TIỂU LUẬN:
Quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh
về nhà nước thế nào là dân chủ
Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: Dân chủ là chìa khoá vạn năng để
giải quyết mọi công việc khó khăn của cách mạng. Trong Đảng không có dân chủ
thì đời sống của Đảng sẽ trở nên “âm u”. Trước khi đi xa trong di chúc Người căn
dặn: “trong Đảng phải thực hành dân chủ rộng rãi, thường xuyên và nghiêm chỉnh
tự phê bình và phê bình là cách tốt nhất để củng cố và phát triển sự đoàn kết và
thống nhất của Đảng. Phải có tình đồng chí thương yêu lẫn nhau”. Người nhấn
mạnh thực hành dân chủ chứ người không nói là dân chủ. Phải chăng, Người thấy
việc nói về dân chủ trong Đảng nhiều nhưng thực hành dân chủ rộng rãi thì còn có
những hạn chế. Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “ để làm cho Đảng mạnh, thì
phải mở rộng dân chủ”, trong Đảng “ phải thật sự mở rộng dân chủ để bày tỏ hết ý
kiến của mình”.
Như vây, phát huy dân chủ trong Đảng là phát huy dân chủ nội bộ. Trong di sản tư
tưởng Hồ Chí Minh, chúng tôi nhận thấy nhiều lần Hồ Chí Minh đề cập đến vấn đề
dân chủ trong Đảng. Trong bài viết “Xây dựng những con người của Chủ nghĩa xã

cho cán bộ và quần chúng đề ra sáng kiến. Những sáng kiến đó được khen ngợi, thì
nhưnmgx người đó càng thêm hăng hái, và người khác cũng học theo. Và trong khi
tăng thêm sáng kiến và hăng hái làm việc, thì những khuyết điểm lặt vặt, cũng tự
sửa chữa được nhiều. Chúng ta cần phải nâng cao mở rộng dân chủ ra”.
Trong giai đoạn hiện nay, Đảng và Nhà nước ta đang ra sức xây dựng nền dân chủ
xã hội chủ nghĩa, phát huy dân chủ trong nhân dân, Đại hội X của Đảng đã tổng kết:
“ Việc thực hiện dân chủ trong Đảng và trong xã hội, phát huy quyền làm chủ của
nhân dân dân, thực hiện chính sách đại đoàn kết toàn dân tộc có tiến bộ”. Tuy
nhiên, Đại hội X cũng thẳng thắn chỉ ra: “ Dân chủ trong Đảng và trong xã hội còn
bị vi pham. Kỷ cương, kỷ luật nhiều cấp, nhiều lĩnh vực không nghiêm. Sự đoàn kết,

nhất trí ở không ít cấp uỷ còn yếu”. “ Công tác tổ chức trên một số mặt còn yếu;
chưa thực hiện đầy đủ các nguyên tắc tổ chức, hoạt động của Đảng. Chậm xây dựng,
hoàn thiện tổ chức và cơ chế giám sát trong Đảng và trong hệ thống chính trị, giám
sát của nhân dân đối với hoạt động của Đảng, Nhà nước và cán bộ, đảng viên. Còn
thiếu những quy chế cụ thể đảm bảo phát huy dân chủ, thực hiện đúng nguyên tắc
tập trung dân chủ. Một số cấp uỷ đảng và cán bộ lãnh đạo thiếu tôn trọng và phát
huy quyền của đảng viên, ít lắng nghe ý kiến cấp dưới; cán bộ một số nơi gia
trưởng, độc đoán, chuyên quyền, mất dân chủ hoặc dân chủ hình thức”.
Từ những chỉ dẫn của Chủ tịch Hồ Chí Minh về dân chủ trong Đảng và thực tiễn mở
rộng và phát huy dân chủ trong Đảng và xã hội trong thời gian qua, để tiếp tục thực
hành dân chủ rộng rãi trong Đảng hiện nay cần thực hiện tốt những vấn đề sau:
cần có quy định cụ thể về việc lấy ý kiến của tất cả các đảng viên trong những vấn
đề quan trọng của toàn Đảng, đồng thời cần phát huy dân chủ, đảm bảo tôn trọng ý
kiến của Đảng viên trong việc thông qua các nghị quyết chủ trương của tổ chức
Đảng.
* Thứ ba, đảm bảo việc thực hiện các quyền của Đảng viên một cách thực sự.
Quyền của Đảng viên như đã được giải thích tại Đại hội IV của Đảng là quyền dân

chủ của Đảng viên. Nói cách khác, đó là quyền làm chủ của Đảng viên đối với các
công việc của Đảng. Điều lệ Đảng được thông qua tại Đại hội X đã xác định 6
quyền của đảng viên như sau:
1. Quyền được thông tin.
2. Quyền được thảo luận và biểu quyết.
3. Quyền được ứng cử, đề cử và bầu cử .
4. Quyền được phê bình, chất vấn kiến nghị và yêu cầu trả lời.
5. Quyền được trình bày ý kiến về bản thân mình.
6. Quyền được bảo lưu ý kiến khi ý kiến của mình thuộc về thiểu số.
Tất nhiên, việc mở rộng và dân chủ phải đi đôi với giữ vững kỷ cương, kỷ luật, đấu
tranh, xử lý những trường hợp lợi dụng dân chủ để có hành vi vu cáo hoặc gây rối
nội bộ.
* Thứ tư, phát huy dân chủ trong công tác cán bộ.
Phát huy dân chủ, đặc biệt là dân chủ trong công tác cán bộ là một nội dung quan
trọng. Bởi vì cán bộ là gốc của công việc, mọi việc thành bại là do cán bộ tốt hay
kém. Thực tế cho thấy, trong Đảng có thực hành dân chủ và mở rộng, phát huy dân
chủ hay không, vai trò của cấp uỷ Đảng và người đứng đầu cấp uỷ là rất quan trọng.
Các cấp uỷ Đảng và người đứng đầu có nhận thức đúng, có thực hành dân chủ trong
nội bộ hay không thì nguyên tắc tập trung dân chủ và các quyền dân chủ và quy chế
làm việc mới thành hiện thực. Do đó cần phát huy dân chủ trong Đảng để đảng viên
có quyền lựa chọn được đội ngũ cán bộ của Đảng có phẩm chất chính trị, có uy tín
và năng lực lãnh đạo, thật sự tâm huyết với Đảng với dân. Đồng thời cần đổi mới
phương thức bầu cử, thực hiện rộng rãi việc bầu cử trực tiếp đối với các chức danh

Đảng cần phải thực hiện tốt những giải pháp từ việc làm tốt công tác chính trị tư

tưởng; nâng cao chất lượng hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát; gắn việc thực hiện
dân chủ với tăng cường kỷ luật, kỷ cương.
Tài liệu tham khảo:
1. Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia.
2. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần
thứ X của Đảng, Nxb. Chính trị quốc gia.