Sáng kiến kinh nghiệm Biện pháp giúp học sinh lớp Ba học tốt giải toán có lời văn
A. MỞ ĐẦU
I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Toán học có vị trí rất quan trọng phù hợp với cuộc sống thực tiễn đó cũng là
công cụ cần thiết cho các môn học khác và để giúp học sinh nhận thức thế giới xung
quanh, để hoạt động có hiệu quả trong thực tiễn. Khả năng giáo dục nhiều mặt của
môn toán rất to lớn, nó có khả năng phát triển tư duy lôgic, phát triển trí tuệ. Nó có
vai trò to lớn trong việc rèn luyện phương pháp suy nghĩ, phương pháp suy luận,
phương pháp giải quyết vấn đề có suy luận, có khoa học toàn diện, chính xác, có
nhiều tác dụng phát triển trí thông minh, tư duy độc lập sáng tạo, linh hoạt , góp
phần giáo dục ý trí nhẫn nại, ý trí vượt khó của học sinh. Trong chương trình môn
toán tiểu học, giải toán có lời văn giữ một vai trò quan trọng. Thông qua việc giải
toán rèn luyện cho học sinh năng lực tư duy, tính cẩn thận, óc sáng tạo, cách lập luận
bài toán trước khi giải, giúp học sinh vận dụng các kiến thức, rèn luyện kỹ năng tính
toán, kĩ năng ngôn ngữ. Đồng thời qua việc giải toán của học sinh mà giáo viên có
thể dễ dàng phát hiện những ưu điểm, thiếu sót của các em về kiến thức, kĩ năng, tư
duy để giúp học sinh phát huy những mặt đạt được và khắc phục những mặt thiếu
sót.
Chính vì vậy, việc đổi mới phương pháp dạy toán có lời văn ở cấp tiểu học
nói chung và ở lớp 3 nói riêng là một việc rất cần thiết mà mỗi giáo viên tiểu học
cần phải nâng cao chất lượng học toán cho học sinh. Là một giáo viên nhiều năm
trực tiếp giảng dạy ở khối lớp 3, qua kinh nghiệm của bản thân và học hỏi, trao đổi
kinh nghiệm cùng đồng nghiệp, tôi đã rút ra được: “Biện pháp giúp học sinh lớp
ba học tốt giải toán có lời văn” để góp phần nâng cao chất lượng dạy và học của
nhà trường nói chung và đối với học sinh lớp 3 nói riêng.
II. MỤC ĐÍCH CỦA ĐỀ TÀI
Nghiên cứu đề tài này nhằm giải quyết về mặt lý luận tại sao đa phần học sinh
yếu về kỹ năng giải toán. Tìm hiểu học sinh lớp 3 khi giải toán sẽ gặp những khó
khăn gì? Vì sao học sinh lại mắc những khó khăn đó? Biện pháp giúp học sinh giải
các bài toán có lời văn như thế nào? Sáng kiến này góp phần nâng cao chất lượng
học toán của học sinh nói chung. Tìm ra biện pháp giúp đỡ học sinh giải tốt bài toán

tiểu học.
VII . KẾ HOẠCH THỰC HIỆN :
Thời gian Nội dung Biện pháp
Tháng 9 / 2011 - Nghiên cứu tư liệu
- Tìm hiểu thực trạng
- Đọc các tài liệu tham khảo,
chọn các biện pháp thích hợp.
- Khảo sát chất lượng, trao đổi
với học sinh về giải toán có lời
Trường Tiểu học Đạo Thạnh A Trang
2
Sáng kiến kinh nghiệm Biện pháp giúp học sinh lớp Ba học tốt giải toán có lời văn
văn.
Tháng 10 đến
tháng 12 / 2011
Thực nghiệm theo các
biện pháp đề ra
Dạy thử nghiệm 1 số tiết dạy
theo các biện pháp đề ra.
Tháng 12 / 2011 Hoàn chỉnh đề cương Viết nháp đề cương
Tháng 3 / 2012 Hoàn thành sáng kiến Đánh vi tính, trang trí
B- PHẦN NỘI DUNG
I. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI:
1. Cơ sở khoa học
Môn toán ở tiểu học, việc giải bài toán có lời văn có một vị trí quan trọng vì :
Các khái niệm, các quy tắc về toán nói chung đều được giảng giải thông qua
ví dụ bằng số và giải các bài toán; phần lớn nội dung sách giáo khoa là dành cho các
bài toán; kết quả học tập môn Toán của học sinh thường được đánh giá qua kĩ năng
giải các bài toán. Giải toán giúp học sinh hình thành, củng cố, vận dụng kiến thức,
kĩ năng về toán. Đồng thời qua giải toán, giáo viên dễ dàng phát hiện những ưu

có môn Toán 3 nói chung. Để từ đó, các em có thể thành thạo hơn với những bài
toán có lời văn khó và phức tạp ở các lớp trên.
II. THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1. Đặc điểm tình hình lớp:
- Tổng số học sinh đầu năm: 46/20 nữ. Qua khảo sát chất lượng đầu năm học
2011-2012 với chất lượng: Giỏi: 12 ; khá: 13 ; Trung bình: 16 ; Yếu: 5
2. Thuận lợi:
- Được sự quan tâm của chính quyền địa phương, của hội phụ huynh học sinh.
- Ban giám hiệu nhà trường nhiệt tình, sáng tạo luôn chỉ đạo sát sao việc dạy học
của giáo viên và học sinh.
- Bản thân giáo viên luôn nhiệt tình giảng dạy, yêu nghề mến trẻ .
- Về học sinh: nhìn chung các em đều ngoan, có ý thức vươn lên trong học tập.
3. Khó khăn:
- Là một xã dân cư chủ yếu sống bằng nghề nông, đời sống kinh tế còn nhiều khó
khăn, chính điều đó đã ảnh hưởng không nhỏ đến việc học tập cũng như chất lượng
học tập của các em.
- Do tâm lý chung của học sinh tiểu học còn ham chơi nên việc học hành của các
em nếu không có sự giám sát chặt chẽ của gia đình thì khó có hiệu quả cao.
- Về cơ sở vật chất của nhà trường: Tuy nhà trường đã có đủ phòng học nhưng thiết
bị nhà trường còn có nhiều hạn chế.
- Qua thực tế giảng dạy, tôi nhận thấy:
Trường Tiểu học Đạo Thạnh A Trang
4
Sáng kiến kinh nghiệm Biện pháp giúp học sinh lớp Ba học tốt giải toán có lời văn
+ Việc tìm hiểu đề bài, tóm tắt đề toán đang còn nhiều khó khăn đối với một số
học sinh trung bình và yếu của lớp 3. Vì kĩ năng đọc thành thạo của các em chưa
cao, nên các em đọc được đề toán và hiểu đề còn thụ động, chậm chạp…
+ Chưa biết xác định rút về một đơn vị là đơn vị nào, hai câu trả lời như nhau, còn
máy móc khi đề cho hơn là làm cộng, ít hơn là làm trừ, gấp là làm nhân, kém là làm
chia, cách tính diện tích, chu vi của hình chữ nhật và hình vuông còn lẫn lộn

kiến thức, làm lại thuần thục các bài tập trên lớp. Ngoài ra tôi còn tổ chức đôi bạn
học tập, gồm 01 em giỏi toán kèm 01 em yếu môn toán đồng thời duy trì thường
xuyên nề nếp truy bài đầu giờ. Nếu bạn giải sai thì hướng dẫn giải lại cho bạn nắm
được phương pháp giải toán.
2. Họp phụ huynh – Thống nhất biện pháp giáo dục.
Chúng ta đều biết học sinh tiểu học nói chung và học sinh lớp 3 nói riêng đến
trường phụ thuộc hoàn toàn vào sự quan tâm, nhắc nhở của cha mẹ và thầy cô. Các
em chưa có ý thức tự giác học tập, chính vì vậy giáo dục ý thức tích cực học tập cho
các em là một yếu tố không kém phần quan trọng giúp các em học tốt hơn.
Trong một lớp học, lực học của các em không đồng đều, ý thức học của nhiều
em chưa cao. Để giúp cho phụ huynh hướng dẫn học sinh học môn Toán ở nhà đúng
phương pháp, tôi đã mạnh dạn trao đổi với phụ huynh học sinh về những học sinh
còn yếu môn Toán và những yêu cầu cần thiết giúp các em học tập như: Mua sắm
đầy đủ sách vở, đồ dùng – cách hướng dẫn các em tự học ở nhà, dành thời gian nhắc
nhở, quan tâm cho các em học tập….Rất mừng là đa số phụ huynh đều nhiệt liệt
hoan nghênh biện pháp trên vì lâu nay các phụ huynh còn đang vướng mắc nhiều về
cách dạy học cho các em – Sách giáo khoa mới còn nhiều kí hiệu, các lệnh, yêu cầu
của sách, phụ huynh chưa rõ yêu cầu bài tập
Tuy nhiên, cuộc họp phụ huynh lần này vẫn còn một số gia đình vắng mặt do
việc mưu sinh, do chưa thấy hết được tầm quan trọng của việc học, và do điều kiện
gia đình còn nhiều khó khăn nên phó mặc việc học của con cái cho giáo viên, cho
nhà trường. Đối với những phụ huynh vắng mặt này, tôi tìm cách gặp gỡ, trao đổi tại
nhà.
3. Chuẩn bị điều kiện cho việc giải toán
Để giúp cho học sinh có kĩ năng thành thạo trong việc giải toán thì chúng ta
không chỉ hướng dẫn học sinh trong giờ toán mà một yếu tố không kém phần quan
trong đó là luyện kĩ năng nói trong giờ Tiếng việt.
Chúng ta đã biết học sinh lớp 3, đặc biệt là một số em học lực trung bình, yếu
còn thụ động, rụt rè trong giao tiếp. Chính vì vậy , để các em mạnh dạn tự tin khi
Trường Tiểu học Đạo Thạnh A Trang

sinh đọc đề bài nhiều lần. Đầu tiên tôi hướng dẫn học sinh đọc thật chậm, thật kĩ đề
bài (từ đọc thành tiếng tới đọc thầm) gần như nhớ được các số liệu đề bài đã cho,
suy nghĩ về những điều đã cho của đề toán, chú ý tìm mối quan hệ giữa các đã cho
Trường Tiểu học Đạo Thạnh A Trang
7
Sáng kiến kinh nghiệm Biện pháp giúp học sinh lớp Ba học tốt giải toán có lời văn
và cái phải tìm. Chớ vội tính toán khi chưa đọc kĩ đề. Ở bước này, tôi thường đưa ra
hai câu hỏi để kiểm tra việc đọc hiểu của học sinh:
- Bài toán cho biết gì ?
- Bài toán hỏi gì ?
Nếu trong bài toán có từ nào mà học sinh chưa hiểu rõ thì tôi hướng dẫn cho học
sinh hiểu được ý nghĩa của từ đó ở trong bài toán đang làm.
Thí dụ : Lan hái được 24 bông hoa, Liên hái được nhiều hơn Lan 16 bông hoa. Hỏi
Liên hái được bao nhiêu bông hoa?
Để giải được bài toán này, học sinh cần phải đọc nhiều lần (từ đọc thành tiếng
tới đọc thầm) tìm được mối liên hệ giữa cái đã cho và cái phải tìm. Hướng dẫn học
sinh suy nghĩ giải toán thông qua các câu hỏi gợi ý như:
+ Bài toán cho biết gì? (Lan hái 24 bông hoa)
+ Bài toán còn cho biết gì nữa? ( Liên hái nhiều hơn Lan 16 bông hoa)
+ Bài toán hỏi gì? (Liên hái được bao nhiêu bông hoa?)
Ở đây, tôi hướng dẫn học sinh chú ý đến điều kiện thứ hai : Liên hái nhiều
hơn Lan 16 bông hoa. Đây là điều kiện quan trọng để tìm ra phép tính của bài toán.
Bước 2: Hướng dẫn học sinh phân tích đề toán loại bỏ những không cần thiết
và tóm tắt đề toán để chọn phép tính đúng
Sau khi đã thực hiện tốt bước 1, tôi hướng dẫn học sinh cách loại bỏ những từ
không cần thiết, chỉ để lại những điều kiện quan trọng bằng cách viết lại đề bài trên
bảng phụ và gạch chân các điều kiện quan trọng. Trong quá trình giảng, tôi nêu câu
hỏi để học sinh biết đề bài yêu cầu làm gì, để học sinh xác định được đích đến. Thiết
lập mối quan hệ giữa cái đã cho và cái phải tìm. Để giúp học sinh hiểu rõ nội dung
đề toán chắc chắn, cần cho học sinh hiểu rõ một số “từ chìa khoá” quan trọng nói lên

kiện và câu hỏi thì hoàn toàn sai lầm. Làm như vậy vô tình dẫn đến việc học sinh
học toán không đúng phương pháp, tìm không đúng phép tính, ảnh hưởng đến việc
học toán có lời văn ở lớp ba và các lớp trên.
Tôi xin nêu một thí dụ khác:
Trong vườn có 12 cây chanh, mẹ trồng thêm 9 cây chanh nữa. Hỏi trong vườn
có tất cả bao nhiêu cây chanh ?
Nếu chỉ hướng dẫn học sinh câu hỏi có từ chìa khoá “tất cả” thực hiện phép
tính cộng thì tìm được phép tính đúng.
Nhưng đối với bài toán tôi nêu dưới đây :
Trường Tiểu học Đạo Thạnh A Trang
9
34 hòn bi
8 hòn bi
? hòn bi
24 hòn bi
7 hòn bi
? hòn bi
Sáng kiến kinh nghiệm Biện pháp giúp học sinh lớp Ba học tốt giải toán có lời văn
Có một số`lít dầu đựng trong 9 can, mỗi can chứa 8l. Hỏi có tất cả bao nhiêu
lít dầu?
Học sinh chỉ chú ý đến từ chìa khoá quan trọng “tất cả” thực hiện phép tính
cộng thì hoàn toàn sai mà phải thực hiện phép tính nhân.
Bước 3: Hướng dẫn học sinh đặt câu lời giải thích hợp
Các câu lời giải nhằm giải thích ý nghĩa cho kết quả phép tính tương ứng. Tôi
lưu ý học sinh là “nên dựa vào câu hỏi của bài toán mà đặt lời giải”. Tuỳ từng đối
tượng học sinh mà tôi lựa chọn các cách hướng dẫn sau:
Thí dụ: “Lớp Ba
1
có 34 học sinh, lớp Ba
2

Em:
Trường Tiểu học Đạo Thạnh A Trang
10
38 trang
21 trang
…trang ?
Sáng kiến kinh nghiệm Biện pháp giúp học sinh lớp Ba học tốt giải toán có lời văn
Bài giải
Số trang sách em và chị đọc được là:
38 + 21 = 59 ( trang)
Đáp số: 59 trang sách.
Các bài toán đơn ở lớp ba như :
- Tìm một trong các phần bằng nhau của một số
- Gấp một số lên nhiều lân
- Giảm đi một số lần
- So sánh số lớn gấp mấy lần số bé
- So sánh số bé bằng một phần mấy số lớn.
Tôi hướng dẫn học sinh thực hiện như các bước giải toán có lời văn theo 4
bước mà tôi đã hướng dẫn, ôn tập cho các em vào đầu năm học.
Thí dụ: Khi dạy bài : “Tìm một trong các phần bằng nhau của một số”
Xét bài toán: “Chị có 12 cái kẹo, chị cho em
3
1
số kẹo đó. Hỏi chị cho em mấy
cái kẹo?” tôi hướng dẫn học sinh giải toán theo 4 bước và thao tác trên đồ dùng trực
quan như sau:
Bước 1: Dạy học sinh đọc và hiểu yêu cầu đề bài
Để giải được bài toán này, học sinh cần phải đọc nhiều lần (từ đọc thành tiếng
tới đọc thầm) tìm được mối liên hệ giữa cái đã cho và cái phải tìm. Hướng dẫn học
sinh suy nghĩ giải toán bằng cách chuyển đàm thoại : thầy hỏi, trò trả lời sang hình

1
số kẹo.
- Giáo viên : tóm tắt đề toán bằng sơ đồ minh họa như trong sách giáo khoa:
để giải thích về các điều kiện của bài toán, về ý nghĩa của phép tính, về số phải tìm
trong bài toán.
- Giáo viên : 12 cái kẹo chia thành 3 phần bằng nhau. Vậy muốn tìm
3
1
số kẹo thì
làm như thế nào ? Hãy viết phép tính vào bảng con.
- Học sinh : Lấy 12 : 3 = 4 (cái kẹo)
Bước 3: Hướng dẫn học sinh đặt câu lời giải thích hợp
Khi học sinh viết phép tính xong, tôi yêu cầu học sinh dựa vào câu hỏi của bài
toán để viết câu lời giải của phép tính. Nhờ ôn tập, củng cố cách đặt lời giải của
phép tính, nên tất cả học sinh đều viết đúng câu lời giải:
“Chị cho em số cái kẹo là:”
Hoặc : “ Số cái kẹo chị cho em là:”
Bước 4: Trình bày bài giải:
Không cần hướng dẫn, học sinh lớp tôi trình bày tóm tắt, biết cách trình bày
bài giải đúng, đẹp:
Tóm tắt:
Trường Tiểu học Đạo Thạnh A Trang
12
12 cái kẹo
? cái kẹo
12 cái kẹo
? cái kẹo
Sáng kiến kinh nghiệm Biện pháp giúp học sinh lớp Ba học tốt giải toán có lời văn
Bài giải
Chị cho em số cái kẹo là:

Sáng kiến kinh nghiệm Biện pháp giúp học sinh lớp Ba học tốt giải toán có lời văn
thể tính gì, phép tính đó có thể giúp trả lời câu hỏi của bài toán không ? Ở bước này,
đòi hỏi học sinh cần phải có kĩ năng phân tích, tổng hợp để thiết lập trình tự giải
toán có kết quả chính xác. Đây là bước khó khăn đối với các em. Để giúp các em
thực hiện có hiệu quả bước này, tôi suy nghĩ và tìm ra cách hướng dẫn học sinh thực
hiện tốt việc lập kế hoạch giải toán ở phần ví dụ dẫn chứng.
Bước 4: Thực hiện kế hoạch giải
Thực hiện các phép tính theo trình tự đã thiết lập để viết bài giải mà các em
đã được hướng dẫn, ôn tập trong giải toán đơn ở đầu năm.
Bước 5: Kiểm tra lời giải, đánh giá cách giải, tìm cách giải mới (nếu có)
Sau khi làm bài xong, cần kiểm tra mỗi bước giải cần xem đã tính đúng chưa,
viết câu lời giải đã hợp lí chưa ? Giải xong bài toán phải thử xem đáp số tìm ra có trả
lời đúng câu hỏi của bài toán, có phù hợp với điều kiện của bài toán không ? Cách
giải này hay chưa? Còn cách giải nào khác hay hơn không? (nếu có)
Sau đây là ví dụ minh họa hướng dẫn học sinh giải bài toán hợp theo 5 bước:
THÍ DỤ 1
Xét bài toán trang 50, sách giáo khoa: “Anh có 15 tấm bưu ảnh, em có ít hơn em 7
tấm bưu ảnh. Hỏi cả hai anh em có bao nhiêu tấm bưu ảnh ? ”
Bước 1: Tìm hiểu kĩ đề bài
Cần cho học sinh đọc kĩ đề toán giúp học sinh hiểu chắc chắn một số từ khoá
quan trọng nói lên những tình huống toán học. Nếu trong bài toán có từ nào mà học
sinh chưa hiểu rõ thì tôi hướng dẫn cho học sinh hiểu được ý nghĩa và nội dung của
từ đó ở trong bài toán đang làm, sau đó giúp học sinh xác định cái đã cho, cái phải
tìm bằng cách đăt câu hỏi đàm thoại: Bài toán cho gì? Bài toán hỏi gì?
Ở đây bài toán cho 2 điều:
1) Anh có 15 tấm bưu ảnh.
2) Em có ít hơn em 7 tấm bưu ảnh.
Bài toán hỏi : Hỏi cả hai anh em có bao nhiêu tấm bưu ảnh ?
Ở đây tôi hướng dẫn học sinh chú ý đến điều kiện thứ hai : Em có ít hơn em
7 tấm bưu ảnh để tìm số tấm bưu ảnh của em.

Đối với bài toán “Anh có 15 tấm bưu ảnh, em có ít hơn em 7 tấm bưu ảnh.
Hỏi cả hai anh em có bao nhiêu tấm bưu ảnh ? ”
Tôi có thể hướng dẫn học sinh tóm tắt bằng ngôn ngữ, kí hiệu ngắn gọn như sau:
Anh : 15 tấm bưu ảnh
Em : ít hơn anh 7 tấm bưu ảnh
Trường Tiểu học Đạo Thạnh A Trang
15
? tấm bưu ảnh
15 tấm bưu ảnh
7 tấm bưu ảnh
Sáng kiến kinh nghiệm Biện pháp giúp học sinh lớp Ba học tốt giải toán có lời văn
Cả hai anh em : ? tấm bưu ảnh
Hoặc: Anh : 15 tấm bưu ảnh
Em : ít hơn anh 7 tấm bưu ảnh
Bước 3: Lập kế hoạch giải toán
Suy nghĩ xem để trả lời câu hỏi của bài toán, cần biết gì, phải thực hiện phép
tính gì ? Suy nghĩ xem từ các số đã cho và điều kiện của bài toán, có thể biết gì, có
thể tính gì, phép tính đó có thể giúp trả lời câu hỏi của bài toán không ?
Trên cơ sở đó, tôi hướng dẫn HS suy nghĩ để thiết lập trình tự giải bài toán
theo các bước như sau:
1) Bài toán hỏi gì ? (Hỏi cả hai anh em có bao nhiêu tấm bưu ảnh ?)
2) Muốn tìm cả hai anh em có bao nhiêu tấm bưu ảnh ta làm như thế nào ?
(Lấy số tấm bưu ảnh của anh cộng với số tấm bưu ảnh của em).
3) Số tấm bưu ảnh của anh biết chưa ? (Biết rồi)
4) Số tấm bưu ảnh của em biết chưa ? (Chưa biết)
5) Muốn tìm số tấm bưu ảnh của em, ta làm thế nào ? (Lấy số tấm bưu ảnh
của anh trừ số tấm bưu ảnh của em ít hơn anh)
Tôi thường hướng dẫn học sinh diễn tả quá trình suy nghĩ trên bằng sơ đồ:
Hai anh em
Suy nghĩ Anh + Em Giải

Số quả táo của mẹ + số quả táo của chị
Thực hiện như thế, học sinh nào không chịu suy nghĩ (lập sơ đồ) là tôi biết
ngay để nhắc nhở, học sinh nào cố gắng suy nghĩ (lập sơ đồ) nhưng lúng túng, tôi có
thể phát hiện được để giúp đỡ nhằm rèn cho tất cả học sinh tích cực làm việc, có kĩ
năng suy nghĩ độc lập giải bài toán theo 5 bước đạt hiệu quả cao.
Bước 4 : Thực hiện kế hoạch giải
Học sinh đã được hướng dẫn ôn tập về cách trình bày bài giải vào đầu năm
học, nhưng tôi cũng thường xuyên nhắc nhở các em cách trình bày cho thật đẹp, viết
chữ rõ ràng :
Đầu tiên là tên bài (Viết sát lề bên trái có gạch chân), tiếp đó ghi tóm tắt, sau
gần tóm tắt là trình bày bài giải. Từ: “Bài giải” ghi ở giữa trang vở (có gạch chân),
câu lời giải ghi cách lề khoảng 2 ô tập, chữ ở đầu câu viết hoa, ở cuối câu có dấu hai
chấm (:), phép tính viết lùi vào so với lời giải 2 ô tập, cuối phép tính là đơn vị tính
được viết trong dấu ngoặc đơn. Phần đáp số ghi sang phần vở bên phải và dấu hai
chấm rồi mới viết kết quả và đơn vị tính (không phải viết dấu ngoặc đơn nữa).
Trường Tiểu học Đạo Thạnh A Trang
17
Sáng kiến kinh nghiệm Biện pháp giúp học sinh lớp Ba học tốt giải toán có lời văn
Trong mọi trường hợp, tôi luôn luôn phải dùng thước để gạch chân và liên tục nhắc
học
sinh tạo cho các em bỏ thói quen xấu: gạch bằng tay.
Học sinh dựa vào bước 3, ta đi ngược từ (5) lên (1) để thực hiện các phép tính
và viết bài giải:
Bài giải
Số tấm bưu ảnh của em có là:
15 - 7 = 8 (tấm bưu ảnh)
Số tấm bưu ảnh của cả hai an hem có tất cả là:
15 + 8= 23 (tấm bưu ảnh)
Đáp số : 23 tấm bưu ảnh.
Bước 5: Kiểm tra lời giải và đánh giá cách giải

Tôi hướng dẫn học sinh suy nghĩ tìm cách giải qua thống câu hỏi và yêu cầu
cả lớp thực hiện vào nháp cách tính:
- Bài toán hỏi gì ? (Còn lại bao nhiêu bóng đèn ?)
- Muốn biết còn lại bao nhiêu bóng đèn em làm thế nào ? hãy viết cách tính vào
vở nháp!
-Học sinh viết vào vở nháp cách tính:
Còn lại
Có – chuyển 2 lần
- Số bóng đèn có biết chưa ? (biết rồi)
- Số bóng đèn đã chuyển trong hai lần biết chưa ? (chưa biết).
-Học sinh viết tiếp vào vở nháp cách tính:
chuyển 2 lần
Lần đầu + Lần sau
- Số bóng đèn chuyển ngày đầu biết chưa ? (Biết rồi).
- Số bóng đèn chuyển ngày sau biết chưa ? (Biết rồi).
Tôi hướng dẫn học sinh lập sơ đồ phân tích như sau :
Còn lại
Có – chuyển 2 lần
Ngày đầu + Ngày sau
Bước 4 : Thực hiện kế hoạch giải
Trường Tiểu học Đạo Thạnh A Trang
19
Có: 80 000 bóng đèn
Lần đầu: 38 000 bóng
? bóng đèn
Lần sau: 26 000 bóng
bóng
Sáng kiến kinh nghiệm Biện pháp giúp học sinh lớp Ba học tốt giải toán có lời văn
Tôi hướng dẫn học sinh dựa vào sơ đồ ở bước 3 thực hiện ngược từ dưới lên
trên để trình bày bài giải:

20
Sáng kiến kinh nghiệm Biện pháp giúp học sinh lớp Ba học tốt giải toán có lời văn
Lấy ra:
3
1
số lít mật ong.
Còn lại: ? lít mật ong.
Bài giải
Số lít mật ong được lấy ra là:
24 : 3 = 8 (l)
Trong thùng còn lại số lít mật ong là:
24 – 8 = 16 (l)
Đáp số: 16 lít mật ong.
Ví dụ 2: Một bến xe có 45 ô tô. Lúc đầu có 18 ô tô rời bến, sau đó có
thêm 17 ô tô nữa rời bến. Hỏi bến xe đó còn lại bao nhiêu ô tô?
Học sinh lớp tôi thực hiện như sau:
Tóm tắt
Có: 45 ô tô.
Rời bến: 18 ô tô.
Rời tiếp: 17 ô tô.
Còn lại: ? ô tô.
Bài giải
Số ô tô rời bến là:
18 + 17 = 35 (ô tô)
Số ô tô còn lại trong bến là:
45 – 35 = 10 (ô tô)
Đáp số: 10 ô tô.
6. Khích lệ học sinh tạo hứng thú học tập.
Đặc điểm chung của học sinh tiểu học là thích được khen hơn chê, hạn chế
chê các em trong học tập, rèn luyện . Tuy nhiên, nếu ta không biết kết hợp tâm lý

thấy hứng thú vô cùng thay cho việc đọc lại nội dung bài học, đọc lại nội dung ghi
nhớ,…
Tóm lại: Trong quá trình dạy học người giáo viên không chỉ chú ý đến rèn
luyện kĩ năng, truyền đạt kiến thức cho học sinh mà còn phải quan tâm chú ý đến
việc: Khuyến khích học sinh tạo hứng thú trong học tập.
C. KẾT LUẬN
I. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
Nhờ áp dụng, kết hợp các biện pháp trên trong giảng dạy mà tôi đã thu được
những kết quả ban đầu trong việc dạy học “Giải toán có lời văn” nói riêng và trong
Trường Tiểu học Đạo Thạnh A Trang
22
Sáng kiến kinh nghiệm Biện pháp giúp học sinh lớp Ba học tốt giải toán có lời văn
chất lượng môn Toán nói chung bởi vì “Giải toán có lời văn” là dạng toán khó. Học
sinh phải đặt lời giải trước phép tính và kết quả của bài toán. Nếu các em nắm chắc
được cách giải toán ở lớp hai chắc chắn sau này các em học lên các lớp trên sẽ có
điều kiện tốt hơn ở dạng toán khó hơn.
Đầu năm học 2011– 2012, học sinh lớp tôi chưa biết phương pháp học toán có
lời văn, có những em khi giải toán chưa có thói quen đọc kĩ đề bài, kĩ năng tóm tắt,
phân tích đề toán, chưa biết đặt câu lời giải, trình bày bày giải chưa đẹp, chưa có ý
thức kiểm tra lời giải, kết quả, chưa có thói quen tìm ra cách giải khác. Những lỗi đó
đến nay không còn nữa. Học sinh lớp tôi có thói quen đọc kĩ đề bài, tóm tắt, phân
tích đề toán, không những biết cách đặt câu lời giải hay, viết phép tính đúng mà còn
biết cách trình bày bài giải đúng, đẹp có ý thức kiểm tra lời giải, kết quả, có thói
quen tìm ra cách giải khác Những kết quả mà các em đạt được sau những lần thi do
nhà trường, Phòng Giáo dục, Sở Giáo dục ra đề đã cho thấy công sức tôi bỏ ra đã có
kết quả nhất định với kết quả như sau:
THỜI GIAN Giỏi Khá Trung bình Yếu
GIỮA KÌ I 18 23 5 0
CUỐI KÌ I 23 20 3 0
GIỮA KÌ II 26 17 3 0

- Để giúp học sinh có kĩ năng giải toán thành thạo, người giáo viên cần chú ý
nhiều đến kĩ năng: nghe - đọc – nói – viết trong môn Tiếng việt. Luyện kĩ năng hỏi -
đáp giúp các em có vốn từ ngữ nhiều hơn, giúp các em dễ dàng đặt câu lời giải cho
bài toán.
- Phải cố gắng khắc phục các sai lầm của các em trong mỗi bài, mỗi phần, mỗi
dạng toán, tránh để các sai lầm dồn lại sẽ khó giải quyết.
- Điều rất quan trọng nữa là sự mềm mỏng, kiên trì uốn nắn học sinh của giáo
viên trong mọi lúc của giờ học.
- Trong từng tiết học, người giáo viên cũng cần tìm ra nhiều biện pháp, nhiều
hình thức hoạt động học tập như: Làm việc chung với lớp, làm việc cá nhân, làm
việc theo nhóm… và tập trung chú ý tới cả 3 đối tượng để giúp các em học tốt hơn.
- Người giáo viên cần phải luôn luôn có ý thức học hỏi và trau dồi kiến thức để
đáp ứng với yêu cầu ngày một đổi mới của xã hội. Muốn thế, người giáo viên phải
dành nhiều thời gian để nghiên cứu, tự tìm tòi trong các tài liệu có liên quan, tham
gia tích cực vào các lớp nghiệp vụ do ngành, trường tổ chức. Điều quan trọng nhất
trong dạy học là: Lòng yêu nghề và trình độ chuyên môn của mỗi giáo viên.
Trường Tiểu học Đạo Thạnh A Trang
24
Sáng kiến kinh nghiệm Biện pháp giúp học sinh lớp Ba học tốt giải toán có lời văn
- Với một vài kinh nghiệm này, tôi mong muốn được đóng góp một phhần nhỏ
vào việc nâng cao chất lượng giải toán có lời văn và chất lượng môn Toán 3 .
Tôi rất mong nhận được những ý kiến đóng góp, bổ sung của các đồng nghiệp
để tôi hoàn thiện mình hơn góp phần nâng cao chất lượng dạy và học môn Toán.
Xin chân thành cảm ơn!
Mỹ Tho, ngày 12 tháng 3 năm 2012
Người viết

Trường Tiểu học Đạo Thạnh A Trang
25