Bài làm cần nêu được cánh sắc thiên nhiên và cảm hứng trữ tình
của Huy Cận, Xuân Diệu và Hàn Mặc Từ qua ba bài thơ Tràng
giang, Đây mùa thu tới, và Đây thôn Vĩ Dạ...
Đề bài: Thiên nhiên trong nhiều bài thơ mới (1932-1945) đẹp và gợi cảm. Anh (chị) hãy chứng minh điều
đó qua những bài thơ Tràng giang của Huy Cận. Đây mùa thu tới cùa Xuân Diệu, Đây thôn Vĩ Dạ của
Hàn Mặc Tử.
GỢI Ý
Bài làm cần nêu được cánh sắc thiên nhiên và cảm hứng trữ tình của Huy Cận, Xuân Diệu và Hàn Mặc
Từ qua ba bài thơ Tràng giang, Đây mùa thu tới, và Đây thôn Vĩ Dạ.
Thiên nhiên xưa nay vẫn gắn bó với cuộc sống con người, với tình yêu và thơ ca. Đây cũng là một thi đề
quen thuộc, đặc biệt là trong thơ ca lãng mạn ở nước ta, thiên nhiên đã được thể hiện đa dạng, nhiều màu
sắc, đầy gợi cảm. Bức tranh thiên nhiên ở đây cũng là bức tranh tâm trạng, thể hiện tấm lòng của các thi
nhân. Các bài thơ Tràng giang của Huy Cận, Đây mùa thu tới của Xuân Diệu và Đay thôn VĩDạ của Hàn Mặc Tử là những bức tranh thiên nhiên thể hiện tâm
trạng như vừa nói.

Nhìn chung, các bức tranh này đều hữu tình, gợi cảm và đặc biệt là rất đẹp nhưng cũng đượm buồn, cái
buồn của cả một thế hệ, một dân tộc trong những năm tháng tăm tối dưới thời Pháp thuộc.
Trước hết, Đây thôn Vĩ Dạ của Hàn Mặc Tử là một bức tranh đẹp. Đẹp từ cảnh “ nắng hàng cau, nắng
mới lên” đến những mảnh vườn “mướt quá xanh như ngọc" "lá trúc chen ngang mặt chữ điền” rồi cả gió,
mây, dòng nước, hoa bắp lay đến khung cảnh huyền ảo mông lung: “Thuyền ai dậu bến sông trăng đó”.
“Sương khói mờ nhân ảnh”. Bức tranh thiên nhiên Vĩ Dạ đúng là gợi cảm, có sức cuốn hút đặc biệt.
Đây mùa thu tới của Xuân Diệu là một bức tranh cảnh vật đượm buồn, điu hiu, run rẩy, khô gầy mỏng
manh rét mướt... Vắng lặng, đầy không khí u uất chia lìa... Đặc biệt là hình ảnh đẹp trong hai câu cuối: “Ít
nhiều thiếu nữ buồn không nói. Tựa cửa nhìn xa, nghĩ ngợi gì".
Sau cùng là bài Tràng giang của Huy Cận. Bức tranh thiên nhiên "Sông dài trời rộng bến có liêu” ở đây
gợi lên một nỗi buồn mênh mông sâu thẳm. Từ sóng gợn, con thuyền, nước song song, đò ngang, bờ
xanh, bãi vàng đến gió đìu hiu, bến cô liêu, bèo dạt, bóng chiều sa đều buồn bã, trống vắng, cô đơn,
không đò, không cầu, không khói hoàng hôn. Bài thơ thể hiện một “lòng quê dợn dợn”, “không khói
hoàng hôn cũng nhớ nhà”.
Nhìn chung, cả ba bài thơ Đây thôn Vĩ Dạ, Đây mùa thu tới và Tràng giang của Hàn Mặc Tử, Xuân Diệu,
và Huy Cận, ba bức tranh thiên nhiên đẹp, buồn, trong sáng, cũng là những bức tranh tâm trạng của một

Dòng nước buồn thiu hoa bắp lay
Thuyền ai đậu bến sông trăng đó
Có chở trăng về kịp tối nay!
Đây là cảnh sông nước mây trời đầy huyền ảo của xứ Huế trong một đêm trăng tĩnh lặng. Lúc bấy giờ có
gió, nhưng gió chỉ nhẹ, không đủ để làm cho mây bay, nhưng vừa đủ để hoa bắp lay khe khẽ. Trong cái
không gian tĩnh lặng ấy, có một con thuyền đậu nơi bến vắng, khiến cảnh vật càng huyền ảo hơn. Đặc biệt
là bến sông lúc này đã trở thành bến trăng và con thuyền cũng chở khảm ánh trăng. Đó là một không gian
mênh mông hư ảo với "sương khói mờ nhân ảnh".
Đúng là thiên nhiên ở đây thật dẹp, thật quyến rũ nhưng cũng gợi buồn, một nồi buồn bâng khuâng dịu
vợi, man mác lan tỏa. Phải chăng đó cũng chính là tâm trạng của nhà thơ, một chút lòng chơi vơi, hụt
hẫng trước một linh cảm tản mạn chia lìa: “Gió theo lối gió mây đường mây” và một nỗi hoài nghi mờ
mịt: Ai biết tình ai có đậm đà?...
Tiếp đó, thiên nhiên trong bài thơ Đây mùa thu tới của Xuân Diệu cùng buồn lặng “đìu hiu”, phai tàu, héo
úa. Nhà thơ bắt đầu tác phẩm của minh bằng những hàng liễu rũ:
Rặng liễu đìu hiu đứng chịu tang
Tóc buồn buông xuống lộ ngàn hàng.
Lá liễu từng sợi dài rũ xuống, dưới mắt thi nhân đã trở thành làn tóc của người thiếu nữ tóc buồn buông
xuống. Nước mắt không rơi thành giọt mà rơi thành sợi, sợi buồn “buông xuống lệ ngàn hàng”.
Nhà thơ nhìn lá vàng từng chiếc rơi từng chiếc lại thấy đó là một sắc áo đẹp của mùa thu, nên đã reo lên
chào đón
Đây mùa thu tới - mùa thu tới


Với áo mơ phai dệt lá vàng.
Cái đẹp của mùa thu ớ đây là cái đẹp của vẻ tàn phai, héo úa, khô gầy:
Hơn một loài hoa đã rụng cành
Trong vườn sắc đỏ rủa màu xanh
Những luồng run rẩy rung rinh lá...
Đôi nhánh khô gầy xương mỏng manh.
Nỗi buồn mùa thu từ hoa rụng lá úa ở hai câu đầu của khổ thơ đã lan ra, thấm sâu vào các nhánh cây trơ

Lơ thơ cồn nhỏ gió đìu hiu
Đâu tiếng làng xa vãn chợ chiều
Nắng xuống, trời lên sâu chót vót;
Sông dài, trời rộng,, bến cô liêu.
Bức tranh thiên nhiên vụt lớn hẳn gió đìu hiu thổi qua vài dải đất lơ thơ giữa sóng dài quạnh vắng, lặng
buồn. Ngay cả tiếng chợ chiều đã tàn từ một làng nào đó cũng không có nữa. Không gian tiếp đó lại được
mở rộng và đẩy cao thêm trong hai câu cuối của khổ thơ, vì "nắng xuống trời lên" Nhưng tuyệt vời hơn cả
là ở đây nhà thơ đã tả chiều sâu trong chiều cao. "Nắng xuống trời lên sâu chót vót”.
Cảnh vật lại được mở ra thêm trong khổ thơ thứ ba với cả “bờ xanh tiếp bãi vàng” và những đám bèo trôi
dạt “hàng nối hàng" chẳng biết sẽ về đâu. Toàn cảnh tràng giang trời rộng sông dài ấy lại tuyệt nhiên
quạnh vắng, thiếu hẳn bóng người. Ở đây không có lấy một chuyến đò ngang hay một chiếc cầu để "gợi
chút niềm thân mật:" Dưới mắt thi nhân, thiên nhiên dù hoang vắng nhưng vẫn lung linh và có hồn. Chính
cảnh tình ấy đã lắng đọng thành lòng quê dờn dợn ở khổ kết bài thơ:
Lòng quê dờn dợn vời con nước
Không khói hoàng hôn cũng nhớ nhà
Đến đây, con người mới hiện ra cái cả tâm tình sâu nặng của mình giữa một thiên nhiên
nhiên đẹp
đến độ kì vĩ lạ lùng. "Lớp lớp mây cao đùn núi bạc. Chim nghiêng cánh nhỏ bóng chiều sa” Cả một nỗi
niềm "Sôngdài trời rộng bến cô liêu" đã dàn trải suốt bài thơ đến đây, bỗng hiện ra với một nội dung cụ
thể: Đó là nỗi nhớ quê hương da diết. Ngàytrước, Thôi Hiệu đứng trên Hoàng Hạc lâu, trông vời khói
sóng chiều hôm mà buồn nhớ quê hương. Còn ở đây, Huy Cận : “Không khói hoàng hôn cũng nhớ nhà”.
Chua xót hơn nữa thi nhân đứng trên quê hương mình mà da diết nhớ quê hương mình, nói một cách khác là cảm thấy mình lạc loài ngay chính trên quê

hương của mình. Đúng như chính Huy Cận đã tâm sự là lúc đó tôi buồn hơn Thôi Hiệu đời nhà Đường.
Thơ ca lãng mạn với các tác giả trên thể hiện lòng yêu nước thầm kín.
Long yêu nước đó được thể hiện trong tình yêu thiên nhiên, yêu non sông đất nước,
yêu ngôn ngữ tiếng Việt. Tiếng nói trong “Thơ mới” là tiếng mẹ đẻ yêu thương, phong cảnh trong "Thơ
mới" chính là đất nước Việt Nam mĩ lệ với những vẻ đẹp riêng của từng vùng quê hương. Đây là cảnh
thôn Vĩ Dạ nằm ngay bên bờ sông Hương với những cây trái xanh tươi bốn mùa, những ngôi nhà duyên
dáng, vườn tược, sông nước, mây trời: