Những doanh nghiệp được sự bảo hộ của chính phủ sẽ
sống ra sao trong thời kỳ hội nhập?
Thực tế chỉ ra rằng, những thay đổi về chính sách trong hoàn cảnh hội
nhập kinh tế có thể khiến nhiều hãng sản xuất ôtô nói riêng và các doanh nghiệp
nói chung, vốn trước đây được nhiều sự hỗ trợ của Chính phủ sẽ gặp rất nhiều
khó khăn và thách thức. Bằng chứng là Hãng sản xuất ô tô lớn nhất Malaysia
Perusahaan Otomobil Nasional Bhd. (Proton), sở hữu nhãn hiệu xe hơi Proton, -
nhãn hiệu xe hơi yêu thích của người dân Malaysia, đứng trước sức cạnh tranh
lớn như hiện nay, đang đứng trên bờ vực phá sản.
"Đứa con cưng" của Thủ tướng Malaysia
Proton được thành lập năm 1985 theo sáng kiến của Thủ tướng Malaysia
Mahathir Mohamad. Ban đầu đó là doanh nghiệp 100% vốn nhà nước, dần dần Proton
đã được cổ phần hóa và hiện Nhà nước vẫn nắm cổ phần chi phối (thông qua Công ty
đầu tư Khazanah Nasional của Chính phủ Malaysia). Cổ phiếu của Công ty cũng đã
được niêm yết và giao dịch trên Thị trường chứng khoán Kuala Lumpur với giá cổ
phiếu ổn định ở mức 7 ringgit (tương đương 1,84 USD)/cổ phiếu.
Có thể nói, chiếc xe ô tô con (4 chỗ) mang nhãn hiệu Proton là niềm tự hào
chính đáng của khoảng 23 triệu người dân Malaysia trong gần 20 năm qua.
Điều này khá dễ hiểu, bởi ngoài động cơ ô tô do Hãng Mitsubishi Corp. (Nhật
Bản) cung cấp và một số chi tiết, linh kiện nhỏ khác vẫn phải nhập khẩu của nước
ngoài, chiếc xe hoàn toàn do Malaysia tự chế tạo. Bên cạnh một số công trình lớn như
Tháp đôi Petronas ở Kuala Lumpur, đường cao tốc Bắc -Nam..., Proton là một biểu
tượng mà trong 23 năm cầm quyền của mình, Thủ tướng Malaysia Mahathir Mohamad
đã gửi gắm rất nhiều kỳ vọng để muốn chứng tỏ cho thế giới thấy rằng, Malaysia đã có
nền kinh tế, công nghiệp phát triển vượt bậc, khiến nhiều quốc gia trên thế giới phải
kính nể. Ở một chừng mực nào đó, có thể nói ông đã thành công.
Khi không còn "bóng cả"
Theo nhiều chuyên gia thương mại, Proton sống khỏe được trong nhiều năm

hơn cả nên bàn cách mà bảo vệ. Họ cũng đề xuất cả phương án hợp tác với Iran để đẩy
mạnh thương hiệu và bán Proton sang nhiều nước Hồi giáo.
Ông Mahleel Tengku Ariff, Giám đốc điều hành Proton thẳng thắn thừa nhận,
để trụ được trên thương trường Proton có thể sẽ phải tìm một “đại gia” lớn trong lĩnh
vực sản xuất ô tô (có thể là Ford, General Motors...) để hợp tác, nếu như không muốn
1 đại gia nào đó trong tương lai “nuốt chửng” mất thương hiệu bằng hình thức sáp
nhập hay mua lại. Một phương án vừa được tiết lộ trên mặt báo Malaysia, đó là Proton
có thể xé lẻ thành 4 công ty nhỏ chuyên về thiết kế, chế tạo, sản xuất phụ tùng, tiếp thị
và bán hàng và sẽ chỉ cho đối tác nước ngoài mua lẻ cổ phần của công ty nhỏ. Qua đó,
thương hiệu Proton sẽ còn tồn tại lâu dài.
Vẫy vùng để sống sót
Sắp tới, chiếc Proton GEN-2 thuộc dòng hatchback sẽ trở lại Anh Quốc. Lần
này, tham gia thiết kế và phát triển chiếc GEN-2, ngoài chính hãng, còn có công ty
Lotus (hãng xe thể thao truyền thống Anh Quốc trước đây. Đây là chiếc xe đầu tiên
mang nhãn hiệu Proton nằm trong kế hoạch tấn công thị trường Châu Âu của công ty
này. Với lần đầu ra mắt, chiếc xe chỉ mang động cơ dung tích 1,6 lít với công suất tối
đa rất khiêm tốn 110 hp và mô-men xoắn cực đại là 109 lb-ft. Proton tiết lộ rằng chiếc
xe sẽ vận hành theo kiểu xe thể thao nhờ sự hỗ trợ về mặt công nghệ của Lotus.
Ngoài ra, trong thời gian tới Proton có thể sẽ có nhiều sự thay đổi về nhân sự và
ban lãnh đạo hãng sẽ giảm từ 14 người xuống còn 10 người. Ưu tiên của Proton hiện
nay là hoàn tất quá trình tái cấu trúc. Các cổ phiếu của công ty trên thị trường đã
ngừng giao dịch từ 24/3 nhằm tạo điều kiện cho việc sắp xếp lại tổ chức.
Đó dường như là những nỗ lực cuối cùng của Proton với hy vọng thành công sẽ
giúp Proton vượt qua khó khăn.