VnDoc - Tải tài liệu, văn bản pháp luật, biểu mẫu miễn phí
BÀI 5
TRUNG QUỐC THỜI PHONG KIẾN (2 tiết)
I. MỤC TIÊU BÀI HỌC
1. Về kiến thức
Nắm được:
- Sự hình thành xã hội phong kiến ở Trung Quốc và các quan hệ trong xã hội.
- Bộ máy chính quyền phong kiến được hình thành, củng cố từ thời Tần - Hán cho
đến thời Minh - Thanh. Chính sách xâm lược chiếm đất đai của các hoàng đế
Trung Hoa.
- Những đặc điểm về kinh tế Trung Quốc thời phong kiến: Nông nghiệp là chủ yếu,
hưng thịnh theo chu kỳ, mầm mống kinh tế TBCN đã xuất hiện nhưng còn yếu ớt.
- Văn hóa Trung Quốc phát triển rực rỡ.
2. Về tư tưởng, tình cảm
- Giúp HS thấy được tính chất phi nghĩa của các cuộc xâm lược của các triều đại
phong kiến Trung Quốc.
- Quý trọng các di sản văn hóa, hiểu được các ảnh hưởng của văn hóa Trung Quốc
đối với Việt Nam.
3. Về kỹ năng
- Trên cơ sở các sự kiện lịch sử, giúp HS biết phân tích và rút ra kết luận.
- Biết vẽ sơ đồ hoặc tự vẽ được lược đồ để hiểu được bài giảng.
- Nắm vững các khái niệm cơ bản.
II. THIẾT BỊ, TÀI LIỆU DẠY - HỌC
- Bản đồ Trung Quốc qua các thời kỳ.
- Sưu tầm tranh ảnh như: Vạn lý Trường thành, Cố cung, đồ gốm sứ của Trung
Quốc thời phong kiến. Các bài thơ Đường hay, các tiểu thuyết thời Minh - Thanh.
- Vẽ các sơ đồ về sự hình thành xã hội phong kiến Trung Quốc, sơ đồ về bộ máy
nhà nước thời Minh - Thanh.
III. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY - HỌC
1. Kiểm tra bài cũ
Câu hỏi: Tại sao nói "khoa học đã có từ lâu nhưng đến thời Hy Lạp, Rô-ma khoa

bảng và gọi một HS trả lời, các HS
khác bổ sung cho bạn.
HS dựa vào những kiến thức đã học ở
những bài trước và dựa vào sơ đồ để
trả lời.
GV củng cố và giải thích thêm cho
HS rõ:
+ Trong xã hội Trung Quốc, từ khi đồ
1. Chế độ phong kiến thời Tần -
Hán
Quý tộc
Địa chủ
Nông
dân
lĩnh
canh
Nông
dân
Công
xã
ND
giàu
ND tự
canh
ND
nghèo
VnDoc - Tải tài liệu, văn bản pháp luật, biểu mẫu miễn phí
sắt xuất hiện, xã hội đã có sự phân
hóa, hình thành hai giai cấp mới địa
chủ và nông dân lĩnh canh từ đây hình

lời câu hỏi: Tổ chức bộ máy phong
kiến thời Tần - Hán ở Trung ương và
địa phương như thế nào?
a. Sự hình thành nhà Tần - Hán:
- Năm 221 - TCN, nhà Tần đã thống
nhất Trung Quốc, vua Tần tự xưng là
Tần Thủy Hoàng.
- Lưu Bang lập ra nhà Hán 206 - 220
TCN.
Đến đây chế độ phong kiến Trung
Quốc đã được xác lập.
b. Tổ chức bộ máy nhà nước thời Tần
- Hán:
VnDoc - Tải tài liệu, văn bản pháp luật, biểu mẫu miễn phí
GV đặt câu hỏi: Hãy kể tên các cuộc
khởi nghĩa của nhân dân ta chống lại
sự xâm lược của nhà Tần, nhà Hán?
(gợi ý: VD cuộc khởi nghĩa của nhân
dân ta chống quân Tần TCN, cuộc
khởi nghĩa Hai Bà Trưng chống quân
Hán năm 40, ).
Hoạt động 2: Hoạt động theo từng
nhóm
- GV nêu câu hỏi cho từng nhóm:
+ Nhóm 1: Nhà Đường được thành
lập như thế nào? Kinh tế thời Đường
so với các triều đại trước? Nội dung
của chính sách Quân điền?
+ Nhóm 2: Bộ máy nhà nước thời
Đường có gì khác so với các triều đại

chức
quan
khác
Quận
Huyện
Huyện
Quận
Huyện
Huyện
VnDoc - Tải tài liệu, văn bản pháp luật, biểu mẫu miễn phí
nhà Đường?
HS từng nhóm đọc SGK, tìm ý trả lời
và thảo luận với nhau.
Sau đó đại diện các nhóm lên trình
bày, các nhóm khác nghe và bổ sung.
- Cuối cùng GV nhận xét và chốt ý:
+ Nhóm 1: Sau nhà Hán, Trung Quốc
lâm vào tình trạnh loạn lạc kéo dài,
Lý Uyên dẹp được loạn, lên ngôi
hoàng đế, lập ra nhà Đường (618 -
907).
- Kinh tế nhà Đường phát triển hơn
các triều đại trước đặc biệt trong nông
nghiệp có chính sách quân điền (lấy
ruộng đất công và ruộng đất bỏ hoang
chia cho nông dân. Khi nhận ruộng
nông dân phải nộp thuế cho nhà nước
theo chế độ tô, dung, điệu, nộp bằng
lúa, ngày công lao dịch và bằng vải).
Ngoài ra thủ công nghiệp và thương

b. Về chính trị:
- Từng bước hoàn thiện chính quyền
từ TW xuống địa phương, có chức
Tiết độ sứ.
- Tuyển dụng quan lại bằng thi cử
(bên cạnh cử con em thân tín xuống
các địa phương).
- Mâu thuẫn xã hội dẫn đến khởi
nghĩa nông dân thế kỷ X khiến cho
nhà Đường sụp đổ.
VnDoc - Tải tài liệu, văn bản pháp luật, biểu mẫu miễn phí
dẫn đến khởi nghĩa nông dân và nhà
Đường sụp đổ.
Hoạt động 3: Hoạt động tập thể và cá
nhân
GV đặt câu hỏi cho cả lớp: Nhà Minh,
nhà Thanh được thành lập như thế
nào?
- Cho HS tìm hiểu SGK và trả lời, gọi
một HS trả lời, HS khác bổ sung.
- GV nhận xét và chốt ý: Sau nhà
Đường đến nhà Tống, nhà Nguyên.
- Phong trào khởi nghĩa nông dân của
Chu Nguyên Chương đã thành lập nhà
Minh (1638 - 1644). Khởi nghĩa của
Lý Tự Thành làm cho nhà Minh sụp
đổ, giữa lúc đó bộ tộc Mãn Thanh ở
phía Bắc Trung Quốc đã đánh bại Lý
Tự Thành lập ra nhà Thanh (1644 -
1911).

+ Thủ công nghiệp: xuất hiện công
trường thủ công, quan hệ chủ - người
làm thuê.
+ Thương nghiệp phát triển, thành thị
mở rộng và phồn thịnh.
VnDoc - Tải tài liệu, văn bản pháp luật, biểu mẫu miễn phí
dựng chế đô quân chủ chuyên chế TW
tập quyền (quyền lực ngày càng tập
trung vào tay nhà vua, bỏ chức thừa
tướng, thái úy, giúp việc cho vua là 6
bộ, vua tập trung mọi quyền hành
trong tay, trực tiếp chỉ huy quân đội).
GV đặt câu hỏi: Tại sao nhà Minh với
nền kinh tế và chính trị thịnh đạt như
vậy lại sụp đổ?
- Gọi HS trả lời và GV nhận xét và
phân tích cho HS thấy: Cũng như các
triều đại phong kiến trước đó, cuối
triều Minh ruộng đất ngày càng tập
trung vào tay giai cấp quí tộc, địa chủ
còn nông dân ngày càng cực khổ
ruộng ít, sưu cao, thuế nặng cộng với
phải đi lính phục vụ cho các cuộc
chiến tranh xâm lược, mở rộng lãnh
thổ của các triều vua, vì vậy mâu
thuẫn giữa nông dân với địa chủ ngày
càng gay gắt và cuộc khởi nghĩa nông
dân của Lý Tự Thành làm cho nhà
Minh sụp đổ.
GV đặt câu hỏi: Chính sách cai trị của

đổ năm 1911.
4. Văn hóa Trung Quốc
VnDoc - Tải tài liệu, văn bản pháp luật, biểu mẫu miễn phí
cho nhà Thanh sụp đổ.
Hoạt động 4: Làm việc theo nhóm
GV chia cả lớp làm 2 nhóm chính và
giao nhiệm vụ cho mỗi nhóm:
- Nhóm 1: những thành tựu trên lĩnh
vực tư tưởng của chế độ phong kiến
Trung Quốc:
- Nhóm 2: Những thành tựu trên các
lĩnh vực sử học, văn học, khoa học kỹ
thuật?
GV cho đại diện các nhóm trình bày,
và bổ sung cho nhau, sau đó gV nhận
xét và chốt ý:
+ Nhóm 1: Nho giáo giữ vai trò quan
trọng trong lĩnh vực tư tưởng. Người
khởi xướng nho học là Khổng Tử. Từ
thời Hán Nho giáo đã trở thành công
cụ thống trị tinh thần với quan niệm
về vua - tôi, cha - con, chồng - vợ,
nhưng về sau Nho giáo càng trở nên
bảo thủ, lỗi thời và kìm hãm sự phát
triển của xã hội.
- Phật giáo cũng thịnh hành nhất là
thời Đường.Thời Đường, vua Đường
đã cử các nhà sư sang Ấn Độ lấy kinh
phật như cuộc hành trình đầy gian nan
vất vả của nhà sư Đường Huyền

Tuyết Cần. Các tiểu thuyết của Trung
Quốc đều dựa vào những sự kiện có
thật và hư cấu thêm "7 thực, 3 hư", nó
phản ánh phần nào đời sống của nhân
dân Trung Quốc và các mối quan hệ
xã hội thời phong kiến (nếu còn thời
gian GV có thể kể ngắn gọn nội dung
của một tác phẩm, ).
Khoa học kỹ thuật: Người Trung
Quốc đạt được nhiều thành tựu rực rỡ
trong lĩnh vực hàng hải như bánh lái,
la bàn, thuyền buồm nhiều lớp. Nghề
in , làm giấy, gốm, dệt, luyện sắt, khai
thác khí đốt, cũng được người Trung
Quốc biết đến khá sớm (GV có thể
cho HS quan sát các tranh sưu tầm về
đồ gốm, sứ, hành dệt, cho HS nhận
xét và GV phân tích cho HS thấy trình
độ cao của người Trung Quốc trong
việc sản xuất ra những sản phẩm này).
- GV cho HS xem tranh Cố cung Bắc
Kinh và yêu cầu HS nhận xét. Sau đó
GV có thể phân tích cho HS thấy: Cố
cung nó biểu tượng cho uy quyền của
chế độ phong kiến, nhưng đồng thời
nó cũng biểu hiện tài năng và nghệ
thuật trong xây dựng của nhân dân
Trung Quốc.
d. Khoa học kỹ thuật: Đạt được nhiều
thành tựu trong lĩnh vực hàng hải,