Khảo sát từ xưng hô tiếng Hàn thông qua một số
tác phẩm văn học và điện ảnh Hàn Quốc

Đỗ Thị Điền

Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
Luận văn ThS. Chuyên ngành: Châu Á học; Mã số: 60 31 50
Người hướng dẫn: PGS.TS. Trịnh Cẩm Lan
Năm bảo vệ: 2013

Keywords: Châu Á học; Ngôn ngữ học; Tiếng Hàn Quốc; Từ xưng hô.
Content:
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Ngôn ngữ, với tư cách là một thành tố của văn hóa, vừa là một phương tiện biểu hiện của
văn hóa, là sự phản ánh các giá trị văn hóa, cách tư duy, sự suy nghĩ và quan niệm nhân sinh của
một dân tộc. Trong mỗi ngôn ngữ, từ xưng hô là một bộ phận hợp thành quan trọng, có ý nghĩa
xác định vai giao tiếp và góp phần tạo nên hiệu quả giao tiếp. Thực tế, trong giao tiếp hàng ngày,
cách xưng hô cho chúng ta biết về mối quan hệ thứ bậc, thái độ, tình cảm của những người đối
thoại với nhau. Những đặc điểm về cấu tạo và ngữ nghĩa của lớp từ này không chỉ thể hiện nhiều
đặc trưng ngôn ngữ - văn hóa - giao tiếp của mỗi ngôn ngữ mà còn thể hiện phần nào chiều sâu
văn hóa của dân tộc là chủ nhân của ngôn ngữ ấy. Lớp từ xưng hô trong mỗi ngôn ngữ, không
chỉ thế, còn phản ánh một phần quan niệm ứng xử có văn hóa của mỗi dân tộc. Nghiên cứu lớp
từ này sẽ giúp hiểu biết sâu sắc hơn về văn hóa, cách tư duy, tình cảm của dân tộc, quốc gia chủ
thể của ngôn ngữ đó. Đó chính là lí do mà việc nghiên cứu lớp từ ngữ xưng hô nói chung và quá
trình hành chức của chúng nói riêng luôn luôn là mối quan tâm, trước hết là của các nhà ngôn
ngữ học, sau đó là của các nhà nghiên cứu văn hoá học và của những người nghiên cứu và giảng
dạy một ngôn ngữ với tư cách là một ngoại ngữ.
Một vài thập kỉ trở lại đây, cùng với sự thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam – Hàn Quốc,
việc dạy và học tiếng Hàn ở Việt Nam cũng theo đó phát triển, đòi hỏi phải có những nghiên cứu
tìm hiểu để giúp người Việt học tiếng Hàn tốt hơn, tiếp cận và làm chủ ngôn ngữ này một cách

TIẾNG VIỆT
1. Nguyễn Văn Chiến (1993), “Từ xưng hô trong tiếng Việt”, Việt Nam những vấn đề ngôn
ngữ và văn hóa, Đại học Ngoại Ngữ Hà Nội
2. Mai Ngọc Chừ (2001) Các ngôn ngữ phương Đông, Nxb Đại học Quốc Gia Hà Nội
3. Mai Ngọc Chừ, Vũ Đức Nghiệu, Hoàng Trọng Phiến (2003), Hoàng Trọng Phiến (2003),
Cơ sở ngôn ngữ học và tiếng Việt, Nxb Giáo dục
4. Nguyễn Trọng Khánh (2008), Sổ tay từ ngữ Hán Việt (dùng trong nhà trường), Nxb Giáo
dục
5. Đức Nguyễn (2000), Về cách xưng hô của học sinh đối với thầy giáo. Tạp chí ngôn ngữ
(3): 74 – 74.
6. Trần Ngọc Thêm (1997), Tìm về bản sắc văn hóa Việt Nam, Nxb TP Hồ Chí Minh
7. Hoàng Anh Thi (2001), So sánh nghi thức giao tiếp tiếng Nhật và tiếng Việt (qua từ ngữ
xưng hô), luận án tiến sĩ ngữ văn
8. Lê Quang Thiêm (2005), Khái niệm văn hóa văn minh và văn hóa truyền thống Hàn, Nxb
Đại học quốc gia Hà Nội
9. Lê Đức Trọng (1993), Từ điển giải thích thuật ngữ ngôn ngữ học, Nxb thành phố Hồ Chí
Minh
10. Phạm Ngọc Tưởng (1999), Các cách xưng hô trong tiếng Nùng, Luận án tiến sĩ ngữ văn,
ĐH SP-ĐHQGHN
11. Trần Thúc Việt (2006), Văn học Korea (Triều Tiên – Hàn Quốc), Nxb Đại học Quốc Gia
Hà Nội
12. Nguyễn Ngọc Ý (1999), Đại từ điển tiếng Việt, nxb đại học Quốc Gia Thành phố Hồ Chí
Minh
13. Bùi Thị MinhYến (1990), Xưng hô giữa vợ và chồng trong gia đình người Việt, tạp chí
ngôn ngữ số 3 năm 1990.
14. Bùi Thị MinhYến (2001), Từ xưng hô trong gia đình đến xưng hô ngoài xã hội của người
Việt, luận án tiến sĩ ngữ văn
15. Hội ngôn ngữ học Việt Nam(1993), Những vấn đề ngôn ngữ và văn hóa Hàn
16. Tạp chí online trường Hàn Ngữ Việt – Hàn Kanata, mục Hàn Quốc đất nước con người


học, trường Đại Học Gyeon Gook)
28. Nguyen Thi Minh Trang, 베트남학습자를 위한 한국어 호칭어 교육 연구,
석사학위논문, 배재대학교 대학원 (Nguyễn Minh Trang, nghiên cứu từ xưng hô tiếng
Hàn dành cho người Việt, luận văn thạc sĩ, học viện trường đại học Bae Jae)
29. 강병주, 한.일 친족 호칭어 대조현구, 학술논문, 한일언어문화연구소, 2010 (Kang
Byung Ju, Nghiên cứu so sánh từ xưng hô thân tộc Hàn Nhật, luận văn khoa văn học và
nghệ thuận, viện nghiên cứu ngôn ngữ và văn hóa Hàn Nhật, năm 2010)
30. 기봉, 한국어와 중국어의 호칭어 비교 연구, 문학석사학위논문, 강원대학교대학원
(Ky Bung, nghiên cứu so sánh từ xưng hô Hàn Trung, luận văn thạc sĩ văn hóa, viện đại
học trường Đại Học Kang Won)
31. 지려나, 한중 현대사회 호칭어의 대비연구, 석사학위논문, 숭실대학교
국어국문학과, 2009(Ji Ryeo Na, Nghiên cứu so sánh từ xưng hô ngoài xã hội hiện địa
Hàn Trung, Luận văn thạc sĩ, trường đại học Sung Sil, năm 2009)