PHÒNG CHỐNG HIV/AIDS

TRUYỀN THÔNG THAY ĐỔI HÀNH VI &
PHÒNG CHỐNG KÌ THỊ, PHÂN BIỆT ĐỐI XỬ
Trương Quang Tiến
Bộ môn Giáo dục sức khỏe
1
Mục tiêu học tập
1. Trình bày được nguyên nhân, hậu quả của kì thị
& phân biệt đối xử liên qua HIV/AIDS.

2. Trình bày được khái niệm truyền thông thay đổi
hành vi; kì thị, phân biệt đối xử liên quan với
HIV/AIDS.

3. Trình bày được mục đích và một số hình thức
truyền thông thay đổi hành vi trong phòng,
chống HIV/AIDS và giảm kì thị, phân biệt đối xử. 2
Nội dung chính
 Kì thị, phân biệt đối xử - nguyên nhân, hậu quả
 Các khái niệm truyền thông thay đổi hành vi
(TTTĐHV); kì thị, phân biệt đối xử (PBĐX).
 Những hành vi liên quan cần thay đổi.
 Mục tiêu TTTĐHV trong phòng, chống
HIV/AIDS.
 Chiến lược TTTĐHV phòng, chống HIV/AIDS và
giảm kì thị, PBĐX.


 Phân biệt một số người ra khỏi những người bình thường và
gán cho họ sự không bình thường.
 Ví dụ: người nhiễm HIV thường liên quan với tệ nạn xã hội.

 Liên hệ sự khác biệt với những thuộc tính xấu.
 Ví dụ: người tiêm chích ma túy là người có quan hệ tình dục bừa bãi
với người bán dâm và thường bị mắc HIV.

 Tách biệt “chúng ta” (người bình thường) ra khỏi “chúng
nó” (người không bình thường).
 Ví dụ: không ngồi chung, ăn chung cùng bàn với người nhiễm HIV.
7
Kì thị
 Kì thị:
 Kì thị là thái độ khinh thường hay thiếu tôn trọng
người khác.

 Kì thị người có liên quan đến HIV là thái độ khinh
thường, thiếu tôn trọng người khác vì biết hoặc
nghi ngờ người đó bị nhiễm HIV hoặc có quan hệ
gần gũi với người nhiễm HIV.
(Luật P/c HIV/AIDS)

8
Phân biệt đối xử (discrimination)
 Phân biệt đối xử (PBĐX):
 PBĐX là hành vi xa lánh, từ chối, tách biệt, ngược
đãi, phỉ báng, có thành kiến hoặc hạn chế quyền
của người khác.


11
Biểu hiện kì thị và PBĐX?
 Kì thị và PBĐX liên quan đến HIV/AIDS thể hiện
dưới nhiều hình thức và xảy ra trong gia đình,
cộng đồng, trường học, cơ sở y tế và các địa
điểm công cộng khác.

 Kì thị làm cho cá nhân và nhóm bị kì thị trở
nên khác biệt 12
Thực trạng?
 Kì thị và phân biệt đối xử ở nơi làm việc:
 “ …tình hình kỳ thị và phân biệt đối xử với người
nhiễm HIV/AIDS đang lan rộng ở Việt Nam. Hiến
pháp nước CHXHCN Việt Nam công nhận quyền có
công ăn việc làm cho tất cả mọi người. Tuy nhiên,
kỳ thị và phân biệt đối xử đang khước từ quyền cơ
bản này với rất nhiều người nhiễm HIV/AIDS”.

(UNDP 2004)
13
Thực trạng?
 “Dường như chỉ có tôi là người duy nhất ở huyện này
cho mọi người biết mình bị nhiễm HIV, những người
khác vẫn còn che dấu bệnh của mình…. Trường hợp
của tôi, chồng tôi bị nhiễm HIV và sau đó đến tôi và
con tôi. Con tôi hiện nay đang đến trường mầm non.
Năm sau, đến tuổi cháu bắt đầu đi học lớp một nhưng

con?". (Bố mẹ Hoàng đã mất vì AIDS)

(nguồn: )
17
Thực trạng?
 “ chị Kim Anh và hai con bị nhiễm, chủ nhà thuê đòi
đuổi ra khỏi nhà, tổ dân phố phải can thiệp. Người ta
sợ đến nỗi chị ngồi xuống ghế uống nước xong là
người ta xách ghế đi dội rửa. Quận phải tổ chức họp
tuyên truyền là bệnh chỉ lây qua đường máu và quan
hệ tình dục, người dân mới giảm bớt kỳ thị. Nhưng
không phải ai cũng hiểu, nên chị Kim Anh đi bán vé số
vẫn có người sợ lây qua vé số”.
(nguồn: )
18
Thực trạng?
 “Mặc dù có những hiểu biết nhất định nhưng nỗi lo sợ bị lây nhiễm HIV qua
các tiếp xúc thông thuờng khiến nhân viên bệnh viện (NVBV) cố gắng tự bảo
vệ mình bằng cách xác định xem bệnh nhân nào có HIV và tìm cách hạn chế
tiếp xúc với họ”.

 “Nhiều NVBV nghĩ rằng họ có quyền được biết bệnh nhân nào có HIV để có
thể tự bảo vệ mình,… một số cách mà các bệnh viện thường làm để xác định
những bệnh nhân có HIV là bắt buộc xét nghiệm HIV, xếp bệnh nhân có HIV
vào những buồng riêng, giường riêng, đánh dấu vào hồ sơ của bệnh nhân
hay vào đồ vải, quần áo của bệnh nhân…”

 “NVBV coi đây là những biện pháp hợp lý để tự bảo vệ. Đây chính là các
dạng phân biệt đối xử với các bệnh nhân có HIV, tạo nên tâm lý sợ hãi cho
tất cả mọi người và khiến cho bệnh nhân có HIV cảm thấy bị kỳ thị.”

 Hành vi khác thường (rối loạn hành vi, tâm
thần…)

 Thuộc một nhóm xã hội cụ thể nào đó (tôn giáo,
dân tộc…) 22
Yếu tố gây kì thị và PBĐX
 HIV/AIDS có những đặc điểm dễ gây ra kì thị:
 Lây nhiễm qua QHTD không an toàn; qua tiêm chích ma
túy…, là những hành vi bị xã hội lên án và bị coi là lỗi của
những cá nhân liên quan.

 Người nhiễm HIV ở giai đoạn AIDS suy sụp nhanh, nhiễm
trùng cơ hội làm bệnh cảnh nặng nề, trầm trọng gây sợ hãi

 Hoài nghi bệnh có thể lây truyền qua các tiếp xúc thông
thường hàng ngày.
 Gia tăng hiện tượng ngại tiếp xúc, gần gũi với người nhiễm HIV, bệnh
nhân AIDS, dẫn đến xa lánh và tránh tiếp xúc người mắc HIV; AIDS.
23
Yếu tố gây kì thị và PBĐX
 Người nhiễm HIV hoặc mắc AIDS bị kì thị bất chấp
nguyên nhân họ bị lây nhiễm là gì.

 Người tiêm chích ma túy và người bán dâm (có thể
nhiễm HIV) thường bị kì thị nặng nề.

24