nhiều nơi khác nhau
 Nước có thể được mang đi theo những cách khác nhau
Ánh sáng:
 Ánh sáng có thể đi qua một số vật liệu
 Ánh sáng có thể phản chiếu trên những vật có bề mặt sáng bóng
 Ban đêm không có nhiều ánh sáng
Mưa:
 Mưa từ các đám mây
 Hạt mưa có nhiều hình dạng khác nhau
Vai trò quan trọng của hoạt động học trong việc khám phá khoa học và phát triển nhận thức
cho trẻ.
Trẻ sử dụng kiến thức và một loạt các kỹ năng khi tham gia khám phá khoa học.
Trẻ giống như những nhà khoa học khi:
 quan sát
 đặt câu hỏi
 dự đoán
 thử nghiệm và khám phá,
 giải quyết vấn đề
 vẽ, ghi lại những gì trẻ phát hiện ra.
9

Vai trò của giáo viên trong phát triển nhận thức cho trẻ qua khám phá khoa học
Quy trình

 Làm thế nào tạo ra cát từ đá?
 Mặt trăng xuất hiện khi nào và nó thay đổi hình dạng như thế nào?
Các hoạt động và ý tƣởng dạy trẻ khám phá khoa học
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________

10

Vật liệu phục vụ cho việckhám phá khoa học
Kính hiển vi Thời gian (đồng hồ, lịch) Kínhlúp cầm tay
Dụng cụ nhà bếp Hộp Nhíp Pin
Máy ảnh Ròng rọc Nam châm
Đồ thị Hình ảnh Kênh
Ống nhựa Dụng cụ đo lường (cân, đong)

Những điều giáo viên cần chú ýkhi dạy trẻ khám phá khoa học
 Lựa chọn nội dung đơn giản, cụ thể và gần gũi với trẻ.
 Sử dụng học liệu tự nhiên và nhân tạo
 Tạo cho trẻ môi trường hoạt động hấp dẫn.
 Cho trẻ khám phá và nhận ra những nét đặc trưng của sự vật, hiện tượng bằng cách sử
dụng tất cả các giác quan.

_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
Bạn sẽ làm việc đó nhƣ thế nào?
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________

12

PHƢƠNG PHÁP GIÚP TRẺ PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC THÔNG QUA
KHÁM PHÁ XÃ HỘI
Khám phá xã hội baogồmmột loạt cáckiến thức vềxã hội, văn hóa và môi trườngvàcác giá trịlịch
sửvà những thay đổitheo thời gian.
Chúng ta phải rất cẩn thậnvề những tác độngxã hội củanhững kiến thứcchúng ta dạyvàchúng ta giao
tiếp như thế nào. Điều rất quan trọng là phải chấp nhận với các điều kiện sống khác nhau của trẻ và
gia đình của chúng.
Trong chương trình giáo dục mầm non, nội dung đề xuất về khám phá xã hội gồm:
 Trẻ em, bản thân - giới tính, đặc điểm, sở thích.
 Gia đình.
 Nghề nghiệp.
 Danh lam thắng cảnh.
 Lễ hội và sự kiện văn hóa.
Tuy nhiên cũng còn có những chủ đề khác có thể cho trẻ khám phá.
Chúng ta cần nhớ rằng, học về xã hội có liên quan nhiều đến các hoạt động khác ngoài việc cho trẻ

Các hoạt động và ý tƣởng dạy trẻ khám phá khoa học
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
Những vật liệu phục vụ khám phá xã hội
Trang phục
Các vật dụng trong gia đình
Các vật dụng lễ hội (trống, cờ,
quạt…)
Giấy
Trang sức
Máy ảnh
Túi xách và ví
Hộp đựng thức ăn
Búp bê
Bàn và các dụng cụ
Đồ chơi ô tô và xe tải
Âm nhạc
Vật liệu nghệ thuật
Vải vụn để may

_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
Điều gì bạn muốn làm tốt hơn?
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
Từ những kế hoạch ở trên, việc gì bạn sẽ làm tiếp theo?
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
Bạn sẽ làm việc đó nhƣ thế nào?
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________