SỞ GD&ĐT GIA LAI
TRƯỜNG THPT PLEIME
TỔ XÃ HỘI
RÈN LUYỆN KĨ NĂNG NÓI
CHO HỌC SINH DÂN TỘC QUA TIẾT HỌC
“TRÌNH BÀY MỘT VẤN ĐỀ”
GIÁO VIÊN THỰC HIỆN: TỐNG THẾ CẦN
NĂM HỌC 2013-2014
Rèn luyện kĩ năng nói cho học sinh dân tộc qua tiết học “Trình bày một vấn đề”
Giáo viên thực hiện: Tống Thế Cần Trang 1
A. ĐẶT VẤN ĐỀ
Giáo dục có vị trí quyết định đến sự sống còn, hưng thịnh của một quốc
gia, dân tộc vì đây là hoạt động trực tiếp đào tạo ra những con người, những thế
hệ tương lai sẽ làm chủ nhân của đất nước. Chính vì vậy, sản phẩm của ngành
giáo dục tuyệt đối không được có những sai sót, mà phải là những sản phẩm thật
sự hoàn thiện, hoàn hảo.
Ai cũng biết rằng muốn trở thành một con người thì cái gì cũng phải học,
học từ những thứ đơn giản nhất đến những thứ phức tạp hơn. Ông cha ta thường
nói “Học ăn, học nói, học gói, học mở”, trong đó “học nói” là thứ mà ta phải học
có khi là một đời người cũng vẫn còn phải học. Đối với người Việt, học sinh dân
tộc Kinh đã vậy thì học sinh các dân tộc thiểu số lại càng khó khăn hơn nhiều.
Từ lâu chúng ta đã nghe đến câu nói của chủ tịch Hồ Chí Minh “Người có
đức mà không có tài là người vô dụng, người có tài mà không có đức thì làm việc
gì cũng khó”. Câu nói ấy xác định hai vấn đề cốt lõi của mỗi người là đức và tài.
Hai yếu tố này nếu không song song tồn tại trong một con người thì người ấy sẽ
không thể nào hoàn thiện và thật sự có ích cho xã hội.
Đối với ngành giáo dục, vấn đề giáo dục để học sinh phát triển toàn diện
luôn được đặt ra mọi lúc, mọi nơi. Trong tất cả các bậc học, chương trình học tập
và rèn luyện bao giờ cũng được xây dựng theo hướng tổng hợp nhằm mục đích,
một mặt hình thành những nhân cách trong sáng, chuẩn mực, mặt khác là phải tạo
ra những sản phẩm có kỹ năng xã hội phong phú và giàu bản lĩnh trong cuộc

Giáo viên thực hiện: Tống Thế Cần Trang 3
I. Cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn của vấn đề
1. Khái niệm
Từ điển Tiếng Việt phổ thông của Viện ngôn ngữ học xuất bản tháng 8 năm
2006 định nghĩa: “Trình bày là nói ra một cách đầy đủ và rõ ràng cho người
khác hiểu rõ”.
2. Mục đích
Theo nghĩa hẹp, trình bày một vấn đề nhằm thuyết phục người khác nghe
theo ý tưởng, suy nghĩ, đề xuất của người trình bày.
Theo nghĩa rộng, trình bày một vấn đề nhằm đạt được mục đích giao tiếp
nhanh nhất, hiệu quả nhất.
3. Yêu cầu
Ngay từ khái niệm trình bày đã nêu bật hai yêu cầu:
* Thứ nhất là trình bày cần phải đầy đủ, chính xác về nội dung vấn đề đang
trình bày.
* Thứ hai là khi trình bày phải diễn đạt một cách ngắn gọn, rõ ràng, và dễ
hiểu.
Như vậy, kĩ năng trình bày, diễn đạt trước nhiều người là một kỹ năng quan
trọng trong việc thể hiện và khẳng định bản lĩnh của con người, hoạt động này
cũng giúp ích cho mỗi cá nhân trong việc thể hiện, trình bày những tư duy, và đó
là yếu tố không thể thiếu đối với một người thành đạt.
II. Thực trạng của vấn đề
1. Thuận lợi
* Về phía giáo viên:
Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào trong giảng dạy và giáo dục hiện
nay đã giúp ích rất nhiều cho giáo viên trong việc tiếp cận với xu hướng đổi mới
phương pháp giảng dạy và càng thuận lợi hơn trong việc trao đổi, chia sẻ và học
tập, trau dồi kinh nghiệm giảng dạy của đội ngũ giáo viên ở khắp đất nước và cả
thế giới.
Rèn luyện kĩ năng nói cho học sinh dân tộc qua tiết học “Trình bày một vấn đề”

cuộc sống.
Rèn luyện kĩ năng nói cho học sinh dân tộc qua tiết học “Trình bày một vấn đề”
Giáo viên thực hiện: Tống Thế Cần Trang 5
Một số giáo viên đã có quan tâm đến việc này song chưa có phương pháp
triển khai một cách hiệu quả để đảm bảo cung cấp, rèn luyện đầy đủ những kỹ
năng trình bày cần thiết đối với người học.
Cơ sở vật chất chưa đáp ứng được nhu cầu giảng dạy. Trường là trường
vùng III, mới thành lập, chưa có mạng internet, công cụ hỗ trợ còn thiếu thốn.
* Về phía học sinh
Trên 2/3 tổng số học sinh của trường là người dân tộc thiểu số, trong đó
chủ yếu là học sinh là người Jiarai, Dao, Mường Học sinh chủ yếu giao tiếp
với nhau bằng tiếng bản địa nên khả năng tiếng Việt còn chưa thành thạo.
Do đặc thù địa phương là một khu vực hẻo lánh, điều kiện kinh tế xã hội
đặc biệt khó khăn, địa bàn nhỏ hẹp, chia cắt lại xa cách trung tâm huyện lị nên
khả năng giao lưu, tiếp xúc lẫn nhau giữa học sinh trong vùng với học sinh ở thị
trấn huyện và các huyện khác trong tỉnh cũng như trong nước còn khá nhiều hạn
chế.
Lối sống và phong tục thuần hậu, chất phác mang đậm tác phong nông
nghiệp và nông dân cũng dẫn đến những hạn chế trong khả năng giao lưu của học
sinh. Học sinh trên địa bàn nói chung và Trường THPT Pleime nói riêng thường
nhút nhát, rụt rè, thiếu sự mạnh dạn, chủ động trong việc trình bày vấn đề trước
đám đông.
Học sinh chưa thực sự nhận thức rõ tầm quan trọng cũng như vai trò, tác
dụng của việc nói lưu loát và thuyết phục trước nhiều người.
Những hạn chế, khó khăn trên đã dẫn đến một thực trạng là công tác tổ
chức tiết học nhiều khi còn chưa hiệu quả, chưa đạt được mục đích bài học đề ra.
III. Các biện pháp giải quyết vấn đề
1. Nghiên cứu phần lí thuyết
Để khắc phục thực trạng phân bố thời gian hạn chế dành cho tiết học, giáo
viên cần linh hoạt vận dụng thời gian trong phần dặn dò của tiết học trước để

- Tình bạn trong cuộc sống mỗi người.
- Tình yêu với lứa tuổi học sinh.
- Học sinh với vấn đề an toàn giao thông.
- Môi trường và sự sống của con người
Rèn luyện kĩ năng nói cho học sinh dân tộc qua tiết học “Trình bày một vấn đề”
Giáo viên thực hiện: Tống Thế Cần Trang 7
- Tình trạng bạo lực học đường hiện nay,….
Sau khi gợi ý một chủ đề giáo viên giới hạn thời gian mỗi lượt trình bày để
học sinh dự kiến dung lượng và nội dung trình bày cho phù hợp. Phần này tiến
hành ở tiết học trước cùng với phần hướng dẫn tìm hiểu kiến thức lý thuyết.
c. Tổ chức tiết thực hành trình bày
Đây là phần quan trọng nhất của tiết học, giáo viên nên tạo sự hứng thú
cho học sinh bằng cách giới thiệu bài dí dỏm, hấp dẫn. Trong bước này gồm có
các khâu tổ chức sau:
* Trang trí:
Không cần cầu kỳ, giáo viên nên ghi tiêu đề “TRÌNH BÀY MỘT VẤN
ĐỀ”, cỡ chữ lớn trên chính giữa bảng để khi học sinh đứng trước bảng trình bày,
điều này sẽ góp phần tạo được không khí như đang trình bày trước diễn đàn.
* Giới thiệu:
Giáo viên giới thiệu như người dẫn chương trình. Đồng thời cũng nêu một
số yêu cầu đối với học sinh khi trình bày (về vị trí đứng, cách chào hỏi, tự giới
thiệu, bắt đầu trình bày, kết thúc vấn đề,…). Sau khâu tổ chức này, giáo viên nên
ngồi ở vị trí tại bàn của học sinh để làm khán giả - giám khảo. Giáo viên nên lựa
chọn tỉ lệ lên trình bày cứ một học sinh người kinh thì cho hai học sinh người đân
tộc cùng trình bày để các en có sự so sánh, đối chiếu.
* Nhận xét, đánh giá và điều chỉnh:
Giáo viên cần theo dõi quá trình học sinh trình bày, xây dựng tiêu chí đánh
giá rõ ràng ngay sau mỗi phần trình bày của học sinh và nên đánh giá, đồng thời
có thể chủ động cho phép các nhóm khác nhận xét đánh giá, điều chỉnh nhưng
phải tập trung theo ba tiêu chí chủ yếu là:

Kết quả kiểm tra lý thuyết và thực hành ở các lớp áp dụng sáng kiến kinh
nghiệm như sau:
Rèn luyện kĩ năng nói cho học sinh dân tộc qua tiết học “Trình bày một vấn đề”
Giáo viên thực hiện: Tống Thế Cần Trang 9
Lớp 10A2
* Lý thuyết
+ Tỉ lệ bài đạt loại giỏi: 40%
+ Tỉ lệ bài đạt loại khá: 37%
+ Tỉ lệ bài đạt loại trung bình: 23%
* Thực hành
+ Tỉ lệ bài đạt loại giỏi: 31%
+ Tỉ lệ bài đạt loại khá: 51%
+ Tỉ lệ bài đạt loại trung bình: 18%
Lớp 10A3
* Lý thuyết
+ Tỉ lệ bài đạt loại giỏi: 60%
+ Tỉ lệ bài đạt loại khá: 34%
+ Tỉ lệ bài đạt loại trung bình: 6%
* Thực hành
+ Tỉ lệ bài đạt loại giỏi: 70%
+ Tỉ lệ bài đạt loại khá: 22%
+ Tỉ lệ bài đạt loại trung bình: 8%
* Năm học 2013-2014 công tác tại trường THPT Pleime:
Lớp Hứng thú Tỉ lệ hs dân tộc Hiểu bài Tỉ lệ hs dân tộc
10B1 38/38 27/27 = 100% 38/38 27/27 = 100%
Kết quả kiểm tra lý thuyết và thực hành ở lớp áp dụng sáng kiến kinh
nghiệm như sau:
Lớp 10B1
Rèn luyện kĩ năng nói cho học sinh dân tộc qua tiết học “Trình bày một vấn đề”
Giáo viên thực hiện: Tống Thế Cần Trang 10

hiệu quả cách tổ chức này để phát huy tính chủ động của học sinh trong việc tự
tìm hiểu, chiếm lĩnh và tích luỹ tri thức.
Trên đây là những kinh nghiệm mà tôi rút ra trong quá trình nghiên cứu và
thực nghiệm đề tài. Rất mong nhận được sự quan tâm, góp ý của các đồng chí,
đồng nghiệp để đề tài được hoàn thiện hơn.
Iaga, ngày 01 tháng 03 năm 2014
Người thực hiện
Tống Thế Cần
MỤC LỤC
Nội dung Trang
Rèn luyện kĩ năng nói cho học sinh dân tộc qua tiết học “Trình bày một vấn đề”
Giáo viên thực hiện: Tống Thế Cần Trang 12
A. Đặt vấn đề 01
B. Giải quyết vấn đề 03
I. Cơ sở lí luận của vấn đề 03
1. Khái niệm 03
2. Mục đích 03
3. Yêu cầu 03
II. Trực trạng vấn đề 03
1. Thuận lợi 03
2. Khó khăn 04
III. Các biện pháp đã tiến hành giải quyết vấn đề 05
1. Nghiên cứu tìm hiểu lý thuyết 05
2. Thực nghiệm giải quyết vấn đề
06
IV. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm 08
C. Kết luận 11
Mục lục 12
Tài liệu tham khảo 13
TÀI LIỆU THAM KHẢO