Phong cách hài chính luận của nhà báo Lý Sinh Sự
(Khảo sát trên Báo Lao Động năm 2012 – 2013) Võ Huyền Mai Châu Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
Luận văn Thạc sĩ ngành: Báo chí; Mã số: 60 32 01 01
Người hướng dẫn: PGS.TS. Nguyễn Thị Minh Thái
Năm bảo vệ: 2014 Abstract. Luận văn nghiên cứu và xác định những đặc điểm về phong cách hài chính luận của
nhà báo Lý Sinh Sự. Tiểu phẩm hài chính luận của tác giả Lý Sinh Sự trong chuyên mục “Nói hay
đừng” trên Báo Lao Động thêm một lần nữa khẳng định những đóng góp lớn cho nên báo chí Việt
Nam của một nhà báo lão thành có nhiều năm gắn bó với nghề, và có riêng một phong cách độc đáo.
Keywords. Báo chí; Nhà báo; Hài chính luận

Content
1. Tính cấp thiết của đề tài
Cùng với sự phát triển khoa học – công nghệ, ngày nay, phương tiện truyền thông đại chúng
đang dần khẳng định vai trò trong việc tác động vào quá trình xây dựng, hoạch định chiến lược của
đất nước, định hướng dư luận đồng thời phá vỡ mọi rào cản biên giới quốc gia.
Báo chí Việt Nam ra đời từ đầu thế kỷ 19 do nhu cầu thống trị và xâm lăng văn hóa của chủ
nghĩa thực dân. Mặt khác, sự phân hóa và phát triển của báo chí lại theo sát từng bước đi của cuộc
đấu tranh dân tộc diễn ra khá sâu sắc trong lòng xã hội nước ta. Vì vậy lịch sử báo chí đồng thời là sự
phản ánh cuộc đấu tranh gay gắt giữa một nền báo chí thực dân với một nền báo chí yêu nước và cách
mạng. So với nhiều nước khác, báo chí Việt Nam đi sau các nước Châu Âu khá lâu. Nhưng chỉ với hơn
một thế kỷ tồn tại và phát triển, báo chí Việt Nam đã có một bề dày lịch sử phong phú, mang những sắc
thái riêng biệt và bước trưởng thành của nó gắn chặt với những biến thiên của lịch sử dân tộc.

của nhà báo, tác giả Nguyễn Văn Chước cũng từng nhận xét “những người cầm bút đó vừa chuyên
nghiệp lại vừa tài tử” [4, tr.89].
Theo lập luận này, Nguyễn Văn Chước cho rằng, thế hệ làm báo từ giai đoạn khởi thủy đều là
những chiến sĩ xả thân, xây dựng cơ sở, nền tảng cho báo chí cách mạng, sau đó là những nhà cách
mạng đích thân cầm bút làm báo kiểu như Phan Bội Châu, Lê Hồng Phong hay Hà Huy Tập và nhất
là Nguyễn Ái Quốc v.v…
Phong cách của mỗi nhà báo được hình thành trong quá trình tác giả chọn lựa những phương pháp
thể hiện riêng nhằm phản ánh được các nội dung thông tin, sự kiện một cách hiệu quả nhất. Họ thuộc
những thế hệ khác nhau, khác nhau có khi rất lớn về phương pháp tư tưởng, quan niệm, về báo chí,
nhưng về phương diện nghề nghiệp, tất thảy đều góp phần tạo nên ngôi nhà báo chí Việt Nam. Chính
họ đã đem lại cái thú đọc nhật trình vào đời sống thường ngày. Điều này có ý nghĩa quan trọng về
mặt lý luận và thực tiễn để kịp thời đánh giá, biểu dương các cá nhân nhà báo cũng như đưa ra những
thẩm định xu thế báo chí hiện đại của nước ta.
Trong nhiều năm, những cây bút viết tiểu phẩm báo chí hiện đại này đã trở thành một lực lượng
viết báo và đã định hình những phong cách viết chính luận trên tinh thần hài hước, nên đã thành
những cái tên quen thuộc, để lại ấn tượng tốt trong lòng độc giả bằng các bài viết mang đậm chất hài,
nhất là trên những tờ báo lớn, như Báo Lao Động, An ninh thế giới cuối tháng, Thể thao văn hóa,
Tuổi trẻ cười
Mỗi người trong số họ đều xây dựng cho mình một “thương hiệu riêng” và nổi lên như những
điểm sáng xuyên suốt trong miền đất tiểu phẩm báo chí, góp phần vào bức tranh muôn màu của báo
chí Việt Nam hiện đại. Và nhà báo Lý Sinh Sự (tên thật Trần Đức Chính) là một trong những cái tên
nổi bật đó. Có nền tảng kiến thức và vốn sống sâu rộng, mỗi khi đặt bút viết, ông đều phân tích và lý
giải các vấn đề xã hội một cách đầy thông tuệ, thuyết phục bằng chất giọng hóm hỉnh, độc đáo mang
đậm phong cách dân gian như chính con người ông ngoài đời. Dưới cái tên Lý Sinh Sự trong chuyên
mục “Nói hay đừng” trên Báo Lao Động, ông đã khiến chuyên mục này có vị trí riêng và được độc giả
yêu thích từ khi ra đời đến tận ngày hôm nay. Lý Sinh Sự cũng là một điển hình của “người sao văn
vậy”.
Nghiên cứu phong cách hài chính luận của nhà báo Lý Sinh Sự để thấy được những đóng góp giá
trị của ông cho thể loại báo chí hài chính luận – bằng các tác phẩm hài chính luận, trong mục “Nói
hay đừng” của Báo Lao Động. Từ đó, đặng rút ra những bài học kinh nghiệm về ứng xử văn hóa với

nhận diện phong cách hài chính luận của nhà báo Lý Sinh Sự để thấy được những đóng góp riêng
biệt, độc đáo của một nhà báo lão thành có nhiều năm gắn bó với nghề. Từ đó, luận văn cũng rút ra
một số bài học kinh nghiệm về cách ứng xử văn hóa với tác phẩm báo chí hài chính luận từ nhà báo
Lý Sinh Sự, đồng thời nêu lên một số giải pháp về việc nâng cao chất lượng hài chính luận trong tác
phẩm báo chí.
Đề tài hy vọng sẽ nghiên cứu và đánh giá thực tiễn việc tác động xã hội của một phong cách báo chí
độc đáo, nhằm bổ sung cho kiến thức lý luận báo chí về phong cách viết của các nhà báo hiện đại. Thông
qua đó góp phần thúc đẩy hơn nữa quá trình gia tăng sự sáng tạo cá nhân trong hoạt động báo chí để việc
thông tin của báo chí hiệu quả hơn.
- Nhiệm vụ nghiên cứu:
Để thực hiện mục đích của luận văn, người nghiên cứu phải thực hiện những nhiệm vụ sau:
- Giải thích một số khái niệm cơ bản được sử dụng thường xuyên trong luận văn: phong cách,
phong cách hài chính luận, tiểu phẩm báo chí, tiểu phẩm hài và nhận thấy đặc điểm độc đáo: Một tiểu
phẩm hài lại chính là toàn thể chuyên mục “Nói hay đừng” của Lý Sinh Sự trên báo Lao Động.
- Hệ thống hóa các khái niệm liên quan đến vấn đề nghiên cứu, góp phần làm rõ phần lý
thuyết về phong cách báo chí cũng như nhận diện rõ phong cách hài chính luận của nhà báo Lý Sinh
Sự.
- Phân tích các tác phẩm hài chính luận trên chuyên mục “Nói hay đừng” trong 2 năm (từ năm
2012 đến 2013) và so sánh với tác phẩm của Lý Sinh Sự trên một vài tờ báo khác, để khẳng định sự
nhất quán của phong cách báo chí Lý Sinh Sự, qua đó nhằm tìm ra những đặc điểm riêng biệt và nổi
bật phong cách hài chính luận của nhà báo Lý Sinh Sự.
- Đánh giá tính hấp dẫn của chuyên mục “Nói hay đừng” đối với bạn đọc Báo Lao Động.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Là tất cả các bài viết trong chuyên mục nói trên, mang đậm phong
cách hài chính luận của nhà báo Lý Sinh Sự.
- Phạm vi nghiên cứu:
Tác giả tập trung khảo sát phong cách hài chính luận qua chuyên mục “Nói hay đừng” trên
báo Lao Động (giai đoạn từ đầu năm 2012 đến hết năm 2013).
Khảo sát thêm các tác phẩm hài chính luận của Lý Sinh Sự đăng tải trên một số tờ báo khác
như Nông thôn ngày nay, Báo Hải Dương, Tạp chí Làng Việt… – những tờ báo mà cây bút này xuất

chính luận của nhà báo Lý Sinh Sự.
7. Kết cấu luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Mục lục, Tài liệu tham khảo và Phụ lục, Luận văn gồm 03
chương:
- Chương 1: Lý luận chung về phong cách báo chí và thể loại tiểu phẩm.
- Chương 2: Cách tổ chức nội dung chuyên mục “Nói hay đừng” của Lý Sinh Sự.
- Chương 3: Nghệ thuật viết tiểu phẩm hài chính luận trong chuyên mục “Nói hay đừng” của Lý
Sinh Sự.
References
Tài liệu tiếng Việt:
[1] Hoàng Anh (2003), Một số vấn đề về sử dụng ngôn từ trên báo chí, NXB Lao Động, Hà Nội.
[2] Nguyễn Trọng Báu (1993), Biên tập ngôn ngữ sách và báo chí, NXB QĐND, Hà Nội.
[3] Nguyễn Bình (2006), Hài hước trẻ, NXB Thanh Niên, Hà Nội.
[4] Nguyễn Văn Chước, Lược sử báo chí Việt Nam, SĐD, Hà Nội.
[5] Đức Dũng (2000), Sáng tạo tác phẩm báo chí, NXB VH - TT, Hà Nội.
[6] Hà Minh Đức (2000), Cơ sở lý luận báo chí - Đặc tính chung và phong cách, NXB Đại học
Quốc gia Hà Nội, Hà Nội.
[7] Hà Minh Đức (2000), Sự nghiệp báo chí và văn học Hồ Chí Minh, NXB Giáo dục, Hà Nội.
[8] Đinh Văn Hường (2006), Các thể loại báo chí thông tấn, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà
Nội.
[9] Trần Dzĩ Hạ (1997), Nghệ thuật viết truyện hài hước, NXB Văn hóa dân tộc, Hà Nội.
[10] Đỗ Quang Hưng (2001), Lịch sử báo chí Việt Nam (1865 – 1945), NXB ĐHQGHN, Hà Nội.
[11] Đỗ Việt Hùng, Nguyễn Thị Ngân Hoa (2004), Phân tích phong cách ngôn ngữ trong tác
phẩm văn học: Ngôn từ - Tác giả - Hình tượng, NXB Đại học Sư phạm, Hà Nội.
[12] Vũ Quang Hào (2001), Ngôn ngữ báo chí, NXB ĐHQG, Hà Nội.
[13] Vũ Quang Hào (2004), Báo chí và đào tạo báo chí Thụy Điển, NXB VH - TT, Hà
Nội.Dương Xuân Sơn (2004), Các thể loại báo chí chính luận nghệ thuật, NXB Đại học

Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội.
[27] Tạ Ngọc Tấn (1992), Cơ sở lý luận báo chí, NXB VH - TT, Hà Nội.
[28] Tạ Ngọc Tấn, Nguyễn Tiến Hài (1995), Tác phẩm báo chí (Tập 1), NXB Giáo dục, Hà Nội
[29] Tạ Ngọc Tấn (2000), Tiểu phẩm báo chí Hồ Chí Minh, NXB VH - TT, Hà Nội.
[30] Tạ Ngọc Tấn (2001), Truyền thông đại chúng, NXB CTQGHN, Hà Nội.
[31] Hữu Thọ (2000), Công việc của người viết báo, NXB ĐHQGHN, Hà Nội.
[32] Hoàng Tùng (2001), Những bài báo chính luận, NXB CTQGHN, Hà Nội.
[33] Cù Đình Tú (2002), Phong cách học và đặc điểm tu từ tiếng Việt, NXB Giáo dục, Hà Nội.
[34] Hội nhà báo Việt Nam (1992), Nghề nghiệp và công việc nhà báo, Hà Nội.
Tài liệu dịch:
[35] Nguyễn Văn Dững và Hoàng Anh biên dịch (1998), Nhà báo – những bí quyết kỹ năng nghề
nghiệp, NXB Lao Động, Hà Nội.
[36] Lois Hervoues (1999), Viết cho độc giả, Hội nhà báo Việt Nam xuất bản, Hà Nội.
[37] G.V.Lazutina (2003), Cơ sở hoạt động sáng tạo của nhà báo, NXB Thông Tấn, Hà Nội.
[38] Jean – Luc Martin – Lagardette (2004), Hướng dẫn cách viết báo, NXB Thông tấn, Hà Nội.
[39] The Missouri (2009), Nhà báo hiện đại, NXB Trẻ, Hà Nội.
[40] Phillppe Voirol (2003), Hướng dẫn cách biên tập, NXB Thông tấn, Hà Nội.
Luận án, luận văn:
[41] PGS. TS Nguyễn Đức Dũng Khoa Phát thanh – Truyền hình, Tiểu phẩm – một thể loại văn
học năng động trong môi trường báo chí.
[42] Nghiêm Thị Thu Hà (2004), Phong cách báo chí Lý Sinh Sự, Khóa luận Cử nhân Báo chí,
Trường ĐH KHXH&NV, Hà Nội.
[43] Trần Ngọc Hà, Sự vận động và phát triển của tiểu phẩm trong báo chí Việt Nam hiện đại,
Luận văn Thạc sĩ Báo chí, Trường ĐH Trường ĐH KHXH&NV, Hà Nội.
[44] Nguyễn An Tiêm (1996), Cái hài trong truyện cười dân gian, Luận án Phó tiến sĩ Khoa học
Ngữ văn, Hà Nội.
[45] Trần Xuân Thân (2008), Phong cách hài trong các tiểu phẩm báo chí hiện đại qua ba nhà
báo Lý Sinh Sự, Lê Thị Liên Hoan, Thảo Hảo, Luận văn Thạc sỹ Báo chí, Trường ĐH
KHXH&NV, Hà Nội.
[46] Đào Thái Tư (2003), Chuyên mục “Nói hay đừng” trên báo Lao Động (2000 – 2002), Khóa