Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Lời mở đầu
Người Ê Ðê là cư dân đã có mặt lâu đời ở miền trung Tây nguyên. Dấu vết về nguồn
gốc hải đảo của dân tộc Ê Ðê đã phản ánh lên từ các sử thi và trong nghệ thuật kiến
trúc, nghệ thuật tạo hình dân gian. Cho đến nay, cộng đồng Ê Ðê vẫn còn là một xã hội
đang tồn tại những truyền thống đậm nét mẫu hệ ở nước ta có giá trị đóng góp không
nhỏ vào kho tàng văn hóa dân tộc Việt Nam.
“Có thể hiểu bản sắc văn hóa như là yếu tố cốt lõi tạo nên bản sắc dân tộc, và
tới lượt nó, bản sắc dân tộc góp phần tạo nên bản lĩnh dân tộc, tức là sức
sống và sự từng trải của dân tộc, nhờ đó mà dân tộc có thể vững vàng và
trường tồn trước thử thách khắc nghiệt của lịch sử.”
Phó Giáo sư - Tiến sĩ Ngô Đức Thịnh
(Viện Nghiên cứu Văn hóa dân gian)
1
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Mục lục :
Lời mở đầu …………………………………………………………………………...1
Mục lục……………………………………………………………………………….2
Phần 1: Tìm hiểu chung về dân tộc Ê Đê……………………………………………..3
Phần 2: Đời sống và văn hóa dân tộc Ê Đê…………………………………….……..4
Chương I: Đời sống…………………………………………………………………...4
Chương II: Văn hóa……………………………………..…………………………….7
Trang phục truyền thống…….......................................……………………………….7
Kiến trúc.........................................................................................................................11
Tôn giáo.........................................................................................................................14
Chế độ gia đình..............................................................................................................15
Chữ viết – Ngôn ngữ.....................................................................................................15
Lễ hội.............................................................................................................................16
Kết luận……………………………………………………………………...………20
Tài liệu tham khảo……………………………………………………………..…….21
2

lượm, đánh cá, đan lát, dệt vải. Trên nương rẫy, ngoài cây chính là lúa còn có ngô,
khoai, bầu, thuốc lá, bí, hành, ớt, bông.
Đặc điểm làm rẫy của người Ê Đê là chế độ luân khoảnh, tức là bên cạnh những khu
đất đang canh tác còn có những khu đất để hoang để phục hồi sự mầu mỡ. Ngày nay
người Êđê gắn mình với sản xuất nông sản cây công nghiệp: cà phê, cao su, hồ tiêu,
ca cao...
Gia súc được nuôi nhiều hơn cả là lợn và trâu, gia cầm được nuôi nhiều là gà, nhưng
chăn nuôi chủ yếu chỉ để phục vụ cho tín ngưỡng. Nghề thủ công gia đình phổ biến có
nghề đan lát mây tre làm đồ gia dụng, nghề trồng bông dệt vải bằng khung dệt kiểu
Inđônêdiêng cổ xưa. Nghề gốm và rèn không phát triển lắm. Trước đây việc mua bán,
trao đổi bằng phương thức hàng đổi hàng.
2. Ăn
Người ê Ðê ăn cơm tẻ bằng cách nấu trong nồi đất nung hay nồi đồng cỡ lớn. Thức
ăn có muối ớt, măng, rau, củ do hái lượm, cá, thịt, chim thú do săn bắn. Thức uống có
rượu cần ủ trong các vò sành. Xôi nếp chỉ dùng trong dịp cúng thần. Nam nữ đều có
tục ăn trầu cau.
3. Mặc
4
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Trang phục truyền thống là phụ nữ quấn váy tấm dài đến gót, mùa hè thì ở trần hay
mặc áo ngắn chui đầu. Nam giới thì đóng khố, mặc áo cánh ngắn chui đầu. Mùa lạnh,
nam nữ thường choàng thêm một tấm mền. Ðồ trang sức có chuỗi hạt, vòng đồng,
vòng kền đeo ở cổ và tay, chân. Nam nữ đều có tục cà răng-căng tai và nhuộm đen
răng. Ðội đầu có khăn, nón.
4. Ở
Ðịa bàn cư trú chủ yếu hiện nay là tỉnh Ðắc Lắc, phía nam tỉnh Gia Lai và miền tây
Phú Yên, Khánh Hoà. Ngôi nhà truyền thống của người ê Ðê là nhà sàn dài, kiến trúc
mô phỏng hình thuyền với 2 đặc trưng cơ bản là: hai vách dọc dựng thượng thách - hạ
thu; hai đầu mái nhô ra. Nhà chỉ có hai hàng cột ngang, kết cấu theo vì cột, không kết
cấu theo vì kèo. Không gian nội thất chia ra làm hai phần theo chiều dọc. Phần đầu

Dân tộc Ê đê sinh sống ở vùng miền núi tỉnh Phú Yên nhưng tập trung chủ yếu ở
huyện Sông Hinh. Cùng với dân tộc Chăm, Bana, Tày, Nùng…, dân tộc Êđê có bản
sắc văn hoá truyền thống riêng thể hiện qua trang phục. Đây cũng là một trong
những yếu tố cơ bản để nhận biết, phân biệt bản sắc văn hoá giữa dân tộc này với
dân tộc khác.
Theo các cụ già kể lại thì trang phục truyền thống của dân tộc Êđê, đối với phụ nữ
là chiếc áo chui đầu, dài tay, có hai hàng nút chạy dọc theo vai, những tua chỉ nhiều
màu được kết lại thành chùm sau đó đính vào vai áo thả dài xuống đến đầu gối. Khi
những thiếu nữ Êđê bước đi, những tua chỉ này bay mềm mại và uyển chuyển trông
thật duyên dáng. Ngoài ra còn quấn váy, chiếc váy dài đến gót chân. Còn đối với
đàn ông thì mặc áo cài nút, dài tay, cổ áo hình chữ V, đóng khố.
Cũng như các dân tộc anh em: Chăm, Bana, Tày… thì dân tộc Êđê đã biết dệt vải để
mặc, có khi còn trao đổi mua bán với các dân tộc khác trong vùng. Nghề dệt truyền
thống đã được họ truyền từ đời này sang đời khác. Ở thời sơ khai, người Êđê trồng
bông, xe sợi, dệt thành vải, sau đó nhuộm màu từ các loại vỏ cây, quả… Trang phục
của dân tộc Ê đê lấy màu đen, đỏ làm màu chủ đạo. Hiện nay dân tộc Ê đê dùng chỉ
của người Việt, mua màu về nhuộm thành nhiều màu: đen, đỏ, vàng…
Nhìn vào trang trí trên trang phục, ta có thể nhận biết ngay trang phục của dân tộc
Êđê. Qua màu sắc, hoa văn trang trí bằng những đường song song chạy sát mép vải,
mô tít trang trí trên vải bằng cách điệu hình học. Hoa văn trên trang phục của dân
tộc Ê đê có ấn tượng mạnh mẽ về phong cách. Chính những hoa văn phản ánh nét
văn hoá truyền thống và đời sống sinh hoạt hàng ngày của dân tộc Ê đê.
7
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Rất tiếc bộ trang phục dân tộc Ê đê chỉ còn thấy trong dịp lễ hội còn ngày thường
thì hiếm thấy. Để bảo tồn và phát huy bản sắc văn hoá dân tộc Ê đê, thiết nghĩ Nhà
nước có sự đầu tư, mặt khác tuyên truyền giúp người dân hiểu được bản sắc văn hoá
của dân tộc mình./.
1.1. Trang phục Thiếu nhi người Ê Đê
Có đầy đủ các thành phần, chủng loại trang phục và phong cách thẩm mỹ khá tiêu