Phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế nông thôn ở
huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang

Nguyễn Thanh Huyền

Trường Đại học Kinh tế
Luận văn ThS Chuyên ngành: Kinh tế chính trị; Mã số 60 31 01
Người hướng dẫn: PGS.TS. Bùi Quang Tuấn
Năm bảo vệ: 2014 Keywords. Kết cấu hạ tầng; Kinh tế nông thôn; Phát triển kinh tế. Content
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Phát triển kết cấu hạ tầng nói chung, hạ tầng kinh tế nông thôn nói riêng là một trong
những chính sách hết sức quan trọng, có tác động mạnh đến sự thành công của phát triển nông
nghiệp, nông thôn, đặc biệt là những nước có nền kinh tế nông nghiệp như Việt Nam. Phát
triển kết cấu HTKTNT tạo điều kiện thuận lợi cho việc hình thành, mở rộng thị trường, đẩy
nhanh quá trình CNH, HĐH đất nước.
Huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang là một huyện nằm ở phía Nam tỉnh Bắc Giang mang
nhiều nét điển hình về điều kiện tự nhiên, xã hội. Dân cư của huyện sống chủ yếu ở khu vực
nông thôn. Muốn KT - XH của huyện phát triển, vấn đề then chốt là phải tập trung phát triển
khu vực nông thôn, trong đó phát triển kết cấu HTKTNT giữ vai trò quyết định. Thời gian
qua, sự gia tăng đầu tư từ ngân sách nhà nước cùng với việc ban hành các chính sách huy
động các nguồn lực đa dạng trong xã hội cho đầu tư phát triển hạ tầng kinh tế nông thôn đã
mang lại những kết quả tích cực. Điều đó đã góp phần quan trọng thúc đẩy tăng trưởng và
chuyển dịch cơ cấu kinh tế, làm thay đổi tình hình KT - XH nông thôn huyện Yên Dũng, tỉnh
Bắc Giang.

- “Quy hoạch phát triển và xây dựng hạ tầng kinh tế các khu dân cư nông thôn” của
Nguyễn Minh Tâm [28]. Trong cuốn sách này, tác giả đã phân tích đặc điểm quá trình kiến
tạo và các yếu tố liên quan đến phát triển hạ tầng kinh tế khu dân cư nông thôn. Đánh giá sự
tác động của hạ tầng kinh tế tới phát triển KT - XH, tác giả cho rằng hạ tầng kinh tế là cơ sở
thúc đẩy sự chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông thôn từ sản xuất nông nghiệp để tự tiêu thụ sang
sản xuất hàng hoá và dịch vụ. Nơi nào cơ sở hạ tầng kinh tế được đầu tư xây dựng tốt thì ở
nơi đó các hoạt động kinh tế có điều kiện phát triển, đời sống của người dân được nâng cao.
Cuốn sách chỉ rõ các yêu cầu, chỉ tiêu cơ bản trong xây dựng các công trình hạ tầng kinh tế ở
nông thôn. Hướng dẫn quy hoạch xây dựng các công trình hạ tầng như làng xã, hệ thống cấp
nước, vệ sinh môi trường. Đồng thời, đề xuất các giải pháp thúc đẩy việc phát triển hạ tầng
kinh tế làng xã. Đây là công trình khoa học trang bị những kiến thức rất cơ bản về quy hoạch
xây dựng và quản lý các công trình hạ tầng kỹ thuật trong phạm vi làng xã.
- “Chương trình đào tạo phát triển cơ sở hạ tầng nông thôn” của Dương Văn Xanh
[37]. Trong công trình này, tác giả đã đưa ra quan niệm về cơ sở hạ tầng nông thôn, luận giải
vai trò quan trọng của nó trong KTTT. Tác giả cho rằng, “Cơ sở hạ tầng là phương tiện để
khắc phục những nhược điểm của cơ chế thị trường, góp phần bảo đảm cho phát triển bền
vững; việc phát triển cơ sở hạ tầng nông thôn là yếu tố không thể thiếu để phát triển đất nước,
vùng, ngành, các đơn vị kinh tế nhằm tổ chức phân bổ và sử dụng nguồn lực tự nhiên, KT -
XH ở nông thôn một cách hợp lý”. Trên cơ sở đó, cuốn sách trình bày những nội dung cơ bản
trong quản lý phát triển cơ sở hạ tầng nông thôn; kế hoạch hoá và lựa chọn các dự án phát
triển; phương pháp phân tích xã hội trong chu trình dự án; những vấn đề kinh tế tài chính,
quản lý chất lượng trong xây dựng, khai thác và bảo quản các công trình hạ tầng nông thôn.
Đây là công trình có giá trị đáp ứng yêu cầu giảng dạy và học tập cho lĩnh vực phát triển cơ sở
hạ tầng nông thôn, nhất là các cán bộ làm công tác phát triển nông nghiệp, về cơ sở hạ tầng
nông thôn. Tuy nhiên, trong đề tài này, tác giả chỉ đi vào làm rõ vấn đề quản lý cơ sơ hạ tầng
nông thôn, nhiều nội dung liên quan khác đến phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế nông thôn
chưa được phân tích sâu, nhất là trong phạm vi ở một huyện cụ thể.
Dưới góc độ luận văn, luận án liên quan tới phát triển kết cấu HTKTNT đã được các
tác giả thực hiện, có một số công trình, trong đó đáng chú ý như:
- “Xây dựng kết cấu hạ tầng thủ đô Hà Nội, định hướng và giải pháp thu hút vốn đầu

- “Phát triển kết cấu hạ tầng kỹ thuật trong quá trình thực hiện CNH, HĐH trên địa
bàn Hải Dương” của Nguyễn Văn Phú [25]. Ở đây tác giả đi sâu làm rõ những vấn đề lý luận
và thực tiễn về kết cấu hạ tầng kỹ thuật; chỉ rõ nội dung, tính chất, chức năng, vai trò và sự
cần thiết phải phát triển kết cấu hạ tầng kỹ thuật trong nền KT - XH, nhất là với sự nghiệp
CNH, HĐH; đánh giá thực trạng phát triển kết cấu hạ tầng kỹ thuật trên địa bàn Hải Dương,
chỉ ra những thành tựu, hạn chế cùng những nguyên nhân của quá trình đó. Tác giả đã đề xuất
một số phương hướng và giải pháp nhằm phát triển nhanh, đồng bộ kết cấu hạ tầng kỹ thuật ở
Hải Dương trong quá trình đẩy manh CNH, HĐH.
- “Tăng cường huy động vốn đầu tư xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng KT - XH
tỉnh Bắc Ninh trong thời kì đổi mới: thực trạng - kinh nghiệm và giải pháp” của Nguyễn
Lương Thành [29]. Trong công trình này, tác giả làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về
huy động vốn đầu tư xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng KT - XH: đưa ra quan niệm về
vốn đầu tư, quan hệ giữa vốn đầu tư với đối tượng đầu tư Trên cơ sở phân tích thực trạng
huy động vốn đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng KT - XH tỉnh Bắc Ninh, tác giả đề xuất các giải
pháp đẩy mạnh huy động vốn cho xây dựng kết cấu hạ tầng KT - XH trong thời gian tới, trong
đó nhấn mạnh đến việc bảo đảm cơ cấu vốn nhà nước, đẩy mạnh thu hút vốn đầu tư tư nhân,
vốn đầu tư nước ngoài, phối hợp giữa vốn ngân sách với tiềm lực trong dân. Đặc biệt, tác giả
khẳng định, nâng cao chất lượng quy hoạch kết cấu hạ tầng là điều kiện tiên quyết cho huy
động vốn đầu tư xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng KT - XH ở tỉnh Bắc Ninh hiện nay.
- “Huy động và sử dụng vốn đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn tỉnh Thanh
Hoá” của Lưu Trọng Sướng [27]. Ở đây tác giả đi vào luận giải những vấn đề lý luận và thực
tiễn về huy động và sử dụng vốn cho phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn, trong đó nhấn
mạnh những yếu tố tác động đến quá trình này. Phân tích thực trạng, chỉ rõ nguyên nhân và
những vấn đề đặt ra trong huy động và sử dụng vốn cho phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn
trên địa bàn. Trên cơ sở đó, tác giả đề xuất một số giải pháp cơ bản và những kiến nghị nhằm
huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn vốn đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn ở
Thanh Hoá. Tuy nhiên, đề tài chỉ tập trung làm rõ những vấn đề xung quanh việc huy động và
sử dụng vốn, những nội dung liên quan khác đến phát triển kết cấu HTKTNT không được tác
giả đề cập.
Nhìn chung, tổng quan tình hình nghiên cứu cho thấy, đã có nhiều nghiên cứu liên

khác ở cấp tỉnh mà không ở cấp huyện vì điều kiện tài liệu thu thập được gặp nhiều hạn chế
1
;
luận văn không có điều kiện xem xét các kinh nghiệm quốc tế; luận văn chỉ tập trung tìm hiểu
các hạn chế, yếu kém của phát triển kết cấu HTKTNT ở trên địa bàn huyện Yên Dũng, tỉnh
Bắc Giang chứ không đi sâu bàn đến vai trò và tác động của từng yếu tố cấu phần của kết cấu
HTKTNT.
5. Phương pháp nghiên cứu
Vận dụng phương pháp luận duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin, luận văn kết
hợp một số phương pháp nghiên cứu truyền thống như phân tích thống kê, phân tích tổng hợp,
kế thừa những kết quả nghiên cứu của các công trình nghiên cứu khoa học trước, để giải

1
Trừ một trường hợp của huyện Yên Minh, tỉnh Hà Giang là có nghiên cứu nhưng chưa sâu.
quyết các nhiệm vụ nghiên cứu đề ra. Luận văn còn áp dụng các phương pháp phỏng vấn
chuyên gia và những bên liên quan để thu thập thông tin và số liệu cần thiết cho nghiên cứu.
6. Những đóng góp mới của luận văn
- Phân tích thực trạng và chỉ ra những yếu kém và nguyên nhân của chúng trong việc
phát triển kết cấu HTKTNT ở huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang trong thời gian qua;
- Đề xuất một số quan điểm và giải pháp chủ yếu nhằm phát triển kết cấu HTKTNT ở
huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang thời gian tới.
7. Bố cục của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, mục lục và danh mục tài liệu tham khảo luận văn gồm
có 3 chương.
- Chương 1: Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế
nông thôn
- Chương 2: Thực trạng phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế nông thôn ở huyện Yên
Dũng, tỉnh Bắc Giang
- Chương 3: Phương hướng và giải pháp thúc đẩy phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế
nông thôn ở huyện Yên Dũng

đoạn 2011 - 2015, Nhà in Báo Bắc Giang.
14. V.I. Lênin (1905), Hải cảng Lữ thuận thất thủ”, Lênin Toàn tập, tập 9, Nhà xuất bản Tiến
bộ, Mat-xcơ-va 1996, tr.186 - 196.
15. V.I. Lênin (1899), “Báo cáo về ngày thứ bảy cộng sản”, Lênin Toàn tập, tập 40, Nhà xuất
bản Tiến bộ, Mat-xcơ-va 1996,tr.38 - 46.
16. C. Mác (1867), “Máy móc và đại công nghiệp”, C.Mác - Ph. Ăngghen Toàn tập, tập 23,
Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1993, tr.536 -716.
17. C. Mác - Ph. Ăngghen, V.I.Lênin: Về chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản, Nhà xuất
bản Sự thật, Hà Nội.1986.
18. Phan Sĩ Mẫn (1995), Xây dựng và phát triển kết cấu hạ tầng trong kinh tế nông nghiệp,
nông thôn Việt Nam, Luận án Phó tiến sĩ kinh tế, Viện Kinh tế học.
19. Hồ Chí Minh (1953), “Công tác cầu đường”, Hồ Chí Minh Toàn tập , tập 7, Nhà xuất bản
Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, tr.86 - 87.
20. Hồ Chí Minh (1953), “Thường thức chính trị”, Hồ Chí Minh Toàn tập, tập 7, Nhà xuất
bản Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, tr.201 - 251.
21. Hồ Chí Minh (1967), “Bài nói tại lớp bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo cấp huyện”, Hồ Chí
Minh Toàn tập, tập 12, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, tr.208 - 216.
22. Đỗ Hoài Nam, Lê Cao Đoàn (2001), Xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn trong quá trình
CNH, HĐH ở Việt Nam, Nhà xuất bản Khoa học xã hội, Hà Nội.
23. Chu Xuân Nam (2004), “Xây dựng GTNT đáp ứng sản xuất nông nghiệp hàng hóa”, Tạp
chí Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, (3), tr.461 - 462.
24. Nhà xuất bản Sự thật (1963), C. Mac - Ph.Ăngghen - Lênin bàn về giao thông vận tải.
25. Nguyễn Văn Phú (2009), Phát triển kết cấu hạ tầng kỹ thuật trong quá trình thực hiện
CNH,HĐH trên địa bàn Hải Dương. Luận án tiến sĩ kinh tế, Viện Kinh tế Việt Nam, Hà
Nội.
26. Tô Huy Rứa (2008), “Nông nghiệp, nông dân, nông thôn trong đổi mới ở Việt Nam - một
số vấn đề lý luận và thực tiễn”, Tạp chí Cộng sản, (794), tr.25 - 32.
27. Lưu Trọng Sướng (2000), Huy động và sử dụng vốn đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng
nông thôn tỉnh Thanh Hóa, Luận văn thạc sĩ kinh tế, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí
Minh, Hà Nội.