Website: Email : Tel (: 0918.775.368
MỤC LỤC
MỤC LỤC.............................................................................................. 1
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT........................................................4
DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU, SƠ ĐỒ, HÌNH VẼ..........................5
LỜI MỞ ĐẦU.........................................................................................6
................................................................................................................ 7
Chương I :Những vấn đề chung về đầu tư phát triển hạ tầng giao
thông đường bộ bằng nguồn vốn NSNN................................................8
1. Những vấn đề lí luận về đầu tư phát triển hạ tầng giao thông đường
bộ bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước...................................................8
1.1. Khái niệm và đặc điểm của đầu tư phát triển hạ tầng giao thông
đường bộ....................................................................................................8
1.1.1.Khái niệm....................................................................................8
1.1.2. Đặc điểm đầu tư hạ tầng phát triển giao thông đường bộ.........9
1.2.Vai trò của đầu tư phát triền giao thông đường bộ...........................11
1.2.1. Đẩy mạnh phát triển kinh tế.....................................................11
1.2.2.Phát triển văn hoá-xã hội..........................................................12
1.2.3. Nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.....13
1.2.4.Bảo đảm an ninh quốc phòng....................................................13
1.2.5. Đẩy mạnh hội nhập và giao lưu quốc tế...................................14
1.3. Nguồn vốn NSNN đầu tư phát triển giao thông đường bộ.............14
1.3.1.Khái niệm về vốn ngân sách nhà nước......................................14
1.3.2. Đặc điểm vốn ngân sách trong phát triển giao thông đường bộ.
...........................................................................................................16
1.3.3.Vai trò của vốn ngân sách trong phát triển giao thông đường bộ
...........................................................................................................17
Nguyễn Xuân Long-Đầu tư 47B GVHD:Ths.Phan Thu Hiền
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
1.4. Các nhân tố ảnh hưởng tới sử dụng hiệu quả vốn NSNN trong phát
triển hạ tầng GTĐB.................................................................................18
tư........................................................................................................39
2.2.3. Đầu tư phát triển giao thông đường bộ theo khu vực nông thôn và
thành thị...................................................................................................42
2.2.3.1. Đầu tư vào giao thông nông thôn..........................................42
2.2.3.2. Đầu tư vào giao thông đường bộ đô thị................................43
2.2.4. Đầu tư phát triển giao thông đường bộ theo vùng lãnh thổ..........45
3.Đánh giá tình hình thực hiện đầu tư phát triển giao thông đường bộ
bằng nguồn vốn NSNN..............................................................................48
3.1. Kết quả và hiệu quả đạt được...........................................................48
3.2.Tồn tại và nguyên nhân.....................................................................53
3.2.1.Tồn tại.......................................................................................53
3.2.2. Nguyên nhân............................................................................54
Chương III:Một số giải pháp nhằm tăng cường đầu tư phát triển giao
thông đường bộ Việt Nam....................................................................59
1.Chiến lược đầu tư phát triển giao thông đường bộ Việt Nam đến
2020.............................................................................................................59
1.1 Quan điểm đầu tư phát triển giao thông đường bộ đến 2020............59
1.2. Mục tiêu quy hoạch phát triển..........................................................60
1.3.Quy hoạch phát triển kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ..............62
1.4.Nhu cầu vốn cho đầu tư của NSNN phát triển giao thông đường bộ.
.................................................................................................................69
2. Giải pháp đẩy mạnh đầu tư phát triển hạ tầng giao thông đường bộ
bằng nguồn vốn NSNN..............................................................................71
Nguyễn Xuân Long-Đầu tư 47B GVHD:Ths.Phan Thu Hiền
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
2.1.Hoàn thiện công tác lập quy hoạch,kế hoạch phát triển giao thông
đường bộ..................................................................................................71
2.2.Các giải pháp về chính sách tạo vốn NSNN phát triển giao thông
đường bộ..................................................................................................72
2.3.Các giải pháp tăng cường hiệu quả công tác quản lý nhà nước........74
Nguyễn Xuân Long-Đầu tư 47B GVHD:Ths.Phan Thu Hiền
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Bảng 2.10:Tình hình huy động vốn đầu tư phát triển hạ tầng giao thông nông thôn
những năm gần đây.
Bảng 2.11: Vốn đầu tư phát triển hạ tầng giao thông đô thị
Bảng 2.12: Cơ cấu vốn phát triển hạ tầng đường bộ theo vùng lãnh thổ 2003-2008
Bảng 2.13: So sánh hiện trạng hạ tầng GTĐB 2000 và 2008
Biểu đồ so sánh hạ tầng GTĐB năm 2000 và 2008
Bảng 2..14: Hiện trạng cầu Việt Nam
Bảng 2.15: Khối lượng hành khách và hàng hoá được vận chuyển qua đường bộ giai
đoạn 2003-2008.
Bảng 2.16: Chỉ số phát triển vận tải của ngành GTĐB.
Bảng 2.17: Tốc độ tăng trưởng kinh tế Việt Nam từ 2003-2008
Bảng 2.18: Thu nhập bình quân đầu người một tháng theo giá thực tế phân theo thành
thị, nông thôn và phân theo vùng.
Bảng 3.1: Dự báo nhu cầu nâng cấp và xây dựng mới đường bộ đến năm 2020
Bảng 3.2: Dự báo nhu cầu vốn phát triển GTĐB đến 2020.
LỜI MỞ ĐẦU
Giao thông đường bộ là một bộ phận quan trong của giao thông vận tải nói
riêng và của hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế xã hội nói chung, nó có vai trò rất quan
trọng trong phát triển kinh tế-xã hội, đóng góp to lớn vào nhu cầu đi lại của nhân dân,
nâng cao giao lưu với các vùng, xoá đi khoảng cách về địa lý, chuyển dịch cơ cấu
kinh tế theo hướng hợp lý phát huy lợi thế của từng vùng, từng địa phương, từng
ngành, xoá đói giảm nghèo, củng cố an ninh quốc phòng…Tuy nhiên hệ thống hạ
tầng giao thông đường bộ giao thông đường bộ của nước ta trong thời gian qua còn
bộc lộ nhiều hạn chế làm cản trở nhiều tới mục tiêu phát triển chung của đất nước,
làm giảm khả năng thu hút vốn đầu tư vào nền kinh tế đặc biệt là các nguốn vốn nước
ngoài và giảm tốc độ công nghiệp hoá-hiện đại hoá đất nước, cản trở tiến trình hội
nhập kinh tế khu vực và trên thế giới.
Nguyễn Xuân Long-Đầu tư 47B GVHD:Ths.Phan Thu Hiền
1.1. Khái niệm và đặc điểm của đầu tư phát triển hạ tầng giao thông đường bộ.
1.1.1.Khái niệm.
Đầu tư phát triển giao thông đường bộ(GTĐB) là 1 phần của đầu tư phát triển
cơ sở hạ tầng (CSHT) vì vậy trước khi tìm hiểu hiểu về khái niệm của GTVT ĐB
chúng ta sẽ tìm hiểu khái niệm về CSHT.
CSHT là toàn bộ những quan hệ sản xuất hợp thành cơ cầu kinh tế của một xã
hội, là tổ hợp các công trình vật chất kĩ thuật có chức năng phục vụ trực tiếp dịch vụ
sản xuất, đời sống của dân cư được bố trí trên một phạm vi lãnh thổ nhất định.
Khi lực lượng sản xuất chưa phát triển thì quá trình sản xuất chỉ là sự kết hợp
giản đơn giữa 3 yếu tố là lao động, đối tượng lao động và tư liệu lao động. Nhưng
khi lực lượng sản xuất phát triển đến một trình độ nào đó thì cần phải có sự tham gia
của CSHT thì mới tạo ra được sự phát triển tối ưu nhất bởi lẽ CSHT có vai trò quyết
định đến kiến trúc thượng tầng hay tác động trực tiếp đến sự phát triển của nền kinh
tế. CSHT chỉ thực sự phát triển sau cuộc cách mạng khoa học công nghệ vào thế kỉ
thứ 19.
CSHT được chia làm 3 nhóm chính: CSHT kỹ thuật, CSHT xã hội, CSHT môi
trường :
+CSHT kỹ thuật bao gồm các công trình và phương tiện vật chất phục vụ cho
sản suất và đời sống sinh hoạt của xã hội như các con đường, hệ thống điện, bưu
chính viễn thông,…
+CSHT xã hội là các công trình và phương tiện để duy trì và phát triển các
nguồn lực như các cơ sở giáo dục đào tạo, các cơ sở khám chữa bệnh, và các cơ sở
Nguyễn Xuân Long-Đầu tư 47B GVHD:Ths.Phan Thu Hiền
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
đảm bảo đời sống và nâng cao tinh thần của nhân dân như hệ thống công viên, các
công trình đảm bảo an ninh xã hội.
+CSHT môi trường bao gồm các công trình phục vụ cho bảo vệ môi trường
sinh thái của đất nước cũng như môi trường sống của con người như các công trình
xử lý nước thải, rác thải…
*Khái niệm GTĐB: GTĐB là một bộ phận của CSHT kỹ thuật bao gồm toàn
đến quá trình vận hành của toàn bộ hệ thống đường bộ và gây ra những thiệt hại lớn
không chỉ về mặt kinh tế mà còn về mặt xã hội.Tính hệ thống và đồng bộ không
những chi phối đến các thiết kế,quy hoạch mà còn được thế hiện ở cả cách thức tổ
chức quản lý theo ngành và theo vùng lãnh thổ.Chính đặc điểm này đã đòi hỏi khi lập
kế hoạch, quy hoạch, chiến lược phát triển GTĐB không được xem xét tới lợi ích
riêng lẻ của từng dự án mà phải xét trong mối quan hệ tổng thể của toàn bộ hệ thống
để đảm bảo được tính đồng bộ và hệ thống của toàn bộ mạng lước GTĐB tránh tình
trạng có một vài dự án ảnh hưởng đến chất lượng của toàn bộ hệ thống.
*Đầu tư phát triển GTĐB mang tính định hướng:
Đây là đặc điểm xuất phát từ chức năng và vai trò của hệ thống GTĐB.Chức
năng chủ yếu của GTĐB là thoả mãn nhu cầu đi lại và vận chuyển hàng hoá của
người dân cũng như của các doanh nghiệp, GTVT đường bộ được coi là huyết mạch
của nền kinh tế đảm bảo giao thương giữa các vùng miền và mở đường cho các hoạt
động kinh doanh phát triển hơn nữa hoạt động đầu tư phát triển GTĐB cũng cần phải
có một lượng vốn lớn cũng như cần thực hiện trong khoảng thời gian dài do đó để
đảm bảo đầu tư được hiệu quả và loại trừ được các rủi ro thì cần phải có những định
hướng lâu dài.GTĐB cần mang tính định hướng vì nó là ngành đi tiên phong thúc
đẩy các ngành kinh tế khác phát triển.
*Đầu tư phát triển GTĐB mang tính chất vùng và địa phương:
Việc xây dựng và phát triển GTĐB phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố như đặc
điểm địa hình, phong tục tập quán của từng vùng từng địa phương, trình độ phát triển
kinh tế của mỗi nơi và quan trọng nhất là chính sách phát triển của nhà nước…Do đó
đầu tư phát triển GTĐB mang tính vùng và địa phương nhằm đảm bảo cho mỗi vũng
và địa phương phát huy được thế mạnh của mình và đóng góp lớn vào sự phát triển
Nguyễn Xuân Long-Đầu tư 47B GVHD:Ths.Phan Thu Hiền
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
chung của cả nước.Vì vậy trong kế hoạch đầu tư phát triển GTĐB không chỉ chủ yếu
đến mục tiêu phát triển chung của cả nước mà phải chú ý cả đến điều kiện, đặc điểm
tự nhiên cũng như kinh tế xã hội của mỗi vùng lãnh thổ. *Đầu tư phát triển
GTĐB mang tính xã hội hoá cao và có nhiều đặc điểm giống với hàng hoá công
trong nước và ngoài nước cho mục tiêu phát triển kinh tế.
-GTĐB góp phần không nhỏ trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế thông
qua kích thích tạo việc làm và tăng năng suất lao động.Sự phát triển của hạ tầng giao
thông đường bộ đã góp phần đáng kể vào tốc độ tăng trưởng GDP của Việt Nam
trong thời gian qua.Các công trình GTĐB sẽ thu hút một lượng lớn lao động do đó
góp phần giải quyết vấn đề thất nghiệp cho quốc gia, mặt khác khi vốn đầu tư cho hệ
thống GTĐB lớn sẽ kích thích thu hút vốn đầu tư cho các ngành trực tiếp sản xuất
sản phẩm phục vụ cho sự phát triển của các công trình giao thông như sắt, thép, xi
măng, gạch …
-Hạ tầng GTĐB phát triển sẽ đóng góp tích cực vào việc tiết kiệm chi phí và
thời gian vận chuyển, từ đó tạo điều kiện giảm giá thành sản phẩm, kích thích tiêu
dùng và phát triển của các ngành khác.Trong các loại hình vận tải ở Việt Nam thì vận
tải bằng đường bộ chiếm tỷ trọng lớn nhất do đó nếu hạ tầng GTĐB tốt sẽ tiết kiệm
được rất nhiều chi phí, và có thể lấy số chi phí tiết kiệm được để thực hiện phát triển
các ngành khác.
1.2.2.Phát triển văn hoá-xã hội.
Phát triển văn hoá xã hội là phát triển đời sống tinh thần của người dân, điều
nay góp phần không nhỏ vào sự phát triển chung của quốc gia.Dân số Việt Nam tính
đến năm 2008 là khoảng hơn 100 triệu người đến từ các dân tộc khác nhau và sống
trong các vùng không đồng đều về lịch sự, địa lý… do đó đời sống tinh thần cũng
khác nhau đặc biệt là giữa thành thị và nông thôn và các vùng xa xôi hẻo lánh.Nhờ có
hạ tầng GTĐB phát triển mà khoảng cách đó ngày càng được xoá bỏ, sự giao lưu văn
hoá giữa các vùng ngày càng đuợc tăng cường và làm phong phú thêm đời sống của
người dân Việt từ đó kích thích người dân hăng say lao động đóng góp vào sự phát
triển của đất nước.
Nguyễn Xuân Long-Đầu tư 47B GVHD:Ths.Phan Thu Hiền
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Hệ thống đường bộ phát triển sẽ nảy sinh các ngành nghề mới, các cơ sở sản
xuất mới phát triển từ đó tạo cơ hội việc làm và sự phát triển không đồng đều giữa
các vùng cũng được giảm, hạn chế sự di cư bất hợp pháp từ nông thôn ra thành thị,
1.2.5. Đẩy mạnh hội nhập và giao lưu quốc tế.
Hội nhập và giao lưu kinh tế về mọi mặt đang là xu hướng diễn ra mạnh mẽ
giữa các nước trong khu vực và trên toàn thế giới và Việt Nam cũng không nằm
ngoài xu hướng đó.Hiện nay thì hạ tầng GTĐB của nước ta còn ở mức yếu so với các
nước trong khu vực nên ảnh hưởng lớn khả năng hội nhập và giao lưu với các
nước.Chính vì vậy mà Việt Nam đang xúc tiến để xây dựng các hệ thống đuờng
xuyên quốc gia góp phần mở rộng giao lưu kinh tế và văn hóa giữa các nước.
1.3. Nguồn vốn NSNN đầu tư phát triển giao thông đường bộ.
1.3.1.Khái niệm về vốn ngân sách nhà nước.
*Khái niệm về vốn:
Vốn là một nhân tố đầu vào quan trọng của quá trình sản xuất xã hội, là toàn
bộ tài sản mà nền kinh tế có được trong quá trình xây dựng và phát triển.Nó đảm bảo
cho sự tăng trưởng và phát triển của mọi hình thái kinh tế-xã hội.Về bản chất vốn đầu
tư là phần tiết kiệm hay tích luỹ mà nền kinh tế có thể huy động được để đưa vào quá
trình tái sản xuất xã hội và vốn đầu tư được thể hiện dưới hai hình thái là hiện vật và
giá trị.Vốn hiện vật không chỉ tồn tại dưới dạng các tài sản hữu hình như các loại
máy móc, nhà xưởng, thiết bị… mà nó còn tồn tại dưới dạng các tài sản vô hình như
bằng phát minh sáng chế, nhãn hiệu hàng hoá, lợi thế thương mại hay thương hiêụ,
trình độ của nguồn nhân lực.Trong giai đoạn phát triển hiện nay, vốn nhân lực đóng
một vai trò quyết định có thể thay thế một phần các loại vốn khác.
Ở mỗi quốc gia, nguồn vốn đầu tư trước hết và chủ yếu là từ tích luỹ của nền
kinh tế, là phần tiết kiệm sau khi tiêu dùng của cá nhân và của chính phủ và đây được
coi là nguồn vốn quan trọng nhất cho sự phát triển của một quốc gia, là nguồn vốn
đảm bảo cho sự tăng trưởng và sự phát triển bền vững của đất nước trong lĩnh vực
kinh tế cũng như trong các lĩnh vực khác.Ngoài nguồn vốn tích luỹ từ trong nước,các
Nguyễn Xuân Long-Đầu tư 47B GVHD:Ths.Phan Thu Hiền
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
quốc gia còn có thể huy động vốn đầu tư từ nước ngoài để phục vụ phát triển kinh tế-
xã hội của đất nước.
-Nguồn vốn trong nước bao gồm nguồn bốn từ NSNN,nguồn vốn tín dụng
trọng để bù đắp thiếu hụt ngân sách và được ưu tiên để phát triển kinh tế xã hội.Hiện
nay việc đưa ODA vào ngân sách để quản lý đạt 15% đến 20%.
1.3.2. Đặc điểm vốn ngân sách trong phát triển giao thông đường bộ.
Hạ tầng GTĐB là một bộ phận quan trọng của kết cấu hạ tầng giao thông vận
tải nói riêng và của kết cấu cơ sở hạ tầng kinh tế-xã hội nói chung và sự phát triển
của hạ tầng GTĐB góp phần nâng cao năng lực của nền kinh tế, là tiền đề thúc đẩy
các ngành khác phát triển do đó vốn đầu tư phát triển hạ tầng GTĐB cũng có những
đặc điểm riêng so với vốn đầu tư phát triển các ngành khác:
-Vốn đầu tư phát triển hạ tầng GTĐB phải đảm bảo về mặt vật chất sao cho
tạo điều kiện thuận lợi cho các ngành kinh tế khác đặc biệt là các ngành kinh tế mũi
nhọn, đẩy nhanh quá trình tái sản xuất, tiết kiệm chi phí cho xã hội và tài nguyên của
đất nước.
-Vốn đầu tư để thực hiện phát triển GTĐB được cân đối trong phạm vi ngân
sách do đó cần phải chú ý đến đặc điểm nào nhằm tăng cường hạ tầng GTĐB đạt
hiệu quả tối đa mà không ảnh hưởng đến nguồn vốn từ NSNN để phát triển các
ngành khác.
-Hạ tầng giao thông đường bộ có vị trí cố định, phân bổ khắp các vùng miền
của đất nước và có giá trị rất lớn.Vì vậy vốn đầu tư phát triển GTĐB từ NSNN không
chỉ chú trọng tới nhu cầu đi lại hiện tại mà còn phục vụ nhu cầu đi lại và lưu thông
hàng hoá ngày càng tăng trong tương lai cho nên cần phải có kế hoạch sử dụng vốn
một cách hiệu quả:cần xem xét các ngành mũi nhọn, tính toán lựa chọn các tuyến
đường…
-Vốn đầu tư cho xây dựng các công trình hạ tầng GTĐB thường phát sinh
trong thời gian dài,nhiều công trình phải đầu tư trong 10 năm mới có thể đi vào sử
dung, sử dụng nhiều loại công việc có tính chất, đặc điểm khác nhau.Chính vì vậy
cần phải có các biện pháp quản lý và sử dụng vốn thích hợp để tránh thất thoát lãng
phí nguồn vốn NSNN.
Nguyễn Xuân Long-Đầu tư 47B GVHD:Ths.Phan Thu Hiền
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
-Hiệu quả sử dụng vốn NSNN để đầu tư phát triển hạ tầng GTĐB gồm cả hiệu
cầu rất hiệu quả,bằng chứng là các công trình GTĐB ảnh hưởng trực tiếp đến các
ngành sản xuất khác như sắt, thép…từ đó tăng đóng góp vào GDP và tạo thêm việc
làm cho xã hội, nâng cao thu nhập cho một bộ phận người lao động.
Như vậy, vốn đầu tư từ NSNN vào phát triển hạ tầng giao thông đường bộ
đóng vai trò cực kì quan trọng trong sự phát triển của bất cứ quốc gia nào.
1.4. Các nhân tố ảnh hưởng tới sử dụng hiệu quả vốn NSNN trong phát triển hạ
tầng GTĐB.
1.4.1.Các nhân tố về kinh tế.
Đây là nhân tố ảnh hưởng trực tiếp đến vốn NSNN được sử dụng cho đầu tư
phát triển hạ tầng GTĐB, nó ảnh hưởng cả đến công tác huy động và sử dụng vốn:
-Nền kinh tế phát triển mạnh sẽ làm cho GDP ngày càng lớn,các doanh nghiệp
làm ăn ngày càng đạt lợi nhuận cao ảnh hưởng trực tiếp đến mức tích luỹ của NSNN
cho đầu tư.Nếu như nền kinh tế càng lớn mạnh thì các khoản thu cho NSNN ngày
càng lớn và đây là điều kiện để nhà nước có thể đem đi đầu tư lại vào phát triển
GTĐB để nâng cao sự phát triển của nền kinh tế.
-Kinh tế càng phát triển cao thì càng có nhiều thành phần kinh tế có thể tham
gia vào đầu tư phát triển hạ tầng GTĐB.
-Nền kinh tế phát triển sẽ kéo theo thị trường vốn cũng phát triển, tạo điều
kiện để lưu chuyển vốn nhanh. Đây là cơ sở để huy động các nguồn vốn cho đầu tư
GTĐB nói riêng và cho tất cả các ngành kinh tế nói chung.
-Nền kinh tế phát triển càng cao thì yêu cầu về hiệu quả kinh tế càng cao do
đó sẽ thúc đẩy quá trình sử dụng vốn NSNN một cách tiết kiệm, và nâng cao hiệu quả
sử dụng vốn NSNN.
1.4.2. Đặc điểm tự nhiên của cả nước và từng vùng.
Hạ tầng giao thông đường bộ được bố trí xây dựng và phát triển rộng khắp ở
tất cả các vùng và địa phương trong cả nước do đó hệ thống hạ tầng GTĐB chịu ảnh
hưởng trực tiếp từ các điều kiện địa lý, khí hậu, thời tiết, địa hình… của mỗi vùng và
Nguyễn Xuân Long-Đầu tư 47B GVHD:Ths.Phan Thu Hiền
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
địa phương khác nhau.Vì vậy mỗi công trình hạ tầng GTĐB tại mỗi địa phương lại