Website: Email : Tel : 0918.775.368
Lời mở đầu
Từ sau Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI, nền kinh tế nớc ta đang từng
bớc chuyển sang nền kinh tế thị trờng định hớng xã hội chủ nghĩa có sự điều
tiết của Nhà nớc.Trong một môi trờng mới,điều kiện cơ chế quản lý thay đổi,khi
hiệu quả sản xuất kinh doanh trở thành yếu tố sống còn của mỗi doanh nghiệp
thì các doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế Nhà nớc đã bộc lộ những yếu kém
và lâm vào tình trạng sa sút và khủng hoảng.Kinh nghiệm từ nhiều nớc trên thế
giới cho thấy,Cổ phần hóa có vai trò rất quan trọng trongviệc đổi mới các doanh
nghiệp Nhà nớc,nhất là những nền kinh tế đang trong quá trình chuyển đổi nh
Việt Nam.Cổ phần hóa có tác động mạnh mẽ và rấthiệu quả đến việc khai
thác,sử dụng và phát huy các nguồn lực về vốn, tài sản và con ngời để phát triển
sản xuất kinh doanh,thúc đẩy tăng trởng kinh tế.
Vì vậy Cổ phần hóa là một chủ trơng lớn của Đảng và Nhà nớc ta trong
tiến trình đổi mới và phát triển DNNN nói riêng và kinh tế xã hội nói chung.
Tìm hiểu CPH DDNN ở nớc ta,để thấy đợc những thành công và khó khăn trong
quá trình triển khai thực hiện ,em đã chọn " Cổ phần hóa doanh nghiệp nhà
nớc ở Việt Nam thực trạng và giải pháp" làm đề tài cho bài tiểu luận kinh tế
chính trị.
Kết cấu bài viết gồm:
I.Lời mở đầu
II.Nội dung
Phần I : Cơ sở lý luận về cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nớc
1.Khái niệm,mục tiêu và thực chất cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nớc
Phần II : Thực trạng cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nớc Việt Nam trong
thời gian qua
1.Một số kết quả đạt đợc
2.Những vấn đề nảy sinh
3.Nguyên nhân
Phần III : Một số giải pháp nâng cao hiệu quả quá trình CPH DNNN
I.Cơ sở lý luận về cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nớc

phần còn lại.Qua đó làm thay đổi cơ cấu sở hữu,huy động thêm vốn,xác lập cụ
thể những ngời tham gia làm chủ,đợc chia lợi nhuận và chuyển DNNN thành
2
Website: Email : Tel : 0918.775.368
công ty cổ phần,thuộc sở hữu của tập thể cổ đông và chuyển sang hoạt động
theo Luật doanh nghiệp.
Song để hiểu rõ thực chất của CPH,cần thấy rằng trong công ty cổ
phần,trên cơ sở vốn điều lệ đợc chia ra thành nhiều phần,thì quyền lợi và trách
nhiệm đối với kết quả sản xuất kinh doanh cũng đợc phân ra thành những đơn vị
và có cơ cấu xác định tơng ứng với cơ cấu sở hữu.Do đó,sỡ dĩ CPH có thể nâng
cao hiệu quả của các DNNN là do qua CPH,cơ cấu sở hữu của doanh nghiệp đ-
ợc thay đổi,dẫn tới cơ cấu và cơ chế thực hiện quyền lợi và trách nhiệm đối với
kết quả sản xuất kinh doanh cũng thay đổi theo ; từ đó tạo ra một cơ cấu động
lực có chủ thể rõ ràng và hợp lực mới mạnh mẽ hơn;đồng thời,chuyển doanh
nghiệp sang vận hành theo cơ chế quản lý mới,tự chủ,năng động hơn,nhng có sự
giám sát rộng rãi và chặt chẽ hơn.Cho nên,thực chất CPH nói chung chính là
giải pháp tài chính và tổ chức,dựa trên chế độ cổ phần,nhằm đổi mới cơ cấu và
cơ chế phân chia quyền lợi và trách nhiệm gắn chặt với kết quả sản xuất kinh
doanh của doanh nghiệp.Còn CPH theo phơng thức hiện hành là giải pháp
nhằm làm thay đổi cơ cấu sở hữu,dẫn tới thay đổi cơ cấu và cơ chế thực hiện
quyền lợi và trách nhiệm từ chỗ chỉ có nhà nớc nắm quyền và chịu trách nhiệm
chuyển sang chia sẻ kết quả kinh doanh,cả quyền lợi và trách nhiệm,lợi nhuận
và rủi ro cho những ngời tham gia góp vốn,qua đó tạo ra động lực,trách nhiệm
và nâng cao hiệu quả doanh nghiệp.
3
Website: Email : Tel : 0918.775.368
II.Thực trạng cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nớc ở
Việt nam trong thời gian qua
1. m ột số kết quả đạt đ ợc
Đổi mới,sắp xếp và phát triển DNNN là một chủ trơng lớn của Đảng và

chỗ thực hiện chậm chạp trong những năm đầu (mỗi năm vài ba doanh nghiệp
đến vài trăm) và cho đến 3 năm gần đây tiến trình CPH đợc đẩy mạnh hơn,do
đó số lợng doanh nghiệp đợc CPH tơng đối nhiều.
Theo báo cáo của Ban chỉ đạo đổi mới và phát triển doanh nghiệp,hình
thức CPH phổ biến nhất là bán một phần vốn Nhà nớc hiện có tại doanh nghiệp
kết hợp phát hành thêm cổ phiếu ( chiếm 43,4%),tiếp đó là bán một phần vốn
Nhà nớc hiện có tại doanh nghiệp (26%),còn lại là bán toàn bộ vốn Nhà nớc tại
doanh nghiệp (15,5%) và giữ nguyên vốn nhà nớc và phát hành thêm cổ
phiếu(15,1%).Trong số các doanh nghiệp đã CPH,ngành công nghiệp giao
thông vận tải và xây dựng chiếm tỷ trọng 65,5% , thơng mại - dịch vụ chiếm
28,7% và ngành nông-lâm-ng nghiệp chiếm 5,8%.Nếu phân chia theo địa phơng
thì tỉnh,thành phố trực thuộc trung ơng chiếm 65,7%,bộ-ngành trung ơng chiếm
25,8%,tổng công ty 91 chiếm 8,5%.
Việc sắp xếp lại và CPH các DNNN đã hoàn thành trên 61 trong tổng số
64 tỉnh thành .
Trong các doanh nghiệp đã CPH,30% số các doanh nghiệp đợc hoàn toàn
độc lập tự chủ trong kinh doanh mà không còn sự chi phối trực tiếp nào của Nhà
Nớc (Nhà Nớc không nắm giữ một cổ phần nào,toàn bộ thuộc về tập thể ngời
lao động).
Hầu hết các doanh nghiệp thuộc lại nhỏ,yếu,hiệu quả kinh doanh thấp,sức
cạnh tranh kém đã đợc đa bớt ra khỏi hệ thống các DNNN,nh vậy có thêm điều
kiện để củng cố các DNNN khác.
Qua CPH,nhiều yếu kém cố hữu đã đợc giải quyết:nợ xấu,tồn kho vật t
hàng hóa kém phẩm chất,các trang thiết bị và tài sản cũ nátVới các doanh
nghiệp đã CPH,bộ máy và phơng pháp quản lý đã thích nghi,năng động và sát
với thị trờng hơn,phần nào làm tăng trách nhiệm của ngời lao động đối với
doanh nghiệp,động lực lao động mới đang dần đợc tạo ra.Các biện pháp tiến
hành cổ phần hóa ngày càng đợc hoàn thiện hơn.Cơ chế định giá doanh nghiệp
5
Website: Email : Tel : 0918.775.368

6
Website: Email : Tel : 0918.775.368
mô lớn trong các ngành trọng yếu của nền kinh tế (nh điện lực,xi măng,viễn
thông,hàng không),với kết quả hoạt động sau CPH ngày một tiến bộ .Tiến trình
CPH không chỉ đợc thực hiện đối với từng doanh nghiệp thành viên mà còn
triển khai đối với toàn tổng công ty.Đến nay đã có quyết định phê duyệt CPH 5
tổng công ty,trong đó có cả các Tổng công ty Thơng Mại-xây dựng,Điện tử-tin
học,Vinaconex và Bảo Việt.
Thứ ba,việc CPH không chỉ nhằm thu hút vốn của các nhà đầu t,của
những ngời lao động trong doanh nghiệp,mà còn thu hút cả vốn của những nông
dân cung cấp nguyên liệu cho sản xuất công nghiệp,chuyển họ thành những cổ
đông,gắn bó họ với sự phát triển của doanh nghiệp.Công ty Mía đờng Lam Sơn
và công ty Mía đờng La Ngà đã thực hiện CPH theo hớng đó.ở công ty cổ phần
Mía đờng Lam Sơn,Nhà nớc giữ 46%,nông dân trồng mía và cổ đông ngoài
doanh nghiệp mua 26%(trong đó có 400.000 cổ phần u đãi cho ngời trồng
mía),ngời lao động trong doanh nghiệp mua 24% cổ phần.ở công ty cổ phần
mía đờng La Ngà,Nhà nớc giữ 35%,nông dân trồng mía và cổ đông ngoài doanh
nghiệp mua 25% (trong đó có 150.000 cổ phần u đãi cho ngời trồng mía),ngời
lao động trong doanh nghiệp mua 40%cổ phần.Công ty cổ phần Mía đờng Lam
Sơn là một doanh nghiệp hoạt động rất có hiệu quả.Sau 5 năm CPH(từ năm
2000 đến 2005) nộp ngân sách tăng từ 10 tỷ lên 38 tỷ đồng và lợi nhuận đạt tới
77,5 tỷ đồng và cổ tức là 20%/năm.
Thứ t,là việc chuyển từ CPH theo hớng cơ bản khép kín,nội bộ sang hình
thức đấu giá công khai,bán cổ phần ra bên ngoài để thu hút nhà đầu t trong và
ngoài nớc.Đây đợc coi là sự chuyển biến "có chất " nhất thể hiện sự thay đổi
căn bản quan điểm và chủ trơng về CPH,góp phần tạo ra sức bật mạnh mẽ để
đẩy nhanh,mạnh tiến trình cải cách hệ thống DNNN một cách công khai,minh
bạch và tạo điều kiện cho các thành phần kinh tế trong và ngoài nớc cùng tham
gia.Trong đợt đấu giá cổ phiếu đầu tiên của công ty Sữa Việt nam đã thu hút đ-
ợc các nhà đầu t chiến lợc nớc ngoài và họ đã mua tới 80% tổng số cổ phần bản

CPH tuy đã đạt đợc một số kết quả tích cực nhng so với yêu cầu đổi mới
còn chậm.Vốn Nhà nớc trong các DNNN đã CPH còn nhỏ và việc huy động vốn
trong quá trình cha đợc nhiều,thời gian tiến hành CPH một doanh nghiệp còn
8