1
Giám sát tài chính doanh nghiệp bảo hiểm
trong ñiều kiện hội nhập

Ths. ðỗ Quang Cương
Bo Vit Vit nam
Ths.Võ Thị Pha
Hc vin Tài chính
“…Toàn cầu hóa tạo ra cơ hội kinh doanh, mở ra những thị trường mới, mang lại hiệu
quả, giảm chi phí vốn và có thể cho phép các công ty quản lý tốt mở rộng dịch vụ, tạo ra
giá trị lớn hơn cho các cổ ñông. Tuy nhiên, những ñộng lực này cũng thúc ñẩy các công
ty tài chính phát triển ra các nơi xa xôi, hẻo lánh, khiến cho việc quản lý tập ñoàn và
quản lý rủi ro thêm thách thức.
Cùng lúc ñó, những ñộng lực này xóa mờ ranh giới giữa các khu vực kinh doanh khác
nhau và các rủi ro có phần liên quan với nhau. Chính những thách thức này khiến việc
quản lý trong phạm vi quốc gia và toàn cầu thêm khó khăn phức tạp…
…Tôi cũng muốn cám ơn Hiệp hội các nhà quản lý bảo hiểm quốc tế (IAIS)* về thành tựu
ñã ñạt ñược trong những năm qua ñã thúc ñẩy các chuẩn mực bảo hiểm quốc tế và trao
ñổi thông tin…Các nhà quản lý cần phải tiếp tục hợp tác theo hướng này vì hoạt ñộng
bảo hiểm ngày càng mở rộng ra quốc tế và tập ñoàn quốc tế ñược thành lập. Vì sự hình
thành và hoạt ñộng của các tập ñoàn lớn, các nhà quản lý cần phải có một cái nhìn toàn
cảnh về những rủi ro mà công ty bảo hiểm hay tái bảo hiểm gặp phải. Nhà quản lý cần
phải trao ñổi và so sánh hệ thống luật pháp giữa các quốc gia như ñể nhận biết nguyên
tắc thực hành tốt nhất và tránh những quy ñịnh chồng chéo. ðiều quan trọng là giúp cho
nhà quản lý hiểu và ñánh giá những thay ñổi chính trong luật và quy ñịnh của các quốc
gia khác và ảnh hưởng quốc tế của sự thay ñổi ấy..”
Trích dẫn một vài ý trong bài phát biểu của vị Phó chủ tịch Hội ñồng dự trữ liên
bang, Roger W.Ferguson, tại hội nghị chuyên ñề của NAIC (Nationnal Asociation
of Insurance Commissioners), tháng 2/2006 trên ñây ñề cập ñến một khía cạnh
trong xu hướng toàn cầu hóa hệ thống pháp luật quản lý các doanh nghiệp bảo

chiu hng gia tng trong ủiu kin hi nhp quc t.
i vi th trng bo him Vit nam, vn ủ qun lý giỏm sỏt ti chớnh cỏc doanh
nghip bo him l mt thỏch thc rt ln khụng ch bi ủc thự ri ro trong hot

3
ñộng kinh doanh của mọi doanh nghiệp bảo hiểm nói trên mà còn vì sự non trẻ của
phần lớn các doanh nghiệp bảo hiểm cũng như cả hệ thống bảo hiểm trên mặt bằng
sân chơi quốc tế, vì việc phát triển các dịch vụ tài chính mới rất phức tạp như: bảo
hiểm nhân thọ liên kết ñầu tư, các giao dịch tài chính phái sinh…; vì sự hình thành
các dạng tập ñoàn tài chính - bảo hiểm với cấu trúc tài chính phức tạp hơn và hàng
loạt những yếu tố khác.
Thực tế, trong thời gian vừa qua, quản lý, giám sát tài chính ñối với doanh nghiệp
bảo hiểm cũng ñang từng bước hoàn thiện khung pháp lý cho việc quản lý, giám
sát thông qua việc ban hành, sửa ñổi các quy phạm pháp luật như:

Hệ thống chỉ
tiêu giám sát tài chính ñối với doanh nghiệp bảo hiểm (ban hành kèm theo Quyết
ñịnh số 153/Qð-BTC ngày 22/09/2003 của Bộ trưởng Bộ Tài chính); Chuẩn mực
kế toán số 19: Hợp ñồng bảo hiểm (ban hành theo Quyết ñịnh số 100/Qð-BTC
ngày 28/12/2005 của Bộ trưởng Bộ Tài chính); Nghị ñịnh số 46/2007/N ð – CP
quy ñịnh chế ñộ tài chính ñối với doanh nghiệp bảo hiểm và doanh nghiệp môi giới
bảo hiểm và thông tư hướng dẫn số 156/2007/ TT- BTC …Tuy nhiên, vẫn còn
nhiều vấn ñề ñang ñặt ra cho mục tiêu ñảm bảo tính hiệu lực, hiệu quả giám sát.
Trước hết, hãy nhìn nhận lại hệ thống chỉ tiêu giám sát tài chính doanh nghiệp qua
các chỉ tiêu cụ thể và khả năng áp dụng. Cần khẳng ñịnh: hiệu quả giám sát phụ
thuộc vào tính hợp lý của các chỉ tiêu sử dụng, tiêu chuẩn so sánh, ñối chiếu và
chất lượng thông tin (dữ liệu ñầu vào của việc tính toán, phân tích các chỉ tiêu ñánh
giá tài chính doanh nghiệp). Vấn ñề này liên quan tới ñộ chuẩn mực và thống nhất
trong lập, trình bày hệ thống báo cáo tài chính và tài liệu kế toán/ tài chính khác
của các doanh nghiệp bảo hiểm

Nghị ñịnh số 46:

“Doanh nghiệp kinh doanh bảo hiểm phi nhân thọ phải trích lập
dự phòng nghiệp vụ theo từng nghiệp vụ bảo hiểm ñối với phần trách nhiệm giữ lại
của doanh nghiệp”.

Trong mọi trường hợp, doanh nghiệp bảo hiểm là người chịu
trách nhiệm toàn bộ cam kết của hợp ñồng bảo hiểm gốc trước khách hàng. Như
vậy, rủi ro phá sản của doanh nghiệp nhận tái bảo hiểm hoặc không thu hồi ñược từ
doanh nghiệp nhận tái bảo hiểm trong trường hợp doanh nghiệp bảo hiểm quá phụ

5
thuộc vào tái bảo hiểm sẽ khiến cho doanh nghiệp bảo hiểm có thể rơi vào tình
trạng mất khả năng thanh toán.
♦
Ghi nhận các khoản ñầu tư tài chính theo giá gốc trong khi các chuẩn mực kế
toán cũng như quy ñịnh quản lý của quốc tế ñều yêu cầu các tài sản từ dự phòng
nghiệp vụ ñược ghi nhận, trình bày theo giá trị hợp lý.
Hơn nữa, theo Báo cáo cho Hợp phần 4 - ETV2, Chương trình Hỗ trợ Kỹ thuật
Châu Âu cho Việt Nam còn nhiều tồn tại trong lập, kiểm toán báo cáo tài chính
của các doanh nghiệp bảo hiểm như:♦
Thiếu tính thống nhất: mỗi doanh nghiệp bảo hiểm trình bày báo cáo tài chính
theo cách khác nhau. Các doanh nghiệp bảo hiểm trình bày Báo cáo kết quả hoạt
ñộng kinh doanh theo quy ñịnh tại Quyết ñịnh số 150/2001/Qð-BTC về Chế ñộ kế
toán doanh nghiệp bảo hiểm nhưng các chỉ tiêu trình bày vẫn khác nhau. ðối với
Bảng cân ñối kế toán và Báo cáo lưu chuyển tiền, một số trình bày theo Chế ñộ kế
toán doanh nghiệp mới theo Quyết ñịnh số 15/2006/Qð-BTC, lại có doanh nghiệp