GIỚI THIỆU CHUNG.
1.1. Lý do chọn nghiên cứu dự án.
- Vĩnh Phúc là một tỉnh mới tái lập từ năm 1997, dân số khoảng 950 ngàn người, thu
nhập bỡnh quõn đầu người thấp nhất cả nước, thu nhập chủ yếu từ nông nghiệp GDP
tỉnh đạt 100 tỷ đồng (năm 1997). Tuy nhiên sau một thời gian, dưới sự lónh đạo của
tỉnh Vĩnh Phúc trở thành một điểm sáng của cả nước về phát triển kinh tế xó hội nằm
trong 10 tỉnh trong cả nước về thu hút đầu tư và là một trong 8 tỉnh nằm trong vùng
kinh tế trọng điểm Bắc Bộ. (Nguồn: Sở Kế hoạch và Đầu tư Vĩnh Phúc).
- Với việc thu hút được nhiều dự án đầu tư nước ngoài đã đóng góp nhiều vào việc
phát triển kinh tế xã hội của tỉnh phát triển. Chính vì vậy, yêu cầu thực tế và tầm nhìn
chiến lược, định hướng phát triển của tỉnh được thông qua các đề án về quy hoạch, kế
hoạch tổng thể về phát triển kinh tế xã hội, quy hoạch chiết tiết các ngành, lĩnh vực
trong cơ cấu kinh tế. Đặc biệt là những nhu cầu về đầu tư cơ sở hạ tầng xã hội nói
chung, cơ sở hạ tầng và xã hội hoá ngành thương mại nói riêng đã tạo ra nhiều diện
mạo mới trong việc thu hút quản lý, đầu tư khai thác quản lý kinh doanh Chợ hiện
nay.
- Mặt khác, do tình hình quản lý quá yếu kém của các Chợ hiện nay không thật sự
hiệu quả, có nhiều điểm nóng trong công tác quản lý, khai thác Chợ gây nên những
tình trạng lơi lỏng quản lý dẫn đến hiện tượng cháy chợ làm thiệt hại tài sản của nhân
dân.
- Do các chính sách về quản lý và khai thác Chợ hiện nay không phù hợp với quy
hoạch Ngành thương mại, quy hoạch mạng lưới Chợ trên địa bàn và vùng kinh tế
trọng điểm bắc bộ.
Vì vậy cần phải có những nghiên cứu về chuyển đổi mô hình kinh doanh và quản lý
chợ cho phù hợp với phát triển kinh tế của tỉnh và xu thế hội nhập kinh tế quốc tế. Đề
tài: “Giải pháp chuyển đổi mô hỡnh kinh doanh chợ trờn địa bàn tỉnh Vĩnh
Phúc” giúp giải quyết những vấn đề nêu trên.
1. 2. Vấn đề nghiên cứu.
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Mô hình quản lý kinh doanh và khai thác chợ hợp lý trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc là
mô hình nào?
phương pháp chọn mẫu điều tra điển hình đối với các Ban quản lý Chợ ); xin ý kiến
chuyên gia
1.6. Hạn chế của việc nghiờn cứu: Dự án nghiên cứu chỉ tập tung trên địa bàn tỉnh
Vĩnh phúc nên điều kiện và các giải pháp sẽ có nhiều hạn chế khi áp dụng đối với các
tỉnh khác vỡ cú điều kiện kinh tế xó hội khụng giống với Vĩnh Phỳc khi ỏp dụng dự
ỏn này.
1.7. Kết luận: Từ việc nghiờn cứu về thực trạng mụ hỡnh quản lý Chợ truyền thống
trờn địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc sẽ đưa ra được những giải pháp chuyển đổi phù hợp với
điều kiện phát triển kinh tế - xó hội của tỉnh, phự hợp với xu thế xó hội hoỏ hoạt
động đầu tư, quản lý hoạt động thương mại; từ đó góp phần vào sự nghiệp phát triển
kinh tế -xó hội của tỉnh.
1.8. Nội dung đề tài: Đề tài nghiên cứu gồm 5 phần
Giới thiệu Chung
Phần 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc nghiờn cứu về mụ hỡnh kinh doanh
chợ.
Phần 2: Thực trạng phát triển chợ trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc.
Phần 3: Các giải pháp và chính sách phát triển chợ,trung tâm thương mại
trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc.
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
PHẦN I
CÁC CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC NGHIÊN CỨU VỀ MÔ
HÌNH KINH DOANH CHỢ
1.1. Một số khái niệm
* Khái niệm về chợ
Có nhiều cách hiểu khác nhau về chợ, nhưng có thể khẳng định rằng chợ là một loại
hình thương nghiệp truyền thống. Theo cách hiểu thông thường thì chợ là nơi gặp
nhau giữa người mua và người bán để trao đổi, mua bán sản phẩm hàng hoá và dịch
vụ.
Theo Nghị định số 02/2003/NĐ - CP ngày 14/3/2003 của Chính Phủ về phát triển và
quản lý chợ thì khái niệm về chợ được điều chỉnh trong Nghị định này là “loại chợ
phát triển chợ, quy mô chợ, trình độ và cách thức tổ chức hoạt động kinh doanh chợ,
tập quán kinh doanh, mặt hàng kinh doanh, kết cấu hạ tầng chợ...
Mô hình kinh doanh chợ sẽ quyết định phương hướng kinh doanh và đầu tư phát triển
chợ, cũng như các loại hàng hoá và dịch vụ sẽ được cung cấp, các phương thức trao
đổi, kinh doanh, tuyển chọn nhân sự và bố trí cán bộ quản lý đảm bảo vận hành và có
hiệu quả các hoạt động kinh doanh trên chợ.
1. 2. Đặc điểm của chợ
* Về chủ thể kinh doanh
- Người bán
Người bán ở đây có thể bao gồm người sản xuất và các thương nhân. Người sản xuất
có thể trực tiếp đem sản phẩm của mình ra chợ để trao đổi mua bán với những người
sản xuất khác, với người tiêu dùng cuối cùng hoặc với các người mua khác. Những
người mua cũng có thể mang sản phẩm mua được để trao đổi với những người sản
xuất, người tiêu dùng cuối cùng hoặc với các nhà bán lẻ khác trên chợ.
Người tham gia bán hàng tại chợ không cần nhiều vốn (trừ trường hợp các chủ thể
tham gia vào hoạt động bán buôn ở chợ), tuỳ theo mục đích và điều kiện của chủ thể
kinh doanh mà lượng vốn được sử dụng nhiều hay ít và lượng vốn này được xem như
mức tối thiểu để chủ thể có thể tham gia vào hoạt động kinh doanh bán hàng tại chợ.
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Có hai loại chủ thể tham gia kinh doanh ở chợ bao gồm chủ thể tham gia kinh doanh
thường xuyên và không thường xuyên.
+ Chủ thể kinh doanh thường xuyên: là các chủ thể kinh doanh nhằm mục đích kiếm
lời và họ coi đây là nghề nghiệp chính của họ.
+ Chủ thể tham gia không thường xuyên là các chủ thể tham gia bán hàng tại chợ
nhằm tận dụng thời gian dư thừa, đây không phải là nghề nghiệp chính của họ.
- Người mua
Người mua hàng bao gồm người sản xuất, người tiêu dùng và các thương nhân.
Người sản xuất mua hàng để cung cấp các yếu tố đầu vào phục vụ cho quá trình sản
xuất. Người tiêu dùng mua hàng để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng cá nhân, hàng hoá họ
có nhu cầu ở chợ rất phong phú đa dạng về chủng loại, nhưng số lượng và quy mô
cuối tuần, hay như chợ đêm chỉ họp vào ban đêm. Đặc biệt, ở các vùng đồng bào dân
tộc thiểu số thì chu kỳ họp chợ rất dài, thường là một tháng họp một phiên. Cá biệt,
có chợ chỉ họp một phiên một năm ( ví dụ: chợ Viềng tại tỉnh Nam Định).
* Về hàng hóa trao đổi, mua bán trong chợ
- Chủng loại hàng hoá
Chủng loại hàng hóa được trao đổi mua bán trong chợ rất đa dạng. Chợ là nơi trao
đổi các sản phẩm được sản xuất ra, nhất là đối với những người sản xuất nhỏ, không
tập trung. Người bán ở đây có thể là những người sản xuất, những thương nhân, họ
tạo ra sản phẩm, trao đổi sản phẩm và trực tiếp đưa sản phẩm của mình ra chợ để trao
đổi mua bán, với số lượng có thể nhiều hay ít, điều này hoàn toàn không có ở các siêu
thị hay các trung tâm thương mại. Chính những điều này đã tạo nên sự phong phú đa
dạng về chủng loại hàng hóa được lưu thông trong chợ, nhìn chung hàng hoá lưu
thông qua chợ chủ yếu là hàng tiêu dùng hàng ngày và giá trị không lớn.
- Chất lượng hàng hoá
Hàng hóa được trao đổi mua bán ở chợ thường không đòi hỏi tiêu chuẩn cao về chất
lượng và mẫu mã sản phẩm. Ở nước ta, chợ thường tập trung và phân bố ở nông
thôn, vùng dân tộc thiểu số. Đây là những vùng đời sống của nhân dân còn gặp nhiều
khó khăn, mức sống của nhân dân còn thấp do đó nhu cầu tiêu dùng của họ không
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
quá cao, thường là những sản phẩm chất lượng không cao, có thể nói thị trường nông
thôn là một thị trường khá dễ tính.
- Giá cả hàng hoá
Giá cả hàng hóa lưu thông trên chợ thường có giá rẻ hơn so với giá cả của hàng hóa
trong các cửa hàng, siêu thị và giá cả này có thể trao đổi, mặc cả được. Nếu như giá
cả hàng hóa ở trong các cửa hàng cửa hiệu đã được ấn định, người tiêu dùng không
thể mặc cả để hạ thấp giá được, thì ngược lại ở chợ người mua và người bán trực tiếp
gặp nhau để thỏa thuận giá cả cho đến khi thuận mua vừa bán. Chính những điều này
đã làm cho chợ mang tính bình dân hơn so với hệ thống các siêu thị hay các trung
tâm thương mại.
* Về cơ sở vật chất của chợ
cóc.
* Theo Nghị định 02/NĐ-CP, căn cứ vào qui mô số điểm kinh doanh cố định: chợ
hạng I có trên 400 số điểm kinh doanh cố định trên chợ, chợ hạng II có từ 200 - đến
dưới 400 điểm kinh doanh cố định, chợ hạng III có dưới 200 điểm kinh doanh cố
định.
* Căn cứ vào phương thức giao dịch: Chợ truyền thống (giao ngay), chợ mua bán
theo hợp đồng và chợ giao sau, sàn giao dịch.
1.4. Chức năng của chợ
1.4.1. Nơi thực hiện mua bán, trao đổi hàng hoá.
Chợ là nơi người mua và người bán gặp nhau để trao đổi sản phẩm hàng hóa và
dịch vụ. Thông qua chợ, hàng hóa từ nơi sản xuất đến được với tiêu dùng, do đó
chợ được xem như một hình thức của thị trường, ở đó diễn ra các hoạt động trao
đổi mua bán hàng hóa. Như vậy, chợ đã thực hiện chức năng làm thay đổi giá trị
của hàng hóa: thay đổi hình thái giá trị hàng hóa từ tiền sang hàng và ngược lại.
Nhờ có chức năng này của chợ, người bán đạt được mục đích là giá trị và người
mua có được các giá trị sử dụng để thỏa mãn nhu cầu của họ.
Chợ chính là nơi thừa nhận và thực hiện giá trị của hàng hóa. Chợ cũng là một
dạng của thị trường, hàng hóa phải bán được trên thị trường mới được xã hội thừa
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
nhận. Chợ là nơi thực hiện giá trị của hàng hóa thông qua các hoạt động mua bán
giữa người mua và người bán, giá trị của hàng hóa và dịch vụ được thực hiện
thông qua giá cả thị trường trên cơ sở giá trị sử dụng của chúng được thừa nhận.
1.4.2. Tạo giá trị gia tăng cho hàng hóa.
Ngoài chức năng là nơi thực hiện giá trị của hàng hóa, chợ còn có chức năng góp
phần tạo ra giá trị gia tăng của hàng hóa.
Hàng hóa được bày bán ở chợ là hàng hóa đã được vận chuyển từ nơi sản xuất
đến với người tiêu dùng, nó đã được giữ gìn bảo quản giá trị sử dụng của hàng
hóa và đã được phân loại, đóng gói, bao bì, chuẩn bị sản phẩm đáp ứng yêu cầu
của người sử dụng… Như vậy, thông qua các công đoạn này, giá trị hàng hoá trao
đổi được tăng thêm hay nói cách khác hàng hóa đã có thêm giá trị gia tăng trước
- Dịch vụ trông coi phương tiện vận tải;
- Dịch vụ giám định chất lượng hàng hoá;
- Dịch vụ vận tải, giao nhận hàng hoá;
- Dịch vụ môi giới mua bán hàng hoá;
- Dịch vụ tư vấn và cung cấp thông tin về giá cả thị trường hàng hoá;
- Dịch vụ ngân hàng, thanh toán, dịch vụ chuyển tiền.
1.4.7. Tạo ra giá trị cộng đồng và xã hội
Chợ tạo ra các giá trị sinh hoạt cộng đồng và xã hội thông qua vai trò và chức năng
của chợ. Chợ không những là nơi gặp gỡ, giao lưu trực tiếp giữa người mua và người
bán để trao đổi mua bán hàng hoá, chợ còn là nơi mọi người có thể giao tiếp qua lại
với nhau, nơi tổ chức hội hè, vui chơi, giải trí. Đặc biệt, ở các vùng nông thôn, vùng
sâu, vùng xa giá trị văn hoá cộng đồng của chợ càng được bộc lộ đầy đủ và mang ý
nghĩa sâu sắc.
1. 5. Vai trò của chợ.
1.5.1. Đối với đời sống của dân cư.
Chợ không chỉ là nơi gặp nhau giữa người mua và người bán để trao đổi sản
phẩm, hàng hóa, ở nông thôn, vùng sâu, vùng xa, bên cạnh các giá trị kinh tế, chợ
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
còn có các giá trị tinh thần và xã hội to lớn. Chợ là nơi giao lưu gặp gỡ của mọi
người, nơi tổ chức các lễ hội truyền thống, vui chơi, giải trí...
Chợ có ý nghĩa rất to lớn đối với đời sống kinh tế, xã hội của dân cư. Thông qua
chợ, nhiều nhu cầu của đời sống con người được thỏa mãn, kể cả nhu cầu tiêu
dùng, sản xuất, sinh hoạt vật chất hay tinh thần, góp phần nâng cao chất lượng
cuộc sống của dân cư. Cũng thông qua chợ một số tầng lớp dân cư có thêm thu
nhập và có thêm việc làm...
Tóm lại, chợ có vai trò to lớn đối với đời sống dân cư, là nơi phân phối hàng hóa
đến với mọi tầng lớp dân cư đặc biệt là khu vực nông thôn, miền núi. Qua chợ
mọi người đều có thể thoả mãn được nhu cầu của mình, đó có thể là nhu cầu sản
xuất, nhu cầu tiêu dùng, nhu cầu vật chất hoặc nhu cầu tinh thần.
1.5.2. Đối với phát triển kinh tế
của dân cư, góp phần xoá đói giảm nghèo, rút ngắn khoảng cách chênh lệch giữa
thành thị và nông thôn. Gắn với vai trũ về phỏt triển kinh tế
1.5.4. Đối với cấu trúc thị trường nội địa
Trong Nghị định 02/ 2003/ NĐ- CP, nội dung quy hoạch và phát triển chợ đã xác
định: chợ là một bộ phận quan trọng trong tổng thể kết cấu hạ tầng kinh tế xã
hội; từ nay trở đi Quy hoạch phát triển kinh tế xã hội từng thời kỳ của địa
phương phải bao gồm quy hoạch phát triển chợ.
Cũng theo Chỉ thị số 13/2004/CT- TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 31/3/2004
cũng đã xác định rằng để khắc phục các yếu kém và bất cập của hoạt động thương
mại trên thị trường nội địa thì một trong các nhiệm vụ phải làm đó là hình thành
và phát triển kết cấu hạ tầng thương mại nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt
động trao đổi mua bán hàng hóa bao gồm: chợ, trung tâm thương mại (bán buôn,
bán lẻ hàng hóa), siêu thị và mạng lưới các cửa hàng phù hợp và đáp ứng được
yêu cầu phát triển sản xuất, tiêu dùng của nhân dân trên từng địa bàn.
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Như vậy, chợ đã được coi là một phần của kết cấu hạ tầng thương mại, là một bộ
phận quan trọng trong cấu trúc thị trường nội địa.
1. 6. MỘT SỐ MÔ HÌNH KINH DOANH CHỢ
1.6.1. Hợp tác xã chợ
- Theo Luật Hợp tác xã năm 2003, "Hợp tác xã là tổ chức kinh tế tập thể do các
cá nhân, hộ gia đình, pháp nhân (gọi chung là xã viên) có nhu cầu, lợi ích chung, tự
nguyện góp vốn, góp sức lập ra theo quy định của Luật này để phát huy sức mạnh tập
thể của từng xã viên tham gia hợp tác xã, cùng giúp nhau thực hiện có hiệu quả các
hoạt động sản xuất, kinh doanh và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần, góp phần
phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Hợp tác xã hoạt động như một loại hình doanh nghiệp, có tư cách pháp nhân, tự
chủ, tự chịu trách nhiệm về các nghĩa vụ tài chính trong phạm vi vốn điều lệ, vốn tích
luỹ và các nguồn vốn khác của hợp tác xã theo quy định của pháp luật".
- Phương thức đầu tư chủ yếu là:
+ HTX đứng ra huy động vốn của xã viên để đầu tư xây dựng và quản lý chợ;
về các nghĩa vụ tài chính nên mô hình HTX tổ chức kinh doanh khai thác và quản lý
chợ hoạt động năng động hơn, hiệu quả hơn, huy động được nhiều nguồn lực của xã
viên trong việc tổ chức, quản lý khai thác (kể cả nguồn lực tài chính để xây dựng
chợ), giảm bớt gánh nặng cho nhà nước vì không tăng biên chế quản lý cũng như quỹ
lương, bổ sung nguồn vốn để xây dựng chợ. Các hoạt động dịch vụ trong các chợ
cũng được mở rộng hơn, góp phần giải quyết một số lao động dôi dư trên địa bàn.
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
- Nhược điểm của mô hình HTX chợ
Cơ cấu tổ chức đơn giản đôi khi dẫn đến tình trạng không thể nắm bắt và giải
quyết được các vấn đề phát sinh trong hoạt động quản lý chợ.
Nguồn vốn của các HTX nhỏ bé, cơ sở vật chất còn nghèo nàn, điều này ảnh
hưởng đến chất lượng, hiệu quả hoạt động của HTX.
Trên thực tế, kinh doanh chợ có thể chỉ là một mảng hoạt động của hợp tác xã,
vì vậy nếu tính chuyên nghiệp và chuyên môn hoá không cao thì hoạt động quản lý
và kinh doanh chợ khó có thể đạt được hiệu quả.
1.6.2. Doanh nghiệp chợ
Theo Nghị Định 02/2003/NĐ-CP ngày 14 tháng 1 năm 2003, doanh nghiệp
kinh doanh chợ là doanh nghiệp được thành lập, đăng ký kinh doanh và hoạt động
kinh doanh theo quy định của pháp luật.
- Về cơ cấu tổ chức, bao gồm: giám đốc (hoặc là chủ tịch hội đồng quản trị đối
với công ty cổ phần, hoặc là tổng giám đốc đối với các công ty mẹ và công ty con),
các phó giám đốc (phó chủ tịch hội đồng quản trị, phó tổng giám đốc). Dưới giám
đốc và phó giám đốc là các phòng ban như: Phòng kinh tế kế hoạch, phòng tổ chức
hành chính, phòng kinh doanh, phòng kế toán tài chính...., số lượng các phòng, ban
này tuỳ thuộc vào quy mô hoạt động của doanh nghiệp.
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Giám đốc
Phó Giám đốc
P. Kinh doanh
Phòng tổ chức h nh chínhà Phòng kế toán
Có tư cách pháp nhân, thuận lợi cho việc vay vốn để đầu tư xây dựng và phát
triển chợ.
- Nhược điểm của mô hình doanh nghiệp chợ
Mô hình doanh nghiệp chợ thường áp dụng với các chợ có quy mô lớn, còn đối
với các chợ nhỏ, chợ ở các vùng còn nhiều khó khăn như vùng núi, vùng sâu, vùng xa
thường không thu hút được các doanh nghiệp đầu tư xây dựng và kinh doanh chợ.
1.6.3. Mô hình ban quản lý chợ
Theo Nghị định số 02/2003/NĐ - CP ngày 14/1/2003 của Chính phủ về phát
triển và quản lý chợ, ban quản lý chợ là đơn vị sự nghiệp có thu, tự trang trải các chi
phí, có tư cách pháp nhân, có con dấu và tài khoản riêng tại kho bạc nhà nước.
Đây là mô hình quản lý chợ truyền thống, phổ biến đối với hầu hết các loại chợ
hiện nay ở Việt Nam.
* Cơ cấu tổ chức: Có 1 trưởng ban và có từ 1-2 phó trưởng ban.
* Chức năng, nhiệm vụ của ban quản lý chợ
Chức năng quản lý nhà nước về chợ: ban quản lý chợ phải xây dựng các cơ chế,
quy chế hoạt động của chợ phục vụ cho công tác quản lý và kinh doanh tại chợ. Các
công cụ được sử dụng là: kinh tế, hành chính, kỹ thuật, tuyên truyền vận động… để
điều hành, tổ chức, kiểm tra giám sát, xử lý vi phạm bảo đảm cho các hoạt động đó
diễn ra một cách an toàn, hiệu quả, có kỷ cương, văn minh theo đúng các quy định
của nhà nước.
Chức năng kinh doanh khai thác chợ: ban quản lý chợ có chức năng khai thác
các hoạt động và các điểm kinh doanh tại chợ để thu hồi vốn đầu tư xây dựng chợ,
bảo toàn các tài sản của nhà nước và mang lại lợi nhuận tăng nguồn thu cho ngân
sách nhà nước.
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Chức năng hoạch định chiến lược phát triển chợ: Ban quản lý chợ có chức năng
tư vấn, đề xuất hoặc phối hợp với nhà nước để hoạch định các chiến lược phát triển
chợ cho phù hợp với đòi hỏi của tiến trình phát triển kinh tế – xã hội địa phương.
- Ưu điểm của mô hình ban quản lý chợ
Với mô hình này, nhà nước có thể can thiệp để điều tiết các hoạt động quản lý
lý. Công nghệ quản lý ở đây được xem như là công cụ cho các nhà quản lý thực hiện
thành công mục tiêu của quản lý.
Công nghệ quản lý bao gồm các nhân tố: Hệ thống máy móc thiết bị (hệ thống máy
tính để kiểm tra và kiểm soát nguồn hàng hoá lưu thông trên chợ); Hệ thống các phần
mềm để nhập các dữ liệu về hàng hoá cũng như các phần mềm kế toán quản lý hệ
thống tài chính.
1.7.3. Trình độ của người tham gia quản lý chợ.
Quản lý là quá trình tác động của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý, trình độ của
người tham gia quản lý chợ có vai trò quyết định đến hiệu quả của công tác quản lý.
Nhân tố này có ảnh hưởng quan trọng đến quá trình phát triển chợ, góp phần thúc đẩy
sự phát triển của chợ theo mục tiêu đề ra.
Thực tế cho thấy, trình độ của người tham gia quản lý chợ ở các vùng nông thôn,
vùng sâu, vùng xa ở nước ta hiện nay còn nhiều non yếu. Cán bộ tham gia vào quá
trình quản lý trước đây đa số được điều động từ các ngành khác, chưa được đào tạo
về chuyên môn nghiệp vụ.
1.7.4. Điều kiện tự nhiên và không gian địa lý của địa bàn chợ
Thực tế cho thấy, chợ thường được hình thành và phát triển ở những nơi có điều kiện
tự nhiên thuận lợi. Các điều kiện tự nhiên chủ yếu bao gồm: địa hình, vị trí địa lý
đảm bảo sự thuận tiện về giao thông, sự dồi dào về nguồn cung ứng sản phẩm hàng
hoá cho lưu thông (đặc biệt đối với các chợ đầu mối).
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Ngoài các điều kiện tự nhiên, việc xác định vị trí không gian hay địa điểm cụ thể của
chợ còn tuỳ thuộc vào sự phân bố và mật độ dân cư.
Không gian địa lý cũng ảnh hưởng đến quá trình phát triển của chợ. Vị trí càng thuận
lợi, chợ càng có điều kiện để phát triển. Ở những vùng núi, vùng sâu, vùng xa, vị trí
địa lý khó khăn và điều kiện giao thông không thuận lợi thường khó có điều kiện để
phát triển chợ.
Chính những điều kiện để hình thành các loại chợ ở những khu vực địa lý khác nhau
với quy mô và trình độ khác nhau cũng sẽ quyết định đến mô hình kinh doanh chợ.
1.7.5. Điều kiện kinh tế
Qua tham khảo mô hình quản lý và kinh doanh thực tiễn Chợ Tại Trung Quốc và
Thái Lan (nguồn .........), những bài học kinh nghiệm có thể áp dụng mô hình đối với
Vĩnh Phúc như sau:
* Về mô hình chợ quy mô lớn nói chung và chợ bán buôn nông sản nói riêng.
+ Cơ sở vật chất được đầu tư tương xứng với vai trò và quy mô của chợ.
Chẳng hạn như đối với chợ đầu mối nông sản: Cơ sở hạ tầng hoàn thiện, hệ thống
đường giao thông trong chợ rộng thoáng, vấn đề an ninh được đảm bảo, vấn đề vệ
sinh an toàn thực phẩm và phòng chống cháy nổ cũng được chú trọng, trang bị hệ
thống máy móc hiện đại để phục vụ công tác kiểm tra hàng hoá,...
+ Chủ thể tham gia quản lý kinh doanh khai thác chợ là các doanh nghiệp đứng ra
đảm nhiệm.
+ Mô hình tổ chức theo mô hình công ty chợ.
+ Vốn đầu tư cho xây dựng chợ: Đối với các chợ lớn, vốn đầu tư xây dựng chợ chủ
yếu là do doanh nghiệp đóng góp, Chính phủ chỉ hỗ trợ một phần vốn về cơ sở như
hệ thống thoát nước, khu vực điện, hạ tầng công công, hệ thống xử lý rác thải.
+ Cơ cấu tổ chức của chợ: Gồm có các phòng, ban, các trung tâm quản lý.
+ Phương pháp quản lý chợ: Giám sát và quản lý theo các nội quy, quy tắc hoạt động trong
chợ.
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
+ Nội dung quản lý chợ: Quản lý tất cả các hoạt động mua bán diễn ra trong chợ;
Quản lý các vấn đề an ninh, vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm và phòng chống cháy
nổ; Quản lý và kiểm tra hàng hoá, quản lý các dịch vụ trong chợ; Quản lý các phương
tiện trong chợ; Quản lý hành chính,...
* Về mô hình chợ bán lẻ tổng hợp:
+ Cơ sở vật chất của chợ cũng được đầu tư nâng cấp cơ bản.
+ Chủ thể tham gia quản lý chợ: phần lớn là do cán bộ xã (phường),... quản lý.
+ Vốn đầu tư xây dựng chợ: Chủ yếu là vốn NSNN (Trung ương, Địa phương) và
một phần do người tham gia kinh doanh đóng góp.
+ Phương pháp quản lý chợ: Thường xuyên giáo dục tuyên truyền đối với quần
chúng, đối với người tiêu dùng và với nhân viên phục vụ khách hàng.
Đặc điểm nổi bật của mạng lưới chợ trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc là vị trí của các
chợ thường gắn liền với các khu dân cư tập trung và các trục giao thông, đáp ứng nhu
cầu mua bán hàng ngày của dân cư và thuận tiện cho việc giao thương, vận chuyển
hàng hoá.
Phần lớn chợ trong tỉnh hình thành từ khá lâu, gắn liền với lịch sử ra đời của các
chợ làng, chợ xã. Chợ xã ra đời trước hết là để phục vụ cho sinh hoạt trong xã, sau
này một số chợ đã dần phát triển thành chợ của nhiều xã và thậm chí trở thành trung
tâm buôn bán của một vùng rộng lớn, có phạm vi ảnh hưởng ra ngoài tỉnh. Những
năm gần đây, cùng với quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá và phát triển kinh tế
xã hội của tỉnh, việc hình thành hệ thống chợ trên địa bàn cũng gắn liền với quá trình
đô thị hoá, quá trình thực hiện qui hoạch các khu dân cư, các cụm công nghiệp, cụm
thương mại dịch vụ và các trung tâm cụm xã.
Quá trình hình thành hệ thống chợ trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc cũng gắn liền
với truyền thống buôn bán của dân cư. Với kinh nghiệm được đúc kết từ lâu đời
cùng với khả năng nhạy bén trong kinh doanh, từ lâu các thương nhân ở Vĩnh
Phúc đã biết khai thác và phân phối nguồn hàng nhằm thu lợi nhuận và từ đó hình
thành khu vực bán sầm uất, với số lượng thương nhân đông đảo. Họ cũng là
những tác nhân quan trọng trong quá trình hình thành chợ. Thông qua hoạt động
tổ chức thu mua, chế biến và chuyên chở hàng hoá của giới buôn bán mà hình
thành các điểm thu mua, phát luồng hàng hoá đi trong và ngoài tỉnh.
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Copyright: Tài liệu đại học ©