BÀI TẬP MÔN NHỮNG NGUYÊN LÝ CƠ BẢN
CN MAC – LÊNIN (Phần 1)
Đề tài:
VAI TRÒ CỦA TRI THỨC KHOA HỌC CÔNG NGHỆ VỚI SỰ
NGHIỆP CÔNG NGHIỆP HOÁ - HIỆN ĐẠI HOÁ
MỞ ĐẦU
Sau hơn 20 năm thực hiện đường lối đổi mới kinh tế của Đảng và Nhà
nước, nền kinh tế nước ta đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể, cơ cấu kinh tế
đã có sự chuyển dịch căn bản và tích cực theo hướng công nghiệp hoá, hiện
đại hoá.Với những tác động mạnh mẽ của các tiến bộ khoa học và công nghệ,
đặc biệt của công nghệ thông tin và truyền thông, thế giới đang biến chuyển
tới một nền kinh tế và xã hội mới mà thông tin và tri thức được xem là nguồn
lực chủ yếu. Điều đó xuất phát từ: Công cuộc đổi mới bắt đầu năm 1986 đã
tác động tích cực đến nhiều ngành kinh tế và do hội nhập kinh tế thế giới, đặc
biệt năm 2006 nước ta ra nhập tổ chức Thương mại thế giới – WTO đã mở
cửa nền kinh tế tạo ra nhiều cơ hội phát triển, đồng thời đặt nền kinh tế nước
ta trước vô vàn thử thách.
Hòa nhập vào sự phát triển chung của nhân loại, Việt Nam đang bước
vào một thời kì phát triển mới – thời kì đẩy mạnh công nghiệp hóa - hiện đại
hóa.Bên cạnh thành tựu đã đạt được, chúng ta còn nhiều khó khăn, hạn chế
cần khắc phục. Cụ thể là trình độ công nghệ lạc hậu, tiềm lực khoa học công
nghệ yếu cả về nguồn nhân lực khoa học công nghệ lẫn nguồn vốn cho hoạt
động khoa học công nghệ, cơ chế quản lý khoa học công nghệ còn yếu kém,
ít gắn bó với sản xuất kinh doanh.Chính vì vậy việc áp dụng khoa học công
nghệ vào công cuộc đổi mới nền kinh tế nước ta là tất yếu.Chỉ có như vậy

1

mới đưa nước ta thoát khỏi nghèo nàn, lạc hậu, trở thành một nước có nền
kinh tế phát triển “ Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn

1.1. Khái niệm tri thức khoa học – công nghệ
Ý thức là một hiện tượng tâm lý, xã hội, từ góc độ trung nhất có thể
định nghĩa là “hình ảnh chủ quan của thế giới khách quan” là “cái vật chất đã
di chuyển vào bộ óc con người và được cải biến đi ở trong đó” (theo Mác). Ý
thức có kết cấu phức tạp bao gồm nhiều thành tố khác nhau có quan hệ với
nhau. Trong đó tri thức là một yếu tố cơ bản nhất, là phương thức tồn tại của
ý thức.Sự hình thành và phát triển của ý thức liên quan mật thiết tới quá trình
nhận thức của con người. Tri thức, hiểu biết của con người về thế giới càng
nhiều bao nhiêu thì ý thức càng sâu sắc bấy nhiêu.
Tri thức là kết quả của quá trình nhận thức có tính lịch sử-xã hội của
con người về thế giới hiện thực, làm tái hiện trong tư tưởng những thuộc tính,
những quy luật của thế giới ấy và diễn đạt chúng dưới hình thức ngôn ngữ
hoặc các hệ thông ký hiệu khác nhau. Tri thức có nhiều loại khác nhau như tri
thức về tự nhiên, về xã hội, về con người. Tri thức có nhiều cấp độ khác nhau
như tri thức thông thường được hình thành qua mỗi hoạt động thường ngày
của mỗi cá nhân, mang tính chất cảm tính, trực tiếp, bề ngoài và rời rạc.
Tri thức khoa học phản ánh trình độ của con người đi sâu nhận thức thế
giới hiện thực, là hệ thống những tri thức được khái quát từ thực tiễn và được
thực tiễn kiểm nghiệm, nó phản ánh dưới dạng logic, trừu tượng những thuộc
tính, kết cấu, mối liên hệ với bản chất về quy luật của tự nhiên-xã hội-con
người. Hầu hết các nhà khoa học đều thừa nhận tri thức khoa học bao gồm tri
thức: kinh nghiệm và tri thức lý luận. Trong đó tri thức kinh nghiệm là trình
độ thấp, còn tri thức lý luận là trình độ cao của tri thức khoa học. Giữa hai
trình độ này các tri thức khoa học có mối quan hệ mật thiết với nhau, làm tiền

3

đề, cơ sở cho nhau cùng phát triển, phản ánh ngày càng gần đúng hơn, đầy đủ
hơn và sâu sắc hơn về thế giới vật chất đang vận động không ngừng.
1.2. Mối quan hệ giữa khoa học và công nghệ

nền kinh tế với mức độ tập trung tư bản nhỏ bé (xã hội tiền công nghiệp) sang
nền kinh tế công nghiệp. Công nghiệp hóa là một phần của quá trình hiện đại
hóa. Sự chuyển biến kinh tế-xã hội này đi đôi với tiến bộ công nghệ, đặc biệt
là sự phát triển của sản xuất năng lượng và luyện kim quy mô lớn. Công
nghiệp hóa còn gắn liền với thay đổi các hình thái triết học hoặc sự thay đổi
thái độ trong nhận thức tự nhiên. Dầu vậy, những thay đổi về mặt triết học là
nguyên nhân của công nghiệp hóa hay ngược lại thì vẫn còn tranh cãi.
3. Vai trò của tri thức khoa học – công nghệ với quá trình công nghiệp hoá
hiện đại hoá.
3.1. Tri thức khoa học –công nghệ là nền tảng và động lực cho phát triển kinh
tế
Vai trò nền tảng, động lực và then chốt của khoa học – công nghệ đối
với quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa nói riêng, đối với sự phát triển của
xã hội Việt Nam nói chung được biểu hiện trên các mặt cụ thể sau:
Khoa học – công nghệ có vai trò quyết định trong việc trang bị và trang
bị lại các máy móc, trang thiết bị kỹ thuật, công nghệ hiện đại tiên tiến cho
các ngành kinh tế quốc dân nói chung, nhằm nâng cao năng suất lao động,
chất lượng sản phẩm, tăng cường sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên
thị trường thế giới với mục tiêu không ngừng cải thiện và nâng cao mức sống
của người dân, sự phồn vinh và sức mạnh của Việt Nam. Đó là nhiệm vụ đầu
tiên, quan trọng nhất cuả sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở nước ta
hiện nay.

5