BỘ GIÁO DỤC VÀ ðÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT
HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM
ðỖ NHƯ HÀO
QUẢN LÝ THU THUẾ SỬ DỤNG ðẤT PHI NÔNG NGHIỆP
TRÊN ðỊA BÀN THÀNH PHỐ BẮC NINH
LUẬN VĂN THẠC SĨ HÀ NỘI, 2015
BỘ GIÁO DỤC VÀ ðÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT
HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM
ðỖ NHƯ HÀO
ðỗ Như Hào
Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế
Page ii LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình thực hiện ñề tài, học viên ñã nhận ñược sự giúp ñỡ và
ñược tạo ñiều kiện thuận lợi từ nhiều cá nhân và tập thể.
Trước hết học viên xin nói lời cảm ơn chân thành nhất tới TS ðỗ Quang
Giám, thầy ñã giúp ñỡ tận tình và trực tiếp hướng dẫn học viên trong suốt thời
gian học viên thực hiện ñề tài.
Học viên xin chân thành cảm ơn các ý kiến ñóng góp và hướng dẫn của
năm 2011 - 2013 44
3.2 Số lượng mẫu ñiều tra theo quản lý thu 53
4.1 Kết quả công tác tuyên truyền và hỗ trợ người nộp thuế về
thuế sử dụng ñất phi nông nghiệp năm 2011,2012 64
4.2 Tình hình quản lý ñối tượng nộp thuế sử dụng ñất phi nông
nghiệp từ năm 2011 ñến 2013. 67
4.3 Tình hình quản lý diện tích ñất chịu thuế từ 2011-2013 74
4.4 Tình hình miễn giảm thuế từ năm 2011-2013 76
4.5 Tình hình thu nộp thuế từ năm 2011-2013 79
4.6 Tổng hợp nợ ñọng thuế sử dụng ñất phi nông nghiệp ñến ngày
31/12 hàng năm. 81
4.7 Tổng hợp thu nợ ñọng thuế sử dụng ñất phi nông nghiệp 81
4.8 Công tác cấp giấy chứng nhận QSDð và kê khai thuế sử dụng
ñất phi của người nộp thuế 83
4.9 Tổng hợp ñánh giá của NNT về cách tính thuế và công
tác thu nộp thuế 86
4.10 Tổng hợp ñánh giá của NNT về số thuế sử dụng ñất phi nông
nghiệp ñã kê khai và số thuế ñã nộp NSNN 87 Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Kinh tế
Page iv
DANH MỤC HÌNH
STT Tên hình Trang
3.1 Bản ñồ thành phố Bắc Ninh 42
3.2 Tổ chức bộ máy Chi Cục Thuế thành phố Bắc Ninh 50
4.1 Sơ ñồ quy trình thực hiện quản lý thu thuế sử dụng ñât phi
nông nghiệp 60
thị trường và hội nhập với thế giới.
Luật thuế sử dụng ñất phi nông nghiệp ñược Quốc hội khóa 12 thông
qua tại kỳ họp thứ 7 ngày 17 tháng 6 năm 2010, thay thế Pháp lệnh thuế nhà
ñất và ñược áp dụng từ ngày 01 tháng 01 năm 2012. ðây là một trong những
chính sách thuế quan trọng góp phần ñảm bảo tăng nguồn thu cho ngân sách
nhà nước ñặc biệt là ngân sách xã, phường. Thực hiện Luật thuế sử dụng ñất
phi nông nghiệp nhằm tăng cường quản lý nhà nước ñối với việc sử dụng ñất
phi nông nghiệp, khuyến khích tổ chức, cá nhân sử dụng ñất tiết kiệm, có hiệu
quả, góp phần hạn chế ñầu cơ ñất và khuyến khích thị trường bất ñộng sản
phát triển lành mạnh; ñồng thời ñộng viên hợp lý sự ñóng góp của người sử
dụng ñất, nhất là những ñối tượng sử dụng ñất vượt hạn mức quy ñịnh vào
ngân sách Nhà nước.
Luật thuế sử dụng ñất phi nông nghiệp là luật thuế mới, có số ñối tượng
nộp thuế rộng, liên quan hầu hết ñến các tổ chức và cá nhân trong xã hội.
Triển khai thực hiện Luật thuế sử dụng ñất phi nông nghiệp có tác ñộng rất
lớn ñến ñời sống xã hội, vì vậy ñòi hỏi phải có sự phối hợp chặt chẽ của các
2
cơ quan quản lý nhà nước trong việc quản lý ñối tượng nộp thuế, ñối tượng
chịu thuế, chính sách miễn giảm thuế, quản lý thu nộp, quyết toán thuế.
Tăng cường quản lý thuế sử dụng ñất phi nông nghiệp sẽ tạo ñiều kiện
tăng thu ngân sách, ñồng thời quản lý tốt diện tích ñất phi nông nghiệp trên
ñịa bàn, ñảm bảo công bằng giữa các tổ chức, cá nhân có quyền sử dụng ñất.
Tuy nhiên, trong thực tế, công tác quản lý thuế sử dụng ñất phi nông
nghiệp trên ñịa bàn thành phố Bắc Ninh vẫn còn một số bất cập, hạn chế
trong quản lý ñối tượng nộp thuế, ñối tượng chịu thuế, chính sách miễn giảm
thuế, quản lý thu nộp, quyết toán thuế.v.v., vì vậy ñã làm giảm hiệu lực quản
lý, gây thất thu cho ngân sách nhà nước. Do ñó cần thực hiện những giải
pháp gì nhằm hoàn thiện công tác quản lý thuế sử dụng ñất phi nông nghiệp
Luận văn ñược nghiên cứu tập trung vào cơ quan thuế - Chi cục thuế Thành
phố Bắc Ninh, các doanh nghiệp, hộ gia ñình, cá nhân có sử dụng ñất phi
nông nghiệp trên ñịa bàn thành phố Bắc Ninh.
+ Về thời gian: Số liệu thu thập, phân tích dùng ñể nghiên cứu tập trung
trong khoản thời gian 3 năm ( 2011-2013). 4
PHẦN II
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
2.1 Cơ sở lý luận
2.1.1 Thuế sử dụng ñất phi nông nghiệp
2.1.1.1 Khái niệm
Thuế sử dụng ñất phi nông nghiệp là loại thuế thu hàng năm mà tổ chức,
cá nhân sử dụng ñất phi nông nghiệp bắt buộc phải nộp cho Nhà nước theo quy
ñịnh của pháp luật. Thuế sử dụng ñất phi nông nghiệp là một loại thuế trực thu,
những chủ sử dụng ñất ở những vị trí kém sinh lợi.
2.1.1.3. Vai trò
Thuế sử dụng ñất phi nông nghiệp có những vai trò cơ bản sau:
- ðóng góp vào nguồn thu ngân sách Nhà nước, góp phần ñáp ứng các
nhu cầu chi tiêu của Nhà nước như xây dựng cơ sở hạ tầng, công trình công
cộng, thực hiện chính sách an sinh xã hội, duy trì quân ñội, bộ máy hành
chính nhà nước…
- Góp phần ñiều tiết cung cầu bất ñộng sản và bình ổn giá cả thị trường
bất ñộng sản. Trên thực tế cho thấy, ñể tránh tình trạng ñầu cơ bất ñộng sản và
tăng giá bất ñộng sản ñể kiếm lời thì việc áp dụng chính sách thuế sử dụng ñất
phi nông nghiệp là biện pháp tối ưu. Bởi lẽ, nếu một chủ thể có quyền sử
dụng một diện tích lớn ñất phi nông nghiệp thì gần như người ñó có quyền ấn
ñịnh giá cả thị trường bất ñộng sản trong vùng. Chính vì vậy, thuế sử dụng ñất
phi nông nghiệp sẽ làm hạn chế việc ñầu cơ quá nhiều ñất ñai, bởi với người
tích trữ càng nhiều ñất thì càng phải ñóng nhiều thuế và nếu ñất ñó khó có thể
sinh lợi như ñầu tư vào lĩnh vực khác thì chủ thể có quyền sử dụng ñất sẽ
không ñầu cơ ñất (vì phải ñóng thuế) và chuyển sang ñầu tư vào lĩnh vực khác
có khả năng sinh lợi cao hơn, nhanh hơn.
6
- Góp phần tăng cường quản lý Nhà nước ñối với việc sử dụng bất ñộng
sản. Việc ñánh thuế sử dụng ñất phi nông nghiệp cũng là một cách ñiều tiết
thu nhập, tránh tình trạng một người có quyền sử dụng nhiều ñất nhưng không
sử dụng hoặc sử dụng không hiệu quả.
- Góp phần chống tham nhũng. Cùng với các ñạo luật khác, thuế sử
dụng ñất phi nông nghiệp góp phần làm minh bạch tài sản của người dân, làm
cho Nhà nước có thể quản lý ñược ñất ñai, nhà cửa của cán bộ công chức,
tránh ñược các giao dịch bất ñộng sản “ngầm” (tặng cho, ñưa hối lộ bằng
quyền sử dụng ñất ở những ñịa ñiểm ñẹp ). Pháp luật về thuế sử dụng ñất phi
trung khác có cùng chế ñộ sử dụng ñất;
+ ðất làm mặt bằng xây dựng cơ sở sản xuất, kinh doanh bao gồm ñất
ñể xây dựng cơ sở sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp; xây dựng cơ sở
kinh doanh thương mại, dịch vụ và các công trình khác phục vụ cho sản xuất,
kinh doanh (kể cả ñất làm mặt bằng xây dựng cơ sở sản xuất, kinh doanh
trong khu công nghệ cao, khu kinh tế);
+ ðất ñể khai thác khoáng sản, ñất làm mặt bằng chế biến khoáng sản,
trừ trường hợp khai thác khoáng sản mà không ảnh hưởng ñến lớp ñất mặt
hoặc mặt ñất;
+ ðất sản xuất vật liệu xây dựng, làm ñồ gốm bao gồm ñất ñể khai
thác nguyên liệu và ñất làm mặt bằng chế biến, sản xuất vật liệu xây dựng,
làm ñồ gốm.
- ðất phi nông nghiệp ñược các tổ chức, hộ gia ñình, cá nhân sử dụng
vào mục ñích kinh doanh.
b. ðối tượng không chịu thuế
ðất phi nông nghiệp không sử dụng vào mục ñích kinh doanh thuộc ñối
tượng không chịu thuế bao gồm:
- ðất sử dụng vào mục ñích công cộng, gồm:
+ ðất giao thông, thủy lợi, bao gồm: ñất sử dụng vào mục ñích xây
dựng công trình ñường giao thông, cầu, cống, vỉa hè, ñường sắt, ñất xây dựng
kết cấu hạ tầng cảng hàng không, sân bay, bao gồm cả ñất nằm trong quy
hoạch xây dựng cảng hàng không, sân bay nhưng chưa xây dựng do ñược
8
phân kỳ ñầu tư theo từng giai ñoạn phát triển ñược cơ quan nhà nước có thẩm
quyền phê duyệt, ñất xây dựng các hệ thống cấp nước (không bao gồm nhà
máy sản xuất nước), hệ thống thoát nước, hệ thống công trình thủy lợi, ñê,
ñập và ñất thuộc hành lang bảo vệ an toàn giao thông, an toàn thủy lợi;
+ ðất xây dựng công trình văn hoá, y tế, giáo dục và ñào tạo, thể dục
+ ðất xây dựng trụ sở cơ quan nhà nước, trụ sở tổ chức chính trị, tổ
chức chính trị - xã hội, tổ chức sự nghiệp công lập; trụ sở các cơ quan ñại diện
ngoại giao, cơ quan lãnh sự nước ngoài tại Việt Nam và các tổ chức quốc tế
liên chính phủ ñược hưởng ưu ñãi, miễn trừ tương ñương cơ quan ñại diện
ngoại giao nước ngoài tại Việt Nam;
Trường hợp các tổ chức cơ quan nhà nước, ñơn vị vũ trang nhân dân,
ñơn vị sự nghiệp công lập, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức
chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp sử
dụng ñất ñược nhà nước giao ñể xây dựng trụ sở làm việc, cơ sở hoạt ñộng sự
nghiệp của cơ quan, tổ chức, ñơn vị vào mục ñích khác thì thực hiện theo quy
ñịnh tại Luật quản lý, sử dụng tài sản nhà nước và các các văn bản hướng dẫn
thi hành
+ ðất xây dựng các công trình sự nghiệp thuộc các ngành và lĩnh
vực về kinh tế, văn hoá, xã hội, khoa học và công nghệ, ngoại giao của cơ
quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức sự
nghiệp công lập.
- ðất sử dụng vào mục ñích quốc phòng, an ninh gồm:
+ ðất thuộc doanh trại, trụ sở ñóng quân;
+ ðất làm căn cứ quân sự;
+ ðất làm các công trình phòng thủ quốc gia, trận ñịa và các công trình
ñặc biệt về quốc phòng, an ninh;
+ ðất làm ga, cảng quân sự;
+ ðất làm các công trình công nghiệp, khoa học và công nghệ phục vụ
trực tiếp cho quốc phòng, an ninh;
10
+ ðất làm kho tàng của các ñơn vị vũ trang nhân dân;
+ ðất làm trường bắn, thao trường, bãi tập, bãi thử vũ khí, bãi hủy vũ khí;
+ ðất làm nhà khách, nhà công vụ, nhà thi ñấu, nhà tập luyện thể dục,
thể thao và các cơ sở khác thuộc khuôn viên doanh trại, trụ sở ñóng quân của
quyền sử dụng ñất là người nộp thuế;
+ Trường hợp ñất ñã ñược cấp Giấy chứng nhận nhưng ñang có tranh
chấp thì trước khi tranh chấp ñược giải quyết, người ñang sử dụng ñất là
người nộp thuế. Việc nộp thuế không phải là căn cứ ñể giải quyết tranh chấp
về quyền sử dụng ñất;
+ Trường hợp nhiều người cùng có quyền sử dụng một thửa ñất thì
người nộp thuế là người ñại diện hợp pháp của những người cùng có quyền sử
dụng thửa ñất ñó;
+ Trường hợp người có quyền sử dụng ñất góp vốn kinh doanh bằng
quyền sử dụng ñất mà hình thành pháp nhân mới có quyền sử dụng ñất thuộc
ñối tượng chịu thuế, thì pháp nhân mới là người nộp thuế.
+ Trường hợp thuê nhà thuộc sở hữu nhà nước thì người nộp thuế là
người cho thuê nhà (ñơn vị ñược giao ký hợp ñồng với người thuê).
+ Trường hợp ñược Nhà nước giao ñất, cho thuê ñất ñể thực hiện dự án
xây nhà ở ñể bán, cho thuê thì người nộp thuế là người ñược Nhà nước giao
ñất, cho thuê ñất. Trường hợp chuyển nhượng quyền sử dụng ñất cho các tổ
chức, cá nhân khác thì người nộp thuế là người nhận chuyển nhượng.
d. Căn cứ và phương pháp tính thuế
* Căn cứ tính thuế:
Căn cứ tính thuế Sử dụng ñất phi nông nghiệp là diện tích ñất tính thuế,
giá 1m
2
ñất tính thuế và thuế suất.
(1). Diện tích ñất tính thuế: diện tích ñất tính thuế là diện tích ñất phi
nông nghiệp thực tế sử dụng
12
• ðất ở, bao gồm cả trường hợp ñất ở sử dụng vào mục ñích kinh doanh:
- Trường hợp người nộp thuế có nhiều thửa ñất ở trong phạm vi một
tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (sau ñây gọi tắt là tỉnh) thì diện tích ñất
giao ñất, Quyết ñịnh hoặc Hợp ñồng cho thuê ñất của cơ quan nhà nước có
thẩm quyền; trường hợp diện tích ñất ghi trên Giấy chứng nhận, Quyết ñịnh
giao ñất, Quyết ñịnh hoặc Hợp ñồng cho thuê ñất của cơ quan nhà nước có
thẩm quyền thấp hơn diện tích ñất thực tế sử dụng vào mục ñích kinh doanh,
thì diện tích ñất tính thuế là diện tích ñất thực tế sử dụng.
- ðối với ñất phi nông nghiệp quy ñịnh sử dụng vào mục ñích kinh
doanh, thì diện tích ñất tính thuế là toàn bộ diện tích ñất phi nông nghiệp sử
dụng vào mục ñích kinh doanh. Trường hợp không xác ñịnh ñược cụ thể diện
tích ñất sử dụng vào mục ñích kinh doanh, thì diện tích ñất chịu thuế ñược xác
ñịnh theo phương pháp phân bổ theo tỷ lệ doanh số.
• ðất sử dụng không ñúng mục ñích, ñất lấn, chiếm và ñất chưa sử
dụng theo ñúng quy ñịnh
Diện tích ñất lấn, chiếm, ñất sử dụng không ñúng mục ñích, ñất chưa sử
dụng theo ñúng quy ñịnh ñược xác ñịnh theo quy ñịnh của Bộ Tài nguyên và
Môi trường.
(2). Giá của 1 m
2
ñất tính thuế
Giá của 1 m
2
ñất tính thuế là giá ñất theo mục ñích sử dụng của thửa ñất
tính thuế do Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh quy ñịnh và ñược ổn ñịnh theo chu kỳ
5 năm, kể từ ngày 01/01/2012.
(3). Thuế suất
• ðất ở:
- ðất ở bao gồm cả trường hợp sử dụng ñể kinh doanh áp dụng theo
bảng thuế lũy tiến từng phần như sau:
14
Bảng 2.1 Diện tích sử dụng và mức thuế suất
- xã hội khó khăn, ñịa bàn có ñiều kiện kinh tế - xã hội ñặc biệt khó khăn thực
hiện theo quy ñịnh của pháp luật về ñầu tư .
15
Số lao ñộng là thương binh, bệnh binh phải là lao ñộng thường xuyên
bình quân năm theo quy ñịnh tại Thông tư số 40/2009/TT-LðTBXH ngày
03/12/2009 của Bộ Lao ñộng - Thương binh và xã hội và các văn bản sửa ñổi
bổ sung.
- ðất của cơ sở thực hiện xã hội hoá ñối với các hoạt ñộng trong lĩnh
vực giáo dục, dạy nghề, y tế, văn hoá, thể thao, môi trường gồm:
+ Các cơ sở ngoài công lập ñược thành lập và có ñủ ñiều kiện hoạt
ñộng theo quy ñịnh của cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong các lĩnh vực
xã hội hóa.
+ Các tổ chức, cá nhân hoạt ñộng theo Luật Doanh nghiệp có các dự án
ñầu tư, liên doanh, liên kết hoặc thành lập các cơ sở hoạt ñộng trong các lĩnh
vực xã hội hóa có ñủ ñiều kiện hoạt ñộng theo quy ñịnh của cơ quan nhà nước
có thẩm quyền.
+ Các cơ sở sự nghiệp công lập thực hiện góp vốn, huy ñộng vốn, liên
doanh, liên kết theo quy ñịnh của pháp luật thành lập các cơ sở hạch toán ñộc
lập hoặc doanh nghiệp hoạt ñộng trong các lĩnh vực xã hội hóa theo quyết
ñịnh của cơ quan nhà nước có thẩm quyền;
+ ðối với các dự án ñầu tư nước ngoài trong lĩnh vực xã hội hóa do
Thủ tướng Chính phủ quyết ñịnh trên cơ sở ñề nghị của Bộ Kế hoạch và ðầu
tư và các Bộ quản lý chuyên ngành có liên quan.
Các cơ sở thực hiện xã hội hóa trong lĩnh vực giáo dục, dạy nghề, y tế,
văn hóa, thể thao, môi trường phải ñáp ứng quy ñịnh về tiêu chí quy mô, tiêu
chuẩn theo Quyết ñịnh của Thủ tướng Chính phủ .
- ðất xây dựng nhà tình nghĩa, nhà ñại ñoàn kết, cơ sở nuôi dưỡng
người già cô ñơn, người khuyết tật, trẻ mồ côi, cơ sở chữa bệnh xã hội.
- ðất ở trong hạn mức tại ñịa bàn có ñiều kiện kinh tế - xã hội ñặc biệt
biệt khuyến khích ñầu tư ( ñặc biệt ưu ñãi ñầu tư), ñịa bàn có ñiều kiện kinh tế
17
- xã hội khó khăn, ñịa bàn có ñiều kiện kinh tế - xã hội ñặc biệt khó khăn thực
hiện theo quy ñịnh của pháp luật về ñầu tư .
Số lao ñộng là thương binh, bệnh binh phải là lao ñộng thường xuyên bình
quân năm theo quy ñịnh tại Thông tư số 40/2009/TT-LðTBXH ngày 03/12/2009
của Bộ Lao ñộng - Thương binh và xã hội và các văn bản sửa ñổi bổ sung.
- ðất ở trong hạn mức tại ñịa bàn có ñiều kiện kinh tế - xã hội khó khăn.
- ðất ở trong hạn mức của thương binh hạng 3/4, 4/4; người hưởng
chính sách như thương binh hạng 3/4, 4/4; bệnh binh hạng 2/3, 3/3; con của
liệt sỹ không ñược hưởng trợ cấp hàng tháng.
- Người nộp thuế gặp khó khăn do sự kiện bất khả kháng nếu giá trị thiệt
hại về ñất và nhà trên ñất từ 20% ñến 50% giá tính thuế. Trường hợp này, người
nộp thuế phải có xác nhận của UBND cấp xã nơi có ñất bị thiệt hại.
2.1.2. Quản lý thuế sử dụng ñất phi nông nghiệp
2.1.2.1. Sự cần thiết phải hoàn thiện quản lý thuế sử dụng ñất phi nông nghiệp
Luật thuế sử dụng ñất phi nông nghiệp số 48/2010/QH12 ñã ñược
Quốc hội thông qua và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/1012, thay thế
cho Pháp lệnh thuế nhà, ñất năm 1992. Luật thuế Sử dụng ñất phi nông
nghiệp ñược áp dụng nhằm góp phần tăng cường quản lý nhà nước ñối với
sử dụng ñất phi nông nghiệp, khuyến khích tổ chức, cá nhân sử dụng ñất
tiết kiệm, có hiệu quả, góp phần hạn chế ñầu cơ ñất và khuyến khích thị
trường bất ñộng sản phát triển lành mạnh.
Với nội dung ñánh thuế lũy tiến về ñất ở sẽ có tác ñộng rất lớn ñến việc
xử lý nhà ở chưa ñưa vào sử dụng, góp phần khắc phục tình trạng bỏ trống
nhà ở, ñất ở. ðồng thời trên cơ sở khắc phục những mặt hạn chế của chính
sách thuế nhà ñất trước ñây, thuế Sử dụng ñất phi nông nghiệp sẽ góp phần
hạn chế ñầu cơ ñất ñai thông qua quy ñịnh về thuế suất, bởi nguyên tắc cơ bản
nhất của thuế Sử dụng ñất phi nông nghiệp là ai sử dụng nhiều ñất sẽ phải trả
ñăng ký hộ khẩu thường trú.
Copyright: Tài liệu đại học ©