Đề án KTCT
Lời mở đầu
Một xã hội có những chính sách về phát triển kinh tế ngày một toàn
diện và hiệu quả hơn sao cho đòi sống tinh thần và vật chất của con ngời
trong xã hôị dó ngáy một ổn dịnh phong phú ,nhng để có đợc một xã hội
nh vậy không phảI tự nhiên mà có .Thực tế đã chứng minh rằng việc phát
triển kinh tế là một việc vô cùng khó khăn ,đó là cuộc chạy đua sôi động
giữa các nớc trên thế giới nhằm đạt đợc một vị trí cao hơn trên truờng quốc
tế .Muốn thực hiện điều đó thì nhất quyết trong chính sách phát triển kinh
tế của mỗi quốc gia đòi hoỉ phảI đợc dựa trên một nền tảng cơ sở lý thuyết
vững chắc về các quy luật kinh tế ,đặc biệt là quy luật giá trị .Vì sao lạu nói
quy luật giá trị là quy luật quan trọng nhất ? và đối với nứơc ta hiện nay
nền kinh tế thị trớng liệu có chịu ảnh hởng của quy luật này ? Nếu trả
lời đợc câu hỏi trên hay nói cách khác là nghiên cứu quy luật giá trị thì ta
nhận định đơc thực trạng của nền kinh tế Việt Nam hiện nay từ đó có đợc
những lý luận chung về những tồn tại .những tiến bộ .cũng nh hớng phát
triển. Mặt khác tác dụng của quy luật giá trị tuỳ thuộc vào trình độ phát
triển của lực lợng sản suất mức độ hoàn thiện của quan hệ sản xuất XHCN
và vào khả năng nhận thức vận dụng và tổ chức các hoạt động kinh tế thực
tiễn của nhà nớc. Hơn nữa tác dụng của quy luật giá trị là tác dụng khách
quan ,khả năng con ngời nhận thức và vận dụng quy luật sẽ quy định tính
chất tiêu cực hay tích cực mà việc vận dụng nó sẽ mang lại cho xã hội,vì
vậy nghiên cứu để có thể áp dụng quy luật giá trị một cách khoa học hiệu
quả tận dụng một cách tối u nhất những u điểm của nó khi tham gia vào
nền kinh tế đất nớc chính là mục đích của em khi chọn đề tài này với vai
trò là một thành viên tơng lai của nền kinh tế việt nam.
Về mặt lý thuyết , quy luật giá trị đợc phát biểu nh sau : sản xuất trao đổi
hàng hoá phải dựa trên cơ sở lợng giá trị hàng hoá hay thời gian lao động
1
Đề án KTCT
cần thiết . Trên thực tế thì quy luật giá trị mang ý nghĩa đặc biệt quan

3
Đề án KTCT
CHƯƠNG I:
1.1 TíNH TấT YếU KHáCH QUAN Về QUY LUậT NGIá TRị Và
VAI TRò CủA Nó TRONG NềN KTTT
Thực tế lịch sử đã chứng minh , bất kỳ mợt sự vật hiện tợng nào ,từ vi mô
đến vĩ mô ,tất cả khi tồn tại trong tự nhiên đều tuân theo nhng quy luật nhất
định .Những quy luật này chi phối tới cả quá trình hình thành và phát triển
của mỗi sự vật hiện tợng
Và tất nhiên nền kinh tế thế giới nói chung và nền kinh tế Việt Nam nói
riêng cũng không nằm ngoài quy luật đó.Theo thời gian ,nền kinh tế không
ngừng biến đổi nóliên tục phân chia và hình thành thêm nhiều thành phần
tế mới có những định hớng khác ,có những đặc đIểm và quy định riêng biệt
đối với các thành viên tham gia trong nền kinh tế đó .Chúng giống nhau là
nhìn bề ngoài tởng nh sản xuất và trao đổi hàng hoá là việc riêng của mỗi
thành viên họ độc lập và hình nh không chịu sự chi phối nào .Trên thực
tế ,mọi ngời sản xuất và trao đổi hàng hoá đều chịu sự chi phối của quy luật
giá trị .Đúng nh Mac đã ở đâu có sản xuất và trao đổi hàng hoá thì ở đó
có quy luật giá trị (1) hay nói cách khác nó chính là quy luật thống soái
của nền kinh tế thị trờng.Các quy luật khác chịu sự chi phối của quy luật
này và một phần cũng biểu hiện những yêu cầu của nó:
Nền kinh tế hiện nay là nền kinh tế thị trờng có tín hiệu nhạy bén nhất là
giá cả mà giá cả lại chịu s chi phối của quy luật giá trị vì thế nói quy luật
giá trị có ảnh hởng sâu sắc tới nền kinh tế là hoàn toàn phù hợp mang tính
tất yếu.
Hơn thế nữa việc vận dụng các phơng pháp và chuẩn mực dựa trên cơ sở
quy luật giá trị trong việc tính toán hao phí lao động xã hội cần thiết ta có
thể định hớng đợc các kế hoạch kinh tế quốc dân .Nhờ đó mà ta có thể
4
Đề án KTCT

Sự thống nhất giữa các lợi ích này đã mang lại cho quy luật giá trị một nội
dung đinh tính mới khacs với quy luật giá trị trớc nó: đó là sự kết hợp các
lợi ích trong lợng giá trị Theo yêu cầu cũa quy luật này việc xác định
đúng đắn thời gian lao động xã hội cần thiết có tầm quan trọng đặc biệt.
Trong các xã hội dựa trên chế độ t hữu về t liệu lao đọng sản xuất , thời
gian lao động xã hội cần thiết đợc hình thành một cách tự phát thông qua
một con đờng vòng xã hội trong trao đổi hàng hoá . Còn chủ nghĩa xã hội
có thể kế hoạch hoá việc hình thành thời gian lao đọng xã hội cần thiết nó
đọc nhận thức và xác lập từ trong quá trình sản xuất , nó đợc tính toán đầy
đủ mối quan hệ giữa giá trị sử dụng và giá trị giữa các lợi ích kinh tế cuả cá
nhân ngời lao động ,của xí nghiệp ,và của xã hội phù hợp với đIũu kiện
kinh tế của xã hội trong từng thơ kỳ:
Trong chủ nghĩa xã hội , dới sự thống trị của chế độ công hữu xã hội chủ
nghĩa t liệu sản xuất , quy luật giá trị biểu hiện của quan hệ sản xuất xã hội
chủ nghĩa gia ngời và ngời ,hoạt động trong hệ thống quy luật của chủ
nghĩa xã hội ,trong mối liên hệ lẫn nhau giữa các quy luật đó và đợc sử
dụng để quản lý có kế hoạch nền sản xuất (2)
Quy luật giá trị là trừu tợng, Nó thể hiện sự vận động của giá cả mà giá cả
hàng hoá là biểu hiện bằng tiền của giá trị từ đó làm cho làm cho giá cả
hàng hoá lên suống xung quanh giá trị của nó .Mac quan niệm đó là vẻ
đẹp của quy luật giá trị (3)
Quy luật giá trị, với t cách là quy luật cơ bản của sản xuất hàng hoá,
đã tạo ra cho ngời mua và ngời bán những động lực cực kỳ quan trọng .
Trên thị trờng, ngời mua bao giờ cũng muốn tối đa hoá lợi ích sử dụng . Vì
vậy ngời mua luôn luôn muốn ép giá thị trờng với mức thấp nhất. Ngợc lại,
ngời bán bao giờ cũng muốn tối đa hoá lợi nhuận và do đó muốn bán với
6
Đề án KTCT
giá cao Để tồn tại và phát triển, những ngời bán một mặt phảI phấn đấu
giảm chi phí ( đặc biệt là ở giai đoạn trớc khi đa hàng hoá ra thị trờng ) để

luật giá trị trong trong các phơng thức sản xuất trớc nó . Đồng thời phép
biện chứng về cái riêng là cái toàn thể ,cái chung là cái bộ phận , cái chung
nằm trong cái riêng lại cho phép khẳng định rằng quy luật giá trị dới chủ
nghĩa xã hôị lại là một toàn thể vừa chứa đựng những nội dung chung
giống nhau của các quy luật trớc nó vừa chứa đựng cả những nội dung
riêng phản ánh bản chất của quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa. Nh vậy rõ
ràng quy luật giá trị tồn tại trong chủ nghĩa xã hội
Không phải là sự tái hiện nguyên vẹn của quy luật giá trị trớc đó mà là
một quy luật khác , quy luật giá trị của kinh tế hàng hoá xã hội chủ
nghĩa ,quy luật của chủ nghĩa xã hội giai đoạn đầu của chủ nghĩa cộng
sản.
Trên cơ sở những quan điểm đó áp dụng với nền kinh tế Việt Nam hiện nay
Đảng và nhà nớc ta khẳng định :
Nền kinh tế nớc ta hiện nay là nền kinh tế thị trờng vì vậy tồn tại quy luật
gía trị là tất yếu và chỉ có học thuyết Mac xit mới đặt đúng địa vị quy luật
giá trị trong cơ chế thị trờng (chủ nghĩa Mac vạch rõ thực chất cơ chế thị tr-
ờng là cơ chế phân phối t bản phân phối lợi nhuận để tìm kiếm lợi nhuận
tối đa cho giai cấp t bản)
Nớc ta tiến lên chủ nghĩa xã hội trong điều kiện hệ thống kinh tế xã hội
chủ nghĩa thế giới lớn mạnh sự phân công quốc tế xã hội chủ nghia là điều
kiện kinh tế quan trọng để phát triển kinh tế môĩ nứơc , chúng ta cần thiết
và có đầy đủ khả năng tham gia vào sự phân công quốc tế đó . Yêu cầu của
sự tham gia này là phát huy thế mạnh của mỗi nớc, bổ xung vào sự phát
triển toàn diện của tất cả các nớc .
8
Đề án KTCT
Với nền kinh tế sản xuất nhỏ là chủ yếu,khi tham gia vào sự phân công
quốc tế này những mâu thuẫn của sản xuất hàng hoá gay gắt thêm .Trong
điều kiện hàng hoá có hạn chúng ta phải phân phối sao cho hợp lý nhu cầu
hàng hoá tiêu dùng trong nớc với nhu cầu hàng hoá xuất khẩu theo sự phân

Vấn đề đặt ra cho nớc ta hiện nay là phải vận dụng quy luật giá trị trong
kinh tế xã hội chủ nghiã , hạn chế và hớng dẫn quy luật giá trị trong hai
thành phần kinh tế phi xã hội chủ nghĩa
Đảng ta nêu rõ : trong giai đoạn hiện nay ở nớc ta kinh tế xã hội chủ
nghĩa không chỉ chịu tác động của quy luật kinh tế xã hội chủ nghĩa mà
còn chịu tác động của các
(5) (6) BàI vai trò quản lý của nhà nớc về giá trong nền KTTT ở nớc ta
Tr57 của PGS.PTS. TrầnHậu Th NXBchính trị quốc gia 1994
quy luật giá trị trong các thành phần kinh tế không xã hội chủ nghĩa thể
hiện ở việc một số xí nghiệp chạy theo giá cả thị trờng không tổ chức , bán
sản phẩm của mình với giá cao hơn giá quy định để thu về chênh lệch
giá ,cho lợi ích riêng của xí nghiệp(6)
Điều đó cho thấy Đảng và nhà nớc đã đánh giá đợc toàn bộ tầm quan trọng
của quy luật giá trị trong nền kinh tế của nớc ta hiện nay
2.3 KINH NGHIệM CủA MộT Số nớc về việc vận dụng quy
luật giá trị .
C ó thể nói Liên Xô là nớc đi đầu trong hệ thống các nớc xã hội chủ nghĩa
về vấn đề công nghiệp hoá hiện đại hoá phát triển nền kinh tế và cũng là
quốc gia đầu tiên hiểu rõ và áp dụngquy luật giá trị vào nền sản xuất , tuy
không tránh khỏi những sai sót nhng cũng đã để lại nhiều dấu ấn trong nền
kinh tế nớc Nga nói riêng và nền kinh tế thế giới nói chung
Sau cách mạng tháng mời Nga thành công ,chính quyền xô viết đã tranh
thủ giải quyết những vấn đề cụ thể ,cấp bách, củng cố chính quyền của
10
Đề án KTCT
giai cấp vô sản ,đặt nền móng cho việc xây dựng nền kinh tế xã hội chủ
nghĩa.Để làm đợc điều đó nhất thiết phải tìm ra con đờng đổi mới quy
cách của nền kinh tế Nga lúc bấy giờ, và Đảng Cộng Sản đã chỉ ra :hớng đi
đúng đắn và cấn thiết lúc này là phát triển một nền kinh tế hàng hoá theo
định hớng xã hội chủ nghĩa nh thế cũng có nghĩa là phát triển một nền kinh

chiến tranh năm 1947 cải cách tền tệ đợc thực hiện (1 rúp mới ăn 10 rúp cũ
) do đó sức mua của đống rúp đợc nâng lên và bình ổn đợc thị trờng giá
cả. Sau bao nhiêu nỗ lực tính đến năm 1955 thu nhập quốc đân tăng gấp
17 lần so với năm 1913 , tiền lơng thực tế tăng lên 4 lần , đời sống của
nhân dân đợc cải thiện rõ rệt (9).
Tuy nhiên bên cạnh những thành tựu , Liên xô cũng phạm phải những sai
lầm đáng tiếc ,do các nhà lãnh đạo không nhanh nhạy nắm bắt thời cuộc
dẫn đến hiểu sai và áp dụng sai những nội dung của quy luật giá trị và kéo
theo kết quả cuối cùng là sự sụp đổ của cờng quốc thứ hai trên thế giới .
Sau khi thị trờng Liên Xô cũ và các nớc Đông Âu tan rã ,Việt Nam đã
chuyển hớng buôn bán sang các nớc Châu á , để có đợc mối quan hệ lâu
dài và bền chặt thì cả hai phía phải hiểu rõ về nhau ,chính vì vậy trong
phạm vi bài viết ngày hôm nay em xin đợc đề cập đến quá trình phát triển
của một số nớc châu á , đặc biệt là 3 nớc : Nam Triều Tiên ,Nhật Bản ,
Singgapo ba con rồng châu á, để từ đó thấy đợc những thành công của
họ đã đạt đợc nh thế nào , liệu những kinh nghiệm của họ có phù hợp với
tình hình kinh tế xã hội Việt Nam hay không ?
(8) (9) BàI kinh tế Liên Xô trong sách Lịch sử kinh tế quốc dân Tr119
NXB giáo dục Hà Nội 2001
12