MỘT SỐ KINH NGHIỆM “TĂNG CƯỜNG GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG
CHO HỌC SINH LỚP 3 THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI
GIỜ LÊN LỚP”.
I. PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
"Kỹ năng sống" là khả năng làm chủ bản thân của mỗi người, khả năng ứng
xử phù hợp với những người khác và với xã hội, khả năng ứng phó tích cực trước
các tình huống của cuộc sống. Có thể nói kỹ năng sống chính là nhịp cầu giúp con
người biến kiến thức thành thái độ, hành vi và thói quen tích cực, lành mạnh.
Người có kỹ năng sống phù hợp sẽ luôn vững vàng trước những khó khăn, thử
thách; biết ứng ứng xử, giải quyết vấn đề một cách tích cực và phù hợp; họ thường
thành công hơn trong cuộc sống, luôn yêu đời và làm chủ cuộc sống của chính
mình. Ngược lại người thiếu kỹ năng sống thường bị vấp váp, dễ bị thất bại trong
cuộc sống.
Vì vậy có thể nói, kỹ năng sống của học sinh chỉ có thể được hình thành thông
qua hoạt động học tập và giảng dạy cũng như các hoạt động giáo dục khác trong
nhà trường. Trong đó hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là một trong những
hoạt động có ý nghĩa rất quan trọng trong việc rèn luyện kỹ năng sống cho học
sinh. HĐNGLL tạo điều kiện cho HS tiếp xúc và mở rộng ứng dụng thực tế, trải
nghiệm được nhiều vấn đề trong các hoạt động xã hội đồng thời gây hứng thú
trong học tập.
Với học sinh lớp 3 nói riêng và học sinh tiểu học nói chung các em còn nhỏ
kinh nghiệm sống chưa nhiều thì việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh là rất
cần thiết, giúp các em rèn luyện hành vi có trách nhiệm đối với bản thân, gia đình,
cộng đồng và Tổ quốc; giúp các em có khả năng ứng phó tích cực trước các tình
huống của cuộc sống. xây dựng mối quan hệ tốt đẹp với gia đình, bạn bè và mọi
người, sống tích cực, chủ động, an toàn, hài hoà và lành mạnh.

1



- Đề xuất các biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động giáo dục kỹ năng sống
thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp cho học sinh nhằm nâng cao chất lượng giáo
dục, hoàn thiện nhân cách cho học sinh ngay từ bậc tiểu học.
3. Đối tượng nghiên cứu
Các hoạt động giáo dục kỹ năng sống ngoài giờ lên lớp cho học sinh tiểu học
khối lớp 3.
4. Giới hạn phạm vi nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu công tác giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua hoạt
động ngoài giờ lên lớp tại khối lớp 3 trường Tiểu học Tràng An trong khoảng thời
gian từ tháng 9 năm 2013 đến tháng 3 năm 2015.
5. Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu lý luận: Sử dụng phối hợp các phương pháp phân
tích, tổng hợp, hệ thống hóa, khái quát hóa trong nghiên cứu các nguồn tài liệu lý
luận và thực tiễn có liên quan đến công tác giáo dục kỹ năng sống cho học sinh
tiểu học.
- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
+ Phương pháp quan sát sư phạm: Quan sát các hoạt động giáo dục kỹ năng
sống của trường (Dự các buổi hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, các buổi sinh
hoạt kỉ niệm các ngày lễ lớn, một số giờ học, các tiết sinh hoạt cuối tuần…). Quan
sát hoạt động hàng ngày của các em để tìm hiểu thái độ, hành vi kỹ năng sống của
các em trong các mối quan hệ ứng xử đối với người lớn tuổi, thầy cô giáo, bạn
bè…
+ Phương pháp trò chuyện: Trò chuyện, trao đổi với giáo viên, phụ huynh,
học sinh để nắm thông tin về nhận thức việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh,
về thực trạng, nguyên nhân hành vi kỹ năng sống của học sinh hiện nay.
+ Phương pháp điều tra xã hội học: Điều tra học sinh nhằm tìm hiểu nhận
thức, thái độ, hành vi của các em đối với các mối quan hệ ứng xử, các hành vi kỹ

3

4

a. Về giáo viên:
- Một bộ phận giáo viên chưa thực sự quan tâm đến việc giáo dục kỹ năng
sống cho học sinh mà chỉ chú trọng truyền thụ kiến thức ở sách giáo khoa nên chưa
chịu khó tìm tòi các hình thức và phương pháp tổ chức cho các hoạt động này nên
làm mất sự hứng thú của học sinh.
b. Về học sinh:
- Học sinh học tập thụ động, chủ yếu chỉ nghe và làm theo thầy cô giáo, ít
sáng tạo, tính tự giác chưa cao, lười hoạt động.
- Học sinh chỉ có học kiến thức, khả năng ứng phó với các tình huống trong
cuộc sống kém, tính tự tin ít, tự ti nhiều, thường nóng nảy, gây gỗ lẫn nhau.
- Kỹ năng giao tiếp hạn chế, hay nói tục, chửi bậy.
c. Về phụ huynh:
Nguyên nhân khiến đa phần học sinh khó tiếp cận được các hoạt động kỹ
năng thực hành xã hội là do phụ huynh không cho phép. Đa số phụ huynh cho rằng
con em mình chỉ cần học giỏi kiến thức.
Phụ huynh học sinh chỉ khuyến khích các con tìm kiến thức mà quên hướng
cho con em mình làm tốt hoạt động đoàn thể, hoạt động xã hội và cách ứng xử
trong gia đình.
Phần lớn ở gia đình phụ huynh giao tiếp trong gia đình còn nhiều hạn chế,
xưng hô chưa chuẩn mực nên các em bắt chước và xưng hô thiếu thiện cảm.
d. Về nhà trường:
Năm học 2014- 2015, tôi được phân công chủ nhiêm và giảng dạy lớp 3A
gồm 29 học sinh, trường có 14 lớp. Nhiều năm liền trường luôn đạt danh hiệu
trường tiên tiến. Trong hoạt động chuyên môn dạy và học, Nhà trường thường
xuyên nghiên cứu, cải tiến nâng cao chất lượng giảng dạy theo hướng phát huy tính
tích cực của học sinh, không ngừng đổi mới PPDH phù hợp với nội dung chương
trình. Và đặc biệt chú trọng đến việc "Giáo dục kỹ năng sống" cho học sinh. Nhà



6

Trong khuôn khổ của đề tài này, tôi chỉ muốn chia sẻ cùng quý đồng nghiệp
một số kinh nghiệm mà tôi đã thực hiện có hiệu quả trong việc" Giáo dục kỹ
năng sống cho học sinh lớp 3 thông qua hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp"
3. Biện pháp nâng cao hiệu quả “Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh lớp
3” thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp
3. 1. Mục tiêu của biện pháp
Việc chú trọng giáo dục kỹ năng sống thông qua hoạt động giáo dục ngoài giờ
lên lớp giúp tạo tinh thần đoàn kết, gắn bó, quan tâm giúp đỡ lẫn nhau trong học
tập, học sinh nỗ lực tiếp thu bài giảng và tìm tòi những kiến thức liên quan đến bài
học để liên hệ áp dụng vào thực tiễn, qua đó phát huy tính tích cực, chủ động, sáng
tạo của học sinh. Các em cảm thấy rất vui và biết thêm nhiều kiến thức. Nhờ đó
các em biết tự chăm sóc bản thân như là tự sắp xếp góc học tập thật ngăn nắp, tự
giặt quần áo cho mình, vệ sinh cá nhân và môi trường sống. . . . Ngoài ra, em còn
giúp bố mẹ nhiều việc nhà. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong việc đổi
mới và nâng cao chất lượng giáo dục xem học sinh là trung tâm, góp phần tạo điều
kiện cho việc hoàn thiện nhân cách học sinh ngay từ khi còn là học sinh tiểu học.
3. 2. Nội dung và cách thức thực hiện biện pháp
Để tăng cường giáo dục kỹ năng sống thông qua hoạt động giáo dục ngoài giờ
lên lớp chúng tôi đã thực hiện nhiều biện pháp hiệu quả dựa trên các cơ sở sau:
- Bám sát nội dung giáo dục kỹ năng sống cho học sinh:
Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh cũng như các quá trình hoạt động giáo dục
khác trong nhà trường đều có cấu trúc xác định. Nội dung giáo dục kỹ năng sống
cho học sinh tập trung vào các kỹ năng tâm lý - xã hội là những kỹ năng được vận
dụng trong những tình huống hàng ngày để tương tác với người khác và giải quyết
có hiệu quả những vấn đề, những tình huống của cuộc sống. Những nội dung này
hết sức đơn giản, gần gũi với trẻ em, là những kiến thức tối thiểu để các em có thể
tự lập. . . Và mục đích quan trọng nhất là giúp các em tự tin hơn, tự lập hơn trong


8

tình huống cũng như phản biện… Kỹ năng sống chỉ được hình thành khi người học
trải nghiệm qua thực tế và nó có kĩ năng khi các em được làm việc đó.
+ Nguyên tắc tiến trình và nguyên tắc thay đổi hành vi: Giáo viên không thể
giáo dục kỹ năng sống trong một lần mà kỹ năng sống là một quá trình từ nhận
thức - hình thành thái độ - thay đổi hành vi. Thay đổi hành vi của một con người
đặc biệt hành vi tốt là quá trình khó khăn. Do vậy giáo dục kỹ năng sống không thể
là ngày một ngày hai mà phải là một quá trình và cần duy trì nó không thể là cú
nhát, nửa vời được.
+ Thời gian và môi trường giáo dục: Giáo dục giáo dục kỹ năng sống được thực
hiện mọi lúc mọi nơi; giáo dục kỹ năng sống được giáo dục trong mọi môi trường
như gia đình, nhà trường, xã hội; cần phải tạo điều kiện tối đa cho HS tham gia vào
các tình huống thật trong cuốc sống.
Do đó trong quá trình tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp tăng cường
giáo dục kỹ năng sống cho học sinh phải đảm bảo thực hiện tốt các nguyên tắc giáo
dục kỹ năng sống.
- Phát huy vai trò tác dụng và hiệu quả của hoạt động giáo dục ngoài giờ
lên lớp để giáo dục kỹ năng sống cho học sinh
Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là hoạt động được tổ chức theo mục tiêu,
nội dung, chương trình dưới sự hướng dẫn của giáo viên. Bản chất của hoạt động
này là thông qua các loại hình hoạt động, các mối quan hệ nhiều mặt, nhằm giúp
người học chuyển hoá một cách tự giác, tích cực tri thức thành niềm tin, kiến thức
thành hành động, biến yêu cầu của nhà trường thành chương trình hành động của
tập thể lớp học sinh và của cá nhân học sinh,tạo cơ hội cho học sinh trải nghiệm tri
thức, thái độ, quan điểm và hành vi ứng xử của mình trong môi trường an toàn,
thân thiện có định hướng giáo dục. Thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp có thể
giúp học sinh sống một cách an toàn, khoẻ mạnh có khả năng thích ứng với biến
đổi của cuộc sống hàng ngày. Rèn luyện cho học sinh các kỹ năng cơ bản phù hợp

hoạch của nhà trường:

10

THỜI
GIAN
CHỦ
ĐIỂM
GỢI Ý NỘI DUNG VÀ HÌNH
THỨC HOẠT ĐỘNG
CHỦ ĐỀ GDKNS
- Tháng
9/2014
Truyền
thống
nhà
trường
- Nghe nói chuyện về ý nghĩa tên
trường.
- Phát động phong trào quyên góp
sách GK, vở tặng các bạn có hoàn
cảnh khó khăn.
- Tổ chức cuộc thi “ An toàn giao
thông”
- Kỹ năng lắng
nghe tích cực
- Kỹ năng thể hiện sự
cảm thông.
- Kĩ năng làm chủ
bản thân.

- Kĩ năng hoạt động
đội, nhóm
- Kĩ năng hợp tác.
- Kỹ năng sáng tạo.
Tháng
12/2014
Uống
nước
nhớ
nguồn
- Tìm hiểu về truyền thống quân
đội, nghe nói chuyện về anh bộ đội
Cụ Hồ
- Tập hát những bài hát về anh bộ
- Kỹ năng lắng
nghe tích cực
- Kĩ năng văn
nghệ.

11

đội.
Tháng
1,2/2015
Mừng
đảng
mừng
xuân.
- Tổ chức cho học sinh tìm hiểu về
truyền thống địa phương

- Tổ chức hội thi: “Múa hát tập thể”
- Kĩ năng xác định
giá trị
- Kỹ năng thể hiện sự
tự tin. . .
Tháng
5/2015
Kính yêu
Bác Hồ
- Sinh hoạt tập thể kỷ niệm ngày
sinh nhật Bác: Nghe kể chuyện về
Bác Hồ. Tìm hiểu về Bác Hồ với
thiếu nhi Việt Nam.
- Tổ chức hội thi: “Chúng em kể
chuyện Bác Hồ”.
- Kỹ năng lắng
nghe tích cực
- Kỹ năng thể hiện sự
tự tin.

12

Tháng
6,7,8/
2015
Hè vui
bổ ích
- Tổ chức câu lạc bộ “ Sao nhi
đồng”
- Kỹ năng thể hiện sự

được.
Bước 2: Giáo viên chủ nhiệm cần vạch kế hoạch, thời gian tiến hành. Chuẩn
bị về nội dung, hình thức hoạt động, các phương tiện cần thiết phục vụ cho hoạt
động. Phân công công việc cụ thể, dự kiến các tình huống xảy ra. Thường xuyên
đôn đốc, kiểm tra sự chuẩn bị.
Bước 3: Tiến hành hoạt động.
Đối với các hoạt động của lớp, cần cố gắng tạo điều kiện để học sinh tự quản,
tự điều khiển, còn giáo viên nên đóng vai trò là người hỗ trợ, là người giúp đỡ các
em.
Bước 4: Rút kinh nghiệm và đánh giá kết quả.
Cần phải rút kinh nghiệm để các hoạt động tiếp theo được tốt hơn, hiệu quả
hơn. Khi rút kinh nghiệm và đánh giá kết quả cần tập trung vào hình thức tổ chức
hoạt động, nội dung hoạt động, quá trình tự quản, tự điều khiển của học sinh để
bước chuẩn bị cho những hoạt động tiếp theo đạt yêu cầu và mục tiêu đề ra.
Ví dụ: Tổ chức hoạt động: Rung chuông vàng
Chủ đề: An toàn giao thông
Học sinh lớp 3
a) Mục đích: Giúp các em hiểu và thực hiện tốt luật giao thông, tuyên truyền
người thân thực hiện tốt luật giao thông
Hình thành và rèn luyện cho học sinh kỹ năng tham gia giao thông, mạnh
dạn, thích giao tiếp, độc lập suy nghĩ, sáng tạo, đồng thời rèn luyện cho nhiều em
khả năng tổ chức, điều khiển các hoạt động tập thể.

14

Tạo cho học sinh trong lớp không khí phấn khởi, tin tưởng “Vui mà học, học
mà vui”, làm cho các em luôn luôn sẵn sàng tham gia các hoạt động của lớp.
b) Chuẩn bị:
* Học sinh: Bảng con, phấn, khăn lau bảng
* Giáo viên:

- Không chạy chơi tren đường sắt
- Không ném đá lên tàu
Câu 7: Bạn hãy kể tên các loai đường giao thông?
Đáp án:Các loại đường giao thông
- Đường bộ
- Đường sắt
- Đường thủy
- Đường hàng không
Câu 8: Đường hàng không dành cho phương tiện giao thông nào?
Đáp án: Máy bay
Câu 9: Khi đi bộ và qua đường ta cần chú ý gì?
Đáp án: Khi đi bộ phải đi trên vỉa hè hoặc sát mép đường bên phải nơi không
có vỉa hè
- Khi đi qua đường phải đi vào vạch đi bộ qua đường. Nếu không có vạch đi
bộ qua đường phải chọn nơi an toàn quan sát kĩ xe trên đường rồi mới đi được.
Trên đây là một hình thức tổ chức hoạt động ngoài giờ lên lớp mà tôi thường
xuyên tổ chức tại lớp trong các giờ sinh hoạt, hoạt động này đã thu hút 100% các

16

em trong toàn lớp tham gia, nó tạo cho các em sự thoải mái, không nhàm chán mà
còn giúp các em chăm chỉ, hăng say, phấn đấu, rèn luyện học tập trở thành con
người phát triển toàn diện xứng đáng là chủ nhân tương lai của đất nước.
c. Giáo viên chủ nhiệm tích cực phối hợp với Đội Thiếu niên tiền phong
Hồ Chí Minh tổ chức số hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp nhằm thực hiện
giáo dục kỹ năng sống cho học sinh.
Xuất phát từ nội dung giáo dục ngoài giờ lên lớp và nội dung, nguyên tắc
giáo dục kỹ năng sống cho học sinh Tiểu học chúng tôi đã tiến hành các hoạt động
cụ thể như sau:
- Hoạt động văn hóa nghệ thuật:

Đây là một loại hình đặc trưng của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp.
Thông qua lao động công ích sẽ giúp các em gắn bó với đời sống xã hội, với công
cuộc xây dựng đất nước. Ngoài ra lao động công ích còn góp phần làm cho trẻ hiểu
thêm về giá trị lao động, từ đó giúp trẻ có ý thức lao động lành mạnh. Lao động
công ích giúp trẻ vận dụng kiến thức vào đời sống như: Trực nhật, vệ sinh lớp học,
sân trường, làm đẹp bồn hoa, cây cảnh cho đẹp trường, lớp. Đây là hoạt động thật
sự cần thiết giúp các em thích nghi với cuộc sống xung quanh. Sau này dù có rơi
vào hoàn cảnh khắc nghiệt nào thì các em vẫn có thể tồn tại được. Đó là nhờ các
em biết lao động. Hoạt động này được tiến hành thường xuyên trong nhà trường.
3. 3. Điều kiện thực hiện giải pháp, biện pháp
Về phía giáo viên:
- Chủ động nâng cao năng lực nhận thức và kỹ năng tổ chức hoạt động ngoài
giờ lên lớp cho học sinh thông qua quá trình tự nghiên cứu, tham khảo dồng nghiệp
và đúc rút kinh nghiệm.
- Thường xuyên quan sát và thay đổi hoạt động cho phù hợp, tạo được sự
hứng thú và hấp dẫn cho học sinh.
Về phía nhà trường:

18

- Tạo điều kiện tối đa trong khả năng về cơ sở vật chất và các điều kiện khác
dể tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp cho học sinh đạt được chất lượng và
hiệu quả tốt nhất.
Về phía phụ huynh học sinh:
- Nhận thức được việc giáo dục kỹ năng sống cho con em mình là cần thiết và
hoạt động ngoài giờ lên lớp là một trong những phương pháp tốt nhất để góp phần
thực hiện công tác giáo dục quan trọng này.
3. 4. Kết quả thu được qua quá trình nghiên cứu
Khi tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp " Giáo dục kỹ năng sống
cho học sinh" tôi đã tiến hành nhận xét và đánh giá những yêu cầu đã đặt ra, đồng

Từ thực tiễn tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp nhằm"Giáo dục kỹ
năng sống cho học sinh" ta có thể rút ra một số kết luận sau đây:
1. Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua các hoạt động, để học sinh tự
cảm nhận, đánh giá, nhận xét qua các hành vi và từ đó hình thành các kỹ năng;
thực hiện sự phối hợp trong và ngoài nhà trường làm tốt công tác xã hội hoá trong
việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh.
2. Giáo dục kỹ năng sống trong trường học góp phần rèn luyện, hình thành cho
học sinh sống có trách nhiệm hơn và biết lựa chọn cách ứng xử phù hợp, ứng phó
các sức ép, thách thức trong cuộc sống; thúc đẩy hành vi mang tính xã hội, giảm
bớt học sinh hư học sinh cá biệt.
3. Giáo dục kỹ năng sống còn tạo mối quan hệ thân thiện, cởi mở giữa thầy, trò,
sự hứng thú tự tin, chủ động sáng tạo trong học tập, nâng cao chất lượng, hiệu quả
giáo dục. Học sinh được giáo dục kỹ năng sống xác định được bổn phận và nghĩa
vụ của mình đối với bản thân, gia đình và xã hội.
4. Giáo dục kỹ năng sống còn cần đến vốn sống, tình thương và nhân cách của
người thầy. Học sinh học kiến thức ở thầy trước hết là ở tấm gương sống của người
thầy. Vì vậy, để học sinh không thất vọng vì thầy thì trước hết “mỗi thầy cô giáo là
một tấm gương đạo đức, tự học và sáng tạo” mà ngành Giáo dục đang vận động.

20

5. Giáo dục kỹ năng sống cần cho suốt cả cuộc đời và luôn luôn được bổ sung,
nâng cấp để phù hợp với sự thay đổi của cuộc sống biến động. Người trưởng thành
cũng vẫn cần học kỹ năng sống.
6. Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh không phải là công việc “một sớm,
một chiều” mà đòi hỏi phải có quá trình, kiên nhẫn và bằng cả tâm huyết và ở mọi
lúc, mọi nơi, thực hiện càng sớm càng tốt đối với trẻ em. Kỹ năng sống rất đa dạng
và mang đặc trưng vùng, miền đòi hỏi người giáo viên phải vận dụng một cách
linh hoạt, sáng tạo cho phù hợp với nhu cầu, trình độ của học sinh và đặc điểm,
hoàn cảnh của từng lớp,nhà trường, địa phương.


1
2.MỤC TIÊU, NHIỆM VỤ CỦA ĐỀ TÀI

2
3. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

3
4.GIỚI HẠN PHẠM VI NGHIÊN CỨU

3
5.PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

3
II. PHẦN NỘI DUNG 4
1. CƠ SỞ LÝ LUẬN

4
2. THỰC TRẠNG

4
3. BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ “GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC
SINH LỚP 3” THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG NGOÀI GIỜ LÊN LỚP

7
3. 1. Mục tiêu của biện pháp 7
3. 2. Nội dung và cách thức thực hiện biện pháp 7
3. 3. Điều kiện thực hiện giải pháp, biện pháp 18
3. 4. Kết quả thu được qua quá trình nghiên cứu 19