Đô thị hóa và những vấn đề kinh tế - xã hội
vùng ven đô Hà Nội hiện nay (Trường hợp
nghiên cứu xã Mễ Trì, huyện Từ Liêm, Hà
Nội)

Bùi Văn Tuân

Viện Việt Nam học và Khoa học phát triển
Luận văn ThS ngành: Việt Nam học; Mã số: 60 31 60
Người hướng dẫn: GS.TS. Nguyễn Quang Ngọc
Năm bảo vệ: 2011 Abstract. Tìm hiểu cơ sở lý luận và thực tiễn về tác đ ộng của đô thị hóa tới cấu trúc
kinh tế-xã hội khu vực vùng ven đô hiện nay. Nghiên cứu trường hợp xã Mễ Trì để rõ thực
trạng và những nguyên nhân tác động tích cực, tiêu cực của quá trình đô thị hóa đến đời sống
kinh tế -xã hội c ủa người dân hiện nay. Đề xuất phương hướng, giải pháp về quản lý quy
hoạch, phát triển kinh tế-xã hội ở Mễ Trì và khu vực ven đô trong quá trình đô thị hóa nhằm
phát triển vùng ven đô Hà Nội hài hòa và bền vững.

Keywords. Đô thị hóa; Kinh tế; Xã hội; Việt Nam học; Mễ Trì

Content
vi

MỤC LỤC MƠ
̉
ĐÂ

1.1.2. 
12

20
 
20
1.2.1.1. Tiếp cận nghiên cư
́
u đô thị hóa theo quan điểm lịch sử
20
1.2.1.2. Tiếp cận nghiên cứu đô thị hóa từ góc nhìn văn hóa
20
1.2.1.3. Đô thị hóa từ cách tiếp cận nhân học và địa lý
21
1.2.1.4. Tiếp câ
̣
n nghiên cứu đô thị hóa theo quan điểm x hi học
21
1.2.1.5. Tiếp câ
̣
n kinh tế học
21

22

23

23

24


31

32
2.3. 








34
2.4.  
46

46

46
- 
49
Chƣơng 3
TÁC ĐỘNG CỦA ĐÔ THỊ HÓA ĐẾN SỰ BIẾN ĐỔI KINH TẾ-XÃ HỘI
XÃ MỄ TRÌ, HUYỆN TỪ LIÊM HIỆN NAY
58

58

58






104

107
KẾT LUẬN
109
DANH SÁCH CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ
LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN VĂN
115
TÀI LIỆU THAM KHẢO
117
PHỤ LỤC
133
1

MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài
, 
, , 

ng 

,
 , 


, 














 



, 

,  






.

S li tng hp t n to Quc t: Phát triển bền vững thủ đô Hà Ni văn
hiến, anh hùng, vì hòa bìnhi 2010.
2
ng Li, Đô thị hóa ở Hà Ni nhìn từ góc đ phát triển bền vững. K yu hi tho khoa hc qu
Phát triển bền vững thủ đô Hà Ni văn hiến, anh hùng, vì hòa bìnhi 2010, tr 834.
2

T
          ,      

 


 , 

. 


, 
,   


nhanh  - 
  -
, 


i  ,
,



.
N









,
   







 
 
. 



,   






, ra sao?


 , 



 

c   chung 
  
; (2
khu thQ
. Do  
s 
3

 c
  (3) 

 




, 
, , 

3.1. Đi tưng nghiên cứu
-






, 




3.2. Phạm vi khu vực nghiên cư
́
u: , 



, Tp 
3.3. Phạm vi thời gian nghiên cứu: . S
2000   
 
. 
,
c
 




-UB khu
1999)
   -  (2000)  

(2001)  v
(2002)

4

4. Phƣơng pháp nghiên cứu


   

, t
 
 .   

 

 
  


.
ba  
  
 phiếu trưng cầu
ý kiến 
 






 210 (

70
), s phiu thu v  u sau: M ng: 68
(34%); M : 67 (33,55 (32,5%). 






 200 , 8 














85
42,5%

115
57,5%
Cơ cấu nghề nghiệp
CBVC
28
14,0%

14
7,0%

24
12,0%

40
20,0%

24
12,0%

70
35,0%
Trình đ học vấn

42
21,0%
THCS
31




 p trung, ti mi  thc hin 1 cuc tho lun
  mt
hoc chuyi sang ngh p. Tng c03 cuc tho lu
tp trung.
Phng v,  mi  c hin 5 cuc phng v
ng phng vi dii din 3 
i dit hoc chuyn hn sang ngh p ca 3 ng
c15 cuc phng v
6

5. Khung ly
́
thuyê
́
t nghiên cƣ
́
u


ho
́
a
vng ven đô HN
Biến đổi
kinh tê
́
Biê
́
n đô
̉
i đời sống
xã hi  




C

:
NN-
TTCN-
TMDV


T



Chính sách
phát triển đô thị 

117

TÀI LIỆU THAM KHẢO
A. Tài liệu tiếng Việt
[1] . Chung Á, Nguyễn Đình Tấn (chủ biên; 1996), NXB
Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
[2] . Đặng Nguyên Anh, 
, Tạp chí Kinh tế châu Á-
Thái Bình Dương, Số 6, 2001.
[3] . Nguyễn Văn Áng, Lê Du Phong, Hoàng Văn Hoa (chủ biên; 2002), h

 NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
[4] . André Donzel, 
, Kỷ yếu Hội thảo Quốc tế: a
, Tp Hồ Chí Minh, 2008, tr 41-59.
[5] . Anne Koperdraat & Hans Schenk (2000), 
. In trong: Trịnh Duy Luân &
Hans Schenk, . NXB Văn hoá thông
tin, tr 57-84.
[6] . Nguyễn Thế Bá (chủ biên; 1998), ,

, Đại học Xây dựng, Hà Nội.
[19] . Phạm Hùng Cường (2005), 
. In trong: 
, NXB Khoa học xã hội, Hà
Nội.
[20] . Nguyễn Thế Cường, 





-






-, Kỷ yếu Hội thảo Quốc tế:
, Tp Hồ Chí
Minh, 2008.
[21] . Vương Cường (chủ nhiệm đề tài; 1997), 
, Học viện CTQG Hồ
Chí Minh, 143tr.
[22] . Nguyễn Ngọc Châu (2001), , NXB Xây dựng, Hà Nội.
[23] . Nguyễn Văn Chính (2000), 
       , In trong:    
 NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội, tr.
175-200.
119

c lần
thư
́
III, Hà Nội, 2008.
[30] . Nguyê
̃
n Đăng Dung, Kỷ
yếu hô
̣
i tha
̉
o khoa học: P
NT
, Hà Nội, 2008.
[31] . Khánh Duy, , Tạp chí Xưa và Nay, Số
41, 1997.
[32] . Phạm Đức Dương, 
Tạp chí Kiến trúc Việt Nam, Số 4, 2006, tr 32-35.
[33] . Nguyễn Khắc Đạm (2000), 
, NXB Văn hoá thông tin, Hà Nội.
[34] . Nguyễn Cao Đức, 
1990-, Tạp chí Nghiên cứu Kinh tế, Số 4,
2003.
[35] . Mạc Đường (2001), 
             
120

Minh), In trong: 
, NXB Khoa học Xã hội, Tp Hồ Chí Minh, 645 tr.
[36] . Mạc Đường (2002), , 

. In trong: . NXB Văn hoá thông tin,
Hà Nội, tr 17-48.
[49] . Trần Hùng, Nguyễn Quốc Thông (2004), 
NXB Xây dựng, Hà Nội.
[50] . Trần Ngọc Hiên, 
  , Kỷ yếu Hội thảo Quốc tế:  
, Tp Hồ Chí Minh,
2008.
[51] . Trần Ngọc Hiên, Trần Văn Chử (đồng chủ biên; 1998), 
  
NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
[52] . Đan Đức Hiệp, -
, Tạp chí Kinh tế và Dự báo, Số 7, 2001.
[53] . Lê Như Hoa (1996), L. NXB Văn hóa
thông tin, Hà Nội.
[54] . Lê Như Hoa (2003), NXB Văn hoá
thông tin, Hà Nội.
[55] . Nguyễn Đức Hòa, -

Tiểu ban 10: , Kỷ yếu Hội
thảo Quốc tế Việt Nam học lần thứ 3, Hà Nội, 2008.
[56] . Nguyễn Minh Hoà,          
, Tạp chí Khoa học chính trị, Phân viện Thành phố Hồ Chí
Minh, Học viện Chính trị quốc gia Tp Hồ Chí Minh, Số 6, 2000.
[57] . Nguyễn Minh Hoà, 
, Thông tin Khoa học xã hội, Viện Khoa
học xã hội tại Tp Hồ Chí Minh, Số 4, 2004.
[58] . Lưu Bích Hồ (chủ nhiệm đề tài; 2000), 
-,
Viện Chiến lược phát triển, Hà Nội.

[71] . Kỷ yếu Hội thảo Khoa học, Khai thác những lợi thế về điều kiện tự nhiên,
tài nguyên, kinh tế-xã hội trong quá trình đô thị hóa và phát triển bền vững
vùng Thủ đô Hà Nội, NXB Hà Nội, 2007.
[72] . Kỷ yếu Hội thảo Khoa học kỷ niệm 995 Thăng Long-Hà Nội
123

Ni thanh l Hà Nội, 2005.
[73] . Kỷ yếu Hội thảo Khoa học Quốc tế: 
, Hà Nội 2010.
[74] . Kim Kyung (LVThS; 2009), 
 Viện Việt Nam học và Khoa học phát
triển, Hà Nội, 103 tr.
[75] . Kim Jong Ouk (LATS; 2009), 
 
Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Hà Nội, 2009, 219 tr.
[76] . Vũ Ngọc Khánh, 
. Tạp chí Kiến trúc Việt Nam, Số 4, 2006, tr 28-31.
[77] . Chu Khắc (1993), . In trong: 
, Lê Như Hoa (chủ biên), NXB Văn hoá thông tin,
Hà Nội.
[78] . Đỗ Minh Khuê (chủ nhiệm đề tài; 1999), 

, đề tài cấp Viện, Viện Xã hội học Việt Nam.
[79] . L.B.Kogan (1969), 
-.
[80] . Lê Tiêu La (chủ nhiệm đề tài; 2007),  
Đề tài cấp cơ sở, Viện Xã hội
học và Tâm lý lãnh đạo, Học viện CT-HC QG HCM, Hà Nội, 2007, 85tr.
[81] . Bùi Thị Ngọc Lan (chủ nhiệm đề tài; 2006), 
 , Học viện CT-HC QG

NXB Khoa học xã hội, Hà Nội.
[91] . Trịnh Duy Luân,  
, Tạp chí Kiến trúc Việt Nam, Số 3, 2000.
[92] . Trịnh Duy Luân (2004), , NXB Khoa học Xã hội, Hà Nội,
tr 128.
[93] . Trịnh Duy Luân và Hans Schenk (chủ biên) (2000), 
, NXB Văn hóa Thông tin, Hà Nội.
[94] . Trịnh Duy Luân và Micheal Leaf (1996), 
 NXB khoa học xã hội, Hà Nội.
[95] . Trịnh Duy Luân (chủ nhiệm đề tài; 2007),


, đề tài cấp tỉnh, 2007.
[96] . Trịnh Huy Luận (2009), , NXB Đa
̣
i ho
̣
c Quốc
gia Ha
̀
Nô
̣
i.[97] . Trần Thị Thu Lương, 



125

, Kỷ yếu Hội thảo Quốc tế: 
 Tp Hồ Chí Minh, 2008.
[107] . Lê Quang Ninh, , Kỷ yếu Hội thảo Quốc
tế:  Tp Hồ
Chí Minh, 2008.
[108] . Nguyễn Quang Ngọc (chủ nhiệm đề tài; 2003), 
    -       . Trung tâm
Nghiên cứu Việt Nam và giao lưu văn hoá, Đại học quốc gia Hà Nội chủ trì,
Đề tài khoa học cấp Thành phố, Hà Nội.
126

[109] . Nguyê
̃
n Quang Ngo
̣
c (chủ nhiệm đề tài; 2010),



Đề ta
̀
i khoa ho
̣
c cấp Nhà nước, mã số KX02-03/06-10.
[110] . Nguyễn Quang Ngọc, n v v 
thch s p tam tr Tạp chí Nghiên cứu lịch sử, Số 1,
năm 1986, tr 25-33.
[111] . Nguyễn Quang Ngọc (chủ biên), Mt s v t Nam, NXB
Đại học Quốc gia Hà Nội, 2009.
[112] . Nguyễn Quang Ngọc, Nguyễn Văn Chính, 

 in trong Viện địa lý thuộc
Viện Hàn lâm khoa học Liên Xô.
[124] . Philippe Papin, (1997),    

.
[125] . Nguyễn Hồng Phong (1989), . In
trong: Viện Sử học: NXB Khoa học xã hội Hà Nội, tr
39-57.
[126] . Lê Du Phong, (chủ nhiệm đề tài; 2006), 


, Đề tài nghiên cứu khoa học cấp cơ sở, Trường ĐH Kinh tế Quốc
dân, 198tr
[127] . Trương Văn Phúc, (chủ nhiệm đề tài; 1995), 

, Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ, Viện
khoa học Lao động và các vấn đề xã hội, 1995, 55tr.
[128] . Đàm Trung Phường (1995), , NXB Xây dựng, Hà Nội.
[129] . Đình Quang (chủ biên), 
In trong: ,
NXB Văn hóa thông tin, Hà Nội, 2005, tr 17-252 tr.
[130] . Vũ Hào Quang (chủ nhiệm đề tài; 2005), 

 Đề tài khoa học trọng điểm cấp Đại học
Quốc gia Hà Nội, mã số TĐQG: 05-08, Trường ĐHKHXH&NV Chủ trì,
2005.
[131] . Vũ Văn Quân (chủ nhiệm đề tài; 2007), -
-
128


. NXB Khoa học
xã hội, Hà Nội.
129

[144] . Phùng Anh Tiến, 
,
Kỷ yếu hội thảo khoa học, , Hà Nội, 2008, tr 94.
[145] . Hà Huy Thành (2002), 
Nam. In trong:  NXB Khoa học xã hội, tr 82-93.
[146] . Phạm Đức Thành (1997), 
, 
, NXB Tp Hồ Chí Minh, tr 297-477 tr.
[147] . Trương Quang Thao (2003),  NXB
Xây dựng, Hà Nội.
[148] . Nguyễn Hữu Thái, , Kỷ yếu
Hội thảo Quốc tế: 
 Tp Hồ Chí Minh, 2008.
[149] . Trần Phúc Thăng (chủ nhiệm đề tài; 2006), 

, Đề tài cấp Bộ, Học viện CT-HC QG Hồ Chí Minh,
193 tr.
[150] . Huỳnh Quốc Thắng, 
-, Kỷ yếu Hội thảo Quốc tế: 
 Tp Hồ Chí Minh, 2008.
[151] . Võ Văn Thắng (2006),  
. NXB Văn hoá thông tin, Hà Nội.
[152] . Mai Thanh Thế, 
, Tạp chí Tâm lý học, Số 4, 2006, tr 26-32.
[153] . Tô Thị Minh Thông, -, Tạp
chí xây dựng, Số 3, 1990.

[166] . Trung tâm nghiên cứu phát triển Đô thị và Cộng đồng (2004),  
, NXB Đại học Quốc gia TP. HCM.
[167] . Nguyễn Đức Truyến, 
i, Tạp chí Xã hội học, số 1, 1999.
[168] . Trương Xuân Trường,  -  
, Tạp chí Xã hội học, Số 3, 2003.
B. Tài liệu tiếng Anh
[169] . Berry, B.J.L (1976), The counterurbanization process: Urban America
since 1970-Urban Affairs Annual Review.
[170] . Berry. B.J.L (1988), Migration reversals in perspective: The long- wave
evidence. International Regional Science Review.
131

[171] . B.J.L.Berry (1962), 
.
[172] . Bradshaw, York W (1987), Urbanization and Underdevelopment: A Global
. American
Sociological Review, Vol. 52, No2: 224-239.
[173] . H.S.Geyer and T.M.Kontuly (1996), Diferential Urbanization (integrating
spatial models, Published by Arnold. Britian.
[174] . Herbert Girardet (1998), Journal of the Scottish Asscociation of Geography
Teacher.
[175] . London, Bruce and Smith, A. David (1988), Urban Bias, Dependence, and
Economic Stagnation in Noncore Nations. American Sociological Review,
Vol. 53, No.3.p. 454-463.
[176] . Preston, Samuel (1979), Urban Growth in Developing Countries: A
Demographic Reappraisal. Population and Development Review 5: 195-
215.
[177] . V.G. Childe (1950), The urban revolution. Town plangning review 1950.
C. Người cung cấp thông tin phỏng vấn sâu