B GIÁO DCăVÀăÀOăTO
TRNGăI HC KINH T TP.HCM

LÊ HUYN TRÂM CÁC NHÂN T TÁCăNGăN KH NNGăTR N VAY
CA H GIAăỊNHăTI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIP
VÀ PHÁT TRIN NÔNG THÔN VIT NAM
KHU VC THÀNH PH H CHÍ MINH LUNăVNăTHC S KINH T
TP. H Chí Minh – Nm β015 B GIÁO DCăVÀăÀOăTO

Các s liu và kt qu nghiên cu trong lun vn là trung thc, có ngun gc rõ ràng,
đc trích dn và phát trin t các tài liu, các công trình nghiên cu đư đc công b, tham
kho các tp chí chuyên ngành.
Tác gi Lê Huyn Trâm
MC LC
Trang ph bìa

đình 20
1.4.1. Nghiên cu ca Deborah D. Godwin 20
1.4.2. Nghiên cu ca Burcu Duygan – Bump và Charles Grant 20
1.4.3. Nghiên cu ca C.A Wongnaa, D. Awunyo-Vitor 21
1.4.4. Nghiên cu ca tác gi Stefanie Kleimeirer và inh Th Huyn Thanh 23
Kt lunăchngă1 26
CHNGă2.ăPHỂNăTệCHăCÁCăNHỂNăT TÁCăNGăN KH NNGăTR N
VAY H GIAăỊNHăTI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIP VÀ PHÁT TRIN NÔNG
THÔN VIT NAM KHU VC THÀNH PH H CHÍ MINH 27
2.1. Khái quát và thc trng cho vay h giaăđìnhăti Agribank TPHCM 27
2.1.1. Khái quát v Agribank TPHCM 27
2.1.2. Hot đng cho vay h gia đình ca Agribank TPHCM 29
2.1.2.1. Thc trng h gia đình ti TPHCM 29
2.1.2.2. Thc trng hot đng cho vay h gia đình Agribank TPHCM 30
2.2. Các nhân t tácăđngăđn kh nngătr n vay ca h giaăđình 37
2.2.1. Nhân t thuc v môi trng 37
2.2.2. Nhân t thuc v khách hàng 38
2.2.3. Nhân t thuc v ngân hàng 40
2.2.3.1. Nhân s 40
2.2.3.2. Quy trình cp tín dng 41
2.2.3.3. Phng pháp đánh giá kh nng tr n vay ca h gia đình 43
2.2.4. Nhân t thuc v đc đim sn phm 45
2.3. ng dng môăhìnhălogităđ đoălng các nhân t tácăđngăđn kh nngătr n
vay ca h giaăđìnhăti Agribank TPHCM 46
2.3.1. t vn đ 46
2.3.2. Phng pháp nghiên cu 46 2.3.2.1. Mc tiêu kho sát nghiên cu 46
2.3.2.2. i tng kho sát nghiên cu 46

3.2.3.3. i vi Chính Ph 71
Kt lunăchngă3 72
KT LUN 73
TÀI LIU THAM KHO
PH LC 1
PH LC 2
PH LC 3 DANH MC T VIT TT
Agribank : Ngân hàng nông nghip và phát trin nông thôn Vit Nam
Agribank TPHCM : Ngân hàng nông nghip và phát trin nông thôn Vit Nam khu vc

Bng 1.2. Tóm tt các nhân t tác đng đn kh nng tr n ca khách hàng HG 25
Bng 2.1: Ngun vn huy đng Agribank TPHCM thi gian t 2012-2014 28
Bng β.β . D n Agribank TPHCM thi gian t 2012-2014 29
Bng β.γ. D n phân theo thi gian vay 31
Bng β.4. D n HG phân theo hình thc đm bo 32
Bng 2.5. N quá hn, n xu h gia đình 33
Bng β.6. D n h gia đình phân tích theo nhóm n 33
Bng 2.7. D n xu HG Agribank TPHCM phân theo TSB 34
Bng β.8. D n HG phân theo mc đích vay vn 35
Bng β.9. C cu n ca h gia đình 36
Hình β.1. S đ quy trình xét duyt cp tín dng 42
Hình β.β. S đ đo lng kh nng tr n ca KH trc khi gii ngân 43
Bng 2.10. Bin đc lp s dng trong nghiên cu 49
Bng 2.11. Phân tích mu d liu theo kh nng tr n ca HG 51
Bng 2.12. Phân b giá tr các bin đnh lng 52
Bng 2.13. Tng hp các nhân t tác đng đn kh nng tr n vay ca HG 55
Hình 3.1. Thit k quy trình ng dng 64
DANHăMCăCÁCăBIUă

tín dng tác đng đn li nhun và đm bo cho s phát trin bn vng ca NH. Ti
Vit Nam, tín dng mang li thu nhp ch yu cho NHTM, chim t trng hn 80%
tng thu nhp do đó ri ro tín dng nu xy ra s có tác đng, nh hng trc tip
đn s tn ti và phát trin ca h thng NH và nn kinh t.
Agribank đc bit đn là mt trong nhng thng hiu NH ln nht Vit
Nam. Trong nhng nm va qua bên cnh vic phát trin tín dng doanh nghip
Agribank đư chú trng quan tâm đn HG nh là đi tng KH đy tim nng, là
chin lc phát trin ca NH. Theo đnh hng phát trin đó, Agribank TPHCM đư
không ngng đy mnh tip cn HG. Song song vi vic tng trng tín dng thì
nhn din và đánh giá các nhân t tác đng đn kh nng tr n vay ca HG là vn
đ cp bách nhm phát hin sm các nguy c ri ro tín dng giúp NH ch đng điu
chnh chính sách tín dng phù hp, kp thi nhm hn ch ri ro và gim thiu tn
tht khi ri ro xy ra.  mang li hiu qu cho hot đng NH t tín dng HG thì
vic phân tích và đánh giá các nhân t tác đng đn kh nng tr n vay ca HG,
đa ra nhng gii pháp, khuyn ngh v kh nng tr n vay là cp thit, bi vì:
- o lng kh nng tr n vay ca HG đánh giá mc đ ri ro ca HG,
t đó có chính sách tín dng phù hp vi tng đi tng HG đm bo tng trng
tín dng gn lin vi cht lng tín dng.
- Vic đánh giá và đo lng kh nng tr n ca HG hin ti da vào kinh
nghim ca CBTD đ phân tích thông tin HG cung cp, h thng XHTD, lch s
tr n vay ca HG t đó c lng xác sut HG không th hoàn tr n mt phn
hoc toàn b khi đn hn đư cam kt cha kt hp phân tích các nhân t tác đng đn
kh nng tr n vay ca HG t nhng nhóm HG có đc đim tng t đư và đang
2

có quan h tín dng ti NH đ đa ra nhng đánh giá v kh nng tr n ca khách
hàng, cha c lng kh nng tr n ca KH t lúc gii ngân đn khi thu n.
Chính vì nhng lỦ do đó mà tác gi chn nghiên cu đ tài “Các nhân t tác
đng đn kh nng tr n vay ca h gia đình ti ngân hàng nông nghip và phát
trin nông thôn Vit Nam khu vc Thành ph H Chí Minh”.

i
= 1) = Pr(D*
o
>0) = F(
0
+ 
1
X
i1
+ … + 
n
X
in
+ 
i
)
Trong đó:
- D
i
= 1 nu HG tr đc n, D
i
= 0 nu HG không tr đc n.
- X
1
, … ,X
n
: các nhân t tác đng đn kh nng tr n vay ca khách hàng.
- 
1
, … , 

nhà, các thành viên có cùng chung huyt thng hoc có cùng mi quan h vi pháp
lut, cùng nhau sn xut kinh doanh.
HG là mt ngi hoc mt nhóm ngi hoc nhóm ngi có cùng huyt
thng hoc không, sng chung trong mt gia đình, cùng lao đng mang li ngun
thu nhp (Isaac Dambula and Ephraim N.B. Chibwana, 2004).
H là mt nhóm ngi có chung huyt thng hoc không cùng chung huyt
thng  trong mt mái nhà, n chung mt mâm cm và có chung mt ngân qu (V
Hng Quang, 2008).
Ti Vit Nam, b lut Dân s nm β005 quy đnh: “HG mà các thành viên
có tài sn chung, cùng đóng góp công sc đ hot đng kinh t chung trong gia đình
nông, lâm, ng nghip hoc mt s lnh vc gia đình, kinh doanh khác do pháp lut
quy đnh là ch th khi tham gia quan h dân s thuc các lnh vc này.”
Có nhiu đnh ngha khác nhau v HG nhng đu có hai đim chung: mt
là, các thành viên có chung tài sn, hai là, cùng góp sc đ hot đng sn xut kinh
doanh và t chu trách nhim v kt qu hot đng sn xut kinh doanh ca mình.
5

Trong phm vi bài vit này, tác gi đnh ngha HG là mt nhóm ngi cùng
góp sc, tài sn cùng sn xut kinh doanh và t chu trách nhim v kt qu kinh
doanh ca mình.
1.1.2. căđim h giaăđình
- V vn:
Ngun vn ca HG ch yu là ngun vn t có do các thành viên ca HG
đóng góp.  có ngun vn đu t vào sn xut kinh doanh ch yu t ngun t có
và vay, mn bn bè, ngi thân hay t các t chc tài chính và phi tài chính trong
xã hi. Vic t huy đng vn ca HG đ đu t và phát trin sn xut là rt khó
khn do HG ch có th huy đng vn t các kênh: vn t có và vay mn. S
lng thành viên HG thng c đnh, ít bin đi nên ngun vn t có ca HG
đc xác đnh trc, ít có bin đi bt thng tr trng hp thành viên HG đc
nhn tài sn tha k mà đc tha thun là tài sn chung ca h. HG thông thng

không qua đào to, làm vic da vào kinh nghim đc truyn đt t ngi đi trc
và đúc kt kinh nghim ca bn thân.
Nh vy, ta thy rng đc trng c bn ca HG là s t nguyn ca tng thành
viên, trong đó mi thành viên va là ch th gia đình, va là ngi lao đng trc
tip, quá trình lao đng da vào lao đng ca HG.
- V quy mô
Quy mô gia đình ca HG ch yu là quy mô nh, do điu kin v ngun, kh
nng qun lý, sc cnh tranh trên th trng… nên HG rt khó m rng quy mô.
Thông thng quy mô ca HG ph thuc vào chu k sng ca gia đình. HG
thng có quy mô nh  giai đon hình thành mi quan h (hôn nhân,…) và sau đó
quy mô ca HG s m rng hn vi s xut hin ca nhng thành viên mi trong
gia đình (tr em,…).
Theo kt qu điu tra ca Tng cc điu tra dân s và nhà  ti Vit Nam
(β014), quy mô HG ti Vit Nam ch yu t 2-4 ngi, chim t trng 72%, trong
đó t trng này ti khu vc thành th chim 76%.
- V kh nngătip cn thông tin th trng
7

Mt trong nhng yu t làm cho kh nng cnh tranh ca HG b hn ch là
tình trng thiu thông tin th trng v sn phm, th trng công ngh, máy móc
thit b nên s ci tin v phng thc gia đình cng nh sn phm cha thích ng
kp vi s thay đi ca th trng. Mt khác, HG thng không kp thi cp nht,
nm bt nhng bin đng ca tình hình kinh t - chính tr - xã hi nên HG thng
phn ng chm trc s bin đng ca th trng.
- V ngành ngh h giaăđình
HG hot đng kinh doanh trong nhiu ngành ngh: nông – lâm – ng – diêm
nghip – dch v - tiu th công nghip. Gn vi mi ngành ngh s chu nhng tác
đng khác nhau t môi trng bên ngoài t đó tác đng đn kh nng tr n vay ca
HG.
HG ti Vit Nam sn xut kinh doanh  hu ht các ngành ngh: nông nghip,

doanh, va to thu nhp cho HG va đóng góp vào GDP.
1.1.3.2. Góp phn chuyn dch c cu kinh t
S phát trin ca các HG s thu hút nhng ngi lao đng cha có vic làm và
có th thu hút lng ln lao đng thi v vào hot đng gia đình kinh doanh. HG là
ch th kinh t t do tham gia trên th trng, hoà nhp vi th trng, thích ng vi
quy lut trên th trng, do đó HG đư tng bc t ci tin, thay đi cho phù hp
vi c ch th trng.  theo đui mc đích li nhun, các HG phi làm quen và
dn dn thc hin ch đ hch toán kinh t đ hot đng gia đình có hiu qu, đa
HG đn mt hình thc phát trin cao hn.
Richard Swedberg (2011), kinh t HG có kh nng ngày càng thích ng vi
nhu cu ca th trng, t đó có kh nng đáp ng nhu cu ngày càng cao ca toàn
xã hi. HG cng là lc lng thúc đy mnh sn xut hàng hoá phát trin cao hn.
Ti Vit Nam, HG sn xut nông nghip tuy vn chim t trng cao nhng
trong nhng nm gn đây đư có s chuyn dch c cu kinh t theo hng hin đi:
chuyn dch c cu kinh t nông nghip, chuyn đi c cu cây trng vt nuôi có
hiu qu kinh t vi mc tiêu xây dng nn nông nghip đô th hin đi, bn vng,
có hàm lng cht xám cao; chuyn dch c cu kinh t t nông nghip sang dch v,
9

bán buôn….HG tng bc t thay đi đ thích ng vi s thay đi ca môi trng
kinh t-xã hi (Mai Th Thanh Xuân và ng Th Thu Hin, 2013).
1.1.3.3. óng góp cho Ngân sách Nhà nc
Vi mt lc lng sn xut hùng hu hot đng sn xut kinh doanh, mang li
giá tr cho nn kinh t là rt ln, là ngun thu cho Ngân sách Nhà nc thông qua các
chính sách qun lỦ, điu hành ca Nhà nc nh chính sách thu (HG va đóng vai
trò là ngi sn xut hàng hóa va đóng vai trò là ngi tiêu th hàng hóa). Nghiên
cu ca Morgan và Baerwaldt (1971) cho thy ngun vn luân chuyn ca HG
mang li ngun thu nhp ln cho Chính Ph.
 Vit Nam, HG là mt thành phn kinh t không th thiu ca nn kinh t, là
khách hàng quan trng ca các NHTM. Vi vai trò va là ngi sn xut va là

không. Vic xác đnh kh nng tr n vay ca HG thng da trên tiêu chun nht
đnh do bên cp tín dng la chn.
Trong Basle Committee on Banking Supervision – 2006, y ban Basel v
giám sát hot đng NH đnh ngha khách hàng không có kh nng tr n là nhng
khách hàng có mt trong các du hiu hoc tt c các du hiu sau:
- Khách hàng không có kh nng thc hin ngha v thanh toán đy đ khi đn
hn mà cha tính đn vic NH bán tài sn (nu có) đ hoàn tr;
- Khách hàng có các khon n xu có thi hn quá hn trên 90 ngày.
Hin ti, kh nng tr n vay ca khách hàng da trên biu hin ca khách
hàng đ đánh giá khách hàng không có kh nng tr n hoc có kh nng tr n. Ti
Vit Nam nhn đnh biu hin kh nng tr n ca khách hàng: trc khi cho vay thì
biu hin thông qua lch s tr n vay ca khách hàng trong quá kh đi vi nhng
khách hàng đư có quan h tín dng vi NH kt hp vi phân tích nhng thông tin do
khách hàng cung cp hay ch da trên nhng thông tin khách hàng cung cp kt hp
vi phân tích và kinh nghim ca cán b tín dng; Sau khi cho vay thì biu hin qua
thc t tr n vay ca khách hàng.
Nhóm chuyên gia t vn (Advisory Expert Group - AEG) – Liên hp quc đnh
ngha “v c bn mt khon n đc coi là n xu khi quá hn tr lãi và/ hoc gc
trên 90 ngày; hoc các khon lưi cha tr t 90 ngày tr lên đư đc nhp gc, tái
11

cp vn hoc chm tr theo tha thun; hoc các khon phi thanh toán đư quá hn
di 90 ngày nhng có lỦ do chc chn đ nghi ng v kh nng khon vay s đc
thanh toán đy đ”.
Theo Qu tin t quc t (IMF) đnh ngha: “Mt khon cho vay đc coi là
không sinh li (n xu) khi tin thanh toán lãi và/hoc tin gc đư quá hn t 90
ngày tr lên, hoc các khon thanh toán lưi đn 90 ngày hoc hn đư đc tái c cu
hay gia hn n, hoc các khon thanh toán di 90 ngày nhng có các nguyên nhân
nghi ng vic tr n s đc thc hin đy đ". Vi quan đim này, n xu đc xác
đnh da trên 2 yu t: thi gian quá hn và kh nng tr n đáng nghi ng. Nh vy,

NH, tng ng vi mi tiêu chí s có thang đim c th. Sau khi, đánh giá tt c các
tiêu chí s phân loi và xp hng khách hàng vào tng nhóm khách c th, mi nhóm
HG s có mc cp tín dng cùng vi các điu kin tín dng khác nhau. Phng
pháp khá ph bin, có nhiu li th: tn dng đc kinh nghim và kin thc chuyên
sâu ca CBTD, các chuyên gia tài chính đ phân tích các ch tiêu tài chính. Vic
phân tích da trên công ngh đn gin, h thng lu tr thông tin n đnh, s dng
h s sn có, s dng các yu t không mang tính lng hóa. Song bên cnh đó, kt
qu đánh giá ph thuc vào mc đ chính xác ca ngun thông tin thu thp, kh
nng d báo cng nh trình đ phân tích, đánh giá, kinh nghim ca cán b tín dng,
ph thuc và vic đánh giá các ch tiêu phi tài chính ph thuc vào ý ch quan ca
cán b tín dng.
Vn dng nguyên tc 6C đ thm đnh KH (Timothy W. Koch, S. Scott
MacDonald, Bank Management, 2009):
- T cách ngi vay (Character): CBTD phi chc chn rng ngi vay có mc
đích tín dng rõ ràng và có thin chí nghiêm chnh tr n khi đn hn.
- Nng lc ca ngi vay (Capacity): ngi đi vay phi có nng lc pháp lut
và nng lc hành vi dân s
- Thu nhp ca ngi vay (Cashflow): xác đnh ngun tr n ca khách hàng
vay.
- Bo đm tin vay (Collateral): là ngun thu th hai có th dùng đ tr n vay
cho NH.
13

- Các điu kin (Conditions): NH quy đnh các điu kin tùy theo chính sách tín
dng tng thi k.
- Kim soát (Control): đánh giá nhng nh hng do s thay đi ca pháp lut,
quy ch hot đng, kh nng khách hàng đáp ng các tiêu chun ca NH.
Tính s ngày quá hn: đi vi nhng KH đang có quan h tín dng vi NH đ
đo lng, đánh giá kh nng tr n vay ca KH thông thng NH s thông qua thc
t tr n ca KH, tính s ngày KH cha thanh toán gc/lãi NH đ phân loi kh nng


lit, thng xuyên bin đng vic phân tích các nhân t tác đng đn kh nng tr n
vay ca HG là cn thit, bi vì:
- NH cho HG vay mt khon tin và phi thu hi đc lãi và gc nhng
không phi lúc nào NH cng thu đc toàn b khon tin cho vay hoc thu hi
không đúng hn mà HG đư cam kt. HG không có kh nng hoàn tr và tr thành
n khó đòi (n xu). T l n xu càng tng thì li nhun NH s gim, NH s mt
vn đ x lý các khon n này.
- Hot đng phân tích nhng nhân t tác đng đn kh nng tr n vay ca
HG có vai trò tích cc trong gii quyt các vn đ khó khn trong quá trình huy
đng kinh doanh. C th:
+ Xác đnh đúng nhân t tác đng đn kh nng tr n vay ca HG đng ngha
vi xác đnh đúng thc trng cho vay HG t đó có chính sách tín dng phù hp,
đóng góp tích cc vào hot đng kinh doanh ca NH.
+ Xác đnh đúng nhân t giúp NH hn ch ri ro tín dng, xây dng thng hiu
ca NH, có nhng đnh hng phát trin phù hp.
- Trình đ dân trí ngày càng tin b, mt mt nng lc HG ngày mt nâng cao
mt mt HG có kh nng chun b h s hoàn chnh đ có th vay vn NH, chính
vì vy xác đnh đúng nhân t giúp NH đánh giá chính xác hn đc kh nng tr n
ca HG, đa ra quyt đnh cho vay hoc không cho vay và mc cho vay bao nhiêu.
- Môi trng kinh t xã hi bin đng liên tc, xác đnh đúng nhân t t đó s
có nhng d đoán, đánh giá chính xác tác đng ca môi trng kinh t xã hi cng
nh mi tng quan gia các ngành đn ngành sn xut ca HG, t đó tác đng
đn kh nng tr n vay ca HG.
1.3. Các nhân t tácăđng đn kh nngătr n vay ca h giaăđình
1.3.1. Nhân t thuc v môiătrng
- Môi trng v mô:
Kh nng tr n vay ca HG chu nh hng ca môi trng v mô tác đng
đn nh ch s tht nghip, tc đ tng trng GDP, chính sách kinh t, ch đ chính
tr, t giá, lm phát Môi trng v mô thay đi theo chiu hng tt tác đng tích

điu này tác đng không tt đn hot đng cho vay ca NH cng nh hot đng sn