BỘ GIÁO DỤC VÀ ðÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT
HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN CHÍNH THỐNG
ðÁNH GIÁ THỰC HIỆN QUY HOẠCH SẢN XUẤT LÚA
TRÊN ðỊA BÀN HUYỆN GIA LỘC - TỈNH HẢI DƯƠNG
GIAI ðOẠN 2010 - 2015
Chuyên ngành: KINH TẾ NÔNG NGHIỆP
Mã số: 60.62.01.15 Giáo viên hướng dẫn:
TS. Nguyễn Thị Dương Nga

HÀ NỘI – 2014


suốt quá trình thực hiện luận văn.
Tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới phòng Nông nghiệp và
PTNT và người dân huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương ñã tạo ñiều kiện giúp ñỡ
tôi trong quá trình nghiên cứu và thu thập tài liệu phục vụ cho luận văn.
Qua ñây tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn ñối với gia ñình và bạn bè ñã
giúp ñỡ, ñộng viên tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu.

Tác giả luận văn
Nguyễn Chính Thống

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế
Page iii

MỤC LỤC

Lời cam ñoan i
Lời cảm ơn ii
Mục lục iii
Danh mục chữ viết tắt vi
Danh mục bảng vii
Danh mục hình ix
1 MỞ ðẦU 1
1.1 Tính cấp thiết của ñề tài 1
1.2 Mục tiêu nghiên cứu 2
1.3 ðối tượng và phạm vi nghiên cứu 2
2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 4
2.1 Cơ sở lý luận 4

4.2.1 Công tác phổ biến qui hoạch 54
4.2.2 ðánh giá kết quả thực hiện các giải pháp quy hoạch so với mục
tiêu quy hoạch 58
4.2.3 Rà soát và ñiều chỉnh qui hoạch 75
4.2.4 Tác ñộng, ảnh hưởng của qui hoạch phát triển vùng tới phát triển
sản xuất lúa tại ñịa phương 77
4.3 Các yếu tố ảnh hưởng tới thực hiện qui hoạch sản xuất lúa huyện
Gia Lộc 87
4.3.1 Chất lượng qui hoạch 87
4.3.2 Năng lực các cơ quan tham gia thực hiện qui hoạch 88
4.3.3 Nguồn lực vốn 90
4.3.4 Sự ảnh hưởng của cơ chế chính sách 91
4.4 Giải pháp thực hiện thành công qui hoạch sản xuất lúa của huyện
Gia Lộc trong thời gian tới 93

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế
Page v

4.4.1 Quan ñiểm về thực hiện quy hoạch sản xuất lúa ở huyện Gia Lộc 93
4.4.2 ðịnh hướng và mục tiêu thực hiện quy hoạch sản xuất ở Gia Lộc 96
4.4.3 Giải pháp thực hiện quy hoạch sản xuất lúa tại huyện Gia Lộc 98
5 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 106
5.1 Kết luận 106
5.2 Kiến nghị 107
5.2.1 Kiến nghị ñối với Nhà nước 107
5.2.2 Kiến nghị ñối với doanh nghiệp 107
5.2.3 Kiến nghị ñối với nhà khoa học 108
TÀI LIỆU THAM KHẢO 109
PHỤ LỤC 111


STT Tên bảng Trang

2.1 Năng suất lúa ở ðông Nam Á 23
2.2 Sản lượng gạo ở ðông Nam Á 26
3.1 Tình hình ñất ñai của huyện Gia Lộc qua 3 năm (2011 - 2013) 37
3.2 Tình hình dân số, lao ñộng, thu nhập và chi tiêu bình quân ñầu
người/tháng huyện Gia Lộc 2004 - 2013 39
3.3 Tình hình cơ sở hạ tầng nông thôn huyện Gia Lộc năm 2014 40
3.4 Kết quả sản xuất của huyện Gia Lộc qua ba năm (2011 - 2013) 42
4.1 Kết quả thực hiện công tác triển khai thành lập Ban chỉ ñạo và có
nghị quyết thực hiện quy hoạch sản xuất lúa tại huyện Gia Lộc
ñến 31/12/2013 55
4.2 Kết quả thực hiện công tác triển khai, tuyên truyền về QHSX lúa
tính ñến 31/12/1013 56
4.3 Kết quả công tác chuyển giao tiến bộ kỹ thuật trong quy hoạch
sản xuất lúa 2011 – 2013 tại huyện Gia Lộc 60
4.4 Kết quả thực hiện chính sách tích tụ ruộng ñất trong quy hoạch
sản xuất lúa 2011 – 2013 tại huyện Gia Lộc 62
4.5 Kết quả công tác xây dựng cơ sở hạ tầng Thủy lợi nội ñồng trong
vùng sản xuất lúa ñến 31/12/2013 64
4.6 Kết quả xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông nội ñồng trong vùng
sản xuất lúa ñến 31/12/2013 66
4.7 Kết quả thực hiện việc xây bể chứa rác BVTV và ñiểm tập kết
nông sản tính ñến 31/12/2013 68
4.8 Kết quả phát triển vùng lúa sản xuất tập trung quy mô trên 20 ha
2010 – 2013 tại huyện Gia Lộc 71

Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế
Page viii



DANH MỤC HÌNH

STT Tên hình Trang

2.1 Năng suất lúa ở ðông Nam Á, tấn thóc/ ha 23
2.2 Giá người sản xuất gạo ở ðông Nam Á bán ñược, trung bình
2007-2009 25
Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế
Page 1

1. MỞ ðẦU

1.1 Tính cấp thiết của ñề tài
Nông nghiệp là một trong hai ngành sản xuất vật chất chủ yếu của xã
hội, giữ một vị trí hết sức quan trọng. Vì nông nghiệp sản xuất ra những sản
phẩm nuôi sống con người mà bất kỳ ngành sản xuất khác không thể thay thế
ñược. ðặc biệt trong sản xuất nông nghiệp ngành sản xuất lương thực chiếm
vị trí quan trọng quyết ñịnh sự thành bại, ấm no hay phồn vinh của nông
nghiệp và nông thôn, ñôi khi là của toàn bộ nền kinh tế xã hội của quốc gia.
Vì vậy việc phát triển sản xuất lượng thực không những là quan trọng mà còn
là chỗ dựa vững chắc ñể tạo ñà phát triển cho các ngành sản xuất khác trong
nền kinh tế quốc dân. Ngoài ra lương thực còn là nguồn dự trữ ñể nhà nước
thực hiện chính sách xã hội. Từ những ý nghĩa cực kì to lớn như vậy ðảng và
Nhà nứơc ta ñã lấy sản xuất nông nghiệp làm trọng tâm cho các thời kì phát
triển của ñất nước. ðối với nước ta, sản xuất lương thực chủ yếu và quyết
ñịnh vẫn là lúa gạo. Do vậy việc thâm canh sản xuất lúa vẫn là mục tiêu hàng

- Phân tích các yếu tố ảnh hưởng ñến công tác thực hiện quy hoạch sản
xuất lúa trên ñịa bàn nghiên cứu.
- ðề xuất giải pháp hoàn thiện thực hiện quy hoạch sản xuất lúa trên ñịa
bàn huyện Gia Lộc 2014 – 2015.
1.3 ðối tượng và phạm vi nghiên cứu
1.3.1 ðối tượng nghiên cứu
ðối tượng nghiên cứu là công tác thực hiện quy hoạch sản xuất lúa
trên ñịa bàn huyện Gia Lộc - tỉnh Hải Dương
ðối tượng khảo sát: ðể nghiên cứu chúng tôi tiến hành ñiều tra các
cán bộ quản lý công tác lập và thực hiện quy hoạch sản xuất lúa trên ñịa bàn
huyện Gia Lộc (cán bộ UBND các cấp), các cán bộ kỹ thuật (cán bộ phòng
nông nghiệp, trạm khuyến nông…) có liên quan tới hoạt ñộng này. ðồng
thời, khảo sát các nông hộ nằm trong quy hoạch sản xuất lúa tại ñịa bàn
nghiên cứu.
Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế
Page 3

1.3.2 Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi về nội dung: Nghiên cứu công tác thực hiện quy hoạch sản
xuất lúa trên ñịa bàn huyện Gia Lộc - tỉnh Hải Dương
- Phạm vi không gian: Nghiên cứu tại ñịa bàn huyện Gia Lộc - tỉnh Hải
Dương
- Phạm vi thời gian:
+ Thông tin số liệu liên quan ñến các công tác thực hiện quy hoạch sản
xuất lúa tại ñịa bàn nghiên cứu trong giai ñoạn 2010 - 2013
+ Thời gian thực hiện ñề tài: Năm 2013 - 2014.


Căn cứ trên các khái niệm trên, ta có thể hiểu, quy hoạch sản xuất lúa
là việc bố trí về mặt không gian và thời gian cho một huyện trên cơ sở nguồn
lực thực tế cho phép của ñịa phương ñể hướng tới các mục tiêu và nhiệm vụ
cụ thể về sản xuất lúa của huyện. Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế
Page 5

2.1.1.2 Mục ñích, ñối tượng và yêu cầu thực hiện quy hoạch
a. Mục ñích
Tìm ra các phương án (hay nghệ thuật) khai thác các lợi thế so sánh, các
nguồn lực và sử dụng có hiệu quả chúng theo lãnh thổ.
Quy hoạch nhằm phát triển bền vững: Như là tạo ra sự cân bằng trong
các mối quan hệ thuộc ñời sống con người trên ba mặt: kinh tế, xã hội, văn
hoá, hạn chế sự phân hoá giàu nghèo trên các ñịa bàn sống, giải quyết các
mâu thuẫn phát sinh trong xã hội như cạnh tranh thiếu lành mạnh trong các
hoạt ñộng kinh tế, sự tranh chấp ñất ñai và các tài nguyên khác trên ñịa bàn,
khai thác sử dụng nguồn tài nguyên thiên nhiên một cách tiết kiệm hợp lý và
có hiệu quả, bảo tồn thiên nhiên và sự ña dạng sinh học.
Tạo ra những ñiều kiện thuận lợi và có hiệu quả trong sự hợp tác giữa
các vùng, các ñịa phương và cả quan hệ hợp tác quốc tế.
b. ðối tượng
Trong những năm vừa qua xuất phát từ yêu cầu thực tiễn các ngành
kinh tế kỹ thuật như công nghiệp, nông nghiệp thương mại, du lịch , các
ngành sản phẩm như công nghiệp cơ khí, công nghiệp xi măng, công nghiệp
dệt may, ngành cao su, cà phê…ñều ñược xây dựng phát triển. ðồng thời các
tỉnh, thành phố cũng xây dựng quy hoạch phát triển cho lãnh thổ mình, thậm
chí nhiều nơi còn xây dựng quy hoạch phát triển cho cả quận, huyện…Những
năm gần ñây, các vùng kinh tế lớn (gồm nhiều tỉnh) cũng ñược nghiên cứu và

Quy hoạch phát triển kinh tế xã hội cần phải ñảm bảo giữa yêu cầu của
sự phát triển với khả năng hiện thực, giữa yêu cầu trước mắt và yêu cầu phát
triển ổn ñịnh, bền vững và lâu dài, sự phát triển trọng ñiểm và phát triển toàn
diện, giữa phát triển ñịnh tính và phát triển ñịnh lượng.
Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội phải ñi trước một bước,
làm cơ sở nền tảng cho các quy hoạch và làm cơ sở xây dùng cho các mục
tiêu, kế hoạch phát triển cho các ngành, các vùng …
2.1.2 Quy hoạch sản xuất lúa
2.1.2.1 Những nội dung cơ bản của quy hoạch phát triển
a. Xác ñịnh quy mô ranh giới vùng sản xuất lúa Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế
Page 7

- ðiều tra, phân tích, ñánh giá hiện trạng vùng sản xuất lúa
ðiều tra ñánh giá hiện trạng các loại nguồn lực về con người, về thiên
nhiên , về vật chất và thực trạng các hoạt ñộng kinh tế, xã hội, môi trường
của vùng sản xuất lúa. Phần việc này thuộc về cán bộ Sở tài nguyên môi
trường cùng sự phối hợp của Sở nông nghiệp, phòng NN và PTNT cũng như
Cục thống kê tỉnh, phòng thống kê cấp huyện. Cán bộ làm quy hoạch ñất
nông nghiệp ñể phù hợp với quy hoạch về sản xuất lúa của ñịa phương và có
kế hoạch ñiều chỉnh.
- Nhận biết các vấn ñề ñánh giá tiềm năng các nguồn lực
Các vấn ñề về quản lý và sử dụng các nguồn lực cho phát triển kinh tế xã
hội ở ñịa phương và phát triển cây lúa nói riêng tại ñịa bàn. ðánh giá khả
năng khai thác sử dụng các nguồn lực trong tương lai ñể ñáp ứng mục tiêu của
quy hoạch phát triển trong từng thời kỳ và ñiều kiện cụ thể, chú trọng phát
triển cây lúa theo hướng vùng chuyên canh. Sở Nông nghiệp và PTNT phối
hợp với UBND cấp tỉnh chỉ ñạo công tác ñánh giá tiềm năng các nguồn lực

lực. Xác ñịnh thời gian bắt buộc phải hoàn thành các dự án, mối quan hệ
giữa các dự án.
d. Xây dựng kế hoạch và các giải pháp ñể thực hiện
Các nội dung cần ñược thực hiện theo các dự án với những kế hoạch và giải
pháp chi tiết ñảm bảo tiến ñộ trên cơ sở thể hiện ñược tính ưu tiên, tính tiết kiệm
và tính tích cực trong quy hoạch. Việc này chủ yếu thuộc về cán bộ làm quy
hoạch thuộc UBND và tỉnh ủy, các phòng chức năng thuộc Sở NN và PTNT.
ðồng thời cần sự phối hợp của Sở kế hoạch ñầu tư, Sở TNMT, Chi cục trồng
trọt và BVTV ñể cụ thể hóa và phân công trách nhiệm cho các ban phụ trách.
2.1.2.2 Phương pháp quy hoạch
Quy hoạch sản xuất lúa là vấn ñề phức tạp ña phương, ña mục tiêu, bao
gồm nhiều vấn ñề rất ña dạng vì vậy ñể có thể xây dựng ñược một bản quy
hoạch tốt chúng ta cần áp dụng kết hợp nhiều phương pháp và từng loại
hình quy hoạch ta cũng có các phương pháp khác nhau. Nhưng hầu hết các
loại hình quy hoạch người ta thường áp dụng phương pháp nghiên cứu hệ
thống ñể có thể xây dựng quy hoạch. Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế
Page 9

Nội dung phương pháp như sau:
Hạng mục ðặt và thảo luận các vấn ñề
1. Nhiệm vụ hoặc công
việc phải làm (sự cần
thiết phải làm quy
hoạch)
- Tại sao ta sẽ làm quy hoạch
- Ta mong muốn kết thúc bằng cái gì
2. Hệ thống thông tin - Thu thập những thông tin cần thiết


Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế
Page 10

2.1.3 Vai trò, vị trí và ý nghĩa của quy hoạch sản xuất lúa
2.1.3.1 Vai trò của quy hoạch sản xuất lúa
Quy hoạch phát triển là một bước cụ thể hoá chiến lược về mặt không
gian và nó trở thành cơ sở ñể dựa vào ñó các kế hoạch dài hạn, ngắn hạn và
trung hạn ñược xây dựng, là công cụ giúp ñỡ chính phủ ñiều hành quản lý
kinh tế vĩ mô, giúp người dân ñiều chỉnh các hoạt ñộng sản xuất của mình
theo quy hoạch thống nhất, giúp chủ ñầu tư xác ñịnh ñược vị trí ñặt nhà máy ở
ñâu cho phù hợp, tiết kiệm chi phí.
Quy hoạch làm cơ sở cho việc thiết lập các dự án phát triển kinh tế xã hội
của ñất nước, ñịnh tính cho việc xây dựng cơ cấu kinh tế, sử dụng tài nguyên
môi trường, nguồn lực lao ñộng, cơ sở vật chất của xã hội.
Quy hoạch là một trong những căn cứ của việc thiết lập dự án ñầu tư phát
triển kinh tế ngành, kinh tế vùng.
Trong hệ thống kế hoạch hoá việc phát triển kinh tế xã hội của quốc gia
quy hoạch tổng thể là sự ñịnh hướng, quy hoạch vùng lãnh thổ là sự ñịnh tính,
quy hoạch cơ sở là sự ñịnh lượng của việc thực hiện ñường lối phát triển kinh
tế xã hội của ñất nước.
Quy hoạch là cơ sở quan trọng cả việc xây dựng quy hoạch sử dụng ñất,
quy hoạch vùng lãnh thổ tham gia vào hệ thống quản lý ñất ñai. Nó ñịnh
hướng sử dụng ñất hợp lý, phù hợp với yêu cầu phát triển của ngành, vùng, nó
cũng là một biện pháp bảo vệ môi trường và ñất ñai.
2.1.3.3 Mối quan hệ giữa quy hoạch với chiến lược và kế hoạch
+ Chiến lược là cơ sở ñể xây dựng các quy hoạch, còn quy hoạch chính là
sự thể hiện việc bố chí chiến lược về mặt thời gian và không gian, nó là một
bước ñi của chiến lược. Cụ thể hoá chiến lược thành thực tế cuộc sống , thời
gian thực hiện, không gian phát triển, cơ cấu phát triển.

+ Xác ñịnh phương hướng sản xuất, chỉ ra những vùng chuyên môn hoá,
và vùng có khả năng hợp tác kinh tế.
+ Xác ñịnh và chọn những vùng trọng ñiểm giúp nhà nước tập trung ñầu
tư vốn ñúng ñắn.
+ Xây dựng ñược cơ cấu sản xuất, các chỉ tiêu sản xuất sản phẩm và sản Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế
Page 12

phẩm hàng hoá của vùng xây dựng cơ sở vật chất, kỹ thuật phục vụ sản xuất,
nhu cầu lao ñộng.
+ Cơ sở ñể xây dựng kế hoạch phát triển ngành, nghiên cứu tổ chức quản
lý kinh doanh theo ngành và theo lãnh thổ. Quy hoạch vùng chuyên canh ñã
thực hiện nhiệm vụ chủ yếu là bố trí cơ cấu cây trồng ñược chọn với quy mô
và chế ñộ canh tác hợp lý, theo hướng tập trung, ñể ứng dụng tiến bộ kỹ thuật
nhằm nâng cao năng suất, sản lượng và chất lượng sản phẩm cây trồng; ñồng
thời phân bố các chỉ tiêu nhiệm vụ cụ thể cho từng cơ sở sản xuất, làm cơ sở
cho công tác quy hoạch, kế hoạch của các cơ sở sản xuất.
2.1.4 Nội dung ñánh giá thực hiện quy hoạch sản xuất lúa
Xây Nghiên cứu, tiếp thu và ứng dụng các công nghệ tiên tiến (công
nghệ sinh học, cơ giới hóa, các tiến bộ kỹ thuật, ) trong nước và thế giới ñể
ñầu tư phát triển sản xuất lúa theo quy trình ứng dụng công nghệ cao phù hợp
ñiều kiện sản xuất của từng vùng, từng ñịa phương với hiệu quả cao và bền
vững. Trong ñó cần chú ý:
Tổ chức công bố qui hoạch
+ Công bố bằng phương tiện thông tin, tổ chức hội nghị, các cuộc
họp vv
+ Xác ñịnh cơ quan chủ trì và phối hợp thực hiện
+ Tổ chức và huy ñộng nguồn lực thực hiện


b. Tổ chức và huy ñộng các nguồn lực thực hiện quy hoạch
ðánh giá việc tổ chức thực hiện huy ñộng các nguồn lực cho thực hiện
quy hoạch:
Nguồn lực tài chính
Nguồn lực con ngừoi
c. ðánh giá thực hiện tiến ñộ các nội dung quy hoạch
ðánh giá thực hiện các mục tiêu của quy hoạch có ñúng với tiến ñộ ñề ra;
d. ðánh giá ban ñầu về tác ñộng ảnh hưởng
ðánh giá sơ bộ các tác ñộng ảnh hưởng của thực hiện quy hoạch tới
phát triển kinh tế xã hội ñịa phương. Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế
Page 14

2.1.5 Các yếu tố ảnh hưởng ñến thực hiện quy hoạch sản xuất lúa
2.1.5.1 Chất lượng của qui hoạch
+ Cơ sở khoa học
+ Có phù hợp với chiến lược phát triển KT-XH của huyện không?
+ Mục tiêu, chỉ tiêu chủ yếu của qui hoạch có khả thi không?
+ Có thống nhất với các qui hoạch khác như: Giao thông, sản xuất,
+ Có phù hợp với ñiều kiện, tiềm năng của huyện không?
+ Có phù hợp với xu thế Thị trường không?
2.1.5.2 Năng lực cán bộ lập, tổ chức thực hiện qui hoạch
Năng lực cán bộ lập kế hoạch là yếu tố quan trọng trong việc ñảm
bảo quy hoạch có phù hợp và mang tính thực tiễn. Vị trí này cần có am
hiểu về công tác quy hoạch, có cái nhìn tổng thể về vấn ñề lập quy hoạch
sản xuất lúa, nắm chắc chuyên môn và biết phối hợp với các cơ quan ban
ngành có liên quan.

của con người. ðất ñai chịu sự quản lý của nhà nước tùy chế ñộ mà ñất ñai
ñược trao quyền tài sản (quản lý, sử dụng, trao ñổi, sở hữu…) cho tổ chức, cá
nhân nhiều hay ít.
* Các nguyên tắc quản lý và sử dụng ñất ñai: ðất ñai phải có chủ thể quản lý,
sử dụng hiệu quả và bền vững; ñầy ñủ và hợp lý; ñạt hiệu quả kinh tế cao; cần
ñược quản lý, sử dụng ñúng pháp luật và bền vững
b. Lao ñộng trong sản xuất lúa
* ðặc ñiểm của lao ñộng trong sản xuất lúa
+ Lao ñộng nông nghiệp ñòi hỏi ít chuyên sâu. Sử dụng lao ñộng mang
tính thời vụ. Phần lớn lao ñộng ít ñược ñào tạo
+ Lao ñộng nông nghiệp diễn ra trong phạm vi không gian lớn, ña dạng
về ñịa bàn và ñiều kiện sản xuất. Lao ñộng trong sản xuất lúa chiếm tỷ lệ lớn
trong cơ cấu lao ñộng nông thôn
+ Lao ñộng trong sản xuất lúa cũng có thị trường. Thị trường lao ñộng
trong sản xuất lúa có 3 ñặc ñiểm: một là cung lao ñộng nông nghiệp dồi dào.
Hai là cung lao ñộng nông nghiệp mang tính thời vụ. Ba là giá tiền công lao
ñộng thường thấp.