Đề án lý thuyết thống kê
Phan Quán Thành Tkê40A
Lời nói đầu

Theo xu hớng phát triển chung của thế giới, nền kinh tế của nớc ta đang
ngày một đổi mới .Từ cơ chế kế hoạch hoá tập trung ,quan liêu bao cấp chuyển
sang nền kinh tế thị trờng có sự điều tiết của nhà nớc, chúng ta đã gặt hái đợc
nhiều thành tựu trên mọi lĩnh vực mà nổi bật là lĩnh vực kinh tế .
Trong những năm gần đây nền kinh tế nớc ta phát triển rất nhanh nhịp độ
tăng trởng khá cao . Tuy nhiên đó chỉ là con số tng đối , còn thực tế thì cha cao .
Bởi lẽ nền kinh tế nớc ta có xuất phát điểm rất thấp so với các nớc trên thế giới .
Do đó kết quả mà chúng ta đạt đợc về mặt lợng thực sự vẫn cha cao . Vì vậy để
đa nền kinh tế nớc ta vào giai đoạn mới , hoà nhập vào nền kinh tế thế giới và
khu vực , chúng ta cần phải nỗ lực nhiều .
Du lịnh nớc ta là một trong những nghành kinh tế con non trẻ , nhng đợc
xem là một nghành kinh tế mũi nhọn . Tỷ xuất doanh lợi của nghành Du Lịch
thờng cao hơn rất nhiều lần so với các nghành khác . Lợi nhuận mang lại từ hoạt
động của nghành Du Lịch chiếm một tỷ trọng rất lớn trong thu nhập quốc dân .
Đấy là một dấu hiệu tốt , song trong thực tế thì những gì chúng ta đạt đợc chỉ là
con số rất khiêm tốn nó cha cân xứng với những tiềm năng mà ta có . Vì vậy
chúng ta cần phải xây dựng một kế hoạch phát triển trớc mắt cũng nh lâu dài
sao cho hợp lý nhất và mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất cho nghành mình .
Đây cũng chính là lý do em chọn đề tài " Dãy số thời gian trong việc phân tích
và dự đoán thống kê về Du Lịch " .
Đối tợng và phạm vi nghiên cứu gồm : tổng doanh thu của các đơn vị
hoạt động kinh doanh Du Lịch và số lợt khách nghành Du Lịch phục vụ.
Ngoài phần lời nói đầu và kết luận đề án của em gồm có ba chơng :
- Chơng I. Du Lịch và vai trò của thống kê trong việc nghiên cứu về Du Lịch.
- Chơng II . Những vấn đề lý luận chung về phơng pháp dãy số thời gian và
dự đoán thống kê .
- Chơng III . Vận dụng phơng pháp dãy số thời gian và dự đoán thống kê

đã phát huy đợc tiềm năng to lớn và phong phú của ngành du lịch. Ngày nay,
nghành công nghiệp không khói của Trung Quốc đã trở thành một trong
những nghành có nhịp độ tăng trởng nhất. Số du khách đến thăm Trung Quốc
năm 1997 là 57,588 triệu lợt ngời, tăng 31 lần so với năm 1978, số ngoại tệ thu
đợc đạt 12,1 tỷ USD. Từ một nớc chậm mở cửa nghành du lịch, sau 20 năm cải
cách, Trung Quốc đã đứng hàng thứ 8 trên thế giới vì thu nhập do du lịch mang
lại.
Thế còn du lịch của nớc ta thì sao? Thực tế sau đại hội Đảng toàn quốc
lần thứ VI trong cuộc thực hiện đổi mới,trong sự chuyển mình đi lên chung của
cả nớc,cả sự phát triển năng động đáng tự hào về kinh tế Văn hoá Du lịch Việt
Nam
2
Đề án lý thuyết thống kê
Phan Quán Thành Tkê40A
Ngành du lịch Việt Nam đã gặt hái đợc nhiều thành công, sốlợt khách du
lịch, doanh thu du lịch hàng năm tăng lên rắt đáng kể. Song nhịp độ tăng trởng
của nghành Du lịch nớc ta thực tế vẫn cha cao so với tiềm năng và thuận lợi mà
tạo hoá và lịch sử đã để lại trên đất nớc ta.Với chủ đề Việt Nam điểm đến của
thiên niên kỷ mới của chơng trình hành động quốc gia theo quan điểm em đây
là một định h ớng đúng đắn và nội dung thích hợp .Tuy nhiên tiến độ triển khai
cha nh mong muốn và dự kiến mức độ triển khai cha đến khắp ở tất cả các nội
dung, chính vì vậy cha tạo ra bớc đột phá mang tính chất tạo đà và cha huy
động đợc tối đa nguồn lực trong và ngoài nớc trong việc thực hiện thành công
chơng trình này. Đơng nhiên cũng có những nguyên nhân khách quan nhất định
mà chúng ta cần phải nhận thấy và khắc phục.
II. Vai trò của thống kê trong việc nghiên cứu về du lịch .
Chúng ta biết mọi sự vật hiện tợng luôn biến đổi qua thời gian và không
gian theo những quy luật nhất định, mà chúng ta biết rằng quy luật không tự
sinh ra và nó cũng không tự mất đi mà chỉ tồn tại ở dạng này hay dạng
khác.Chúng ta không thể tạo ra quy luật khi chúng ta cần mà điều kiện của các

yếu, nó giúp chúng ta tìm ra đợc xu hớng vận động từ đó vạch rõ xu hớng phát
triển và qua đó chúng ta có thể khai thác tối đa mọi tiềm năng nhằm đa du lịch
Việt Nam lên tầm cao mới, đa Việt Nam trở thành trung tâmdu lịch - thơng mại
có tầm cỡ trong khu vực cũng nh trên thế giới.
4
Đề án lý thuyết thống kê
Phan Quán Thành Tkê40A
Chơng II. Những vấn đề lý luận chung về phơng pháp
dãy số thời gian
I. Khái niệm dãy số thời gian, ý nghĩa và cấu tạo.
1. Khái niệm:
-Tính tất yếu: mặt lợng của hiện tợng thờng xuyên biến động qua thời
gian. Trong thống kê, để nghiên cứu sự biến động này ngời ta thờng dựa vào
dãy số thời gian.
-Khái niệm: Dãy số thời gian là dãy các trị số của chỉ tiêu thống kê đợc
sắp xếp theo thứ tự thời gian.
2. ý nghĩa của dãy số thời gian
Qua dãy số thời gian ta có thể nghiên cứu các đặc điểm vè sự biến động
của hiện tợng, vạch ra xu hớng và tính quy luật của sự phát triển, đồng thời dự
đoán các mức độ của hiện tợng trong tơng lai.
3. Cấu tạo của dãy số thời gian
Mỗi dãy số thời gian đợc cấu tạo bởi hai thành phần là: thời gian về chỉ
tiêu về hiện tợng nghiên cứu.
a. Thời gian có thể là ngày, tuần, tháng, quý, năm.. đi dài giữa hai thời gian
liền nhau đợc gọi là khoảng cách thời gian.
b. Chỉ tiêu về hiện tợng đợc nghiên cứu có thể là số tuyệt đối, số tơng đối,
số bình quân..,trị số của chỉ tiêu gọi là mức độ của dãy số.
4. Các dạng dãy số thời gian
Căn cứ vào đặc điểm tồn tại về quy mô của hiện tợng qua thời gian có:
a. Dãy số thời kỳ.

Để phản ánh đặc điểm biến động qua thời gian của hiên tợng nghiên cứu
ngời ta thờng tính các chỉ tiêu sau đây:
1) Mức độ trung bình theo thời gian .
Chỉ tiêu này phản ánh mức độ đaị biểu của các mức độ tuyệt đối trong
một dãy số thời gian. Tuỳ theo dãy số thời kỳ hay dãy số thời điểm mà có các
công thức khác nhau
a) Đối với dãy số thời kỳ mức độ trung bình theo thời gian đợc tính :
b) Đối với dãy số thời điểm .
6
)1.1(
n
y
n
y...yy
y
n
1i
i
n21

=
=
+++
=
Đề án lý thuyết thống kê
Phan Quán Thành Tkê40A
Có khoảng cách thời gian bằng nhau thì mức độ trung bình đợc tính băng
công thức:
Khoảng cách thời gian không bằng nhau thì mức độ trung bình theo thời
gian đợc tính bằng công thức :

i
- y
1
(i=2,3...n) (2.2)
Trong đó:

i
: là các lợng tăng (hoặc giảm tuyệt đối định gốc)
7
)2.1(
1n
2
y
y
2
y
y
1n
1i
n
i
1

++
=


=

)3.1(

2i
=
=
Đề án lý thuyết thống kê
Phan Quán Thành Tkê40A
Ta nhận thấy rằng :
Tức là tổng các lợng tăng(hoặc giảm) tuyệt đối liên hoàn bằng lợng tăng
(hoặc giảm) tuyệt đối định gốc.
-Lợng tăng (hoặc giảm )tuyệt đối trung bình là mức trung bình của các lợng
tăng hoặc giảm tuyệt đối liên hoàn.
Trong đó :


: là lợng tăng(hoặc giảm) tuyệt đối trung bình.
3) Tốc độ phát triển.
Tốc độ phát triển là một số tơng đối ( thờng đợc biểu hiện bằng lần hoặc
%) phản ánh tốc độ và xu hớng biến động của hiện tợng qua thời gian tuỳ theo
mục đích nghiên cứu ta có các loại tốc độ phát triển sau đây:
-Tốc độ phát triển liên hoàn phản ánh sự biến động của hiện tợng giữa
hai thời gian liền nhau.
Công thức tính nh sau:
Trong đó:
t
i
: là tốc độ phát triển liên hoàn của thời gian i so với thời gian i-1.
- Tốc độ phát triển định gốc phản ánh sự biến động của hiện tợng trong
những khoảng thời gian dài.
Công thức tính nh sau:
Trong đó:
T

=
(i=2,3..n) (3.1)
1
i
i
y
y
T
=
(i=2,3..n) (3.2)
Đề án lý thuyết thống kê
Phan Quán Thành Tkê40A
Giữa tốc độ phát triển liên hoàn và tốc độ phát triển định gốc có các mối
liên hệ sau đây:
+Tích tốc độ phát triển liên hoàn bằng tốc độ phát triển định gốc tức là:
t
2
. t
3
...t
n
=T
n
(i= (2,3..n)
t
i
= T
i

+ Thơng của hai tốc dộ phát triển định gốc liền nhau băng tốc độ phát

n
2i
1n
n32
tt....t.tt

=

==
(3.3)
1
n
ni
n
2i
y
y
Tt
==
=
)4.3(
y
y
t
1n
1
n

=
1i

=t
i
-1 (i=2,3,...,n)
Trong đó:
a
i
: là tốc độ tăng hoặc giảm liên hoàn.
-Tốc độ tăng hoặc giẩm định gốc là tỷ số giữa lợng tăng (giảm) định gốc
với mức độ kỳ gốc cố định.
Công thức

A
i
=T
i
-1 hoặc A
i
(%) =T
i
(%) -100( %)
Trong đó:
A
i
: là tốc độ tăng hoặc giảm định gốc.
-Tốc độ tăng hoặc giảm trung bình là chỉ tiêu phản ánh tốc độ tăng hoặc
giảm đại biểu trong suốt thời gian nghiên cứu.
Công thức:
Hoặc

5) Giá trị tuyệt đối của 1% tăng (hoặc giảm).

1
i
i
==

=

=
1ta
=
%100%t%a
=
)n,...,3,2i(
%a
g
i
i
i
=

=
100
y
100*
y
yy
yy
g
1i
1i

,...,y
n-2
,y
n-1,
,y
n
.
Nêú tích trung bình trợt cho nhóm ba mức độ , ta có.
3
321
2
yyy
y
++
=

3
432
3
yyy
y
++
=

...................................
...................................
3
12
1
nnn

a
0 ,
, a
1
...,a
n
.. các tham số của phơng trình hồi quy và thờng đợc xác định bình
phơng nhỏ nhất tức là.
min)(
2
=

t
t
yy
t: thứ tự thời gian .
- Một số phơng trình thờng gặp .
3.1 .Phơng pháp tuyến tính.
.
10
taay
t
+=

Phơng trình này thờng đợc sử dụng khi các lợng tăng hoặc giảm tuyệt đối
liên hoàn
i
(còn gọi là sai phân bậc một) xấp xỉ nhau .
Có hai cách xác định tham số a
0


==
n
1i
n
1i
2
n
1i
i
2
i
2
i
n
)x(
x
)xx()x(SS


= =
=


==
n
1i
n
1i
2

n
y.x
yx
)yy()xx()y.x(SS
12