Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
ĐỀ TÀI
TRÌNH BÀY CÁC HOẠT ĐỘNG CƠ BẢN
CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN
LIÊN HỆ THỰC TIỄN VIỆT NAM
Phần I – Vài nét về thị trường chứng khoán Việt Nam
1. Vài nét về thị trường chứng khoán
Thị trường chứng khoán trong điều kiện của nền kinh tế hiện đại, được
quan niệm là nơi diễn ra các hoạt động giao dịch mua bán chứng khoán trung và
dài hạn. Việc mua bán này được tiến hành ở thị trường sơ cấp khi người mua
mua được chứng khoán lần đầu từ những người phát hành, và ở những thị
trường thứ cấp khi có sự mua đi bán lại các chứng khoán đã được phát hành ở
thị trường sơ cấp. Xét về mặt hình thức, thị trường chứng khoán chỉ là nơi diễn
ra các hoạt động trao đổi, mua bán, chuyển nhượng các loại chứng khoán, qua
đó thay đổi chủ thể nắm giữ chứng khoán. Thị trường chứng khoán là kênh dẫn
vốn trực tiếp từ nơi có vốn đầu tư về nơi cần vốn đầu tư, những người có vốn có
thể chuyển vốn của mình trực tiếp đầu tư vào sản xuất không phải thông qua
tầng lớp trung gian tài chính.
Trong quá trình phát triển và hoàn thiện thị trường chứng tồn tại dưới hai
hình thức: Thị trường chứng khoán chính thức và Thị trường chứng khoán phi tổ
chức.
a. TTCK chính thức
Hình thái điển hình của thị trường chứng khoán chính thức là Sở giao dịch
chứng khoán (Stock exchange). Mọi việc mua, bán, chuyển nhượng, trao đổi
1
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
chứng khoán phải tiến hành trong Sở giao dịch và thông qua các thành viên của
Sở giao dịch theo quy chế của Sở giao dịch chứng khoán. Sở giao dịch chứng
khoán có thể là tổ chức sở hữu nhà nước, là doanh nghiệp cổ phần hoặc một
hiệp hội và đều có tư cách pháp nhân hoạt động kinh doanh chứng khoán. Có
thể dẫn ra những Sở giao dịch chứng khoán nổi tiếng của thế giới như:

Nội (HASTC) ngày 17/1/2009. Khác với TTGDCK TP.HCM (vốn là nơi niêm
yết và giao dịch chứng khoán của các công ty lớn), TTGDCK Hà Nội sẽ là “sân
chơi” cho các DN nhỏ và vừa (với vốn điều lệ từ 5 đến 30 tỷ đồng).
VN - Index là ký hiệu của chỉ số chứng khoán Việt Nam. VN - Index xây dựng
căn cứ vào giá trị thị trường của tất cả các cổ phiếu được niêm yết. Với hệ thống
chỉ số này, nhà đầu tư có thể đánh giá và phân tích thị trường một cách tổng
quát... Chỉ số VN -Index so sánh giá trị thị trường hiện hành với giá trị thị
trường cơ sở vào ngày gốc 28-7-2000, khi thị trường chứng khoán chính thức đi
vào hoạt động.
Phần II - Hoạt động cơ bản của ngân hàng thương mại trên
TTCK
1. Vài nét về ngân hàng thương mại
1.1 Khái niệm
Ngân hàng thương mại là tổ chức tín dụng thể hiện nhiệm vụ cơ bản nhất của
ngân hàng đó là huy động vốn và cho vay vốn. Ngân hàng thương mại là cầu
nối giữa các cá nhân và tổ chức, hút vốn từ nơi nhàn rỗi và bơm vào nơi khan
thiếu. Ngân hàng thương mại hoạt động với mục đích thu lợi nhuận từ hoạt
3
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
động huy động và cho vay vốn: trả lãi suất huy động vốn thấp hơn lãi suất cho
vay vốn, phần chênh lệch lãi suất chính là lợi nhuận của ngân hàng. Hoạt động
của ngân hàng thương mại phục vụ cho nhu cầu về vốn của mọi tầng lớp dân
chúng, loại hình doanh nghiệp và các tổ chức khác trong xã hội.
1.2 Các mô hình hoạt động của NHTM trên TTCK
Hiện nay, mô hình NHTM hoạt động trên TTCK, trên thế giới có 2 loại:
* Mô hình chuyên doanh (hay còn gọi là mô hình đơn năng):
Theo mô hình này, các công ty chứng khoán là công ty chuyên doanh độc
lập, các NHTM và các tổ chức tài chính khác không được phép tham gia vào
hoạt động kinh doanh chứng khoán.
- Ưu điểm:

gũi với Anh như Canada, Úc. Mô hình này có ưu điểm các ngân hàng được kết
hợp kinh doanh ngân hàng và kinh doanh chứng khoán, do đó tận dụng được thế
mạnh về tài chính, kinh nghiệm, mạng lưới khách hàng rộng khắp của ngân
hàng. Bên cạnh đó, bởi vì có quy định hoạt động riêng rẽ giữa hai hoạt động
trên cho nên hạn chế được rủi ro nếu có sự biến động của một trong hai thị
‘trường. Đặc biệt, mô hình này phù hợp với những nước mới thành lập thị
trường chứng khoán khi mà cần có tổ chức tài chính lành mạnh tham gia vào thị
trường và khi hệ thống luật, kiểm soát… còn nhiều mặt hạn chế.
5
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Mỗi một mô hình có những ưu điểm và nhược điểm riêng. Vì vậy, tuỳ
vào thể chế chính trị, đặc điểm nền kinh tế mỗi quốc gia nên chọn cho mình một
mô hình phù hợp nhất để có thể phát huy một cách có hiệu quả nhất vai trò của
NHTM đối với TTCK.
2. Vai trò của ngân hàng thương mại đối với thị trường chứng khoán
2.1. Trên thị trường sơ cấp
a. Vai trò phát hành:
Các ngân hàng cổ phần phát hành cổ phiếu để tạo nguồn vốn khi mới
thành lập hoặc vốn bổ sung thêm trong quá trình hoạt động. Ngoài ra, tất cả các
Ngân hàng thương mại đều có thể phát hành trái phiếu để huy động vốn từ nền
kinh tế. Ngoài các loại chứng khoán truyền thống là cổ phiếu và trái phiếu, các
công ty chứng khoán thuộc Ngân hàng thương mại hiện nay còn bán trái phiếu
chính phủ (trung ương và địa phương), chứng quyền, trái quyền, các hợp đồng
tương lai, hợp đồng quyền chọn... phù hợp với thay đổi trên thị trường và môi
trường kinh doanh. Việc các NHTM phát hành trái phiếu có ý nghĩa quan trọng:
một mặt, nó góp phần tăng hàng hoá cho thị trường chứng khoán, mặt khác nó
là một kênh dẫn vốn quan trọng cho các NHTM cho mục tiêu tăng trưởng của
nền kinh tế.
b. Vai trò đầu tư trực tiếp:
Với tiềm lực tài chính mạnh và khả năng sử dụng vốn ngắn hạn đầu tư dài

7
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Bên cạnh đó, hoạt động kinh doanh trái phiếu, công trái với các nhà đầu
tư nhỏ lẻ cũng có tiềm năng phát triển lớn, nhưng chưa được tổ chức thật sự
chuyên nghiệp. Một ưu điểm nữa của hình thức kinh doanh này là không bị giới
hạn bởi thời gian giao dịch của thị trường chứng khoán tập trung.
b. Sản phẩm phái sinh:
Các NHTM có thể thực hiện các sản phẩm phái sinh như: hoán đổi, kỳ
hạn, quyền chọn, hợp đồng tương lai đối với các trái phiếu, cổ phiếu trên thị
trường. Ở đây, sự kết hợp liên thị trường giữa thị trường tiền tệ với thị trường
chứng khoán sẽ cung cấp cho các nhà đầu tư nhiều công cụ để kinh doanh (đầu
cơ) và bảo hiểm rủi ro, đồng thời tăng tính thanh khoản của thị trường.
c. Cho vay chứng khoán:
Nghiệp vụ cho vay chứng khoán rất phổ biến đối với các TTCK phát triển.
Tại Mỹ, Cục dự trữ liên bang (Fed) thực hiện nghiệp vụ này với các đại lý sơ
cấp đối với trái phiếu Chính phủ. Nghiệp vụ này một mặt làm tăng thanh khoản
của thị trường, mặt khác giúp Fed điều tiết được lượng cung tiền. Tài sản thế
chấp thường là tiền mặt. Nghiệp vụ cho vay chứng khoán giữa các trung gian tài
chính có phạm vi rộng hơn cả về danh mục chứng khoán cho vay cũng như
danh mục tài sản thế chấp. Bên vay thế chấp tài sản khi nhận chứng khoán và
phải trả lại chứng khoán, đồng thời nhận lại tài sản thế chấp khi đáo hạn. Việc
cho vay chứng khoán thực sự góp phần làm tăng tính thanh khoản của thị
trường, đồng thời có thể giúp các bên tham gia (đặc biệt là đối với các trung
gian tài chính) tìm kiếm lợi nhuận thông qua việc kinh doanh chứng khoán đi
vay hoặc nhận thế chấp.
3. Hoạt động của ngân hàng thương mại trên thị trường chứng khoán
a. Ngân hàng thương mại với hoạt động kinh doanh chứng khoán
8
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Kinh doanh chứng khoán là nghiệp vụ mua bán chúng khoán cho chính

bắt thông tin, phân tích chứng khoán và TTCK đúng lúc đem lại lợi nhuận cho
ngân hàng. Ngoài ra, bằng những phương tiện sẵn có, ngân hàng có thể đầu tư
theo danh mục, quản lý danh mục đầu tư, thành lập quỹ đầu tư, để đầu tư trên
TTCK có hiệu quả cao nhất và rủi ro thấp nhất. Khi mua trái phiếu, NHTM đã
thực hiện các chức năng cho vay của mình. Trái phiếu thường có độ rủi ro
tương đối thấp nên việc đầu tư vào trái phiếu là một hoạt động thường xuyên
của NHTM. Hơn nữa với tính thanh khoản cao, NHTM có thể bán trái phiếu bất
cứ lúc nào khi cần thu hồi vốn.
Sau ACB và Sacombank, năm 2009 thị trường chứng khoán đón nhận loạt cổ
phiếu ngân hàng tham gia niêm yết; gồm: VCB của Vietcombank, CTG của
Vietinbank, EIB của Eximbank và SHB của SHB. Với quy mô lớn, thanh khoản
cao, sự tham gia của nhóm cổ phiếu này tạo thêm sôi động, cũng như tạo ảnh
hưởng lớn trên thị trường. Nhưng ngoại trừ ngân hàng Sài Gòn Hà Nội, một
điểm chung là giá cổ phiếu của nhóm này sau khi chào sàn đều đồng loạt giảm
mạnh và hiện đều thấp hơn mức giá của ngày giao dịch đầu tiên. Có thể xem kết
quả này là một phần phản ánh của thị trường đối với khó khăn trong hoạt động
của các ngân hàng năm 2009. Bên cạnh đó, một loạt ngân hàng thương mại cổ
phần khác cũng đã xúc tiến kế hoạch niêm yết, như MB, SCB, OCB,
DaiABank, Western Bank… sẽ lần lượt chào sàn trong thời gian tới.
b. NHTM với nghiệp vụ huy động vốn trên TTCK
NHTM là một tổ chức kinh doanh, cũng cần có vốn để hoạt động. Vốn
của NHTM có thể hình thành từ nhiều nguồn. Một nguồn vốn quan trọng của
NHTM trong nền kinh tế thị trường là huy động vốn trên TTCK, các NHTM có
thể phát hành cổ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ quỹ đầu tư đẻ huy động vốn trên
thị trường.
10