Tên đề tài: MỘT SỐ KINH NGHIỆM “TĂNG CƯỜNG GIÁO DỤC KỸ
NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH THCS THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG
GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP”.
I. ĐẶT VẤN ĐỀ.
"Kỹ năng sống" là khả năng làm chủ bản thân của mỗi người, khả năng ứng
xử phù hợp với những người khác và với xã hội, khả năng ứng phó tích cực
trước các tình huống của cuộc sống. Có thể nói kỹ năng sống chính là nhịp cầu
giúp con người biến kiến thức thành thái độ, hành vi và thói quen tích cực, lành
mạnh. Người có kỹ năng sống phù hợp sẽ luôn vững vàng trước những khó
khăn, thử thách; biết ứng ứng xử, giải quyết vấn đề một cách tích cực và phù
hợp; họ thường thành công hơn trong cuộc sống, luôn yêu đời và làm chủ cuộc
sống của chính mình. Ngược lại người thiếu kỹ năng sống thường bị vấp váp, dễ
bị thất bại trong cuộc sống.
Vì vậy có thể nói, kỹ năng sống của học sinh chỉ có thể được hình thành
thông qua hoạt động học tập và giảng dạy cũng như các hoạt động giáo dục khác
trong nhà trường. Trong đó hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là một trong
những hoạt động có ý nghĩa rất quan trọng trong việc rèn luyện kỹ năng sống
cho học sinh. HĐNGLL tạo điều kiện cho HS tiếp xúc và mở rộng ứng dụng
thực tế, trải nghiệm được nhiều vấn đề trong các hoạt động xã hội đồng thời gây
hứng thú trong học tập.
Việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh là rất cần thiết, giúp các em rèn
luyện hành vi có trách nhiệm đối với bản thân, gia đình, cộng đồng và Tổ quốc;
giúp các em có khả năng ứng phó tích cực trước các tình huống của cuộc sống,
xây dựng mối quan hệ tốt đẹp với gia đình, bạn bè và mọi người, sống tích cực,
chủ động, an toàn, hài hoà và lành mạnh.
Vậy, làm thế nào để chúng ta giáo dục kỹ năng sống cho học sinh? tôi nghĩ
có nhiều phương pháp, nhiều cách thức để thực hiện việc này. Nhưng trong bài
viết này, tôi xin đưa ra Một số kinh nghiệm "Tăng cường giáo dục kỹ năng
sống cho học sinh THCS thông qua hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp" để
góp một phần nhỏ vào việc thực hiện nâng cao hiệu quả hoạt động giáo dục kỹ

sống cho học sinh mà chỉ chú trọng truyền thụ kiến thức ở sách giáo khoa nên

2

chưa chịu khó tìm tòi các hình thức và phương pháp tổ chức cho các hoạt động
này nên làm mất sự hứng thú của học sinh.
b. Về học sinh:
- Học sinh học tập thụ động, chủ yếu chỉ nghe và làm theo thầy cô giáo, ít
sáng tạo, tính tự giác chưa cao, lười hoạt động.
- Học sinh chỉ có học kiến thức, khả năng ứng phó với các tình huống trong
cuộc sống kém, tính tự tin ít, tự ti nhiều, thường nóng nảy, gây gỗ lẫn nhau.
- Kỹ năng giao tiếp hạn chế, hay nói tục, chửi bậy.
c. Về Phụ huynh:
Nguyên nhân khiến đa phần học sinh khó tiếp cận được các hoạt động kỹ
năng thực hành xã hội là do phụ huynh không cho phép. Đa số phụ huynh cho
rằng con em mình chỉ cần học giỏi kiến thức.
Phụ huynh học sinh chỉ khuyến khích các con tìm kiến thức mà quên hướng
cho con em mình làm tốt hoạt động đoàn thể, hoạt động xã hội và cách ứng xử
trong gia đình.
Phần lớn ở gia đình phụ huynh giao tiếp trong gia đình còn nhiều hạn chế,
xưng hô chưa chuẩn mực nên các em bắt chước và xưng hô thiếu thiện cảm.
d. Về nhà trường.
Năm học 2011-2012, Trường THCS Thủy An có 8 lớp với tổng số 255
học sinh. Trường được công nhận danh hiệu trường chuẩn Quốc gia mức độ 1
năm 2011. Từ năm 2003 đến nay luôn đạt danh hiệu trường tiên tiến cấp huyện.
Trong hoạt động chuyên môn dạy và học, Nhà trường thường xuyên nghiên cứu,
cải tiến nâng cao chất lượng giảng dạy theo hướng phát huy tính tích cực của
học sinh, không ngừng đổi mới PPDH phù hợp với nội dung chương trình. Và
đặc biệt chú trọng đến việc "Giáo dục kỹ năng sống" cho học sinh. Nhà trường
coi đây là một trong những yếu tố quan trọng hàng đầu trong việc thực hiện mục

những kiến thức liên quan đến bài học để liên hệ áp dụng vào thực tiễn, qua đó
phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh. Các em cảm thấy rất vui
và biết thêm nhiều kiến thức. Nhờ đó các em biết tự chăm sóc bản thân như là tự
sắp xếp góc học tập thật ngăn nắp, tự giặt quần áo cho mình, vệ sinh cá nhân và
môi trường sống Ngoài ra, em còn giúp bố mẹ nhiều việc nhà. Đây được xem
là bước tiến quan trọng trong việc đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục xem

4

học sinh là trung tâm, góp phần tạo điều kiện cho việc hoàn thiện nhân cách học
sinh ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.
Từ những thực trạng trên đây, thì việc "Tăng cường giáo dục KNS cho học
sinh thông qua HĐGDNGLL" là một việc làm vô cùng cần thiết giúp cho các
em say mê, hứng thú trong học tập, các em thấy mình mạnh dạn hơn trong giao
tiếp, tự tin hơn trong việc thể hiện những năng lực của bản thân .
Trong khuôn khổ của đề tài này, tôi chỉ muốn chia sẻ cùng quý đồng nghiệp
một số kinh nghiệm mà chúng tôi đã thực hiện có hiệu quả trong việc"Tăng
cường giáo dục kỹ năng sống cho học sinh THCS thông qua hoạt động giáo
dục ngoài giờ lên lớp"
II. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU:
Một số kinh nghiệm "Tăng cường giáo dục kỹ năng sống cho học sinh
THCS thông qua hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp".
Để tăng cường giáo dục kỹ năng sống thông qua hoạt động giáo dục ngoài
giờ lên lớp chúng tôi đã thực hiện các biện pháp sau:
A. CÁC GIẢI PHÁP TỔ CHỨC THỰC HIỆN VIỆC "TĂNG CƯỜNG
GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC
NGOÀI GIỜ LÊN LỚP"
1: BÁM SÁT NỘI DUNG GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH .
Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh cũng như các quá trình hoạt động giáo
dục khác trong nhà trường đều có cấu trúc xác định. Nội dung giáo dục kỹ năng

thành tốt trong quá trình HS tương tác với bạn bè và những người xung quanh.
Tạo điều kiện để các em có dịp thể hiện ý kiến của mình và xem xét ý kiến của
người khác Do vậy GV cần tổ chức các hoạt động có tính chất tương tác trong
các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp để giáo dục kỹ năng sống cho các em.
+ Trải nghiệm: Cần phải có thiết kế và tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên
lớp cho HS được hoạt động thực, có cơ hội thể hiện ý tưởng, có cơ hội xử lí các
tình huống cũng như phản biện…Kỹ năng sống chỉ được hình thành khi người
học trải nghiệm qua thực tế và nó có kĩ năng khi các em được làm việc đó.
+ Nguyên tắc tiến trình và nguyên tắc thay đổi hành vi: Giáo viên không thể
giáo dục kỹ năng sống trong một lần mà kỹ năng sống là một quá trình từ nhận
thức- hình thành thái độ- thay đổi hành vi. Thay đổi hành vi của một con người
đặc biệt hành vi tốt là quá trình khó khăn. Do vậy giáo dục kỹ năng sống không

6

thể là ngày một ngày hai mà phải là một quá trình và cần duy trì nó không thể là
cú nhát, nửa vời được.
+ Thời gian và môi trường giáo dục: Giáo dục giáo dục kỹ năng sống được thực
hiện mọi lúc mọi nơi; giáo dục kỹ năng sống được giáo dục trong mọi môi
trường như gia đình, nhà trường, xã hội; cần phải tạo điều kiện tối đa cho HS
tham gia vào các tình huống thật trong cuốc sống.
Do đó trong quá trình tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp tăng
cường giáo dục kỹ năng sống cho học sinh phải đảm bảo thực hiện tốt các
nguyên tắc giáo dục kỹ năng sống.
3. PHÁT HUY VAI TRÒ TÁC DỤNG VÀ HIỆU QUẢ CỦA HOẠT ĐỘNG GIÁO
DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP ĐỂ GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH.
Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là hoạt động được tổ chức theo mục
tiêu, nội dung, chương trình dưới sự hướng dẫn của giáo viên. Bản chất của hoạt
động này là thông qua các loại hình hoạt động, các mối quan hệ nhiều mặt,
nhằm giúp người học chuyển hoá một cách tự giác, tích cực tri thức thành niềm

động giáo dục ngoài giờ lên lớp được thực hiện qua các bước sau:
+ Giáo viên phải nắm vững chương trình, phân phối chương trình hoạt động
giáo dục ngoài giờ lên lớp của từng khối lớp, đặc biệt là khối lớp giảng dạy và
thực hiện hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp.
+ Giáo viên nắm được nội dung của các kỹ năng sống cơ bản cần giáo dục cho
học sinh.
+ Phân tích chương trình hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp để xác định
những chủ đề nào của chương trình có thể thiết kế được các chủ đề về giáo dục
kỹ năng sống.Chẳng hạn:
THỜI
GIAN
CHỦ ĐIỂM GỢI Ý NỘI DUNG VÀ HÌNH THỨC HOẠT ĐỘNG
CHỦ ĐỀ GDKNS
- Tháng
9/2011
Truyền
thống nhà
trường
- Nghe nói chuyện về ý nghĩa tên trường.
- Phát động phong trào quyên góp sách GK, vở
tặng các bạn có hoàn cảnh khó khăn.
- Tổ chức cuộc thi “ An toàn giao thông”
-Kỹ năng lắng
nghe tích cực
-Kỹ năng thể hiện
sự cảm thông.
- Kĩ năng làm chủ
bản thân.
-Kỹ năng thể hiện
sự tự tin.

đội, nhóm
-Kĩ năng hợp tác.
-Kỹ năng sáng tạo.
Tháng
12/2011
Uống nước
nhớ nguồn
- Tìm hiểu về truyền thống quân đội, nghe nói
chuyện về anh bộ đội Cụ Hồ
- Tập hát những bài hát về anh bộ đội.
-Kỹ năng lắng
nghe tích cực
- Kĩ năng văn
nghệ.
Tháng
1,2/2012
Mừng đảng
mừng
xuân.
- Tổ chức cho học sinh tìm hiểu về truyền
thống địa phương
- Sinh hoạt tập thể kỷ niệm ngày 3/2, nghe nói
chuyện về truyền thống quê hương, đất nước,
Đảng.
-Kỹ năng lắng
nghe tích cực
-Kỹ năng giao tiếp
-Kỹ năng điều
khiển các hoạt
động tập thể

Hồ với thiếu nhi Việt Nam.
- Tổ chức hội thi: “Chúng em kể chuyện Bác
Hồ”.
-Kỹ năng lắng
nghe tích cực
-Kỹ năng thể hiện
sự tự tin.
Tháng
6,7,8/
2012
Hè vui bổ
ích
- Tổ chức câu lạc bộ “ Sao nhi đồng”
- Tổ chức hội trại
-Kỹ năng thể hiện
sự tự tin.
-Kỹ năng điều
khiển các hoạt
động tập thể.
-Kỹ năng giao tiếp
2. Vận dụng linh hoạt các loại hình hoạt động, các hình thức tổ chức hoạt
động giáo dục ngoài giờ lên lớp để thực hiện mục tiêu giáo dục kỹ năng sống
cho học sinh.
- Luôn "làm mới" các hình thức thực hiện từng chủ đề của hoạt động giáo dục
ngoài giờ lên lớp

9

- Đa dạng hoá các loại hình hoạt động của hoạt động GD ngoài giờ lên lớp.
- Tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp để thu hút học sinh tích cực

Ví dụ tổ chức một hoạt động: Chủ đề: Bác Hồ kính yêu.
a) Mục đích: Giúp các em hiểu sơ lược về cuộc đời và sự nghiệp của Bác
Hồ. Tự hào là cháu ngoan của Bác, các em phấn đấu rèn luyện, học tập tốt để trở
thành Đội viên tốt, cháu ngoan Bác Hồ, chủ nhân tương lai của đất nước.
Hình thành và rèn luyện cho học sinh kỹ năng mạnh dạn, thích giao tiếp,
độc lập suy nghĩ, sáng tạo, đồng thời rèn luyện cho nhiều em khả năng tổ chức,
điều khiển các hoạt động tập thể.
Tạo cho học sinh trong lớp không khí phấn khởi, tin tưởng “Vui mà học,
học mà vui”, làm cho các em luôn luôn sẵn sàng tham gia các hoạt động của lớp.
b) Chuẩn bị:
* Bảng di động
* Phấn màu đỏ để ghi từ hàng dọc.
* Phấn màu trắng để ghi chữ cái hàng ngang.
* Ảnh chụp: Chân dung Bác, cảng Bến Nhà Rồng.
c) Nội dung ô chữ: Ô chữ:
(1) V Ă N B A
(2) K I Ế P B Ạ C
(3) K I M Đ Ồ N G
(4) N H Ư N G U Y Ệ T
(5) H Ồ Q U A N G
(6) H A I B À T R Ư N G
(7) T R À N G A N
(8) H Ồ N G
(9) N G Ô Q U Y Ề N
(10) H À N G N G A N G
* Gợi ý tìm từ:

11

Hàng ngang thứ 1: (Từ gồm 5 chữ cái): Tên Bác Hồ ghi trong sổ lương


Hàng ngang thứ 10: ( Từ gồm 9 chữ cái): Phố có số nhà 48, nơi đây vào
năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết Bản Tuyên ngôn độc lập bất hủ.
Đáp án: HÀNG NGANG  xuất hiện G
Các chữ xuất hiện ở từ hàng ngang: BẾN NHÀ RỒNG
Gợi ý từ chìa khoá: Từ gồm 3 tiếng có 10 chữ cái: Tên một bến cảng của
thành phố mang tên Bác. Nơi đây vào ngày 5/6/1911, Bác Hồ của chúng ta đã ra
đi tìm đường cứu nước.
Trên đây là một hình thức tổ chức hoạt động ngoài giờ lên lớp, hoạt động
này đã thu hút 100% các em trong toàn trường tham gia, nó tạo cho các em sự
thoải mái, không nhàm chán mà còn giúp các em chăm chỉ, hăng say, phấn đấu,
rèn luyện học tập trở thành con người phát triển toàn diện xứng đáng là chủ
nhân tương lai của đất nước.
3. Một số hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THCS Thủy An
nhằm thực hiện giáo dục kỹ năng sống cho học sinh.
Xuất phát từ nội dung giáo dục ngoài giờ lên lớp và nội dung, nguyên tắc
giáo dục kỹ năng sống cho học sinh THCS chúng tôi đã tiến hành các hoạt động
cụ thể như sau:
a. Hoạt động văn hóa nghệ thuật:
Đây là một loại hình hoạt động quan trọng, không thể thiếu được trong sinh
hoạt tập thể của trẻ em, nhất là học sinh THCS. Hoạt động này bao gồm nhiều
thể loại khác nhau: Hát, múa, thơ ca, kịch ngắn, kịch câm, tấu vui, độc tấu, nhạc
cụ, thi kể chuyện… Các hoạt động này góp phần hình thành cho các em kỹ năng
mạnh dạn, tự tin trước đám đông. Đây là một trong những kỹ năng rất quan
trọng trong xu thế toàn cầu hóa. Xác định được tầm quan trọng của hoạt động
này nhà trường đã thường xuyên tổ chức các hoạt đông phù hợp với chủ điểm
từng tháng.

13



nó mang một ý nghĩa vô cùng to lớn. Thông qua hoạt động này, giáo dục cho
các em tình yêu quê hương đất nước, niềm tự hào dân tộc và giáo dục các em có
tinh thần trách nhiệm, có nghĩa vụ đối với cộng đồng; các em sẽ được bồi dưỡng
thêm về nhân cách, đặc biệt là tình người. Trong thực tế, hoạt động này đã được
nhà trường tiến hành tương đối tốt. Hoạt động này phải được khai thác một cách
triệt để nhằm phát triển tối đa nhân cách ở các em.
Lễ dâng hương Đền thờ nữ tướng Lê Chân của HS

18

Tổ chức phát động phong trào: Quyên qóp giúp đỡ người nghèo.
d. Hoạt động lao động công ích:
Đây là một loại hình đặc trưng của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp.
Thông qua lao động công ích sẽ giúp các em gắn bó với đời sống xã hội, với
công cuộc xây dựng đất nước. Ngoài ra lao động công ích còn góp phần làm cho
trẻ hiểu thêm về giá trị lao động, từ đó giúp trẻ có ý thức lao động lành mạnh.
Lao động công ích giúp trẻ vận dụng kiến thức vào đời sống như: Trực nhật, vệ
sinh lớp học, sân trường, làm đẹp bồn hoa, cây cảnh cho đẹp trường, lớp. Đây là
hoạt động thật sự cần thiết giúp các em thích nghi với cuộc sống xung quanh.
Sau này dù có rơi vào hoàn cảnh khắc nghiệt nào thì các em vẫn có thể tồn tại
được. Đó là nhờ các em biết lao động. Hoạt động này được tiến hành thường
xuyên trong nhà trường.
Vệ sinh môi trường là hoạt động thường xuyên của HS trong trường.
e. Hoạt động tiếp cận khoa học - kĩ thuật:
Đây là hoạt động giúp các em tiếp cận được những thành tựu khoa học - công
nghệ tiên tiến của nhân loại, của đất nước, của địa phương. Điều đó sẽ tạo cho
các em niềm tin, kích thích học tập và mong muốn đạt được kết quả tốt hơn.
Những hoạt động này có thể là sưu tầm những bài toán vui, sưu tầm các loại cây


- Không có học sinh bỏ học.

20

- Tỉ lệ tốt nghiệp đạt 100%.
- Số học sinh giỏi cấp Huyện: 5 em
- Số học sinh giỏi cấp Tỉnh: 2 em
*Về hạnh kiểm: Có 100% các em xếp loại hạnh kiểm từ khá trở nên.
* Về học lực:
IV. PHẦN KẾT LUẬN
Từ thực tiễn tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp nhằm"Tăng
cường giáo dục kỹ năng sống cho học sinh " ở trường THCS Thủy An chúng
ta đã có thể rút ra một số kết luận sau đây:
1.Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua các hoạt động, để học sinh tự
cảm nhận, đánh giá, nhận xét qua các hành vi và từ đó hình thành các kỹ năng;
thực hiện sự phối hợp trong và ngoài nhà trường làm tốt công tác xã hội hoá
trong việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh.
2. Giáo dục kỹ năng sống trong trường học góp phần rèn luyện, hình thành cho
học sinh sống có trách nhiệm hơn và biết lựa chọn cách ứng xử phù hợp, ứng
phó các sức ép, thách thức trong cuộc sống; thúc đẩy hành vi mang tính xã hội,
giảm bớt tỷ lệ phạm pháp.
3. Giáo dục kỹ năng sống còn tạo mối quan hệ thân thiện, cởi mở giữa thầy, trò,
sự hứng thú tự tin, chủ động sáng tạo trong học tập, nâng cao chất lượng, hiệu
quả giáo dục. Học sinh được giáo dục kỹ năng sống xác định được bổn phận và
nghĩa vụ của mình đối với bản thân, gia đình và xã hội.
4- Giáo dục kỹ năng sống còn cần đến vốn sống, tình thương và nhân cách của
người thầy. Học sinh học kiến thức ở thầy trước hết là ở tấm gương sống của
người thầy. Vì vậy, để học sinh không thất vọng vì thầy thì trước hết “mỗi thầy

21

V. TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Sách giáo dục kỹ năng sông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp.
- Văn bản của Bộ Giáo dục và Đào tạo số 453/KH-BGDĐT ngày 30 tháng 7
năm 2010 về việc Tập huấn và triển khai Giáo dục Kĩ năng sống trong một số
môn học và Hoạt động giáo dục ở Tiểu học, Trung học cơ sở và Trung học phổ
thông trên toàn quốc

22

VI. MC LC
I. T VN . Trang 1
1. C s lý lun: Trang 2
2. C s thc tin: Trang 2
II. NI DUNG NGHIấN CU:. .Trang 5
A. Cỏc bin phỏp t chc thc hin: Trang5
1. Bỏm sỏt ni dung GDKNS Trang 5.
2. m bo thc hin tt nguyờn tc GDKNS: Trang 6
3. Phỏt huy vai trũ tỏc dng hiu qu HGDNGLL: Trang 7
B. Mt s ni dung bin phỏp c th: Trang 8
III. KT QU NHIấN CU: Trang 20
III. KT LUN: Trang 21
IV. TI LIU THAM KHO Trang 22
V. MC LC: Trang 23

Thuỷ An, ngày 20 tháng 4 năm 2011
Ngời viết
Bùi Thị Anh

23