Bài thơ Tràng giang của Huy Cận đã tiếp nối mạch thi cảm truyền
thống với sự cách tân đích thực
September 13, 2014 - Chuyên mục: Văn mẫu THPT - Tác giả: qt
Đề bài: Có ý kiến cho rằng, bài thơ Tràng giang của Huy Cận đã tiếp nối mạch thi cảm truyền thống với sự cách tân đích
thực. Qua bài thơ, em hãy chứng minh ý kiến trên.
Đêm mưa làm nhớ không gian.
Cảm hứng sáng tạo thơ ca của Huy Cận thiên về thẩm mĩ của không gian. Về với một đẹp xưa, cặp mắt thi nhân cùng nhìn vào:
Ngập ngừng nếp núi quanh co
Lưng đèo quán dựng, mưa lò mái ngang
Vi vu gió hút nẻo vàng
Một trời thu rộng mấy hàng mảy cao…
Đưa trái tim đi vào nỗi buồn, Huy Cận cùng đặt nó vào không gian:
Vạn lí sầu lên núi tiếp mây.
(Vạn lí tình)
Hát lên khúc ru tình yêu, Huy Cận cững lấy hòa âm trong không gian làm nền nhạc đệm:
Ngủ đi em, mộng bình thường
Ru em sẵn tiếng thuỳ dương mấy bờ…
(Ngậm ngùi)
Thế giới thơ Huy Cận là thế giới của “… buồn bã không gian. Mây bay lững thấp giăng màn âm u.” (Thu rừng). Trong thế giới
ấy, thời gian dừng lại, lặng lẽ chuyển hóa thành tĩnh tại, thành một điểm của không gian.
Hình thái cảm ứng ấy đặc biệt được biểu hiện trong bài thơ Tràng giang. Đó là khúc trữ tình của Một chiếc linh hồn nhỏ, mang
mang thiên cổ sầu.
Tràng giang là một bức tranh phong cảnh. Phong cảnh tràng giang không có màu sắc. Quả cũng có những câu thơ nói về màu:
Lặng lẽ bờ xanh tiếp bãi vàng.
Màu sắc nhạt nhòa. Phong cảnh trong màu sắc nhạt nhòa của Huy Cận làm người đọc liên tưởng đến không gian trong thơ
Nguyễn Khuyến.
Nhà thơ thời cận đại này cũng đã phết lên trên bức tranh phong cảnh của mình những gam màu lạnh, nhạt:
Mấy chùm trước dậu, hoa năm ngoái.
Màu sắc của quá vãng. Phong cảnh tràng giang không có âm thanh. Quả cũng có những câu thơ nói về âm thanh:
Đâu tiếng làng xa vãn chợ chiều.
Âm thanh xa vời, chơi vơi. Không gian im lặng này cũng làm ta nhớ tới Nguyễn Khuyến:

Cái lai Tây, hay nói như chú A.Q của Lồ Tấn – cái Tây giả có trong Thơ mới buổi đầu đã được Huy Cận xóa sạch. Bấy giờ chỉ là
một phương Đông thuần phác nhưng không cổ truyền, một chất dân tộc đi vào thế giới rộng mở.
Người đọc càng cảm nhận điều kì diệu ấy qua hồn thơ Huy Cận trong Tràng giang. Đó là một hồn thơ Đường thi mở rộng ngoài
biên giới phương Đông.
Người đọc sẽ tựa vào phong cảnh Tràng giang để về với tâm cảnh Huy Cận. Điều ấy đã được Nguyễn Du cho phép: Người buồn
cảnh có vui đâu bao giờ, cũng đã được Goethe cho phép: Tự nhiên khi đã đi vào nghệ thuật thì đều phải Amen con người. Ngay
ngoài cuộc đời, con người đều nhìn phong cảnh qua cặp mắt tâm cảnh, huống chi là trong nghệ thuật!
Phong cảnh Tràng giang được nhìn từ một cặp mắt của một con người đang buồn: Sóng gợn tràng giang buồn điệp điệp – một nỗi
buồn xếp lớp. Một nỗi sầu trăm ngả – nỗi mang mang thiên cổ sầu. Nỗi sầu từ vạn cổ, nhưng người đọc hãy để Lí Bạch thần thi
được yên trong nỗi sầu Hoàng Hà nước về xuôi, trôi ra biển lớn thôi không trở về…, để yên cho Trần Tử Ngang sầu:
Ai người trước đã qua?
Ai người sau chưa đến?
Nghĩ trời đất vô cùng
Một mình sa giọt lệ.
Người hãy cùng tôi về với nỗi buồn trong thơ Việt.
Nguyễn Trãi có lẽ là người mở đầu cho khúc trữ tình buồn trong thơ Việt:
Côn Sơn có suối nước vàng
Tai nghe suối chảy như cung đàn cầm
Côn Sơn có đá tầm ngầm
Mưa tuôn đá sạch, ta nằm ta chợỉ.
Từ Nguyễn Trãi, mạch thơ buồn lắng đọng trong thi cảm Nguyễn Du: Buồn trông cửa biển chiều hôm, Thuyền ai thấp thoáng
cánh buồm xa xa… Lắng đọng trong thi cảm Tú Xương: Trời không chớp biển chẳng mưa nguồn, Đêm nảo, đêm nao, tớ cũng
buồn… Lắng trong thi ca Tản Đà và lắng đọng trong thi cảm Huy Cận. Nỗi buồn Huy Cận là nỗi buổn từ vạn cổ.
Nỗi buồn Huy Cận xảy ra từ những thoáng rợn ngợp: con người sao mà nhỏ bé vậy trước một đất trời sao mà mênh mông vậy!
Con người chơi vơi trước đất trời cao rộng:
Mênh mông không một chuyến đò ngang.
Con người hụt hẫng, con người lo âu… như là con người của Quađimôđô:
Mỗi chúng ta đứng cô đơn trên trái đất
Lòng xuyên qua một tia nắng mặt trời
Nhưng chưa chi lòng đã tắt! Con người rợn ngợp trước đất trời mênh mang nên con người cảm nhận mình là một thực thể cô đơn,